کتاب اسلام المسلم باسلام محمد خاتم الانبیاء - جلد 1
۱نماز صبح: نماز صبح را وقتی هوا روشن شد، بخواند. (طوری که بتوان قبل از طلوع خورشید چهل (40) آیه با ترتیل خواند و بعد از آن نیز اگر وضوء نداشتن مصلّی (نماز خوان) معلوم شود، وی بتواند قبل از طلوع خورشید نمازش را بخواند. تقریباً چهل (40) دقیقه مانده به طلوع خورشید شروع کند).
دلیل:
از رسول اللهﷺ : نماز صبح را وقتی هوا روشن شد بخوانید؛ زیرا اجرش (ثوابش) بزرگتر است.
سنن الکبری للبیهقی ج2ص252مصنف ابن ابی شیبه ج1ص354
از انس (رض): رسول الله ﷺ صبح را وقتی می خواندند که چشم، اشیاء را از دور می دید. یعنی منظورش روشن شدن هوا بود.
عمده القاري ج4ص88نصب الرايه باب المواقيت
از ابراهیم نخعی (رض): اصحاب رسول اللهﷺ اجماع نکردند بر چیزی، مانند اجماع آن ها بر خواندن (نماز) صبح؛ وقتی که هوا روشن شد.
الاثار لابي يوسف باب الاذانعمده القاري ج4ص88شرح المعاني والاثار ج1ص176فيض الباري شرح صحيح البخاري ج2ص175
۲تأخیر نماز ظهر در تابستان و تعجیل آن در زمستان، مستحبّ است.
از انس (رض): رسول الله ﷺنماز را در فصل گرما، وقتی می خواندند که هوا خنک می شد و در سرما تعجیل می کردند.
سنن الكبري للبيهقي 4ص423سنن النسائي ج1ص269مشكاه المصابيح ج1ص204
۳تأخیر عصر تا وقتی که خورشید تغییر نکند، مستحبّ است. الهدایه ج2ص43
تغییر آن: یعنی آفتاب اگر هنگام نگاه به آن، چشم را اذیّت نکند، تغییر کرده است.
از علي بن شيبان (رض): نزد رسول الله ﷺ
در مدینه آمدیم و وی عصر را تا وقتی که خورشید سفید و صاف بود، تأخیر می کردند. سنن ابی داود ج2ص78
از عبدالرحمن النخعی (رض) روایت است: در مسجد اعظم کوفه نزد حضرت علی (رض) بودیم (خانه های کوفه در آن زمان از نی بود) در این هنگام مؤذّن آمد و گفت:
یا امیر المومنین؛ نماز (عصر). حضرت علی (رض)گفتند: بنشین. و وی نشست.
دوباره مؤذّن تکرار کرد. حضرت علی (رض)گفتند: این سگ می خواهد به ما سنّت را یاد بدهد. پس حضرت علی (رض) برخواستند و با ما عصر را خواندند؛ بعد ما برگشتیم به مکانی که نشسته بودیم و نشستیم در حالی که خورشید داشت غروب می کرد و ما آن را می دیدم.
المستدرك علي الصحيحن ج1ص304سنن الدار قطني ج1ص260نصب الرايه المواقيت
۴تعجیل نماز مغرب در تمام فصول مستحبّ است.
دلیل:
امّت من بر خیر خواهند بود؛ مادامی که مغرب را تا طلوع ستارگان تأخیر نکنند (قبل از اینکه ستاره ها در آسمان ظاهر شود بخوانند).
مسند امام احمد ج4ص480سنن الکبری للبیهقی ج2ص237سنن ابن ماجه ج1ص225
از مرثد بن عبدالله الیزنی (رض): ابو ایوب (رض) (صحابی) ، در حال جنگ فی سبیل الله نزد ما آمد و عقبه بن عامر (رض)
در مصر بود. و عقبه (رض) مغرب را تأخیر کردند. ابو ایوب (رض) به عقبه گفتند: این چه نمازی است؟ عقبه (رض) جواب دادند: مشغولیتی پیش آمد. ابو ایوب (رض) گفتند: من به خاطر این اعتراض می کنم که مردم فکر خواهند کرد که تو رسول اللهﷺ را دیده ای که این کار را می کند؛ پس مثل وی ﷺ عمل کرده باشی؛ آیا نشنیده ای که امّت من بر خیر (یا بر سنّت) خواهند بود، تا زمانی که مغرب را، تا ظهور ستارگان
تأخیر نکنند. مسند امام احمد ج6ص579سنن ابی داود ج2ص87صحیح ابن خزیمه ج1ص174سنن الکبری للبیهقی ج2ص99المستدرک علی الصحیحین ج1ص303
۵تأخیر عشاء تا ثلث (یک سوم) شب، مستحبّ است.
دلیل:
اگر بر امّت من سخت نمی آمد، عشاء را تا
ثُلث شب تأخیر می کردم. صحیح ابن حبان ج3ص31مجمع الزوائدج2ص261مسند ابی یعلی ج11ص447
۶تأخیر وتر تا آخر شب (تا قبل از طلوع فجر صادق) مستحبّ است بر کسی که از خود مطمئن باشد که در آخر شب بیدار خواهد شد.
از رسول الله ﷺ: هرکس که خوف این داشته باشد که آخر شب بیدار نشود پس وتر را اول شب بخواند و کسی که طمع دارد که در آخر شب بیدار خواهد شد، پس وترش را آخر شب بخواند؛ زیرا نماز آخر شب، مشهوده است. و آن افضل است. صحیح مسلم ج6ص29 - مسند امام احمدج4ص230 - سنن الکبری للبیهقی ج4ص134)
مشهوده: یعنی برای آن نماز، فرشتگان حاضر شده و شاهد می شوند.
۷مستحبّ است که در روز ابری، نماز عصر و عشاء را تعجیل کرده شود و بقیه نماز ها را تأخیر کند.
دلیل:
از رسول الله ﷺ: نماز را در روز ابری تعجیل کنید؛ زیرا هرکس که نماز عصرش فوت شود عملش باطل خواهد شد.
صحیح البخاری ج1ص213مسند امام احمد ج6ص496صحیح ابن خزیمه ج1ص173سن الکبری للبیهقی ج2ص231سنن ابن ماجه ج1ص227
از رسول الله ﷺ:
در روز ابری نمازهای روز را تعجیل کنید و مغرب را تأخیر کنید. مصنف ابن ابی شیبه ج2ص140
زیرا در تأخیر نماز عشاء بخاطر بارش باران، تقلیل (کم شدن) جماعت است. هدایه و البنایه ج2ص52
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.