سلام استاد عزیز، یکی از پرسشهایی که درباره تفسیر قرآن برای من مطرح است، مسئله معیار تأویل آیات است. گاهی هنگامی که ظاهر یک آیه با یافتههای علمی یا واقعیتهای تاریخی سازگار به نظر نمیرسد، تفاسیر دیگری از آن ارائه میشود.
سؤالم این است که چه معیار مشخص و مستقلی برای تشخیص تأویل معتبر از تأویل سلیقهای وجود دارد؟ از کجا میتوان اطمینان پیدا کرد که مفسر در حال کشف معنای واقعی آیه است، نه اینکه برای سازگار کردن آیه با یافتههای جدید، معنای موردنظر خود را به آن نسبت میدهد؟
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
وَالصَّلَاةُ والسَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ
وَعَلَى آلِهِ وَأصْحَابِهِ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإحْسَانٍ إلَى يَوْمِ الدِّينِ
أمَّا بَعْدُ
۱ کجا یافتهای تاریخی دقیق بوده است تا قرآن را با آن بخواهیم بسنجیم؟ هیچ جا و در حد نظریه است و آنچه قرآن میگوید قطعی است.
۲ قرآن تغییر ناپذیر و یافتههای بشری همیشه در حال تغییر و رد و قبول هستند. پس این یافتههای ناچیز بشری را دست بالا نگیرید.
البته انسان ظلوم جهول است یعنی خیلی در اندازه ندانستن و در نادانی فرورفته است و پر مدعی و به روی خودش هم نمیآورد و زود فراموش میکند.
نکته: با یک نظریه نمیشود قرآن را انکار کرد چراکه عمر انسان محدود است و ممکن است یک شخص منکر قرآن بخاطر یک نظریهی تجربی، کافر بمیرد و این نظریه بعد مرگ وی رد شود و آنچه قرآن گفته اثبات شود. خال آن کافر در جهنم چه کند؟