اسلام: هر آنچه که حضرت محمّد ﷺ آورده از اوامر و نواهی می باشد، که در زمان آن حضرت کامل شده است و چیزی به آن اضافه یا کم نخواهد شد:
ما دین اسلام را با حضرت محمّد ﷺ می شناسیم و هر آنچه ایشان فرموده اند برای ما دین است و به آن گردن می نهیم و ایمان می آوریم و هر کس چیزی که در دین نباشد را به عنوان حکم دینی عرضه کند، مردود و بدعت و گمراهی است.
❝
«صلى لنا رسول الله صلى الله عليه و سلّم الفجر، ثم أقبل علينا، فوعظنا موعظة بليغة ذرفت لها الأعين و وجلت منها القلوب، قلنا ـ أو قالواـ: يا رسول الله كانت هذه موعظة مودع، فأوصنا؟قال: أوصيكم بتقوى الله و السمع و الطاعة و إن كان عبداً حبشياً، فإنه من يعش منكم يرى بعدي اختلافاً كثيراً، فعليكم بسنتي و سنة و الخلفاء الراشدين المهديين، و عضوا عليها بالنواجذ، و إياكم و محدثات الأمور، فإن كل محدثة بدعة و أن كل بدعة ضلالة». ترجمه: رسول الله ﷺ
مسند امام احمد ج5ص109 – سنن الترمذی ج5ص44 – سنن ابن ماجه ج 1ص15
برای ما نماز صبح را اقامه کردند بعد رو به ما کرده و موعظه ای رسا اداء کردند، طوری که همه گریان شدند و قلبها ترسیدند و صحابه (رض) گفتند: این موعظه ی کسی است که دارد با کسی وداع و خداحافظی می کند پس ما را نصیحتی و وصیّتی بکنید. حضرت فرمودند: شما را به تقوای الله ﷻ (ترس از الله ﷻ) وصیّت می کنم و به گوش کردن و اطاعت کردن از امیر و حاکم خود گرچه آن کسی که بر شما حکومت می کند، بنده ای حبشی باشد. همانا هرکس که بعد از من زندگی کند اختلافات بسیاری خواهد دید؛ پس در آن وقت بر شما لازم است که چنگ زنید بر سنّت و طریقه ی من و سنّت خلفاء راشدین (خلفاء چهارگانه) و آن را محکم بگیرید و دور باشید از امور نو پیدا، زیرا هر کار نو پیدا بدعت است و هر بدعتی گمراهی است.
پس بر ما لازم شد که به هر آنچه که رسول الله ﷺ به آن امر کرده ملزم بوده و عمل نماییم و از هر آنچه که ازآن نهی فرموده اند، دوری نماییم.
❝
وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ و مَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا ﴿7﴾.
سوره حشر آية 7
ترجمه: هر آنچه که پیامبر به شما می دهد را بگیرید و هر آنچه را که منع می کند، از آن باز ایستید.
مجتهد، اول از همه، به قرآن می نگرد و بعد به احادیث و در آخر به اجتهاد می پردازد:
عمل به فرامین رسول الله ﷺ از چه راههایی میسّر است و چه چیزهایی در دین دلیل محسوب می شود؟
۱كتاب الله (قرآن)2) سنّت رسول اللهﷺ 3) اجماع امّت4) اجتهاد مجتهدين.
❝
عن معاذ بن جبل ـ رضي الله عنه ـ قال: قال لي رسول الله ـ صلى الله عليه و سلّم ـ حين بعثني إلى اليمين «بم تقضي يا معاذ؟ قلت : بما في كتاب الله قال عليه الصلاة و السلام، فإن لم تجد ذلك في كتاب الله تعالى؟ قلت: أقضي بما قضى به رسول الله ـ صلى الله عليه و سلّم ـ قال ـ صلى الله عليه و سلّم ـ فإن لم تجد ذلك فيما قضى به رسول الله ـ صلى الله عليه و سلّم ـ قلت: أجتهد رأيي فقال ـ صلوات الله عليه و سلامه ـالحمد لله الذي و فق رسول رسوله» ترجمه: از معاذ بن جبل (رض): رسول الله ﷺ (موقعي
المبسوط السرخسي ج16ص59 - سنن ابي داود ج9ص509 - مسند امام احمد ج6ص303 - معجم الطبراني الكبير ج20ص170
که مرا به یمن فرستاد) به من فرمودند: با چه چیزی می خواهی بین مردم حکم کنی؟ جواب دادم: با آنچه که در کتاب الله می باشد. فرمودند: اگر در آن نیافتی؟ جواب دادم: با سنّت رسول الله ﷺ. فرمودند: اگر در آن نیافتی؟ جواب دادم: با رأی خود اجتهاد خواهم کرد. ایشان فرمودند: سپاس الله ﷻ را که فرستاده ی پیامبرش را موافق رسولش گردانید.