کتاب اسلام المسلم باسلام محمد خاتم الانبیاء - جلد 2
اگر قیمت اسب سائمه به نصاب زکات برسد، از هر اسب مادیان یا مختلط یک دینار و یا یک چهلم قیمت اسب واجب است.
دلیل:
از رسول الله ﷺ: در هر اسب سائمه یک دینار یا ده درهم واجب است.
نصب الراية باب صدقه السوائمالهداية و البناية ج3ص338المبسوط ج2ص186.
زکات این حیوانات وقتی واجب است که این حیوانات سائمه باشند؛ یعنی بیشتر سال را از بیرون تغذیه کنند و از دست صاحبش نخورند.
دلیل:
رسول الله ﷺ: در شتر و گاو عامل (حیوانی که از آن کار کشیده می شود مانند زراعت) زکات نیست.
السنن الصغري للبيهقي باب صدقة نعم السائمةبلوغ المرام ج1ص114سنن الدارقطني ج2ص88.
و این نوع از حیوانات را علوفه داده می شده است.
در گوساله زکات نیست مگر اینکه همراه گاو باشد. همین طور است بره و بزغاله و بچه شتر؛ یعنی زکات نیست مگر اینکه همراه این ها از جنس بزرگ آن موجود باشد که در این صورت زکات واجب خواهد شد. (اگر به نصاب برسد).
دلیل:
زیرا شریعت در مورد اداء زکات حیوانات نوع بزرگ آن ها یعنی از لحاظ سنی رسیده را واجب گردانده است. پس وقتی همه کوچک هستند، در بین آن ها نوعی که مورد نظر شرع باشد وجود ندارد، پس زکات نیز واجب نمی شود مگر اینکه بین این ها یک حیوان بزرگ باشد که در این صورت از روی تابعیت زکات واجب می شود.
الهدايه و البناية ج3ص345.
در عرف، مردم به بچه ی هر حیوان نامی می دهند؛ مثلاً بره برای بچه گوسفند و گوساله به بچه گاو پس منظور شرع این است که وقتی به حدی رسید که به آن نام خود حیوان را می دهند، زکات واجب می شود. مثلاً وقتی گوساله گاو شد و بره گوسفند شد.
برای ادای واجب از این حیوانات، حیوان میانه واجب است.
مثلاً شخصی چهل گوسفند داشته باشد. اگر بخواهد که زکاتش را بدهد باید گوسفندی را بدهد که از لحاظ ارزش در بین گوسفندان میانه باشد؛ مثلاً گوسفندی داریم که دویست هزار تومان است و گوسفندی نیز داریم که چهارصد هزار تومان باشد و گوسفندی هم داریم که سیصد هزار تومان ارزش دارد، پس واجبش همان گوسفند سیصد هزار تومانی می باشد.
اگر بین گوسفندهای مزکی (زکات دهنده) گوسفند میانه وجود نداشته باشد، پس خوب را گرفته و ما به التفاوت آن را به مزکی برگردانده شود و یا گوسفند پست را گرفته و ما به التفاوت آن را از مزکی بگیرد.
دلیل:
رسول الله ﷺ:
بهترین اموال مردم را به عنوان زکات نگیرید بلکه میانه را بگیرید. کنزالعمال ج1ص1239جامع المسانید و المراسیل ج8ص193.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.