بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

فصل الشرب (احکام سهم آب)

کتاب اسلام المسلم باسلام محمد خاتم الانبیاء - جلد 4

در حال پخش صوت بخش
فایل صوتی برای این بخش ثبت نشده است
0%
بازگشت
↻بچرخانید

فصل الشرب (احکام سهم آب)

مسئله ۱۱شرب

شرب: سهم آب را گویند.

دلیل:

الله تعالی می‌فرماید: برای شما شرب روزی معلوم ثابت است و برای آن (شتر) نیز شرب روزی معلوم شده ثابت است. سوره الشعراء آیه 155 یعنی سهمی از آب مشخص‌شده است. تبیین الحقائق ج6ص39

شفة: حق آب برای مصرف انسان و حیوانات.

مسئله ۱۲حق شفه در آبی که مملوک کسی نباشد برای هرکسی

حق شفه در آبی که مملوک کسی نباشد برای هرکسی ثابت است و همچنین حق آب دادن به حیوانات ثابت است. این در صورتی است که به تخریب نهر نینجامد.

دلیل:

رسول‌الله ﷺ: مسلمانان در سه چیز شریک هستند: آب‌وعلف و آتش. سنن ابی داوود ج5ص344مسند امام احمد ج38ص174البنایه ج 12ص314

مسئله ۱۳اگر کسی آب را در ظرف کند دیگرکسی جز وی حقی در

اگر کسی آب را در ظرف کند دیگرکسی جز وی حقی در آن ندارد.

دلیل:

زیرا وی آن آب را احراز کرده و در ملک خود داخل نموده است و حق غیر ساقط‌شده است. الهدایه ج4ص388

مسئله ۱۴حق شرب و نصب آسیاب نیز در صورت ضرر نداشتن

حق شرب و نصب آسیاب نیز در صورت ضرر نداشتن برای عامه برای هرکسی ثابت است.

دلیل:

زیرا اصل آب مباح است و در صورت ضرر به عامه، دفع ضرر از عامه واجب می‌باشد. الهدایه ج4ص388

مسئله ۱۵در نهر خصوصی حق آبیاری و نصب آسیاب برای

در نهر خصوصی حق آبیاری و نصب آسیاب برای دیگران ثابت نیست؛ یعنی نهری که در تقسیم به شخصی تعلق‌گرفته باشد.

دلیل:

زیرا این نهر حق خاص صاحب وی می‌باشد و ضرورتی نیز ندارد و اگر مباح گردانیم حق شرب برای وی باقی نخواهد ماند. الهدایه ج4ص388

مسئله ۱۶هزینه لایروبی نهر عمومی که مالکی برای

هزینه لایروبی نهر عمومی که مالکی برای آن نباشد از بیت‌المال است.

دلیل:

زیرا منفعت لایروبی به عموم مسلمانان تعلق دارد پس هزینه‌ی آن نیز بر بیت‌المال مسلمانان می‌باشد. الهدایه ج4ص389

مسئله ۱۷اگر در بیت‌المال برای هزینه‌ی لایروبی چیزی

اگر در بیت‌المال برای هزینه‌ی لایروبی چیزی نباشد، پس بر عموم مردم لازم می‌شود.

دلیل:

زیرا منفعت برای عموم مسلمین است و در ترک آن ضرری عظیم برای مردم می‌باشد پس حاکم می‌تواند مردم را بر این کار اجبار کند. المبسوط للسرخسی ج23ص175

مسئله ۱۸لایروبی نهری که دارای مالک باشد بر مالکان وی

لایروبی نهری که دارای مالک باشد بر مالکان وی است و از بالای نهر شروع کرده می‌شود و هر کس که حدود خود را لایروبی کند حق لایروبی را ادا کرده است.

دلیل:

زیرا حق استفاده برای مالکانش ثابت است پس وظیفه آبادانی آن نیز بر مالکان خواهد بود. الهدایه ج4ص389

مسئله ۱۹ادعای سهم شرب (سهم آب برای آبیاری زمین) برای

ادعای سهم شرب (سهم آب برای آبیاری زمین) برای کسی که زمینی ندارد نیز صحیح است.

دلیل:

زیرا ممکن است که شرب به وی ارث رسیده باشد و یا اینکه زمین را بدون شرب فروخته باشد. الهدایه ج4ص390

مسئله ۲۰اگر قومی بر سر سهم آب نهری که متعلق به

اگر قومی بر سر سهم آب نهری که متعلق به خودشان است دعوا کنند پس سهم آب به مقدار زمین هر کس تقسیم کرده می‌شود.

دلیل:

زیرا منظور از شرب آبیاری اراضی می‌باشد پس مقدار آن به‌اندازه‌ی زمین هر یک خواهد بود. فتح باب العنایه ج5ص146

مسئله ۲۱صاحب‌سهم زمین بالادست نهر حق سدسازی برای آب

صاحب‌سهم زمین بالادست نهر حق سدسازی برای آب ندارد هرچند که بدون سد نتواند از آب استفاده کند و

اگر مشترکین راضی شوند در این صورت وی حق سد دارد.

دلیل:

زیرا در این کار ابطال حق زمین‌های پایین‌دست می‌باشد. فتح باب العنایه ج5ص146

زیرا حق آنان است و آنان راضی به ترک حق شده‌اند. فتح باب العنایه ج5ص146

مسئله ۲۲هرکدام از مشترکین حق‌دارند که دیگری را از

هرکدام از مشترکین حق‌دارند که دیگری را از نصب آسیاب منع کنند مگر اینکه شخصی در ملک خود نصب کند و به آب و نهر ضرری نداشته باشد و مسیر قدیمی آب را تغییر ندهد که در این صورت می‌تواند نصب کند.

دلیل:

زیرا در انجام این کارها به دیگران ضرر می‌رسد پس حق منع دارند. بدائع الصنائع ج6ص190

مسئله ۲۳سهم آب زمین (شرب) به ارث می‌رسد

سهم آب زمین (شرب) به ارث می‌رسد.

دلیل:

زیرا شرب حق مالی است پس جزو میراث می‌باشد. مجمع الانهر ج2ص567

مسئله ۲۴حق استفاده از سهم آب زمین (شرب) را می‌توان

حق استفاده از سهم آب زمین (شرب) را می‌توان با وصیت به دیگران داد.

دلیل:

زیرا ثبوت وصیت همانند ارث می‌باشد. مجمع الانهر ج2ص567

مسئله ۲۵حق فروش سهم آب بدون زمین درست نیست

حق فروش سهم آب بدون زمین درست نیست.

دلیل:

زیرا اندازه‌ی آن مجهول است و قبض آن متصور نیست و آب جزو مباحات است. مجمع الانهر ج2ص567

مسئله ۲۶مشایخ (علمای) بلخ این بیع را اجازه داده‌اند

مشایخ (علمای) بلخ این بیع را اجازه داده‌اند.

دلیل:

زیرا مردم چنین معامله می‌کنند و قیاس به خاطر معامله و عرف مردم ترک کرده می‌شود. در المختار متن رد المختار ج6ص447

مسئله ۲۷حکم اجاره دادن سهم آب زمین و هبه دادن

حکم اجاره دادن سهم آب زمین و هبه دادن آن نیز مانند حکم فروش آن است؛ یعنی درست نیست ولی مشایخ بلخ به آن اجازه داده‌اند.

مسئله ۲۸اگر کسی زمین خود را از سهم دیگران آبیاری

اگر کسی زمین خود را از سهم دیگران آبیاری کند، ضامن می‌شود.

دلیل:

زیرا با این کار سهم شخصی دیگر را تلف نموده است و این حکمی است که فخر الاسلام بزدوی اختیار نموده است. فتح باب العنایه ج5ص146

مسئله ۲۹اگر کسی زمین خود را آبیاری کند و آب این زمین

اگر کسی زمین خود را آبیاری کند و آب این زمین به زمین همسایه برود و زمین همسایه را در آب غرق کند ضامن نمی‌شود.

دلیل:

زیرا وی حق دارد زمین خود را آبیاری کند و در این حالت وی تعدّی نکرده است. فتح باب العنایه ج5ص147

تفسیر

GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود