کتاب قول الفصل فی شبهات الوهابیه
نتیجه گیری ازمعانی عبادت و اینکه سجده بر غیر الله ﷻ روا نیست:
هر کاری که الله ﷻ برای تقرّب به وی تعالی معیّن کرده است. 4) انجام اوامرالله ﷻ و اجتناب از نواهی الله ﷻ. 5) نهایت خواری.
حال چیزی که باید یادآور شویم این است که آیا هر نوع فروتنی و ذلّت عبادت محسوب می شود و اگر این فروتنی و ذلّت بر غیر الله ﷻ باشد، این معنی را می دهد که ما آن را عبادت کرده ایم یا معنی دقیق تری باید از عبادت جستجو کنیم.
برای روشن شدن این مطلب نظری بر آیات قرآن می اندازیم.
مثلاً اگر خواری و ذلّت بدون قیدی دیگر عبادت محسوب شود پس ما نباید به غیر الله ﷻ فروتنی کنیم در حالی که آیاتی می باشند که ما را به فروتنی و ذلّت (خواری) در برابر آنها امر می کند و در جائی دیگر کسانی را که در برابر مؤمنان فروتنی می کنند را ستایش می کند.
این صفت مؤمنان می باشد.
پس در اینجا می بینیم که فقط ذلّت و خضوع معنی عبادت طرف مقابل را نمی رساند بلکه معنی عبادت باید فراتر از اینها باشد.
در جایی دیگر نیز گفته اند که عبادت کمال خضوع می باشد و آن کمال خضوع در سجده نمود پیدا می کند؛ یعنی سجده نهایت خضوع و فروتنی می باشدکه آن را غیر الله ﷻ لایق نیست.
باز هم باید گفت با نظر انداختن در آیات، خودِ سجده را به تنهایی نمی توان عبادت محسوب کرد، مگر اینکه به آن قیدی داده شود تا آن را از غیر عبادت جدا سازد؛ زیرا در قرآن آمده است که پیامبران بر پیامبری دیگر سجده کرده اند و الله ﷻ هیچ یک از آنها را تخطئه نکرده است بلکه آن را در قرآن ذکر کرده است که این نشانه ی تأیید آن می باشد و همچنین در جاهای دیگر سخن از مأمور شدن فرشتگان به سجده در برابرآدم (ع) می شوند.
و در جایی دیگر قرآن همین سجده را نشانه ی کفر سجده کنندگان می داند و می فرماید:
و در جایی دیگر نیز امر می کند که: (اگر عبادت کننده ی الله ﷻ هستید) بر خورشید و ماه و غیر آنها سجده نکنید بلکه بر خالق آنها یعنی الله ﷻ سجده کنید.
حال باید عبادت قیدی داشته باشد تا از غیر عبادت تمایز یابد.
پس ملاحظه می کنید که سجده در جائی کفر و در جای دیگر نشانه ی کفر نیست؛ بلکه فرشتگان و پیامبران هستند که بر غیر الله ﷻ سجده می کنند.
پس باید تفاوتی باشد بین این سجده که شرک است و بین آن سجده که از موحّد صادر می شود.
حال معنی اصحّ در باره ی عبادت و سجده این باید باشد که؛ اگر کسی بر چیزی سجده بکند باید منظور و اعتقاد وی را دید که برای چه سجده می کند، حال اگر آن شئ را شریک الله ﷻ در الوهیت و ربوبیت (اله بودن و مالک و مربی وی) وی تعالی بداند، پس آن شخص مشرک است، مانند کسانی که بر خورشید سجده می کردند؛ زیرا آنان اعتقاد داشتند که سرنوشت آنها به دست خورشید می باشد.
ولی اگر سجده نه برای شریک دانستن بلکه برای احترام باشد، این را نمی توان شرک دانست؛ مانند سجده ی حضرت یعقوب (ع) و پسرانش بر حضرت یوسف (ع).
پس معنی عبادت را می توان این طور بیان داشت که: خضوع و فروتنی است در برابر شئ با اعتقاد به الوهیت و ربوبیت آن شئ، که در این صورت اگر بر الله ﷻ سجده یا عبادتی دیگر واقع شود، موحّد است و اگر بر غیر الله ﷻ باشد، مشرک است.
و اگر بخواهیم فعلی را که شخصی انجام می دهد، بگوییم که عبادت غیر الله ﷻ و شرک است یا که خیر باید اعتقاد وی را دید. همچنان که علماء بلاغت می گویند که جمله ی (انبت الربیع البقل= بهار گیاه را رویاند) را، اگر دهری (کسی که همه چیز را از زمان و طبیعت می داند) بگوید حقیقت محسوب می شود؛ زیرا دهری روئیدن گیاه را از بهار می داند نه از الله ﷻ ، ولی اگر این جمله را یک مسلمان بگوید مجاز محسوب می شود؛ یعنی شخص مسلمان معتقد است که رویاندن از الله ﷻ است و بهار سبب آن می باشد؛ از اسبابی که الله ﷻ آن را قرار داده است.
تذکر مهم: بنا بر آیات و احادیثی که قبلاً گذشت در دین اسلام کسی حقّ ندارد بر غیر الله ﷻ سجده کند.
پس معلوم شد که شرک و توحید از مباحث اعتقادی می باشد و اینکه بعضی از کارها را علامت شرک دانسته می شود مانند بستن زنار (چیزی که مسیحیان به علامت مسیحی بودن می بندند) و سجده کردن به بت.
و در کتب عقائد اسلامی آمده است که سجده بر بت علامت کفر است و همچنین بستن زنار.
و معنی دیگر عبادت همچنان که در کتب اصول بیان شده، کاری است که برای رضای الله ﷻ انجام شود و آن:
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.