کتابخانه / کتاب اسلام المسلم باسلام محمد خاتم الانبیاء - جلد 5 / كِتَابُ الدِّيَاتِ (احکام دیه) / فَصْلٌ في جِنَايَةِ البَهِیمَةِ (در بیان احکام تلف کردن حیوانات)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

فَصْلٌ في جِنَايَةِ البَهِیمَةِ (در بیان احکام تلف کردن حیوانات)

کتاب اسلام المسلم باسلام محمد خاتم الانبیاء - جلد 5

در حال پخش صوت بخش
فایل صوتی برای این بخش ثبت نشده است
0%
بازگشت
↻بچرخانید

فَصْلٌ في جِنَايَةِ البَهِیمَةِ

فصل در بیان احکام تلف کردن حیوانات:

مسئله ۴۵راکب مرکب (از قبیل اسب) ضامن

راکب مرکب (از قبیل اسب) ضامن آنچه مرکبش تلف می‌کند می‌باشد.

مسئله ۴۶ولی

ولی آنچه را که با لگد تلف می‌کند ضامن نمی‌شود و یا اگر با دمش تلف می‌کند نیز ضامن نیست.

و همچنین اگر به سبب مدفوع کردن و یا بول کردن حیوان چیزی تلف شود نیز راکب آن ضامن نمی‌شود؛ چه حیوان این کار را در حال راه رفتن انجام دهد و یا صاحبش برای این کار حیوان را متوقف کرده باشد فرقی ندارد و ضامن نمی‌شود.

دلیل:

اصل در این مسائل این است که هر شخصی حق عبور و مرور در طرق عمومی را دارد و برای دیگران نیز این حق ثابت است و این طرق مشترک می‌باشند پس در صورتی حق استفاده دارند که به دیگران تعدّی نکنند پس هر آنچه امکان دفع آن توسط راننده باشد با تلف آن ضامن می‌شود و آنچه در اختیار وی نباشد را ضامن نمی‌گردد. تکمله البحر الرائق ج8ص406

مسئله ۴۷همچنین

همچنین آنچه از پرتاب سنگ از زیر پای مرکب به چشم کسی بخورد و کور کند ضامن نمی‌شود.

این در صورتی است که سنگ کوچک باشد ولی اگر باعث پرتاب سنگ بزرگی شود ضامن می‌شود.

دلیل:

زیرا تحرز از سنگریزه متعذر است و از بزرگ ممکن می‌باشد. تکمله البحر الرائق ج8ص407

مسئله ۴۸کسی که حیوان را از پشت

کسی که حیوان را از پشت آن راه می¬برد و می¬راند و همچنین کسی که از جلوی حیوان می‌کشد هر دو در حکم راکب حیوان هستند و در یک امر با راکب فرق دارند و آن در وجوب کفارت در صورت هلاک انسان است که این کفارت بر راکب واجب می‌شود ولی بر سائق (از پس راننده) و قائد (از جلو کشنده) واجب نمی‌شود.

دلیل:

زیرا قائد و سائق به‌مانند راکب مسبب می‌باشند و عدم کفارت بر قائد و سائق برای این است که راکب با عمل خود و مرکبش باعث هلاک انسان شده است و سنگینی وی نیز در هلاک دخیل بوده است ولی از سائق و قائد چنین عملی صادر نشده است. تکمله البحر الرائق للطوری ج8ص408

مسئله ۴۹اگر دو راکب باهم تصادف کنند و بمیرند عاقله‌ی

اگر دو راکب باهم تصادف کنند و بمیرند عاقله‌ی هرکدام دیه‌ی دیگری را ضامن می‌شود.

دلیل:

حضرت علی (رض) چنین حکم کرده‌اند و دیگر اینکه هر یک از آن‌ها با صدمه واردکردن به دیگری هلاک شده است. بدائع الصنائع ج7ص273

مسئله ۵۰اگر سگی را پی شیئی بفرستد و در همان لحظه

اگر سگی را پی شیئی بفرستد و در همان لحظه چیزی را هلاک کند، درصورتی‌که فرستنده به دنبال سگ باشد ضامن می‌شود.

دلیل:

زیرا تلف کردن به‌واسطه‌ی راندن آن حیوان به شخص منتقل‌شده است. الهدایه ج4ص482

مسئله ۵۱در مورد پرنده فرستاده‌شده یا مرکبی که خودش

در مورد پرنده فرستاده‌شده یا مرکبی که خودش رم (فرار) کرده است کسی ضامن نمی‌شود.

دلیل:

زیرا پرنده را نمی‌توان به‌جایی راند، پس ارسال و عدم ارسال یکی است و حیوان در عمل خودمختار است پس عمل وی را به دیگری نسبت داده نشود مگر در صورت وجود ارسال و دنبال کردن وی که شرع آن را به ارسال‌کننده نسبت داده است. الهدایه ج4ص482

مسئله ۵۲اگر کسی راکب اسبی باشد و دیگری اسب را سیخ

اگر کسی راکب اسبی باشد و دیگری اسب را سیخ بزند و باعث تلف شدن چیزی شوند در این صورت سیخ زننده ضامن است و حتی شیئی را که به سبب لگد تلف‌کرده است را نیز ضامن می‌شود.

دلیل:

از حضرات ابن مسعود و عمر (رض) چنین حکم به ما رسیده است.

الأصل المعروف بالمبسوط للشیبانی ج4ص559

مسئله ۵۳اگر قصاب چشمان گوسفند را تلف کند، نقصان قیمت

اگر قصاب چشمان گوسفند را تلف کند، نقصان قیمت آن را ضامن می¬شود.

دلیل:

زیرا منظور و مقصود گوشت گوسفند است نه چیزی دیگر. الجوهره النیره ج2ص137

مسئله ۵۴اگر چشمان گاو یا شتر یا الاغ یا قاطر یا اسبی

را تلف کند ربع قیمت آن حیوان را ضامن می‌شود.

رسول‌الله ﷺ چنین حکم کرده‌اند. البنایه ج13ص270المعجم الکبیر للطبرانی ج5ص138

تفسیر

GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود