0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ وَلَا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ ۚ إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَىٰ مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ ۖ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ۖ وَلَا تَقُولُوا ثَلَاثَةٌ ۚ انْتَهُوا خَيْرًا لَكُمْ ۚ إِنَّمَا اللَّهُ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ ۖ سُبْحَانَهُ أَنْ يَكُونَ لَهُ وَلَدٌ ۘ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۗ وَكَفَىٰ بِاللَّهِ وَكِيلًا ﴿171﴾
النِّسَآء
تفسیر

ای صاحبان کتاب آسمانی از یهود و مسیحیان، در دین خود غلو نکنید و چیزی را از حد خودش فراتر ندانید و دین خود را نیز همانطور که به شما اعلام شده است بدانید و در مورد الله متعال چیزی غیر از حق نگویید. این است و غیر این نیست که عیسی فقط پسر مریم است و نشانه و کلمه ای از طرف الله متعال که به حضرت مریم داده شده است و روحی است که از طرف الله متعال. پس به الله و رسولانش ایمان بیاورید و نگویید که اله سه است. از چنین گفتاری باز ایستید که این باز ایستادن به خیرتان است. این است و غیر این نیست که الله یگانه اله است. پاک است از اینکه وی را فرزندی باشد. برای وی است هرآنچه در آسمانها و زمین است. و الله خودش به تنهایی برای گواهی بر این امر و تدبیر آن، کافی است. نکته: فراتر از دین قائل شدن و غلو در دین ادیان قبل اسلام به چند مورد برمیگردد یکی اینکه با غلو در شان انبیای خود آنها را همسنگ الله قرار دادند و دیگری اینکه هر رسولی را الله متعال گوش زد میکرد که پیامبر آخر زمان بیاید، باید از وی تبعیت کنید و این را رسولان به مردم ابلاغ میکردند پس غلو دیگر انان این است که ادعا کردند که دین آنها تا قیامت باشد و منسوخ نمیشود و غلو و افراط دیگر آنان این است که علمای خود را به حد رسولان رساندند و آنان قانون گذاران دینشان شدند.

مستندات
يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ
غلو در دین یعنی از آن حدی که برای آنان تعیین شده است، تجاوز کنند و اعتداء نیز به همین معنا است و در تجاوز از حد تعیین شده در فعل و در نطق است. (تاویلات اهل سنت)
بعضی نیز غلو را به آنچه در ادامه میآید معنی کرده اند یعنی در شان الله متعال چیزی غیر از حق نگویید. پس سخنی که لایق الله نیست غلو در دین است.(تاویلات اهل سنت)
بعضی نیز غلو را به معنی مبالغه و تکلف در دین معنی کرده اند، که باعث میشود بر الله متعال دروغ بربندید و قولی را که نه حلال است و نه حق است را بگویید. (تاویلات اهل سنت)
یهود در شان حضرت عیسی کم کاری کردند و وی را ولد زنا دانستند و نصاری نیز در حق ایشان غلو کرده و از آنچه که هست، بالاتر بردند و پسر الله دانستند. (نسفی)
ضحاک: در دین خود دروغ نگویید. (بحر العلوم)
در دین خود افراط و تفریط نکنید چراکه دین الله بین کوتاهی و غالی گری است. (بحر العلوم)
وَلَا تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ ۚ
بر الله چیزی جز صدق نگویید. (تاویلات اهل سنت)
ابن عباس: به الله متعال نگویید که فرزند و زن دارد. (تاویلات اهل سنت)
در قرائت حفصه: الله را یکی از سه نگویید چراکه غیر این نیست که الله متعال اله واحد است. (تاویلات اهل سنت)
ضحاک: یعنی در دینتان دروغ نبندید. (بحر العلوم)
إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ
عیسی غیر این نیست که پسر مریم است نه پسر الله متعال و رسول الله است . (نسفی)
وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَىٰ مَرْيَمَ
از آنجا که حضرت عیسی با کلمه ای که به الله متعال به حضرت مریم القا کرد، خلق شد، کلمه الله گفته شد و اینکه آن چه کلمه ای بوده است را ما نمیدانیم. (تاویلات اهل سنت)
کلمه گفته شدن از این جهت است که به وسیله ی وی هدایت یافته میشود همانطور که با کلام هدایت یافته میشود. (نسفی)
وَرُوحٌ مِّنْهُ ۖ
از آنجا که بوسیله ی حضرت عیسی مرده را زنده میگردانید، حضرت عیسی را روح نامید همانطور که قرآن را روح نامیده است. (تاویلات اهل سنت)
بعضی گفته اند: یعنی الله متعال وی را زنده کرده و روح گردانیده است. (تاویلات اهل سنت)
گفته شده: یعنی رسولی از طرف الله متعال است. (تاویلات اهل سنت)
گفته شده: و امری از وی تعالی است. (تاویلات اهل سنت)
یعنی به خلق الله متعال بوده است. (نسفی)
فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ۖ
چراکه تمام رسولان شما را به آنچه که شما الان بر آن هستید دعوت نکرده اند بلکه همه ی انها شما را به این دعوت کرده اند که اله یگانه است و شریکی ندارد و فرزندی نیز ندارد . (تاویلات اهل سنت)
یعنی الله متعال را یگانه بدارید و باور کنید و همینطور آنچه را که رسولان آورده اند نیز تصدیق کنید. (بحر العلوم)
وَلَا تَقُولُوا ثَلَاثَةٌ ۚ
نگویید که اله، سه هستند. (نسفی)
انتَهُوا خَيْرًا لَّكُمْ ۚ
از سه دانستن اله دست بکشید و باز ایستید. (نسفی)
از گفتارتان به الله توبه کنید و این توبه برای شما خیر است یعنی از اصرار بر کفر بهتر است. (بحر العلوم)
از این گفتار خود توبه کنید و بدانید توبه برای شما از اصرار بر کفر، خیر است. (بحرالعلوم)
إِنَّمَا اللَّهُ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ ۖ
غیر این نیست که الله اله یگانه است. (نسفی)
سُبْحَانَهُ أَن يَكُونَ لَهُ وَلَدٌ ۘ
منزه است از اینکه وی را فرزندی باشد و این ادعای شما بس بزرگ است. (تاویلات اهل سنت)
منزه میدارم از اینکه وی را فرزندی باشد. (نسفی)
لَّهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۗ
برای وی تعالی است هرانچه که در آسمانها و زمین است در حالیکه کسی فرزند میخواهد که به آن بخاطر سه چیز احتیاج پیدا میکند، یکی بخاطر نیازی که به فرزند دارد و به وسیله ی فرزند آن نیاز را برآورده میکند و از وحشت تنهایی میترسد و برای همین فرزند میخواهد و بخاطر ترس از دشمن میخواهد تا بوسیله ی فرزند بر دشمن غلبه کند و یا از اینکه هلاک شود و اموالش بی صاحب بماند فرزند میخواهد تا از وی به ارث ببرد و الله متعال را هیچ یک از این نیازها نیست در نتیجه فرزندی ندارد. (تاویلات اهل سنت)
آنچه در آسمانها و زمین است از برای الله متعال است به خلق و ملکش. (بیضاوی)
وَكَفَىٰ بِاللَّهِ وَكِيلًا
الله در حافظ بودن کافی است. (تاویلات اهل سنت)
در شاهد بودن. (تاویلات اهل سنت)
وکیل یعنی برپادارنده ی تمامی امور است. (تاویلات اهل سنت)
آگاهی دادن به این مطلب است که الله بینیاز از فرزند است چراکه فرزند برای سپردن امور به فرزند است پس الله متعال برپادارنده ی تمام اشیاء است و کافی است و بی نیاز از خلق کننده و کمک کننده است. (بیضاوی)
لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسِيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْدًا لِلَّهِ وَلَا الْمَلَائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ ۚ وَمَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبَادَتِهِ وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعًا ﴿172﴾
النِّسَآء
تفسیر

هرگز عیسی از اینکه بنده ی الله باشد و بر بندگی وی تعالی بر حسب وظیفه استمرار داشته باشد، ابایی ندارد و همینطور فرشتگان مقرب که دارای قدرت زیادی هستند و بر امور بسیار اطلاع دارند از اینکه بنده ی الله باشند ابایی ندارند و هرکس که از بندگی و عبادت الله متعال استنکاف ورزد و آن را سنگین بداند، پس زود است که همه ی مخلوقات را به سوی خوشد جمع خواهد کرد. نکته: یعنی وقتی میگوید همه به سوی وی برمیگردند و جمع کرده میشوند مشخص است که این نام بردگان از عیسی و فرشتگان چیزی بیش از این نیستند که بنده الله باشند.

مستندات
لَّن يَسْتَنكِفَ الْمَسِيحُ أَن يَكُونَ عَبْدًا لِّلَّهِ
گفته میشود: وفد نجران که آمدند در مورد حضرت عیسی با رسول الله ص مناظره کردند و حضرت رسول فرمودند: عیسی بنده و رسول الله است. وفد گفتند: این را نگو که عیسی از آن استنکاف دارد و بد میدارد که چنین گویی پس در تکذیب آنها این آیه نازل شد. (بحر العلوم)
حضرت عیسی از اینکه بنده ی الله متعال باشد، آن امر را سنگین نمیشمرد و از آن کبر نمیورزد. (بحر العلوم)
چراکه بندگی برای الله متعال شرفی است که به آن افتخار کرده میشود و خواری و استنکاف در بنده بودن برای غیر الله متعال است. (بیضاوی)
شرم نمیدارد از اینکه بنده ی الله است. (بحر العلوم)
یعنی خود حضرت عیسی اقرار داشت به اینکه بنده الله متعال است. (بحرالعلوم)
وَلَا الْمَلَائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ ۚ
یعنی حاملان عرش از اینکه بنده ی الله هستند، ابا ندارند. (بحرالعلوم)
مقاتل: فرشتگان با اینکه مقرب الهی هستند از اینکه بنده ی الله هستند ابا و استنکاف ندارند حال عیسی چگونه از آن ابا داشته باشد؟ (بحر العلوم)
در بر عربی است که فرشتگان را عبادت میکردند. (نسفی)
مقروبون کروبیونی که حول عرش هستند از جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و کسانیکه در هم طبقه با آنها هستند. (نسفی)
فرشتگان با وجود اینکه قدرت بسیار دارند و از تولد و ازدواج مبرا هستند با این وجود از اینکه بنده ی الله باشند ابایی ندارند پس چطور عیسی که متولد شده است و قدرت آنان را ندارد از آن ابا کند. (نسفی)
وَمَن يَسْتَنكِفْ عَنْ عِبَادَتِهِ وَيَسْتَكْبِرْ
و هرکس که از عبادت الله کبر ورزد و بر خود طاعت وی تعالی را سنگین ببیند، (بحرالعلوم)
فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعًا
پس آنان را جزا خواهد داد. (بیضاوی)
فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ ۖ وَأَمَّا الَّذِينَ اسْتَنْكَفُوا وَاسْتَكْبَرُوا فَيُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا وَلَا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا ﴿173﴾
النِّسَآء
تفسیر

و اما وضعیت هردو گروه این است: پس اما کسانیکه ایمان آورده و عمل نیک شرعی انجام دادند، پس الله متعال اجر و ثواب آنان را کامل ادا خواهد کرد و از فضل خود اضافه نیز خواهد داد و اما کسانیکه عبادت الله را و ایمان را عار و ننگ میشمارند و کبر میورزند پس عذابشان خواهد داد عذابی دردناک و دائمی و برای آنان نمییابند بغیر از الله متعال، یار و مانعی که آنان را از این عذاب مانع شود. نکته: وقتی به الله ایمان نیاوردند و در قیامت غیر از الله مانعی از عذاب نیست و یاوری هم غیر وی تعالی نیست، دیگر هیچ یاور و منع کننده ای برای آنان نمیماند.

مستندات
فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ
یعنی کسانیکه طاعات بین خودشان و طاعت بین خودشان و پرودگارشان را انجام میدهند. (بحرالعلوم)
فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ
ثواب اعمال آنان را به وفور میدهد. (بحر العلوم)
از اعمش: اجرشان این است که وارد بهشت شوند. (ابن ابی حاتم)
وَيَزِيدُهُم مِّن فَضْلِهِ ۖ
از رزقش در بهشت میدهد. (بحر العلوم)
از اعمش: فضلش اینکه به آنان حق شفاعت بدهد برای کسانیکه بر انها آتش واجب شده است از کسانیکه برای وی در دنیا نیکی کرده اند. (ابن ابی حاتم)
وَأَمَّا الَّذِينَ اسْتَنكَفُوا وَاسْتَكْبَرُوا
خود را از عبادت بالاتر ببیند. (بیضاوی)
و از عبادت الله، کبر ورزیده اند. (بحر العلوم)
فَيُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا
عذابی دردناک و دائمی بر آنان خواهد داد. (بحر العلوم)
وَلَا يَجِدُونَ لَهُم مِّن دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا
و از عذاب الهی، کسی را نمییابند که آنان را کمک کند و مانعی نمییابند تا مانع آنان بشود. (بحر العلوم)
از ابن عباس: مگر اینکه قبل مرگ توبه کنند که در این صورت الله توبه اشان را قبول کند. (ابن ابی حاتم)
يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمْ بُرْهَانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكُمْ نُورًا مُبِينًا ﴿174﴾
النِّسَآء
تفسیر

وقتی که سرنوشت و عاقبت هر دو فرقه مشخص شد ای مردم قطعا شما را حجت قائم شد و دیگر عذری باقی نماند و برهان قطعی از پرودگارتان آمده است و منظور میتواند که رسول الله ص باشد و همینطور میتواند که منظور قرآن باشد و ما یعنی الله متعال، فروفرستادیم، به شما نوری آشکار که در حق بودن آن شکی نیست.

مستندات
يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُم بُرْهَانٌ مِّن رَّبِّكُمْ
یعنی به شما رسید و در قلبهایتان جای گرفت طوریکه راهی برای انکار نماند. (ابوسعود)
برهان حجتی که واضح میگرداند و حق را از باطل آشکار میکند. (تاویلات اهل سنت)
گفته شده: بیانی از طرف الله شما را آمده است. (تاویلات اهل سنت)
بعضی منظور حضرت رسول دانسته اند. (تاویلات اهل سنت)
بعضی نیز قرآن دانسته اند. (تاویلات اهل سنت)
یعنی رسول الله ص است که با معجزات بر منکران غلبه میکند. (نسفی)
برهانی است از برهانهای پروردگارتان. (ابوسعود)
وَأَنزَلْنَا إِلَيْكُمْ نُورًا مُّبِينًا
و بر شما نوری فرو فرستادیم که با آن حق را از باطل میبینید و میشناسید و آن قرآن است که هرچند نور نیست ولی چون با آن حق را میبینند آن را نور نامید. (تاویلات اهل سنت)
قتاده گوید: این همان قرآن است که در آن بیان و نور و هدایت الله و عصمت وی است برای کسیکه به آن تمسک میجوید. (تاویلات اهل سنت)
قرآن است که با آن در تاریکی حیرت، روشنایی جسته میشود. (نسفی)
قرآنی که خودش نورانی و نورده به دیگران است. (ابوسعود)
بیان حلال و حرام است. (بحر العلوم)
فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَاعْتَصَمُوا بِهِ فَسَيُدْخِلُهُمْ فِي رَحْمَةٍ مِنْهُ وَفَضْلٍ وَيَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِرَاطًا مُسْتَقِيمًا ﴿175﴾
النِّسَآء
تفسیر

پس اما کسانیکه به الله متعال ایمان حقیقی آورده اند یعنی وی تعالی را یگانه دانسته و به وی تمسک جسته اند، پس زود باشد که آنان را به رحمتش داخل گرداند و زیادتی نیز عطا کند و هدایتشان کند به سوی خودش در تمامی امور و به راهی که در آن هیچ کژی نیست. نکته: در مورد فی رحمته در رحمتش داخل کند، تقریبا همه ی تفاسیر متفق بر این هستند که منظور بهشت است و رحمت مکان نیست تا به آن داخل شوند بلکه در بهشت به شخص رحمت ارزانی بدارد، این سخنی درست است و البته الله متعال در ذکر رحمت بجای جنة، هدفی داشته است و به نظر بنده منظور این استکه ما وقتی در کامل و وافی بودن چیزی میخواهیم مبالغه کنیم میگوییم که انگار داخل آن هستیم پس هدف الله متعال بیان این مطلب است که بهشت چیزی جز رحمت و خوشی درآن نیست و همگی رحمت است انگار که در خود رحمت زندگی میکنند.

مستندات
فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ
و اما کسانیکه یگانه بودن الله متعال را تصدیق و باور کردند. (بحر العلوم)
وَاعْتَصَمُوا بِهِ
و به دین وی تعالی تمسک جستند. (بحر العلوم)
و به قرآن تمسک جستند. (نسفی)
نفس خود را بوسیله ی الله متعال از آنچه بر وی عارض میشود از میل شیطان، معصوم داشتند و نگهداشتند. (ابوسعود)
اعتصام یعنی اینکه به وی تعالی در تمامی امور پناه برده شود و به وی تعالی توکل کرده بشود نه کسی غیر وی. (تاویلات اهل سنت)
فَسَيُدْخِلُهُمْ فِي رَحْمَةٍ مِّنْهُ
پس زود باشد که آنان را وارد بهشت گرداند. (بحر العلوم)
یعنی به ثواب و پاداشی که به ازای ایمانش و عملش با رحمتش مقدر کرده است وارد کند نه اینکه ادای واجب کرده باشد. (بیضاوی)
وَفَضْلٍ
و پاداشی باشد برای آنان. (بحر العلوم)
و احسان و نیکی زائد بر آن عنایت فرماید. (بیضاوی)
ابن عباس: رحمتش یعنی بهشت و فضلش اینکه نعمتهایی عطا کند که چشمی آن را ندیده است و گوشی نشنیده است و به قلب کسی خطور نکرده است. (ابوسعود)
وَيَهْدِيهِمْ إِلَيْهِ صِرَاطًا مُّسْتَقِيمًا
و آنان را به دینش هدایت کند و آنان را بر دین خود توفیق میدهد. (بحر العلوم)
گویا که گفته است در دنیا آنان را به دین خود هدایت کند دینی که هیچ کجی در آن نیست و بر این کارشان آنان را ثواب دهد و در آخرت آنان را وارد رحمتش کند و آن بهشت و کرامت باشد. (بحر العلوم)
و آنان را به خودش و یا به فضلش و یا راهش هدایت کند. (نسفی)
به آنچه که موعود وی است، راهنمایی کند. (بیضاوی)
به اسلام و طاعت در دنیا و به راه بهشت در آخرت، هدایت کند. (بیضاوی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود