الله متعال دوست نمیدارد که بدی را جار بزنید و به جهر بگویید مگر اینکه کسی مورد ظلم قرار گیرد که این مجاز است. و الله متعال شنوا به همه چیز و دانا به همه چیز است. نکته: جهر یعنی آشکار کردن حال وقتی بر کسی ظلمی میشود وی ناچار است که پیش دولت یا پیش ریش سفید و وو آن را بازگو کند پس وی مجاز است. نکته: هرکس ممکن است که ادعا کند مظلوم واقع شده است ولی آنچه نزد الله متعال واقعا ظلم است منظور این آیه است و شرع حاکم است.
اگر که شما خیری را آشکارا انجام دادید و یا که این خیر را پنهان داشتید و سری انجام دادید، و یا که بدی کسی را عفو کردید و بخشیدید پس قطعا الله متعال زیاد درگذرنده و توانا است. نکته: در این آیه الله متعال میفرماید شما که در عفو کسی تردید دارید و ای افرادی که عفو کردید فکر نکنید که این امری بوده که به ضرر شما باشد و یا اینکه کاری انجام داده اید بدانید که الله متعال قادر مطلق و توانا با این همه قدرتی که دارد عفو میکند و میبخشد پس دو امر را بدانید یکی اینکه از سنت الهی پیروی کرده اید دیگر اینکه الله متعال با آن کمال خود در قدرت شما را میبخشد.
قطعا کسانیکه به الله متعال کفر میورزند و به رسولان الله متعال کفر میورزند و قصد دارند که بین الله و رسولانش جدایی قائل شوند و میگویند: به بعضی از این موارد ایمان میآوریم و به بعضی دیگر کفر میورزیم و هدفشان این است که دینی بین کفر وایمان برای خود بگیرند. نکته: در این آیه صراحت به این مطلب است که انکار و کفر به یکی از رسولان با کفر به تمامی آنها، فرقی ندارد و کافر صریح هستند. نکته: کفار همیشه تلاش داشته اند تا برای فریب مومنان، شبهاتی را مطرح کنند از قبیل ایمان به الله متعال و کفر به انبیاء پس الله متعال بیان داشت که اینان کفار صریح هستند.
آن کسانیکه ادعا دارند به بعضی از انبیاء ایمان دارند و به بعضی دیگر کفر میورزند، آنان کافران حقیقی و واقعی هستند و ما قطعا برای کفاران، عذابی توهین کننده آماده کرده ایم. نکته: اینکه ایمان کم و زیاد نمیشود یعنی آنچه باید به آن ایمان اورد تا نجات پیدا کنیم مسائلی مشخص هستند که کفر به یکی از آنها به معنی کفر به تمامی آنها موارد است. نکته: وقتی الله متعال دینی را معرفی کرد دیگر با توجیه دینی دیگر نمیشود برای خود قائل شد و اعتباری ندارد. نکته: با گفتن من ایمان نمیآورم و اصلا بهشت هم نمیخواهم نیز وظیفه ی ایمان آوردن ساقط نمیشود و مورد عذاب قرار خواهد گرفت.
و کسانیکه به الله متعال باور و ایمان داشته اند و به انبیا همگی ایمان دارند و بین انبیا به ایمان به بعض و کفر به بعض، جدایی قائل نشدند، همان کسان زود است که اجرهای نیکشان را در بهشت خواهد داد و الله متعال همیشه آمرزنده و مهربان بوده و هست. نکته: همانطور که در تفاسیر بیان شده است، ایمان شرط ورود به بهشت است و عمل جزو ایمان نیست و مسلمان گناهکار و فاسق نیز مسلمان و مومن بوده و با و یا بی عذاب وارد بهشت خواهد شد.
اهل کتاب از تو درخواست دارند تا کتابی بر انها نازل شود طوری که ما به طریق آن بدانیم که تو رسول الله هستی، پس از این درخواستشان خودت را معذب نکن چراکه اینان همینطور هستند و از موسی سوالی بزرگتر داشتند و درخواست کردند که الله را آشکارا به ما نشان ده، پس آنان را صاعقه ای در برگرفت و هلاکشان کرد و این بخاطر عدم رعایت حد و حدود خودشان بوده است بعد دیدن این هلاک و این قدرت الله متعال ، باز گوساله را اله گرفتند و این بعد دیدن معجزات فراوان بود، پس ما اینان را از این جنایاتشان مورد عفو و بخشش قرار دادیم و موسی را قدرت و سلطانی غیر قابل انکار بر آنها دادیم طوریکه آنان را دستور داد تا خودشان را بکشند و آنان نیز چنین کردند. نکته: آیه در صدد بیان این مطلب است که درخواستهای اینان نه برای راهنمایی و حجت طلبی بلکه مثل اجدادشان فقط جهت مسخره کردن آیات الهی است و از روی عناد است پس آیه با امکان یا عدم امکان رویت الیه را دنبال نمیکند چراکه همانطور که فروفرستادن کتاب کامل به یکباره امری ممکن است رویت نیز چنین است و کتاب را نفرستاد و رویت را نیز حاصل نکرد چراکه اینان مستحق این احترام نیستند.
و کوه را بر بالای آنان بالا بردیم به جهت قبولاندن شریعت تورات، و گفتیم که وقتی وارد دری از درهای بیت المقدس میشوید، متواضع و خم شده وارد شوید و گفتیم که در شنبه در حکم مخصوص به آن از جمله عدم صید ماهی، تعدی نکنید و از آنان عهدی استوار گرفتیم. نکته: وقتی اینان از رسول الله ص درخواست نزول یکباره کتابی از آسمان داشتند الله متعال بیان میدارد که برای اینان کتاب با آن وصف داده شد ولی وقتی به آنان گفته شد به آنچه در این کتاب هست ایمان بیاورید و قبول کنید سرباززدند و قبول نکردند و با بالابردن کوه بر سرشان بود که قبول کردند پس تو ای محمد به خواسته ی اینها اعتنا نکن. نکته: اگر بخواهی در رسالت و هدف خودت با برآورده کردن خواست دشمنان و مخالفان حرکت کنی از هدفت خواهی ماند پس آنچه که نشان از نبوتت میدهد را الله میخواهد به آنان آشکار کن و پیگیر هدف خودت باش و بدان که اگر بر فرض بر گفته ی آنان عمل کنی باز بهانه ای دیگر خواهند آورد و کارت این خواهد شد که درخواست آنان را برآورده کنی و درخواستشان تمامی نخواهد داشت. نکته: انواع مسائلی را که اینان بدعهدی کردند را همراه با معجزاتی که به اینان نشان داده شد بیان میکند تا بدانیم که درخواست اینان برای ایمان اوردن نبوده است.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.