بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

فصل18 نماز عيد (فطر و قربان)

کتاب اسلام المسلم باسلام محمد خاتم الانبیاء - جلد 2

در حال پخش صوت بخش
فایل صوتی برای این بخش ثبت نشده است
0%
بازگشت
↻بچرخانید

فصل18: نماز عید (فطر و قربان)

۱
مستحبّات روز عيد فطر:
مسئله ۳۴۴خوردن

۱خوردن.

دلیل:

رسول الله ﷺ در روز عید قبل از اینکه چند خرما بخورند به سوی مصلّی (عیدگاه) نمی رفتند و آن ها را به عدد فرد می خوردند.

سنن الدارقطني ج2ص34سنن الكبري للبيهقي ج5ص61صحيح البخاري ج1ص324

مسئله ۳۴۵مسواک زدن

۲مسواک زدن.

دلیل:

زیرا علّتی که در روز جمعه باعث شده بود که غسل و مسواک و خوشبو کرده شود در روز عید نیز وجود دارد. البنایه و الهدایه ج3ص100

مسئله ۳۴۶غسل کردن

۳غسل کردن.

دلیل:

رسول الله ﷺ در روز عید فطر و قربان غسل می کردند. سنن ابن ماجه ج1ص417سنن الکبری للبیهقی ج5ص52

مسئله ۳۴۷استعمال چیز خوشبو (عطر زدن)

۴استعمال چیز خوشبو (عطر زدن).

مسئله ۳۴۸پوشیدن بهترین لباس خود

۵پوشیدن بهترین لباس خود.

دلیل:

رسول الله ﷺ لباس راه راه (برد احمر (لباسی که دارای خط قرمز است)) داشتند که در عید و جمعه می پوشیدند.

(نصب الرايه كتاب الصلاه باب صلاة العيدين)

مسئله ۳۴۹دادن زکات فطریه

۶دادن زکات فطریه.

دلیل:

رسول الله ﷺ امر کردند که قبل از خروج به مصلّی زکات فطر اداء شود.

صحيح البخاري ج2ص546السنن الصغري للبيهقي باب زكاه الفطرصحيح مسلم ج7ص55

و به سوی مصلّی حرکت کند.

مسئله ۳۵۰قبل از نماز عید نماز نفل خوانده نشود

۲قبل از نماز عید نماز نفل خوانده نشود.

دلیل:

زیرا رسول الله ﷺ این کار را (خواندن نفل) انجام ندادند در حالی که ایشان بر خواندن نماز حریص بودند.

الهدايه و البنايه ج3ص105

مسئله ۳۵۱شروط نماز عید در نحوه اداء و نحوه واجب شدن

شروط نماز عید در نحوه اداء و نحوه واجب شدن مانند نماز جمعه است.

یعنی بر هرکس که نماز جمعه واجب باشد نماز عید نیز واجب است و در هر جا که نماز جمعه واجب است نماز عید نیز واجب است و در هر جا که نماز جمعه جائز نیست نماز عید نیز جائز نمی باشد؛ مثلاً نماز جمعه فقط در شهر جائز است و در روستا جائز نیست پس نماز عید نیز همچنین است.

دلیل:

از حضرت علی (رض): جمعه و تکبیر تشریق و نماز فطر و قربان نیست مگر در شهر. مصنف ابن ابی شیبه ج2ص10

مسئله ۳۵۲وقت نماز عید از ارتفاع خورشید تا وقت نماز

۳وقت نماز عید از ارتفاع خورشید تا وقت نماز ظهر می باشد (یعنی وقتی خورشید بعد از طلوع بالا آمد تا زوال خورشید در نیم روز).

دلیل:

عبدالله بن بسر (رض) صحابه ی رسول الله ﷺ دير كردن امام

برای نماز عید را نپسندیدند و گفتند که ما تا الآن در زمان رسول الله ﷺ نماز را تمام می کردیم (زمان گفتن این قول موقع نماز اشراق بود).

سنن الكبري للبيهقي ج5ص59نصب الرايه كتاب الصلاه فصل العيدين

مسئله ۳۵۳طریقه ی ادای نماز عید مانند نمازهای دیگر می

۴طریقه ی ادای نماز عید مانند نمازهای دیگر می باشد؛ فقط فرق آن این است که در هر رکعت از نماز عید سه تکبیر (الله اکبر) اضافه گفته می شود و جای تکبیرها در رکعت اوّل بعد از «سبحانک...» می باشد و در هر یک از تکبیرها، دست ها را مانند تکبیر تحریمه بالا برده می شود.

و تکبیر در رکعت دوّم بعد از قرائت و قبل از رکوع می باشد و در این سه تکبیر نیز دست ها بالا برده می شود.

دلیل:

ابن مسعود (رض) تکبیرات عیدین (دو عید) را تعلیم می دادند که نه (9) تکبیر است؛ در قیام رکعت اوّل پنج تکبیر (چهار آن قبل از قرائت) و در رکعت دوم چهار تکبیر بعد از قرائت (قبل از رکوع).

مصنف ابن ابی شیبه ج2ص78موطا مالک ج1ص349ش جدیدهنصب الرایه ج3ص388ش جدیده

مسئله ۳۵۴اگر عذری پیش بیاید و نماز عید در روز اول

اگر عذری پیش بیاید و نماز عید در روز اوّل اداء نشود، در روز بعد آن خوانده شود.

دلیل:

هلال ماه شوّال بر رسول الله ﷺ و صحابه (رض)

معلوم نشد و بعد از ظهر گروهی آمدند و بر رؤیت هلال شهادت دادند و رسول الله ﷺ امر کردند که افطار کنند و نماز عید را فردا بخوانند.

سنن ابن ماجه ج1ص529مصنف ابن ابی شیبه ج8ص385منتقی ابن الجارود ج1ص136سنن الکبری للبیهقی ج5ص107مسند امام احمد ج6ص48

مسئله ۳۵۵وقتی امام نماز عید را بخواند، نماز عید دیگر قضا ندارد

۵وقتی امام نماز عید را بخواند، نماز عید دیگر قضا ندارد. (اگر توانست نماز را با امام بخواند و اگر میسّر نشد قضا ندارد).

دلیل:

زیرا عبادت بودن نماز عید به طریق انفرادی ثابت نشده است بلکه به طریق جماعت ثابت شده است و این از عهده ی منفرد خارج است. الهدایه و البنایه ج3ص120

مسئله ۳۵۶عید قربان نیز مانند عید فطر می باشد با این

۶عید قربان نیز مانند عید فطر می باشد با این تفاوت که در روز قربان مستحبّ است که چیزی خورده نشود تا نماز عید قربان خوانده شود.

دلیل:

رسول الله ﷺ در روز عید قربان تا وقتی که از مصلّی برگردند چیزی نمی خوردند.

مسئله ۳۵۷هنگام رفتن به مصلی و در راه مصلی تکبیر تشریق

۷هنگام رفتن به مصلّی و در راه مصلّی تکبیر تشریق به جهر گوید.

دلیل:

ابن عمر (رض) در راه رفتن به مصلّی تکبیر تشریق به جهر می گفتند. سنن الکبری للبیهقی ج5ص54

مسئله ۳۵۸نماز عید قربان را می توان در هر یک از سه روز

۸نماز عید قربان را می توان در هر یک از سه روز اداء کرد؛ چه از روی عذر و چه بدون عذر.

دلیل:

زیرا نماز عید قربان مقدّر به ایّام قربانی است. (و آن سه روز می باشد).

مراقي الفلاح ج1ص287حاشيه الطحطاوي ج1ص287مجمع الانهر ج1ص172الهدايه و البنايه ج3ص122

مسئله ۳۵۹در خطبه ی عید قربان به مردم تکبیر تشریق و

۹در خطبه ی عید قربان به مردم تکبیر تشریق و چگونگی قربان کردن را تعلیم داده شود.

در خطبه ی عید فطر نیز احکام فطر را تعلیم کرده شود.

دلیل:

خطبه برای تعلیم مشروع وقت (آنچه در حال حاضر مأمور به انجام آن می باشیم) می باشد. الهدایه و البنایه ج3ص122

مسئله ۳۶۰در روز عرفه (یک روز قبل از عید قربان (9 ذی

در روز عرفه (یک روز قبل از عید قربان (9 ذی الحجه)) بخاطر تشبّه به حاجیان نباید اجتماع کرد.

دلیل:

زیرا وقوف عرفه (جمع شدن در عرفات) عبادتی است که مخصوص یک مکان خاص می باشد پس در جایی غیر از آن مکان عبادت نخواهد بود.

الهدايه و البنايه ج3ص124البحر الرائق ج2ص170غرر الحكام كتاب الصلاه فصل العيدين

مسئله ۳۶۱بعد از هر نماز فرضی که به جماعت مستحبه اداء

بعد از هر نماز فرضی که به جماعت مستحبّه اداء شود تکبیر تشریق گفتن بر مقیم در شهر و زنی که به مردی اقتداء کرده باشد و مسافری که به مقیم اقتداء کرده باشد، از نماز صبح روز عرفه (9 ذی الحجه) تا عصر روز اوّل عید قربان، واجب است.

بر طبق قول امام اعظم (رض) بعد از هشت نماز تکبیر تشریق گفته می شود.

دلیل:

امام اعظم (رض) قول ابن مسعود (رض) را گرفته است؛ زیرا به جهر گفتن تکبیر بدعت است؛ پس هر کدام را که کمتر باشد گرفته می شود (در بین صحابه (رض) مسئله اختلافی می باشد).

الهدايه و البنايه ج3ص127نصب الرايه باب صلاه العيدينالبحر الرائق ج2ص170تبيين الحقائق باب العيدينكنزالدقائق باب العيديناصول السرخسي ج1ص11

ترجمه ی آیه: ذکر کنید الله ﷻ را در روزهای معدود (شمرده شده و محدود). سوره بقره آیه 203

و طبق نقل از اهل تفسیر منظور ایّام تشریق می باشد؛ پس باید در همه ی ده (10) روز ذی الحجّه باید واجب می بود ولی بخاطر اجماع صحابه (رض) تا قبل از روز عرفه واجب نیست و برای بعد از روز اول عید قربان هیچ نصّ و اجماعی برای واجب بودن تکبیر نیست؛ پس کمتر گفتن اولی می باشد.

البنايه و الهدايه ج3ص127

مسئله ۳۶۲و اصل در ذکر و تکبیر اخفاء می باشد؛ بدلیل

۱۰و اصل در ذکر و تکبیر اخفاء می باشد؛ بدلیل کلام الله ﷻ: ترجمه آیه: پروردگار خود را بخوانید از روی زاری و به طور خفیّه؛ همانا الله ﷻ از حدّ تجاوز کنندگان را دوست ندارد. سوره ی اعراف آیه 55

در آیه ای دیگر می فرماید: ترجمه آیه: پروردگارت را یاد کن در دل خود از روی زاری و ترس و بدون جهر. سوره ی اعراف آیه 205

و قول رسول الله ﷺ: بهترین ذکر اخفاء آن می باشد. مسند امام احمد ج1ص304الدعاء للطبرانی باب فضل ذکر الخفیمنتخب عبد بن حمید ج1ص76مسند شهاب ج2ص217مسند ابی یعلی ج2ص81مجمع الزوائد ج10ص85شعب الایمان للبیهقی ج1ص406المسند الشاشی باب عمر بن حکم عن سعدمصنف ابن ابی شیبه ج7ص108

و ذکر خفیه به ادب نزدیکتر و از ریاء دورتر می باشد. پس این دلیل ها را ترک کرده نشود مگر اینکه دلیل شرعی (قرآن و حدیث) بر تخصیص این ادلّه باشد. اعلاءالسنن ج6ص2435

جهر به تکبیر بین سنّت بودن و بدعت بودن مورد تردید است؛ پس شک در تخصیص یافتن از عموم آیه ی اخفاء می باشد؛ پس آن را (اخفاء را) ترک کرده نشود. اعلاء السنن ج6ص2435

حکم فقهی: اگر بین واجب بودن و بدعت بودن تردید باشد، برای رعایت احتیاط به آن عمل کرده شود.

و اگر بین سنّت بودن و بدعت بودن تردید باشد، پس آن عمل باید ترک شود؛ به دلیل اینکه ترک بدعت لازم است

و ادای سنّت غیر لازم. مبسوط سرخسی ج2ص493بدائع الصنائع في ترتيب الشرائع ج2ص180بحر الرائق شرح كنز الدقائق ج 4 ص 204رد المختار ج8 ص56 وج5 ص131حاشیه ی رد المختار ج2 ص11و485

مسئله ۳۶۳و بدعت بودن جهر

و بدعت بودن جهر:

در سفری صحابه تکبیر را به جهر گفتند و رسول الله ﷺ به آنان گفت که صدایتان را پائین بیاورید؛ زیرا شما کر و یا غائب را نمی خوانید (یعنی پروردگار شما کر یا غائب نیست) بلکه وی با شماست و شنوا و نزدیک است.

صحیح البخاری ج4ص1538سنن النسائی الکبری ج4ص398سنن الکبری للبیهقی ج3ص7مسند امام احمد ج5ص573صحیح مسلم ج17ص23مصنف ابن ابی شیبه ج7ص108

و دلیل جهر کردن صحابه بخاطر نشاط یا ترساندن دشمن بوده است. اعلاء السنن ج6ص2439

بعضی برای جائز بودن ذکر جهر، حدیث رسول الله ﷺ را دلیل می آورند که فرمودند: الله ﷻ فرمودند: من در نزد گمان بنده ی خود هستم و من با بنده ی خود هستم وقتی مرا ذکر کند؛ اگر مرا در دل خویش ذکر کند من نیز او را در نفس خود ذکر خواهم کرد و اگر در بین جماعت ذکر کند، پس من وی را در جماعتی بهتر از آن یاد خواهم کرد.

اینکه گفته شده «در جماعتی» منظور در جاهایی است که ذکر در جماعت مشروع باشد (مأمور باشد)؛ مانند خطبه و مانند آن؛ زیرا اجماعاً ذکر در مجالس لهو و لعب و مانند آن حرام است و همچنین ذکر جهر هنگام جماع اجماعاّ حرام است.

اعلاء السنن ج6ص2440

و دیگر حدیثی که ابن عباس (رض) روایت می کند که می گوید: من تمام شدن نماز اصحاب را با شنیدن تکبیر آن ها می فهمیدم؛ در پاسخ آن باید گفت که این کار برای مدتی اندک بوده است نه بر سبیل مداومت و برای تعلیم بوده است و این قول را امام شافعی (رض) نیز قائل است. اعلاء السنن ج6ص2440

و در این حدیث ابن عباس (رض) می گوید که در زمان رسول الله ﷺ این طور بود؛ معلوم می شود که رسول الله ﷺ همیشه انجام نمی داده است و اصحاب (رض) نیز آن را انجام نمی داده اند.

اعلاء السنن ج6ص2440

معنی [إنَّهُ لا یُحِبُّ المُعْتَدِینَ] (خداوند

از حدّ تجاوز کنندگان را دوست ندارد): متجاوزین را بلند کنندگان صدا در دعاء گفته اند. تفسیر طبری ذیل آیه 55اعراف

[ادْعُوا رَبَّکُمْ تَضَرُّعًا وَخُفْیَةً] الله ﷻ

در این آیه دو چیز را قید کرده است؛ یکی تضرّع (زاری) و دیگری اخفاء؛ پس دعاء بدون تضرّع بی ارزش است، همچنین دعاء بدون اخفاء نیز بی ارزش است. تفسیر آلوسی ذیل آیه 55 سوره ی اعراف

مسئله ۳۶۴و امامین (امام ابویوسف (رض) و امام محمد

و امامین (امام ابویوسف (رض) و امام محمد (رض)) گویند که از صبح روز عرفه تا آخر ایّام تشریق (13 ذی الحجه [یک روز بعد از آخر عید قربان]).

دلیل:

از حضرت علی (رض): از صبح روز عرفه تا عصر آخر ایّام تشریق تکبیر می گفتند.

مصنف ابن ابي شيبه ج2ص72كنز العمال ج1ص884

(بر طبق قول امامین (رض) بعد از بیست و سه نماز تکبیر تشریق گفته می شود).

مسئله ۳۶۵اگر امام جماعت تکبیر تشریق را ترک کند

اگر امام جماعت تکبیر تشریق را ترک کند مقتدیان باید بگویند.

دلیل:

امام محمد (رض) از امام ابویوسف (رض): همراه امام اعظم (رض) نماز مغرب را در روز عرفه به امامت من خواندیم و من فراموش کردم که تکبیر تشریق بگویم، در این حال امام اعظم (رض) تکبیر گفتند.

الهدايه و البنايه ج3ص133حاشيه الطحطاوي علي مراقي الفلاح ج1ص287

تکبیر تشریق

مسئله ۳۶۶

11) تكبير تشريق: اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ, لا إلَهَ إلا اللَّهُ وَاَللَّهُ أَكْبَرُ, اللَّهُ أَكْبَرُ وَ لِلَّهِ الْحَمْدُ.

این تکبیر از حضرت ابراهیم (ع) به یادگار رسیده است. العنایه شرح الهدایه باب العیدین

تفسیر

GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود