بدعت در لغت و تفسیر و روایت و فقه
تعریف لغوی ماده ی بدع در کتاب العین فراهیدی (متوفی 170هجری):
بدع به فتح باء و سکون دال، ظاهر کردن و پیدا کردن چیزی که قبل از آن، برای خلق و یادکرد و شناختی نبوده است.
العین (2/ 54)
اینکه گفته میشود الله تعالی بدیع آسمانها و زمین است یعنی اینکه آنها را ابداع کرده است و این دو قبل اینکه الله تعالی آن دو را ابداع کند، چیزی نبوده اند که به خیال خیالپردازی برسد.
و بدع به کسر باء و سکون دال: به اولین هر چیزی گفته میشود همچنانکه الله تعالی در آیه 117 سوره مبارکه بقره، فرموده است: ای محمد بگو:
من بِدع رسولان نیستم یعنی من اولین مرسل نیستم.
پس تو نیستی اولین از مصیبتها... و نقض کردن امور بزرگ و براه کردن آنها.
و بدعت به کسر باء، اسم چیزی است که ابداع کرده میشود چه دینی و چه غیر دینی و میگوییم: لقد جئت بأمرٍ بدیع، امر بدیعی را آورده ای یعنی چیزی جدید و عجیب است.
و ابتدعت: یعنی امری متمایز که شناخته شده نیست را آورده ای.
العین (2/ 55)
بدعت: آنچه نوپیدا شده است بعد رسول الله ص از خواهشهای نفسانی و از اعمال که جمع آن بِدَع است.
لایزال دشمنان و خبرچینان بر ما طعن کنند... و طعن کردن امری است که از خبرچینان، چیز نوپیدایی نیست.
أُبْدِعَ البعیرُ گفته میشود و به شتری که دچار بدع شده است، مبدَع گفته میشود و آن بر اثر بیماری و مانند آن بر شتر عارض شده است.
یعنی به شتری مبدع اطلاق میشود که بر اثر بیماری و مانند آن معیوب و معلول گشته است.
و گفته میشود که بدع اسم نوعی بیماری است.
أُبْدِعَتِ الإبلُ، گفته میشود و این وقتی است که شتر را بخاطر لاغر بودن، رها کرده باشند.
أُبْدِعَ بالرّجلِ گفته میشود وقتی شخصی درمانده شود.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.