یادگیری موارد ضروری دین
مصرف زکات (مستحقّ زکات و کسانی که زکات به آن ها داده می شود).
هفت نفر واجد شرایط دریافت زکات می باشند:
۱کسی که دارائی دارد ولی به نصاب نمی رسد.
مسکین: کسی که چیزی ندارد.
۳عامل الصّدقه: کسی که زکات مردم را جمع کرده و به مستحقّین می دهد.
و این شخص فقط می تواند مزد خود را به مقدار عملش از زکات بگیرد.
۴مکاتب: کسی که غلام کسی باشد و به طور قسطی خودش را بخواهد آزاد کند و به وی تا آزاد کردن خود و پرداخت قسطش کمک کرده می شود.
۵مدیون: کسی که بدهی دارد و نصابی فاضل از بدهی خود ندارد.
۶فی سبیل الله: کسی که برای رفتن به جنگ خرجی ندارد (قول امام ابویوسف ) و یا کسی که بر وی حج فرض شده ولی نتواسته است که حج را اداء کند. (قول امام محمد ).
۷ابن السّبیل: کسی که از وطنش دور افتاده و برای برگشت چیزی ندارد. (گرچه در خانه اش دارای اموال باشد).
دلیل:
ترجمه ی آیه: زکات ها مخصوص فقرا و مساکین و کارکنانی است که برای (جمع آوری) آن زحمت میکشند، و کسانی که الفت داده می شود دل های ایشان را و برای (آزادی) بردگان و (ادای دین) بدهکاران و در راه الله ﷻ و واماندگان در راه، این، یک فریضه ی الهی است و الله ﷻ دانا و حکیم است!.
[سوره ي التوبه آية 60]
مؤلفه ی قلوب: به کسانی گفته می شود که کنار مسلمانان زندگی می کنند و یا تازه مسلمان شده ها و یا کسانی که از آن ها ممکن است ضرری به مسلمانان برسد و در زمان رسول الله به آن ها مقداری از زکات داده می شد و به اجماع امّت، بعد از عزّت و قوّت یافتن اسلام، اعطای زکات به آن ها ممنوع شد و دیگر از مصرف محسوب نمی شوند و فقط همان هفت گروه که مذکور شد، موارد مصرف زکات می باشند.
الهداية و البناية ج3ص444.
مؤلفه ی قلوب در زمان رسول الله و در زمان خلافت ابوبکر منحل شد.
مزکّی می تواند زکات خود را برای همه ی این مصارف تقسیم کند و همچنین مجاز است که به یکی از این مصارف بپردازد.
مزکّی: کسی که زکات می پردازد.
این پرداخت باید به صورت تملیک باشد.
تملیک: مالک گرداندن طرف مقابل.
مزکّی نمی تواند زکات خود را به شوهرش یا زنش یا که پسر یا دخترش یا که نوه ی خود یا به پدر و مادر و پدربزرگ و مادربزرگ خود بدهد. و همچنین نمی تواند به مملوک (کنیز یا غلام خود) بدهد.
علماء اجماع دارند بر اینکه زوج نمی تواند زکات خود را به زوجه بپردازد.
همچنین نمی تواند به کسی که غنی باشد زکات دهد.
غنی: کسی که دارای نصاب فطریه باشد.
همچنین نمی تواند به طفل غنی یا مملوک غنی بدهد.
همچنین نمی تواند به بنی هاشم و مملوک آنان نیز زکات دهد.
ذمی نیز از موارد مصرف زکات نیست غیرمسلمان.
اگر زکات خود را به شخصی بدهد و بعد معلوم شود که آن شخص مملوک خودش بوده است، پس بر وی لازم است که زکات خود را به کسی دیگر دهد و آنچه که به مملوک خود داده است از زکاتش محسوب نمی شود.
و اگر به کسی زکات خود را اداء کند و به گمان خود وی را از موارد مصرف زکات بداند و بعد معلوم شود که وی مورد مصرف زکات نبوده است، بر وی لازم نیست که زکاتش را دوباره بپردازد و در غیر از مملوک خود همان از زکاتش محسوب می شود.
و این عمل موقعی است که مزکّی (زکات دهنده) بیشتر گمانش بر این باشد که کسی که به وی زکات اداء می کند، مصرف زکات باشد ولی اگر بداند و یا گمان کند که مصرف نباشد، از زکاتش محسوب نخواهد شد.
یادآوری: مصرف زکات: شخصی که می توان به وی زکات داد؛ یعنی همان هفت نفر که گفته شد.
مستحب است که وقتی زکاتی به فردی می دهد، آن مقدار بپردازد که آن شخص از درخواست کمک از دیگری در آن روز مستغنی باشد.
پرداخت زکات به مقدار یک نصاب به فقیری غیر از مدیون مکروه است.
بردن و نقل زکات از شهری به شهری دیگر مکروه است مگر اینکه از نزدیکان وی در آن شهر باشد و یا اینکه اهل آن شهر محتاج تر باشند.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.