کتاب اعمال حج
۱وقوف مزدلفه: بعد از وقوف عرفه در مکانی به نام مزدلفه بودن.
2- سعی بین صفا و مروه.
۳رمی الجمار: سنگ زدن به شیطان.
۴طواف صدر: طواف کعبه برای خداحافظی از بیت الله. این طواف برای غیر اهل مکه می باشد.
۵حلق: تراشیدن موی سر بعد از رمی جمره در روز عید قربان (روز دهم ذی الحجه).
دلیل:
ترجمه ی آیه: ... و چون از عرفات بازگشتید خدا را در مشعرالحرام یاد کنید. [سوره ی بقره آیه ی 198]
رسول الله ﷺ: هر کس همراه ما این نماز را خوانده باشد و در این مکان (مزدلفه) وقوف کرده باشد، همانا اگر قبل از این وقوف، در عرفه نیز وقوف کرده باشد، حج وی تمام است.
سنن الترمذی ج3ص440سنن الکبری للبیهقی ج5ص173مسند الحمیدی ج3ص107.
رسول الله ﷺ در عرفه وقوف کردند و وقتی خورشید غروب کرد به طرف مزدلفه حرکت کردند.
سنن الترمذی ج3ص433مسند البزار ج1ص111نصب الرایه ج5ص171مسند ابی یعلی ج1ص264.
رسول الله ﷺ بر صفا صعود کردند و به طرف بیت الله رو کرده و دعاء کردند. نصب الرایه ج5ص140السسنن الصغری للبیهقی ج2ص179سنن ابی داود ج5ص258سنن ابن ماجه ج9ص200سنن الدارمی ج5ص439صحیح مسلم ج6ص245.
رسول الله ﷺ رمی جمره را انجام داده اند. سنن ابی داود ج2ص122سنن ابن ماجه ج9ص200سنن الکبری للبیهقی ج 2ص353صحیح مسلم ج6ص245.
رسول الله ﷺ: کسی که حج به جای می آورد، آخرین نسک وی طواف باشد.
السنن الصغری للبیهقی ج2ص24المعجم الکبیر للطبرانی ج11ص43موطا امام محمد ج2ص415سنن ابن ماجه ج9ص194صحیح مسلم ج7ص6مسند احمد ج1ص222. (طواف وداع).
رسول الله ﷺ در روز اول عید قربان رمی جمره را انجام دادند و بعد به منی آمده و قربانی کرده و بعد به حلاق (کسی که سر می تراشد) امر کردند تا سرشان را بتراشد.
صحیح مسلم ج6ص443سنن الکبری للبیهقی ج5ص105نصب الرایه ج5ص199.
بقیه افعال حج سنّت یا مستحب هستند.
ماه های حج شوال و ذیقعده و ده روز اول ذی الحجه می باشد؛ یعنی از روز عید فطر تا عید قربان.
دلیل:
ترجمه ی آیه: حج در ماههای معینی است و کسانی که (با بستن احرام) حج را بر خود فرض کردهاند، (باید بدانند که) در حج، آمیزش جنسی با زنان و گناه و جدال نیست. سوره البقره آیه ی 197.
از ابن زبیر (رض) و ابن عمر (رض) و ابن مسعود (رض): ماه های حج، شوال و ذیقعده و ده روز اول ذی الحجه می باشد. السنن الکبری للبیهقی ج4ص342سنن الدارقطنی ج6ص239صحیح البخاری ج6ص125نصب الرایه ج5ص295مبسوط ج5ص75.
بستن احرام حج قبل از ماه های حج مکروه است.
دلیل:
زیرا مدت احرام طولانی می شود و احتمال وقوع عملی حرام می رود و دیگر اینکه احرام از یک سو به رکن بودن شبیه است؛ پس مانند انجام دادن رکن قبل از وقتش خواهد بود. مبسوط ج5ص77تبیین الحقائق ج4ص461فتح القدیر ج3ص18.
عمره سنت است.
از رسول الله ﷺ پرسیده شد که آیا عمره واجب است؟ حضرت ﷺ جواب دادند: خیر ولی انجام دادن آن افضل خیر است.
سنن الترمذی ج4ص7عمده القاری ج10 ص 108البحرالرائق ج3ص63تلخیص الحبیر ج2ص493السنن الکبری للبیهقی ج4ص349المعجم الاوسط للطبرانی ج14ص338مسند امام احمد ج28ص426.
افعال عمره:
عمره در تمام روزهای سال جائز است و فقط در روز عرفه و چهار روز بعد آن مکروه است.
از حضرت عائشه (رض): عمره در تمام روزهای سال صحیح است مگر در پنج روز (روز عرفه و چهار روز بعد آن). الاثار لابی یوسف ج2ص44نصب الرایه ج5ص421.
حرم مکه دارای حد و حدوی می باشد؛ یعنی دارای مرز مشخص می باشد.
هر کس که قصد داخل شدن به مکه را داشته باشد، بدون احرام حق عبور از آن مرز را ندارد.
آن مرز را میقات گویند.
میقات مدنی: کسی که بخواهد از طرف مدینه وارد شود، میقات وی مکانی به نام «ذوالحلیفه» است.
میقات عراقی: کسی که از طرف عراق وارد می شود، مکانی به نام «ذات عرق» است.
میقات شامی: کسی که از طرف سوریه (شام) وارد می شود، مکانی به نام «جحفه» است.
میقات نجدی: کسی که از طرف نجد وارد می شود، مکانی به نام «قرن» است.
دلیل:
رسول الله ﷺ چنین فرموده اند. سنن الصغری للبیهقی ج1ص453سنن ابی داود ج5ص58سنن الدارمی ج5ص351سنن النسائی ج8ص489صحیح ابن خزیمه ج4ص159صحیح البخاری ج6ص67صحیح مسلم ج6ص113مسند امام احمد.
تأخیر احرام از این مکان ها حرام است.
دلیل:
رسول الله ﷺ: از میقات بدون احرام عبور نکنید. المعجم الکبیر للطبرانی ج11ص435نصب الرایه ج5ص63.
ابن عباس (رض) هر کسی را که از میقات می گذشت بر می گرداند تا احرام بسته و بعد وارد حرم شود. موطا امام محمد ج2ص214مسند الشافعی ص807تلخیص الحبیر ج2ص243.
حاج (حاجی) می تواند قبل از رسیدن به میقات احرام بندد.
دلیل:
از رسول الله ﷺ: هر کس از مسجدالاقصی احرام حج یا عمره ببندد، گناهان پس و پیش وی بخشیده می شود و بهشت بر وی واجب می شود.
سنن الدارقظنی ج3ص343سنن ابس داود ج2ص143اخبار مکه للفاکهی ج1ص410مسند ابی یعلی ج12ص359المعجم الاوسط ج6ص319السنن الکبری للبیهقی ج5ص44.
از حضرت علی (رض) در باره ی منظور از اتمام حج و عمره در آیه ی 196 بقره سؤال شد. وی جواب دادند: احرام بستن از خانه ات.
السنن الصغری للبیهقی ج1ص454المستدرک علی الصحیحین ج7ص218موطا امام محمد ج2ص214کنز العمال ج2ص359مصنف ابن ابی شیبه ج3ص480.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.