ای رسول الله ص و ای مومنان، آیا از یهود انتظار تصدیق یا انتظار ایمان با دعوت شما را دارید؟ در حالیکه در گذشته نیز با شیندن کلام الله، آن را تحریف کرده اند در حالیکه خود میدانستند که دروغ میگویند.
در این آیه قسمتی از حرکات یهود زمان رسول الله ص را بیان میدارد و از جمله حرکات آنان این است که وقتی با مومنان روبرو میشوند، اظهار میکنند که به رسول الله ص ایمان دارند و سعی میکنند با سخنانی مردم را گمراه کنند مثلا بگویند که این پیامبر عرب است و نه برای یهود و وقتی با یکدیگر خلوت میکنند، بعضی به آنان که از پیامبر آخر زمان خبر داده بودند میگویند که چرا به مسلمانان از آنچه الله به شما داده است خبر میدهید و این کار شما باعث میشود که علیه خودتان استفاده کنند و بعضی نیز از روی جهل میگفتند که در قیامت حجت علیه شما قائم خواهد بود که چرا با وجود دانستن نبی بودن محمد به وی ایمان نیاورده اید.
الله تعالی به یهود که خود را مومن به الله میدانند یادآوری میکند که الله به سر و نهان آنان اشراف دارد و میداند پس باید که از نفاق دست بردارند و به رسول الله ص ایمان بیاورند.
از اهل کتاب گروهی هستند که بی سواد هستند و علم دینی ندارند و آنان فقط خواندن تورات را میدانند و معنی آن را متوجه نمیشوند و فقط از علمای خود تقلید کورکورانه میکنند و بر اساس گمان خود که علمای آنان به آنها تلقین کرده اند از قبیل اینکه گفته اند زیاد عذاب داده نخواهید شد و گفته اند که فقط یهودیان و مسیحیان وارد بهشت خواهند شد، را آروزی خود قرار داده بودند و از ایمان به رسول الله ص سر باز زده بودند. این آیه از تقلید محض منع میکنند و بیان میدارد که با گفتن من که نمیدانم از گناه گمراهی رها نمیشوند و بلکه باید در یافتن حق کوشش کنند و دیگر اینکه بر اساس آروز الله پاداش نمیدهد بلکه تلاش صحیح لازم است و دیگر اینکه طبق بیان ابن کثیر برای دانستن عبادات خود و اوقات آن به حساب و کتاب نیازی نیست و دین ما اسان است و بر اساس شرع باید عمل شود.
علمای یهود که بخاطر ترس از دست دادن ریاست خود و عواید خود دست به تحریف تورات زده بودند، به آنان یادآوری میشود که برای آنان موکدا عذاب شدید که میتواند کوهی از عذاب در جهنم باشد و یا دره ای از عذاب در جهنم باشد را مستحق گشته اند و این استحقاق ویل آنان بخاطر تحریف کتاب الله بوده است و بخاطر کسب آنان بوده است.
یکی از دروغهای دینی یهود این بود که میگفتند و ادعا میکردند که مدت اندکی را در جهنم خواهند و برای این گفته ی خود حتی ادعای وجود آن درتورات شده بودند و این باعث شده بود که در مورد ایمان پیامبر آخر زمان بهایی قائل نشوند و الله تعالی به پیامبر ص دستور میدهد که به از آنان بپرسد که آیا عهد و پیمان نوشته ای بر این ادعای خود دارید؟ در اینجا اگر نوشته ای مثل تورات داشتند قطعا رو میکردند و بعد ادامه میدهد بلکه شما آن را از خود در آورده اید و دروغی بیش نیست.
آری الله عهد گرفته است ولی نه آن دروغی که شما ادعا میکنید بلکه عهد این است که اگر کسی کفر و یا گناه کبیره ای انجام دهد و از تمامی جوانب وی را در بر گیرد و این دربر گرفتن منظور این است که گناه قلبی یعنی اعتقادی داشته باشد و گناه بدنی داشته باشد که تمام وجود وی را در بر گیرد که همان کفر است، پس اشخاصی که چنین صفاتی را داشته باشند پس جزای انان جاودانه در جهنم بودن است و نه همانند گمان یهود که فکر میکردند هرکاری میتوانند انجام دهند وباز مدتی معدود را در جهنم بمانند و بعد خلاص شوند.
بهشت جاودان که خروجی از آن نیست برای کسانی است که ایمان بیاورند و از جمله ی ایمان تصدیق محمد رسول الله ص است و عمل صالح انجام دادن است نه گمان یهود که مدتی را در جهنم بوده بعد خارج شوند.
بیاد بیاورید ای بنی اسرائیل که از شما پیمانی محکم گرفته شده است که الله را عبادت کنید و به والدین خود نیکی کنید با مهربانی و سخن نرم و انجام اوامر آنان که مخالف شرع نباشد و دیگر اینکه به خویشان نزدیک خود نیکی کنید و نیاز آنان را که در وسع شماست را برطرف کنید و به یتیمان یعنی کودکان پدر مرده، یاری رسانید و به نیازمندان کمک کنید و به مردم سخن نیک گویید یعنی امر به معروف کنید و نهی از منکر کنید و به مقتضای مقام عمل کنید اگر شخصی فاسق است فسق وی را بگویید تا مردم از وی دوری کنند و نماز برپادارید و حق و حقوق نماز نگاه دارید و زکات به مستحقش بدهید ولی افسوس که ای یهود شما از وفای به عهد روی گردان شدید و عده ای قلیل از شما پایبند ماندند و عادت شما روی گرداندن است و عجیب نیست که از ایمان رسول الله ص روی گردانید. در این آیه الله تعالی به بنی اسرائیل عهد و پیمان آنان را یادآوری میکند و این یاداوری شامل یادآوری برای ما مسلمانان نیز میباشد.
ادامه ی یادآوری عهد و پیمان برای یهود است که اولی در مورد عبادت الله و مسائل مربوط به آن بود و این آیه مربوط به معاشرت و نوع رفتار آنان بین خودشان است. و عهد این است که یکدیگر را نکشند و خودکشی هم نکنند و یکدیگر را آواره نکنند و همچنین رفتاری نکنند که باعث قتل و اوارگی آنان شود و پیشینیان حضورا و یهود زمان رسول الله ص به آن اعتراف دارند و گواهی میدهند و راضی هستند.
و نمیشود که اینان یعنی یهود را همان کسانی دانست که عهد و پیمان را قبول کرده اند زیرا آنان یکدیگر را کشتند و آواره کردند و با اینکار احکام تورات را انکار کردند و وقتی بحث اسیر و فدیه آمد کتاب به دست آمدند و فدیه گرفتند و فدیه پرداختند و این درحالی است که اخراج یکدیگر از دیار خود حرام شده بود پس آیا شما ای یهود چنین هستید که به بعضی از احکام الهی که با هوا و هوس شما جور است، ایمان میآورید و به دیگر احکام که خوشتان میآید کفر میورزید بدانید که سزای این عمل شما در دنیا خواری و ذلت است که ممکن است دچار ان شوید و دیگر سزای آن اخروی است که حتمی است و اگر در دینا خوار نشدید فکر نکنید که الله از کردار شما غافل است و عذاب نخواهد داد. بله همانطور که قبلا نیز بیان شد هرچند آیه در مورد خلاف یهود سخن میگوید ولی در مورد ما مسلمانان نیز صادق است و در این آیه هشدار است برای کسانیکه نیک و بد را به موقعیت خوب و بد دنیوی شخص میسنجند.
آن موصوفان کسانی هستند که دنیا را عوض آخرت گرفته اند. (خازن) تخفیفی در حق این مجرمان نیست به اینکه از جزیه کم شود و یا در آخرت از تعذیب آخرت کم کرده شود. (بیضاوی) و آنان را یاری رسانده نشود یعنی عذاب از آنان دفع کرده نشود. (بیضاوی)
همانا حضرت موسی را کتاب دادیم و آن تورات باشد و بعد موسی همینکه رسولی فوت میشد، رسولی دیگر برای تعلیم شریعت موسی ارسال میشد و این امر تا حضرت عیسی ادامه داشت و عیسی را معجزات دادیم از قبیل زنده کردن مردگان و شفا دادن کور مادرزاد و معجزات دیگر و عیسی را با همراهی جبرئیل با وی تایید کردیم تا اینکه به آسمان عروج کرد. و عکس العمل یهود در مقابل رسولان اینگونه بود که اگر با هوای نفسانی آنان همخوانی نداشت آن را تکذیب میکردند و میگفتند این رسول خدا نیست و اگر میدیدند که رسولان پافشاری میکنند، و به آنان دسترسی پیدا میکردند، آنان را میکشتند و این کشتن در مورد زکریا و یحیی مهیا شد ولی در مورد حضرت عیسی نتوانستند و به آسمان عروج نمود و در مورد حضرت رسول الله ص نیز تلاش کردند که نافرجام ماند مثلا زمانی غذای مسموم به ایشان دادند و زمانی سعی کردند ایشان را سحر کنند. پس وظیفه ی ما مسلمانان این است که درس عبرت بگیریم و مثل بنی اسرائیل برخورد نکنیم بلکه احکام شرعی را با جان و دل قبول کنیم هرچند با شهوات نفسانی همخوانی نداشته باشد.
جواب یهود در مقابل دعوت رسول الله ص این بود که میگفتند: ما نمیتوانیم گفته ی تو را درک کنیم و با عقل ما جور نمیآید و این در حالی است که قلبهای ما پر است از علوم مختلف و حکمت پس بدین سبب ایمان نمیآوریم و الله تعالی در رد ادعای آنان میگوید که خیر چنین نیست بلکه به سبب کفرتان از رحمت دور شده اید و عده ای قلیل از شما ایمان خواهد آورد و نکته ای که در جواب این قوم ذکر شده است به راستی همین است مثل کسانی که در این زمان ادعای علم تجربی دارند و دقیقا همین کلمه را میگویند که ما انواع علوم را داریم و میدانیم و میتوانیم هضم کنیم ولی گفته ی کتب دینی را نمیتوانیم و به این کفر خود افتخار نیز میکنند در حالیکه آنچه مثل علم ریاضی هست از دست کامپیوتر بدون قلب نیز بر میاید و ولی بعنوان انسان قلب نیز باید جایگاهی داشته باشد.
وقتی کتابی از نزد الله آمد که همان قرآن است، و این قرآن تصدیق کننده بود آنچه از صفات رسول الله در تورات ذکر شده بود و این یهود قبل مبعوث شدن رسول الله ص به ایشان توسل میکردند و برای پیروزی خود بوسیله ی رسول الله ص نصرت میجستند و دعا قبول میشد و خود به عرب جاهلی میگفتند که پیامبر آخر زمان خواهد آمد و ما وی را یاری خواهیم نمود و بر شما پیروز خواهیم شد و از تولد این نبی آخر زمان، از عرب جاهلی میپرسیدند و میگفتند آیا کودکی با فلان صفت تولد نیافته است و زمان آن را نیز تقریبا میدانستند و میگفتند که زمان آن نزدیک است و وقتی آنچه را میدانستند، آمد یعنی رسول الله ص مبعوث گشت عرب جاهلی ایمان آوردند و یهود ایمان نیاوردند و کفر ورزیدند و این از روی حسادت بود چرا که انتظار داشتند از خودشان باشد ولی معلوم شد که از عرب است پس الله میفرماید لعنت خدا بر کافران باد و این تعریض است که اینان کافر هستند.
چه بد عمل کردند یهود که خود را به ناچیز فروختند و آن اینکه کفر ورزیدند به آنچه الله نازل کرده بود از وحی بر کسی که الله خود صلاح میدید که نبی باشد و این عمل آنان از روی حسادت بود پس مستحق غضب اندر غضب گشتند و برای آنان عذابی اهانت کننده مهیا است.
وقتی به یهود گفته میشود که به آنچه الله نازل کرده ایمان بیاورید آنان جواب دادند که ما به آنچه برای ما نازل شده است ایمان میاوریم و آنان غیر از تورات به کتب دیگر کفر میورزند و این در حالی است که کتب غیر از تورات یعنی قرآن حق است و این درحالی است که قرآن تصدیق کننده ی کتابی است که در دستان آنهاست. پس ای محمد از آنان بپرس که اگر ایمان دارید چرا انبیاء الهی را در گذشته کشتید؟ اگر مومن هستید نمیکشتید و اینکه به معاصران رسول الله ص نسبت قتل انبیاء داده میشود برای این است که پدران آنان از کرده ی آن قاتلان راضی بودند و آنان را ولایت داده بودند و اینان بر همان طریق پدران خود هستند. این برای بیان دروغ بودن ادعای آنان در ایمان است چراکه اگر به تورات ایمان داشتند انبیاء را نمیکشتند و به قرآن ایمان میآوردند چراکه در تورات تصدیق قرآن آمده است و این قرآن بر طبق آنچه تورات از پیامبر آخر زمان گفته، میباشد.
یهود را یادآوری میکند که شما که به رسول الله ص ایمان نمیآورید مساله ی جدیدی نیست چراکه موسی همراه با معجزات، احکام آورد ولی شما وقتی موسی به طور رفت گوساله پرستی کردید و عادت شما این است که ظلم کنید و معنی ظلم چیزی را در غیر مکان خود قرار دادن است.
بیاد بیاورید ای یهود وقتی را که بر بالای شما کوه طور بلند کرده شد و به شما امر کردیم که آنچه در تورات هست را به جدیت بگیرید و حرف شنوی داشته باشید و آنان جواب دادند: شنیدیم ولی حرف شنوی نخواهیم داشت و عبادت گوساله در دلهای آنان رسوخ کرد همانند رنگی که بر جامه رسوخ میکند و این عمل شما چه بد عملی است که ایمان به تورات شما به این عمل سخیف امر میکند و اگر مومن بودید که چنین نمیکردید پس ان ادعای شما که میگویید به آنچه برای شما نازل شده ایمان میآوریم دروغی بیش نیست زیرا تورات امر به عبادت گوساله نمیکند و شما بعد رجوع موسی نیز آن عبادت گوساله را در دلهای خود نگاه داشتید.
ای محمد برای آشکار شدن ادعای دروغین آنان به آنان بگو شما که ادعا میکنید نعمت آخرت برای شماست و برای دیگران نیست پس طلب مرگ کنید تا زودتر به آن برسید اگر واقعا این ادعای شما درست باشد.
الله تعالی خبر میدهد که آنان تمنای مرگ نخواهند کرد و این به سبب ارتکاب انواع گناهان توسط آنان است و خود میدانند چه کرده و چه میکنند خصوصا که بر رسالت محمد رسول الله ص، علم کافی دارند و میدانند ایشان نبی هستند و الله تعالی در آخر تهدید میکند که به ظالمان علم دارد پس به سزای اعمالشان خواهد رساند.
قسم که تو ای محمد یهود را حریصترین مردمان برای زندگی دنیوی خواهی یافت و حتی از مشرکین نیز حریص تر هستند چرا یهود میدانند که آخرتی هست و عذابی هست و از گناهان خود نیز آگاه هستند و مشرکین که به آخرت و زندگانی پس از مرگ باور ندارند اندازه ی یهود، به زندگی حریص نیستند و حتی این یهود دوست میدارند و آرزو دارند که هزار سال عمر میکردند ولی باید دانست که طول عمر، کسی را از عذاب رهایی نمیدهد و بدانید که الله به اعمال تمامی شما بیناست و بر حسب اعمال شما مجازات خواهد نمود.
بگو ای محمد که جبرئیل است که قرآن را برای تو میآورد و این قرآن تصدیق کننده است، کتب پیشین را و این قران برای مومنان هدایت است و برای مومنان بشارت است حالا هرکس جبرئیل را دشمن میدارد میتواند از ناراحتی بمیرد ولی این امر تغییر نخواهد کرد و هرکس که به الله ایمان دارد پس به قرآن و رسول الله ص ایمان خواهد آورد و این قرآن باعث هدایت وی خواهد شد و وقتی هدایت شد این قران برای وی بشارت بهشت خواهد بود.
هرکس خود را دشمن الله بداند و دشمن فرشتگان الله بداند و دشمن پیامبران الهی و دشمن جبرئیل و میکائیل بداند، پس بداند که الله نیز دشمن آنان است و آنان کافر هستند.
وقتی یهود گفتند که ما نشانه ای از نبوت در تو نمیبینیم، این آیه نازل شد: همانا نشانه های آشکاری بر تو نازل کرده ایم از قبیل خبر دادن از اموری که علمای یهود از دیگران مخفی میکردند و همینطور از اخباری که بغیر از علمای یهود نمیدانستند پس با وجود چنین آیات و نشانه های واضح، کسی به آن کفر نورزد مگر اینکه در کفر و فسق به منتهای آن رسیده باشد پس یهود که این نشانه ها را انکار میکنند در کفر به حد اقصای آن رسیده اند و فاسق نیز هستند.
اگر به این عهد حاضر بین شما پایبند نیستند تعجبی نیست چون عادت یهود این است که هربار که پیمانی با آنان بسته شود، آن را نقض میکنند و اکثر یهود ایمان نمیآورند.
وقتی رسول الله ص آمدند و اهل تورات، قرآن و تورات را بر یکدیگر عرص کردند و با هم تطبیق کردند و دیدند که موافق هم هستند، تورات را ترک گفتند حالا این ترک کردن میتواند که ترک تورات بالکل باشد و به کتب دیگر مشغول شوند و یا آن مواضعی ترک شود که مربوط به رسول الله ص وکتاب ایشان میشود و وقتی عمل به بعض کتاب حاصل شود مثل آن است که تمامی کتاب را ترک کرده باشند و با این عمل ترک احکام دیگر را نیز عادت خود گرفتند و طوری اوامر تورات را نادیده گرفتند که گویا نمیدانند که اوامر تورات عمل کردنی است و یا طوری قرآن را ترک کردند که گویا نمیدانند که عمل به قرآن بر آنها واجب توراتی است و این درحالی است که نیک میدانند که باید ایمان بیاورند.
و یهود از آنچه شیاطین در وقت سلیمان نبی، قرائت میکردند و القا میکردند تبعیت کردند و سلیمان کافر نشده بود بلکه این شیاطین بودند که به مردم سحر میآموختند و آنچه بر دو فرشته یعنی هاروت و ماروت در بابل نازل شده بود و این درحالی است که ان دو فرشته به کسانیکه میخواستند سحر بیاموزند میگفتند که این کار خطرناک است و آزمایش است پس با تعلیم آن کافر نشوید و مردم از انها تعلیم میدیدند که بین زن و شوهر جدایی افکنند و آنان با سحر خود به کسی ضرری نمیرسانند مگر اینکه به اذن الله باشد و اگر الله نخواهد تاثیری ندارد و آنان تعلیم دیدند آنچه را که ضرر خالص بود و سودی برای آنان نداشت و یهود میدانند آنچه گرفته اند در آخرت برای آنان سهمی نگذاشته است و چه بد است آنچه آنان بجای کتاب الله گرفته اند که همان سحر شیاطین باشد. این دو فرشته برای بیان شبهه ی تاثیر سحر به مردم آموزش داده اند و آموزش آن امتحانی سخت است و به اندازه ای رسیده است که تعلیم آن کفر است چراکه هرکس آموخته است به طور عادی از دین خارج شده است.
اگر یهود بجای این کفر ورزی و بهانه ها، ایمان میاوردند و از گناهانی مثل سحر و نسبت کفر به سلیمان نبی دست بر میداشتند، برای آنان ثواب و پاداش اندک الله نیز از این عملشان بهتر بود. کاش میدانستند. منظور از اندک نزد ما نیست بلکه منظور این است که اندک پاداش الله نیز از کل دنیا بهتر است.
الله تعالی مومنان را به نگاهداشت احترام رسول الله ص در بین خودشان راهنمایی فرموده و همچنین از شبیه شدن به غیر مسلمان نهی کرده و از اموری که ممکن است بوی توهین به رسول الله ص دارد نهی کرده است و این آیه چنین میگوید که این رسول الله ص است پس کلماتی مثل گوش کن یا راعنا نگویید بلکه بگویید ما را و حال ما را هم در نظر بگیر یا کلماتی مانند آن که نشان از احترام دارد بگویید و سخن آخر اینکه برای کافران از قبیل اهانت کنندگان به رسول الله ص عذابی دردآورمهیا است.
الله تعالی خبر به مومنان خبر میدهد که یهودیان و مسیحیان و مشرکین از اینکه بر شما بواسطه ی پیامبر ص قرآن نازل شده است، ناراحت هستند و دوست ندارند و حسادت میکنند پس باید که از دوستی با آنان بر حذر باشید و واقعیت را بیان میکند که امور بر حسب مراد آنان نیست بلکه الله تعالی به هرکس که خواهد و در وی اهلیت نبوت باشد، رحمت خود را ارزانی میدارد و الله تعالی صاحب فضل عظیم است و فضل عظیم همین شریعت اسلام و قران است و جمیع فضلها را شامل میشود.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.