0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
رَبِّ قَدْ آتَيْتَنِي مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِي مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ ۚ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ أَنْتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ ۖ تَوَفَّنِي مُسْلِمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ ﴿101﴾
يُوسُف
تفسیر

یوسف دعا کرد: بار الها! از پادشاهی به من داده ای، و از تاویل رویا و تاویل کتب الهی نیز به من عطا کرده ای، ای تو که خالق و به وجود آورنده ی آسمانها و زمین هستی بدون اینکه قبلش نمونه ای باشد، تو صاحب نعمت و متولی امور من در دنیا و آخرت هستی، مرا بر اسلام که دین توحید خالص است بمیران، و مرا در رتبه و درجه به نیکان که پدرانم از آن جمله هستند، ملحق بگردان.

مستندات
رَبِّ قَدْ آتَيْتَنِي مِنَ الْمُلْكِ
بعضی از پادشاهی داده ای که آن هم بزرگش بوده است یعنی پادشاهی مصر را به من دادی. (ابوسعود)
وَعَلَّمْتَنِي مِن تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ
از تاویل احادیث نیز بعضی از آنها را به من اموختی. اگر منظور از تاویل احادیث، تفهیم غموض و اسرار کتب الهی و دقائق سنتهای انبیاء باشد. (ابوسعود)
یعنی تعبیر رویا را و این نیز بعضی از آن را داده شده است. (مظهری)
فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ
ای بدون مثال به وجود آورنده ی آسمانها و زمین و خالق آنها. (ابوسعود)
أَنتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ
مالک امور من هستی در دنیا و آخرت. (ابوسعود)
ویا کسی هستی که به من نعمت هر دو را صاحب گرداندی. (ابوسعود)
یاور و متولی امور من هستی. (مظهری)
تَوَفَّنِي مُسْلِمًا
از آنجا که نعمت دنیوی را بر من کامل کردی، پس مرا در وقت مسلمانیم قبض کن. (ابوسعود)
وفات بر حالت اسلام را طلب کرد مثل قول یعقوب به فرزندانش که گفت: به جز اسلام بر دین دیگری نمیرید. (نسفی)
دعای یوسف از این جهت است که قوم وی به وی اقتدا کنند کسانیکه عاقبت آنان مشخص نیست. (نسفی)
گفته شده است: وقتی این دعا را کرد الله متعال وی را وفات داد و مردم مصر بر اینکه در کجا دفن کنند، نزاع کردند و نزدیک بود که کار به جنگ بکشد بعد توافق کردند که برایش تابوتی از مرمر بسازند و وی را در نیل دفن کنند و نیل از روی ان بگذرد به مصر برسد و از این طریق همه در تبرک جستن به وی یکسان باشند. (ابوسعود)
از تستری: درحالیکه امورم را به تو سپرده ام بمیران. (نسفی)
از ضحاک: در حالیکه مخلص هستم بمیران مرا. (نسفی)
وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ
مرا به نیکان از اجدادم ملحق بگردان و یا به عامه ی نیکان در رتبه و کرامت برسان. (ابوسعود)
و مرا به انبیاء ملحق کن. (مظهری)
ذَٰلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ ۖ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ أَجْمَعُوا أَمْرَهُمْ وَهُمْ يَمْكُرُونَ ﴿102﴾
يُوسُف
تفسیر

این داستان یوسف از جمله اخبار غیبی است که به تو وحی کرده ایم، و تو پیش آنان نبودی وقتی که برادران یوسف بر یک کار که همان انداختن وی به چاه است، اجماع کردند و این اجماع برای حیله کردن بوده است.

مستندات
ذَٰلِكَ مِنْ أَنبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ
این از اخباری است که علمش از تو ای محمد، غائب بوده است. (بحر العلوم)
این از جمله اخباری است که بر تو وحی کردیم وتو آن را برای مردم بیان کردی و این دلیلی بر نبوت توست و حجتی برای تو و علیه منکران نبوت تو است. (ابن ابی حاتم)
نُوحِيهِ إِلَيْكَ
بر تو جبرئیل را با قرآن فرستادیم تا آن را بر تو قرائت کند. (بحر العلوم)
وَمَا كُنتَ لَدَيْهِمْ
تو نزد برادران یوسف نبوده ای. (بحر العلوم)
إِذْ أَجْمَعُوا أَمْرَهُمْ
یعنی وقت گفتن اینکه یوسف را به چاه بیاندازند. (بحر العلوم)
وَهُمْ يَمْكُرُونَ
در حالیکه آنان در پی حیله کردن بر یوسف بودند. (بحر العلوم)
وَمَا أَكْثَرُ النَّاسِ وَلَوْ حَرَصْتَ بِمُؤْمِنِينَ ﴿103﴾
يُوسُف
تفسیر

و اکثر مردم ایمان آورنده نیستند، هرچند که در ایمان آوردن آنان حرص به خرج دهی و تلاش کنی.

مستندات
اکثر مردم هرچند که تو بر ایمان آنان حریص باشی و در اظهار نشانه ها بر آنانم بالغه کنی باز مومن نمیشوند. (بیضاوی)
و این بخاطر گردنکشی و تصمیم به کفر گرفتن انان است. (بیضاوی)
منظور اهل مکه هستند ویا عموم مردم نیز میتواند باشد. (نسفی)
هراندازه که تلاش کنی و سعی کنی تا ایمان بیاورند، اکثر مردم ایمان نمیآورند. (نسفی)
روایت شده است که یهود و مشرکان مکه وقتی قضیه ی یوسف را از رسول الله ص پرسیدند وعده داده بودند که اگر آن را همانطور که در تورات آمده است بیان کند، ایمان خواهند آورد ولی وقتی داستان یوسف را بیان کرد، خلف وعده کرده و ایمان نیاوردند و رسول الله ص از این امر غمگین شدند و این اِیه برای تسلی دادن به رسول الله ص نازل شد. (ابوسعود)
رسول الله ص در شفقت و مهربانی بر مردم و رغبت به ایمان آنان به حدی رسیده بودند که نزدیک بود بخاطر آن، هلاک شوند. (تاویلات اهل سنت)
وَمَا تَسْأَلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ ۚ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِلْعَالَمِينَ ﴿104﴾
يُوسُف
تفسیر

و تو از آنان بر تبلیغ دین و گفتن داستان راست و رساندن آن به مردم، اجر و جعلی نمیخواهی و این قرآن چیزی نیست جز اینکه پندی برای عالمیان.

مستندات
وَمَا تَسْأَلُهُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ
بر ایمان یعنی اگر در وقت دعوت به ایمان تو را اجابت نکردند، باک نداشته باش چراکه آنان از رزق پروردگار تو چیزی کم نمیکنند. (بحر العلوم)
بر تبلیغ یا بر قرآن، مزدی نمیخواهی. (نسفی)
بر این خبر دادن، جُعلی نمیخواهی. (مظهری)
اجری بر این خبردادن نمیگیری آنچنانکه صاحبان اخبار میگیرند. (ابوسعود)
تو بر تبلیغ دین و دعوت مردم به دین و عبادت الله متعال از مردم، اجری نمیخواهی پس چه چیزی مانع ایمان آوردن آنان میشود. (تاویلات اهل سنت)
این آیه دلالت دارد بر اینکه گرفتن اجرت بر عبادات و طاعات، جایز نیست طوریکه نهی کرده و اعلام کرد که رسول الله ص از آنان، اجری طلب نمیکرده است. (تاویلات اهل سنت)
إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعَالَمِينَ
این قران نیست مگر پند برای انس و جن. (بحر العلوم)
مگر پند و موعظه ای از طرف الله متعال است. (نسفی)
برای همه و حجت است بر کسی که ایمان نمیاورد و بصیرت و رحمت است برای ایمان آورندگان. (مظهری)
برای همه است نه فقط برای یک عده ی خاص. (ابوسعود)
وَكَأَيِّنْ مِنْ آيَةٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَمُرُّونَ عَلَيْهَا وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُونَ ﴿105﴾
يُوسُف
تفسیر

چه بسیار نشانه ها بر وجود الله بعنوان سازنده و به وجود آورنده ی عالم، در آسمانها و زمین وجود دارند که این مردم بر آنها گذر میکنند چه به وسیله ی راه رفتن و نگاه کردن و یا با هر وسیله ای دیگر، بر آن مرور دارند، این درحالی است که از نشانه بودن این عالم بر وجود صانعش، روی گردان هستند. نکته: بخاطر اصراری که بر نوع نگاه خود و بر پندار خود دارند، هر مقدار نشانه بر وجود الله برای آنها اقامه کنی و به هرچیزی نگاه کنی واقعا این افراد، روی گردان هستند که انگار ندیده اند.

مستندات
وَكَأَيِّن مِّنْ آيَةٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ
منظور از نشانه های آسمان ها بعضی گفته اند: خورشید و ماه و ستاره و ابرها و امثال آن است و نشانه های روی زمین: از قبیل کوه ها و نهرها و دریاها و شهرها هستند. (تاویلات اهل سنت)
چه بسیار دلیل و نشانه ی یگانگی الله متعال است که در خلق آسمانها و زمین است. (تاویلات اهل سنت)
بعضی نشانه های روی زمین را گفته اند که آثار باقی مانده از امتهای گذشته هستند که هلاک شده اند از قبیل قوم لوط و هود و صالح. (تاویلات اهل سنت)
هرچند آیه که خواستی و علامت بر وجود صانع و یگانگی وی و کمال علم و قدرت وی و حکمتش، غیر از این نشانه ای که اوردی، در آسمانها و زمین وجود دارد از قبیل اجرام فلکی و آنچه در آن وجود دارد و تغییر احوال آنها از کوهها و نهرها و سائر آنچه در زمین است که ... (ابوسعود)
يَمُرُّونَ عَلَيْهَا
که آن را مشاهده میکنند و اهمیتی نمیدهند. (ابوسعود)
وَهُمْ عَنْهَا مُعْرِضُونَ
از آنچه بعنوان نشانه گذاشته شده است، روی گردان هستند، چراکه اینها نشانه های وحدانیت الله متعال هستند. (تاویلات اهل سنت)
روی گردانی دو نوع است: الف: در آیات الهی تفکر نمیکنند و اعتنایی ندارند. ب: فکر میکنند و از روی عناد و گردنکشی، روی گردان میشوند. (تاویلات اهل سنت)
وَمَا يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَهُمْ مُشْرِكُونَ ﴿106﴾
يُوسُف
تفسیر

و اکثر مشرکان به الله ایمان ندارند مگر اینکه این ایمان همراه شرک است.

مستندات
حسن و مجاهد و عامر شعبی و اکثر مفسرین: در شان قومی نازل شد که به خالق بودن الله متعال ایمان داشتند در حالیکه بت پرست بودند. (قرطبی)
عکرمه: این نوع شرک همان است که در فرموده ی الله متعال آمده است؛ وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ، اين را ميگویند ولی بعد الله متعال را به صفاتی غیر از صفات الهی، توصیف میکنند و برای الله متعال، انداد(ند: همانندم معارض) قائل میشوند. (قرطبی)
روایت انباری از حسن: منظور اهل کتاب هستند که هم ایمان و هم شرک دارند، به الله ایمان آورده و به محمد ص کفر میورزند در نتیجه ایمانشان صحیح نیست. (قرطبی)
ابن عباس: در مورد تلبیه (لبیک گفتن) مشرکین عرب نازل شده است که میگفتند: لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ إِلَّا شَرِيكًا هُوَ لَكَ تَمْلِكُهُ وَمَا مَلَكَ؛ معنی: اجابت باد تو را و فرمانبردارم تورا، تو شریکی نداری جز آن شریکی که برای تو است که تو مالکش هستی و آنچه وی مالک است. (قرطبی)
از ابن عباس: منظور مسیحیان هستند. (قرطبی)
از ابن عباس: مشبهه هستند که اجمالا ایمان آوردند ولی در تفصیل دچار شرک شده اند. (قرطبی)
گفته شده است: منظور منافقین هستند که به زبان ایمان آورده ولی قلبا کافر هستند. (قرطبی)
منظور کفار هستند که پروردگارشان را در وقت فراخی فراموش کرده و در وقت سختی در دعا اخلاص میکنند. (قرطبی)
گفته شده است: این آیه در قصه ی دخان، اهل مکه گفتند: رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ، اين ايمان آنها و وقتی بعد کشف عذاب، به کفر برگشتند. (قرطبی)
دو وجه احتمال دارد: الف: در اعتقاد: یعنی اکثر آنها به اله بودن الله متعال ایمان نمیاورند مگر اینکه بتان را در اله نامیدن با وی تعالی شریک میکنند و آنها را آلهه مینامند. ب: شرک در فعل: اکثر انان ایمان نمیآورند مگر اینکه غیر الله از بتان را عبادت میکنند. (تاویلات اهل سنت)
ویا اینکه آنان به اکثرشان با زبان ایمان میآورند ولی به قلب مشرک هستند. (تاویلات اهل سنت)
اکثر انان ایمان ندارند که نعمت از الله متعال است مگر اینکه در شکر الله متعال، مشرک هستند. (تاویلات اهل سنت)
در اقرار به وجود و خالقیت الله متعال، مگر اینکه با عبادت غیر الله و یا احبار (فقهای یهود) و رهبان، را ارباب گرفتن و یا گفتن اینکه الله متعال، برای خود فرزند گرفته است و یا قائل به نور و ظلمت بودن. (ابوسعود)
گفته شده است: در شان اهل مکه نازل شده است ویا در شان منافقین ویا اهل کتاب نازل شده است. (ابوسعود)
جمهور بر این هستند که در شان مشرکین نازل شده است. (نسفی)
أَفَأَمِنُوا أَنْ تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ أَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ ﴿107﴾
يُوسُف
تفسیر

آیا اهل مکه و یا هر شخصی، خود را در امان میبینند از اینکه عذاب شامل شونده بر همه، بر آنها بیاید ویا اینکه قیامت، به یکباره بیاید در حالیکه به آن شعوری ندارند و آمادگی ندارند.

مستندات
أَفَأَمِنُوا أَن تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللَّهِ
آیا اهل مکه، خود را در امان میدانند از اینکه:... (بحر العلوم)
عقوبت بزرگی که همه را در بر میگیرد. (خازن)
مجاهد: عذابی که در خود فرو میبرد. (خازن)
قتاده: جنگی آنها را در بر بگیرد. (خازن)
ضحاک: سختی و صاعقه ها. (خازن)
أَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً
بغتة: به یکباره و به ناگاه. (خازن)
وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ
برپا شدن آن را نمیدانند. (خازن)
ابن عباس: صیحه (آواز بلند حسب طاقت)، مردم را برمیانگیزد، در حالیکه آنان در بازارها هستند. (خازن)
آمدن آن را احساس نمیکنند و برای آن آمادگی ندارند. (بیضاوی)
قُلْ هَٰذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّهِ ۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي ۖ وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ ﴿108﴾
يُوسُف
تفسیر

بگو این راه من است که به توحید میخوانم و از شرک بیزرای میجویم، و این دعوت من از روی بینایی و بصیرت است و هر کس که از من تبعیت میکند نیز با بصیرت این راه را انتخاب کرده و به آن میخواند، الله متعال پاکیزه و منزه است از آنچه در حق وی تعالی، شاسته نیست، و من از افرادی که شرک میورزند، نیستم.

مستندات
قُلْ هَٰذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّهِ
این راه یعنی دعوت به یگانگی الله متعال و ایمان و اخلاص که تفسیر آن: ادعوا الی الله است. (ابوسعود)
این توحید و آمادگی گرفتن برای معاد. (مظهری)
سنت و منهاج من است. (مظهری)
بگو که دین من اسلام است. (بحر العلوم)
من مردم را به الله فرامیخوانم. (بحرالعلوم)
عَلَىٰ بَصِيرَةٍ
که با بیان و توضیح و حجت واضح که در ان گنگی نیست. (ابوسعود)
بر یقین و معرفت هستم یعنی من از جمله کسانی که بدون علم میگویند نیستم. (مظهری)
بر یقین و حقیقت هستم. (بحر العلوم)
یعنی این دعوت من از روی بصیرت است و مثل بقیه ی ادیان که از روی هوا و شهوت به آن میخوانند، نیست. (تاویلات اهل سنت)
أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي
من به این راه میخوانم و کسانیکه از من تبعیت میکنند نیز همینطور دعوت میکنند به این راه. (نسفی)
و یا، کسانیکه از من تبعیت میکنند نیز بر حجت و برهان هستند، نه اینکه از با تبعیت از هوا، اینکار را انجام دهند. (نسفی)
کسیکه از من تبعیت میکند نیز بر بصیرت است. (بحر العلوم)
وَسُبْحَانَ اللَّهِ
الله متعال را تنزیه میکنم از شرکاء. (نسفی)
وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ
من از کسانیکه همراه الله غیر وی تعالی را شریک میدانند، نیستم. (نسفی)
من بر دین مشرکان نیستم. (بحر العلوم)
وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلَّا رِجَالًا نُوحِي إِلَيْهِمْ مِنْ أَهْلِ الْقُرَىٰ ۗ أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۗ وَلَدَارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا ۗ أَفَلَا تَعْقِلُونَ ﴿109﴾
يُوسُف
تفسیر

و ما قبل تو نیز کسی را برسالت نفرستادیم مگر مردانی را که به آن وحی فرستادیم که خودشان نیز اهل شهر بوده اند ویا رسالت خود را در شهر آشکار کرده اند، پس آیا منکران در زمین سیر نکرده اند تا ببینند و عبرت بگیرند که عاقبت کسانیکه رسولان را انکار کرده اند، چه شده است؟ درست است که مومنان آن امتها را در دنیا نجات داده ایم ولی دار آخرت برای آنان بهتر است، پس آیا تفکر نمیکنید تا عبرت بگیرید و بدانید که در دنیا نیز منکران به سزای اعمالشان میرسند؟

مستندات
وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ إِلَّا
یعنی قبل از تو ما پیامبری نفرستادیم مگر اینکه از جنس بشر بوده است نه فرشته و جن، پس چگونه محمد را بخاطر بشر بودن ایشان، رسالتش را منکر میشوند، در حالیکه قبلا رسولی ندیده بودند و چیزی نشنیده بودند مگر از بشر شنیده بودند. (تاویلات اهل سنت)
در رد قول مشرکان است که میگفتند اگر الله قرار باشد رسولی بفرستد، فرشته میفرستاد. (ابوسعود)
رِجَالًا
رجال گفتن به دو حالت است: الف: آنان بشری مثل تو بوده اند. ب: رسولان از مردان بوده اند نه از زنان. (تاویلات اهل سنت)
نُّوحِي إِلَيْهِم مِّنْ أَهْلِ الْقُرَىٰ
رسولان که فرستاده شده اند جملگی از شهرها بوده اند و از روستاها و بادیه ها و دهات نبوده است. (تاویلات اهل سنت)
قری: منظور شهرها و ساختمانها هستند. (تاویلات اهل سنت)
از قری و قریه تمامی آنچه در قرآن ذکر شده است، منظور شهر هستند. (تاویلات اهل سنت)
ویا اینکه منظور این است که در شهرها اعلام رسالت میکردند. (تاویلات اهل سنت)
أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ
آیا در شان امتهایی که بخاطر تکذیب رسولان خودشان هلاک شده اند، نگاه نکرده اند و تفکر نکرده اند که عاقبت تکذیب آنان چه شده است؟ تا از این مشاهده از انکار امتناع کنند. (تاویلات اهل سنت)
دو وجه احتمال دارد: 1: آنان سیر کردند و دیدند که چه شده است، ولی عبرت نگرفتند و عناد ورزیدند. 2: روی زمین گردش کنید ولی منظور خود سفر نیست بلکه برای سوال از اینکه چه بر سر آنها آمده است، سفر کنید. (تاویلات اهل سنت)
وَلَدَارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ لِّلَّذِينَ اتَّقَوْا
قیامت و یا آخرت منظور است. (ابوسعود)
برای کسانیکه از شرک و گناه پروا دارند. (ابوسعود)
برای کسانیکه از شرک پروا دارند و یا کسانیکه از مخالفت با الله متعال و رسولش پروا دارند. (تاویلات اهل سنت)
این فعل ما در حق دوستان ما است که آنان را وقتی امتها را هلاک کردیم، نجات دادیم و آنچه در آخرت برای آنان است، برای آنان بهتر است که همان جنت باشد. (خازن)
أَفَلَا تَعْقِلُونَ
آیا فکر نمیکنید که این خیر و افضل است از کسانیکه پروا ندارند؟ (تاویلات اهل سنت)
آیا تفکر نمیکنند تا عبرت بگیرند و ایمان بیاورند. (خازن)
پس عقول خود را بکار گیرید تا خیر بودن اخرت را متوجه شوید. (ابوسعود)
حَتَّىٰ إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا جَاءَهُمْ نَصْرُنَا فَنُجِّيَ مَنْ نَشَاءُ ۖ وَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ ﴿110﴾
يُوسُف
تفسیر

تا وقتی که رسولان از ایمان قومشان ناامید شدند و به یقین رسیدند که از طرف قومشان مورد تکذیب قرار گرفته اند، و قومشان به آنها در وعید عذاب، دروغ پنداشتند، نصرت و پیروزی ما آمد، پس ما هرکه را خواستیم نجات میدهیم، و عذاب ما از قوم کفار، برگشت خوردنی نیست. یعنی آن کسانیکه نجاتشان را خواسته ایم کسانی جز انبیاء و مومنان نبوده اند. نکته: در سوره ی هود در قصه ی حضرت نوح آمده است که انبیاء تا قطع امید از ایمان قومشان نکنند، طلب عذاب نمیکنند و وقتی از ایمان آنا قطع امید میکنند، اجازه ی عذاب میدهند.

مستندات
حَتَّىٰ إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ
یعنی این منکران را در نعمت بودنشان و در راحتی بودنشان، به بیراه نبرد و فریبشان ندهد چراکه امتهای قبلی نیز به آنان مهلت داده شد و این تا جایی پیشرفت که رسولان از غلبه بر آنها در دنیا، ناامید شدند و یا از ایمان آنها ناامید شدند، چراکه آنها در کفر فرورفته اند و در طغیانشان غوطه ور بودند. (ابوسعود)
از ایمان آوردن قومشان ناامید شدند. (نسفی)
وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا
یعنی مدت دشمنی کفار و انتظار پیروزی بر آنها به قدری طولانی شده بود که احساس نومیدی میکردند که در دنیا نصرتی بر انها نیست. (ابوسعود)
بعضی ضمیر را به مرسل الیهم (قومی که رسولان به آنها فرستاده شده اند )است یعنی قوم منکر گمان کردند که نصرتی برای رسولان نخواهد بود. (ابوسعود)
در قرائت به تشدید: رسولان گمان بردند که قوم آنها ، آنان را در آنچه وعید داده بودند، تکذیب کرده اند. (ابوسعود)
رسولان یقین پیدا کردند که قومشان، ایشان را تکذیب کرده اند. (نسفی)
قوم آنها در وعده ی ایمان دادن، دروغ گفته اند. (بیضاوی)
جَاءَهُمْ نَصْرُنَا
به یکباره نصرت ما آمدو (ابوسعود)
فَنُجِّيَ مَن نَّشَاءُ
و آنان رسولان و مومنان بوده اند. (ابوسعود)
وَلَا يُرَدُّ بَأْسُنَا عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ
وقتی عذاب ما آمد دیگر رد شدنی در آن نیست. (ابوسعود)
بیان این مطلب است که چه کسانی مورد مشیت نجات قرار میگیرند. (ابوسعود)
یعنی از قوم کافران. (نسفی)
لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبَابِ ۗ مَا كَانَ حَدِيثًا يُفْتَرَىٰ وَلَٰكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ﴿111﴾
يُوسُف
تفسیر

قطعا در این داستانها که در قرآن آمده است، درس عبرت است برای کسانیکه از فکر خود استفاده میکنند، و این داستانها و قرآن ساختگی نیستند بلکه تصدیق درست، کتب پیشین آسمانی است، توضیح دهنده ی هرآنچه که مردم در دین به آن نیاز دارند است، و هدایت برای اهل هدایت است و رحمت برای ایمان اورندگان به خودش است. نکته: داستان یوسف و اتفاقاتی که برای یوسف رخ داد و کسانیکه با وی مخالفت کرده و سرراه وی قرار گرفته اند، داستان، خیر وشر است که یوسف و هر تصمیمی که گرفته است، ما را راهنمایی میکند به این مطلب که اگر خواهان بر خیر بودن هستیم، این تصمیمی است که باید بگیریم و مخالفان وی نقش شر هستند که هرکس با هر ادعا چه فرزند پیامبر بودن و یا پادشاه بودن ویا زیبا بودن و یا هر ادعای دیگر که باشد، اگر تصمیمی مثل مخالفان حضرت یوسف بگیرد، وی از جمله ی اشرار است.

مستندات
لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِّأُولِي الْأَلْبَابِ
در داستان یوسف و برادرانش، برای عقلاء، عبرتی است. (العز بن عبدالسلام)
آن کسیکه برای یوسف این امور را انجام داده است بر نصرت محمد رسول الله ص و عزت دادن به دینش و درهم شکستن دشمانش نیز قادر است. (العز بن عبدالسلام)
در داستان انبیاء و امتهای آنان. (نسفی)
برای صاحبان عقلی که با احکام حس، آمیخته نشده اند. (ابوسعود)
مَا كَانَ حَدِيثًا يُفْتَرَىٰ
قرآن سخن دروغ بربافته نیست. (العز بن عبدالسلام)
و یا این داستانها، سخنهای دروغین نیست. (العز بن عبدالسلام)
وَلَٰكِن تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ
لیکن تصدیق کتب قبل خود از تورات و انجیل و سائر کتب آسمانی است. (العز بن عبدالسلام)
بلکه تصدیق کتب پیشین است. (العز بن عبدالسلام)
وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ
توضیح هرآنچه که مورد نیاز است میباشد چراکه قرآن قانونی است که سنت و اجماع و قیاس به آن مستند است. (نسفی)
وَهُدًى
از گمراهی. (نسفی)
وَرَحْمَةً
از عذاب الهی. (نسفی)
که به طریق آن به سعادت دنیا و آخرت رسیده میشود. (ابوسعود)
لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
برای قومی که به الله و انبیاءش ایمان دارند. (نسفی)
برای قومی که قرآن را تصدیق میکنند. (ابوسعود)
قصه ی یوسف برای دعوت رسول الله ص بر صبر است چراکه برادران یوسف با اینکه همکیش وی بودند چنین کارهای ناشاست در حق وی روا داشتند و قوم تو که منکر دینت هستند، پس تو به طریق اولی باید بر اذیت آنان شکیبا باشی. (تاویلات اهل سنت)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
الرَّعْد
المر ۚ تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ ۗ وَالَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ ﴿1﴾
الرَّعْد
اللَّهُ الَّذِي رَفَعَ السَّمَاوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ۖ ثُمَّ اسْتَوَىٰ عَلَى الْعَرْشِ ۖ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ ۖ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُسَمًّى ۚ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ يُفَصِّلُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ بِلِقَاءِ رَبِّكُمْ تُوقِنُونَ ﴿2﴾
الرَّعْد
وَهُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْهَارًا ۖ وَمِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ ۖ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ ﴿3﴾
الرَّعْد
وَفِي الْأَرْضِ قِطَعٌ مُتَجَاوِرَاتٌ وَجَنَّاتٌ مِنْ أَعْنَابٍ وَزَرْعٌ وَنَخِيلٌ صِنْوَانٌ وَغَيْرُ صِنْوَانٍ يُسْقَىٰ بِمَاءٍ وَاحِدٍ وَنُفَضِّلُ بَعْضَهَا عَلَىٰ بَعْضٍ فِي الْأُكُلِ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ﴿4﴾
الرَّعْد
وَإِنْ تَعْجَبْ فَعَجَبٌ قَوْلُهُمْ أَإِذَا كُنَّا تُرَابًا أَإِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ ۗ أُولَٰئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ ۖ وَأُولَٰئِكَ الْأَغْلَالُ فِي أَعْنَاقِهِمْ ۖ وَأُولَٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿5﴾
الرَّعْد
وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِالسَّيِّئَةِ قَبْلَ الْحَسَنَةِ وَقَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمُ الْمَثُلَاتُ ۗ وَإِنَّ رَبَّكَ لَذُو مَغْفِرَةٍ لِلنَّاسِ عَلَىٰ ظُلْمِهِمْ ۖ وَإِنَّ رَبَّكَ لَشَدِيدُ الْعِقَابِ ﴿6﴾
الرَّعْد
وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ ۗ إِنَّمَا أَنْتَ مُنْذِرٌ ۖ وَلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ ﴿7﴾
الرَّعْد
اللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَحْمِلُ كُلُّ أُنْثَىٰ وَمَا تَغِيضُ الْأَرْحَامُ وَمَا تَزْدَادُ ۖ وَكُلُّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِمِقْدَارٍ ﴿8﴾
الرَّعْد
عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعَالِ ﴿9﴾
الرَّعْد
سَوَاءٌ مِنْكُمْ مَنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَمَنْ جَهَرَ بِهِ وَمَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍ بِاللَّيْلِ وَسَارِبٌ بِالنَّهَارِ ﴿10﴾
الرَّعْد
لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّىٰ يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ ۗ وَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِقَوْمٍ سُوءًا فَلَا مَرَدَّ لَهُ ۚ وَمَا لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَالٍ ﴿11﴾
الرَّعْد
هُوَ الَّذِي يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَيُنْشِئُ السَّحَابَ الثِّقَالَ ﴿12﴾
الرَّعْد
وَيُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَالْمَلَائِكَةُ مِنْ خِيفَتِهِ وَيُرْسِلُ الصَّوَاعِقَ فَيُصِيبُ بِهَا مَنْ يَشَاءُ وَهُمْ يُجَادِلُونَ فِي اللَّهِ وَهُوَ شَدِيدُ الْمِحَالِ ﴿13﴾
الرَّعْد
لَهُ دَعْوَةُ الْحَقِّ ۖ وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لَا يَسْتَجِيبُونَ لَهُمْ بِشَيْءٍ إِلَّا كَبَاسِطِ كَفَّيْهِ إِلَى الْمَاءِ لِيَبْلُغَ فَاهُ وَمَا هُوَ بِبَالِغِهِ ۚ وَمَا دُعَاءُ الْكَافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلَالٍ ﴿14﴾
الرَّعْد
وَلِلَّهِ يَسْجُدُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ طَوْعًا وَكَرْهًا وَظِلَالُهُمْ بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ ۩ ﴿15﴾
الرَّعْد
قُلْ مَنْ رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ قُلِ اللَّهُ ۚ قُلْ أَفَاتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ لَا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ نَفْعًا وَلَا ضَرًّا ۚ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَىٰ وَالْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُمَاتُ وَالنُّورُ ۗ أَمْ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكَاءَ خَلَقُوا كَخَلْقِهِ فَتَشَابَهَ الْخَلْقُ عَلَيْهِمْ ۚ قُلِ اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ ﴿16﴾
الرَّعْد
أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَدًا رَابِيًا ۚ وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي النَّارِ ابْتِغَاءَ حِلْيَةٍ أَوْ مَتَاعٍ زَبَدٌ مِثْلُهُ ۚ كَذَٰلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْحَقَّ وَالْبَاطِلَ ۚ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاءً ۖ وَأَمَّا مَا يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ ۚ كَذَٰلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ ﴿17﴾
الرَّعْد
لِلَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمُ الْحُسْنَىٰ ۚ وَالَّذِينَ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُ لَوْ أَنَّ لَهُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لَافْتَدَوْا بِهِ ۚ أُولَٰئِكَ لَهُمْ سُوءُ الْحِسَابِ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ ۖ وَبِئْسَ الْمِهَادُ ﴿18﴾
الرَّعْد
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود