کتابخانه / ترجمه فارسی شاطبیه / جلد دوم کتاب شاطبیه / باب 40: باب مخارج الحروف وصفاتها التي يحتاج القارئ إليها [1134 - 1159]
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ

باب 40: باب مخارج الحروف وصفاتها التي يحتاج القارئ إليها [1134 - 1159]

ترجمه فارسی شاطبیه

در حال پخش صوت بخش
فایل صوتی برای این بخش ثبت نشده است
0%
بازگشت
↻بچرخانید
۱۱۳۴

وهاك موازين الحروف وما حكى❖جهابذة النّقّاد فيها محصّلا

ترجمه

یاد بگیر میزان حروف را و آنچه که حکایت کرده اند... حاذقان نقاد(کسانیکه سره را از ناسره جدا میکنند) تا بدینوسیله نتیجه اقوالشان را یکجا حاصل کرده باشی.

۱۱۳۵

ولا ريبة في عينهنّ ولا ربا❖وعند صليل الزّيف يصدق الابتلا

ترجمه

هیچ شکی نیست که هر کدام از حروف را بدون زیادت...هنگام اداء و بدون کاستی صدق میکند در وقت امتحان یعنی در وقت امتحان است که مشخص میشود که ماهر بدون کاستی و زیادت هر حرفی را از مخرج اداء میکند

۱۱۳۶

ولا بدّ في تعيينهنّ من الأولى❖عنوا بالمعاني عاملين وقوّلا

ترجمه

برای تعیین مخارج حروف لازم است از کسانی... که به معانی حروف عامل هستند و بدان گفته اند عمل شود. یعنی مخارج حروف باید از متقدمین این فن اخذ شوند.

۱۱۳۷

فأبدأ منها بالمخارج مردفا❖لهنّ بمشهور الصّفات مفصّلا

ترجمه

پس شروع میکنم به بیان مخارج به ترتیب.. از صفات مشهور هر حرف و به تفصیل بیان خواهم نمود.

۱۱۳۸

ثلاث بأقصى الحلق واثنان وسطه❖وحرفان منها أوّل الحلق جمّلا

ترجمه

سه حرف در اقصی الحلق(نزدیک سینه) قرار دارد (همزة وهاء وألف)و دو حرف در وسط حلق(عین وحاء).. و دو حرف (غین و خاء)از آنها در اول حلق آراسته شده اند.

۱۱۳۹

وحرف له أقصى اللّسان وفوقه❖من الحنك احفظه وحرف بأسفلا

ترجمه

یک حرف (قاف)از اقصای زبان است و بالای زبان.. یعنی حنک(کام) یاد دار این را و یک حرف (کاف)پائینتر از آن.

۱۱۴۰

ووسطهما منه ثلاث وحافة ال❖لسان فأقصاها لحرف تطوّلا

ترجمه

و از میانه ی زبان و کام سه حرف (جیم و شین و یاء). و از کناره ی زب..ان و اقصای آن برای یک حرف (ضاد) طول داده شده است.

۱۱۴۱

إلى ما يلى الأضراس وهو لديهما❖يعزّ وباليمنى يكون مقلّلا

ترجمه

به طرف نزدیک دندان ضرس(آسیا) و از با استفاده از دو طرف زبان.. بسیار کم است و از طرف راست اداء کردنش نیز کم میباشد. پس از طرف چپ اداء کرده شود.

۱۱۴۲

وحرف بأدناها إلى منتهاه قد❖يلي الحنك الأعلى ودونه ذو ولا

ترجمه

و یک حرف (لام) از نزدیکترین کناره ی زبان تا به انتهایش و به نزدیک... کام بالا میرسد و قبل این حرف نیز یک حرف دیگر (نون) اداء میشود.

۱۱۴۳

وحرف يدانيه إلى الظّهر مدخل❖وكم حاذق مع سيبويه به اجتلى

ترجمه

و حرفی (راء) نیز نزدیک مخرج نون و پشت زبان اداء میشود... چه بسیار ماهرانی که همراه سیبویه چنین اداء کرده اند.

۱۱۴۴

ومن طرف هنّ الثّلاث لقطرب❖ويحيى مع الجرميّ معناه قوّلا

ترجمه

و از طرف زبان این سه حرف اداء میشوند برای قطرب یعنی مخرج این سه حرف یکی است... و یحیی و جرمی نیز همین را گفته اند.

۱۱۴۵

ومنه ومن عليا الثّنايا ثلاثة❖ومنه ومن أطرافها مثلها انجلا

ترجمه

از طرف (کناره) زبان و از ثنایای علیا سه حرف(طاء ودال و تاء) اداء شوند.... و از کناره زبان و اطراف ثنایا مانند آن حروف یعنی سه حرف(ظاء وذال و ثاء) آشکار میشوند.

۱۱۴۶

ومنه ومن بين الثّنايا ثلاثة❖وحرف من اطراف الثّنايا هي العلا

ترجمه

از کناره ی زبان و از بین ثنایا سه حرف (صاد و سین و زاء) اداء میشوند ... و یک حرف (فاء)از اطراف ثنایای علیا اداء شود.

۱۱۴۷

ومن باطن السّفلى من الشّفتين قل❖وللشّفتين اجعل ثلاثا لتعدلا

ترجمه

همراه باطن لب پائین از دو لب . بگو... برای دو لب سه حرف(واو و باء و میم) قرار ده تا تعادل حاصل شود.

۱۱۴۸

وفي أوّل من كلم بيتين جمعها❖سوى أربع فيهنّ كلمة أوّلا

ترجمه

حرف اول هر کلمه در دو بیت بعدی حروف مذکور را جمع نموده اند.. به غیر از چهار حرف کلمه اول که همه ی حروفش منظور است.

۱۱۴۹

(أَهَاعَ) (حَـ)ـشَا (غَـ)ـاوٍ (خَـ)ـلاَ (قَـ)ـارِئٍ (كَـ)ـمَا (جَـ)ـرَى (شَـ)ـرْطُ (يُـ)ـسْرَى (ضَـ)ـارِعٍ (لَـ)ـلاحَ (نَـ)ـوْفَلاَ

۱۱۵۰

رَ)عى (طُ)هْرَ (دِ)ينٍ (تَـ)ـمَّهُ (ظِـ)ـلُّ (ذِ)ي (ثَـ)ـناَ (صَـ)ـفَا (سَـ)ـجْلُ (زُ)هْدٍ (فِـ)ـى (وُ)جُوهِ (بَـ)ـنِى (مَـ)ـلاَ

۱۱۵۱

وغنّة تنوين ونون وميم ان❖سكنّ ولا إظهار في الأنف يجتلى.

ترجمه

و مخرج غنه ی تنوین و نون و میم اگر... ساکن باشند و اظهار نشده باشند در بینی آشکار میشود.

۱۱۵۲

وجهر ورخو وانفتاح صفاتها❖ومستفل فاجمع بالاضداد أشملا

ترجمه

جهر و رخو و انفتاح صفات حروف هستند.. مستفل پس با اضداد این صفات میتوانی همه ی حروف را شامل شوی.

۱۱۵۳

فمهموسها عشر (حثت كشف شخصه)❖(أجدّت كقطب) للشّديدة مثّلا

ترجمه

حروف مهموسه ده است (حثت کشف شخصه)... و (أجدّت کقطب) حروف شدیده اش هست.

۱۱۵۴

وما بين رخو الشّديدة (عمر نل)❖و (واي) حروف المدّ والرّخو كمّلا

ترجمه

ما بین رخوه و شدیده (عمر نل) ... و (وای) حروف مد هستند و با این سه حرف حروف رخوه کامل گشتند.

۱۱۵۵

و (قظ خصّ ضغط) سبع علو ومطبق❖هو الضّاد والطّا أعجما وإن اهملا

قظ خصّ ضغط) هفت حرف حروف استعلاء هستند و مطبقشان... ضاد و ظاء با نقطه و همچنین اگر بدون نقطه باشند (صاد و طاء
۱۱۵۶

وصاد وسين مهملان وزاؤها❖صفير وشين بالتّفشّي تعمّلا

ترجمه

صاد و سین بی نقطه و زاء بی نقطه... صفیر هستند و شین تفشی آنها است.

۱۱۵۷

ومنحرف لام وراء وكرّرت❖كما المستطيل الضّاد ليس بأغفلا

ترجمه

صفت لام و راء انحراف است. و تکریر صفت دیگر راء است... همچنانکه استطاله صفت دیگر ضاد است پس غافل مباش.

۱۱۵۸

كما الألف الهاوي و (آوي) لعلّة❖وفي (قطب جدّ) خمس قلقلة علا

ترجمه

همچنانکه هاوی صفت الف است. (آوی) را حروف علت خوانند.. (قطب جدّ) پنج حرف قلقله هستند.

۱۱۵۹

وأعرفهنّ القاف كلّ يعدّها❖فهذا مع التّوفيق كاف محصّلا

ترجمه

معروفترین این صفت قاف است که همه آنرا شمرده اند... و این گفته ام درباره مخارج و صفات اگر الله توفیق دهد برای طالب شناخت حاصل شده است.

فهذا مع التّوفيق كاف محصّلا.
ترجمه

این جمله را میتوان چنین معنی کرد که این حروف قلقله همراه با کاف اگر توفیق دهی کاملا حاصل میشود یعنی اگر کاف را هم اضافه کنی کل حروف قلقله حاصل میشود تکمیل میگردد.

تفسیر

GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود