سنت، آنچه است که رسول الله (ص) بر آن مداومت ورزیده اند و احیانا ترک کرده اند چراکه اگر ترک نمی کردند، دلیل وجوب می بود و برای همین است که رسول الله (ص) در مورد برگزاری نماز تراویح بعد اینکه دو روز خواندند و روز سوم که مردم جمع شدند و منتظر بودند و رسول الله (ص) نیامدند، دلیل نیامدن خود را اینگونه بیان داشتند که می ترسم بر شما واجب شود. پس ترک یک امر توسط رسول الله (ص) برای نشان دادن این مهم است؛ پس بالتبع همچنانکه احادیث فراوانی در دست بسته خواندن رسول الله (ص) وارد شده است، قطعا روایاتی نیز از دست باز خواندن باید باشد.
بررسی روایات و اقوال مذاهب اهل سنت در مورد این مساله
در این مساله می توان چهار وجه قائل شد بدین معنی:
1-اصل دست بسته بودن 2-صفت دست بستن 3-مکان آن و 4-وقت آن.
بحث اول اینکه آیا دست بسته بخواند یا خیر؟
احناف، شافعیه، حنبلیان، اسحاق و اکثر اهل علم بر این هستند که دست بسته خوانده شود و این قول و حکم حضرات علی و ابوهریره و نخعی و ثوری و ابن منذر از امام مالک دست بسته خواندن را روایت کرده است و آنچه از مذهب امام مالک مشهور است اینکه دست بسته نشود و ابن زبیر و حسن و ابن سیرین قائل به دست بسته نخواندن هستند و عمل اهل مغرب بر این است (البنایه).
در کتاب البیان و التحصیل بعد از ذکر اقوال وارد شده از امام مالک چنین نتیجه گیری می کند که منع از دست بستن به این منظور بوده است که عوام فکر نکنند که واجب است (البيان والتحصيل (1/ 395)). اوزاعی نماز گزار را مخیر دانسته است بین دست بستن و نبستن. ليث بن سعد بن سلمة گوید: «اگر ایستادن در نماز طولانی شد، دست راست را بر دست چپ بگذارد برای استراحت».
بحث دوم در صفت گذاشتن دست در وقت دست بسته خواندن
1-نمازگزار کف دست راست خود را بر مچ دست چپ بگذارد طوری که مچ در وسط کف باشد.
2-وبری گوید: در ظاهر روایت احناف چگونگی دست بستن نیامده است.
3-گفته شده: کف دست راست را بر کف دست چپ بگذارد.
4-گفته شده است: بر ساعد چپ گذاشته شود.
5-اصح و درست تر این است که بر مفصل (مچ دست) گذاشته شود.
بحث سوم در مکان گذاشتن دست
1-نزد احناف زیر ناف گذاشته شود و از امام احمد حنبل نیز روایت شده است (شرح الزركشي على مختصر الخرقي (1/ 543)). گذاشتن دست زیر ناف، روایت مشهور از مذهب حنبلی است (الشرح الممتع على زاد المستقنع (3/ 36)).
2-نزد امام شافعی، بر روی سینه گذاشته شود. در کتاب الحاوی چنین مذکور است و در الوسیط زیر سینه بگذارد.
3-در روایت ابن ماجشون از امام مالک: دست راست را بر مچ و اول استخوان ساعد زیر سینه بگذارد و در روایت اشهب، نمازگزار در دست بستن مختار است که کجا بگذارد.
و اما دلائل مذاهب در مکان وضع دست، در دست بستن:
از وائل پسر حجر: همراه رسول الله (ص) نماز خواندم و رسول الله (ص) دست راست خود را بر دست چپ خود بر روی سینه گذاشتند.
ابوهریره روایت کرد: رسول الله (ص) دست خود را زیر ناف می گذاشته اند.
هلب از پدرش نقل کرد: رسول الله (ص) برای ما امامت می کرد و دست چپ خود را به دست راست می گرفتند.
از سنت نماز این است که کف را روی کف زیر ناف گذاشته شود.
از حضرت علی در مورد {فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ} [الكوثر: 2](پس نماز بخواند برای پرودگارت و نحر کن)، گفت: نحر یعنی گذاشتن دست راست بر دست چپ در نماز است.
روایات بسیاری غیر از این روایات که بیان شد، در مورد این مساله، روایت شده اند و اختلاف در کجا گذاشتن و کیفیت آن است.
و نزد اهل علم از اصحاب رسول الله ص و تابعین و ما بعد آنان بر دست براست را بر چپ گذاشتن است حال بعضی گویند که بالای ناف باشد و بعضی گویند که زیر ناف دست بگذارد و هر یک از این وضع دست، مقبول است. (البناية شرح الهداية (2/ 182)).
بحث چهارم اینکه در چه زمانی دست بسته شود
در نزد امام اعظم و امام ابویوسف وقت دست بستن در قیام نماز است بنابر این در وقت خواندن ثناء (سبحانک) نیز دست بسته است و نزد امام محمد دست بستن سنت قرائت است. (البناية شرح الهداية (2/ 183))
از مذهب حنبلی در کتاب «الشرح الممتع على زاد المستقنع»، چنین آمده است که در هر قیامی سنت است و فرقی ندارد قیام قبل رکوع باشد و یا بعد رکوع. (الشرح الممتع على زاد المستقنع (3/ 104)).