0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ۚ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا ۚ وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَىٰ أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ ۚ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَٰكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿6﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

ای کسانیکه ایمان آورده اید، وقتی قصد نماز کردید و طاهر نبودید، پس به جهت وضو بجای آوردن، بشویید صورت خود را و دستهایتان را همراه با آرنج و بر سر مسح کنید و بشویید پاهایتان را همراه با قوزک پا و اگر بی غسل بودید خود را پاک کنید و بدن خود را پاک کنید و اگر که بیمار بودید و یا بر سفری بودید و یا کسی از شما از مکان خالی آمدید؛ از مکان قضای حاجت آمدید؛ بعد آب برای طهارت نیافتید، پس قصد کنید و تیمم کنید و برای تیمم بر زمین پاک ضربه بزنید و مسح کنید بر صورت خود وبر دستان خود. الله متعال قصدش از این امور تنگ گرفتن بر شما و به سختی انداختن شما نیست بلکه هدفش پاک کردن بدن و گناهان خودتان است و دیگر اینکه نعمت خود را با این رخصتها، بر شما تکمیل کند باشد که سپاسگزار نعمتهای الله باشید.

مستندات
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ
یعنی وقتی قصد برپاداشت نماز کردید و وضو نداشتید، (بحر العلوم)
گفته شده است: وقتی از خواب برای نماز بیدار شدید. (بحر العلوم)
آیه در حکم مجمل است که چگونگی وضو و در چه وقت بودن آن باید بیان شود و بر طبق بیان باید عمل کرده بشود والا کلمه ی اذا افاده ی تکرار را ندارد و دیگر اینکه خلف و سلف اجماع دارند که هر بار که برای نماز میرویم نیاز به وضو نیست بلکه وضو برای اوقاتی و طبق مسائلی باید انجام گیرد. (احکام جصاص)
رسول الله ص در فتح مکه پنج وقت نماز را به یک وضو خواندند و حضرت عمر به ایشان گفت: کاری انجام دادید که قبلا انجام نمیدادید. حضرت جواب دادند: از قصد و عمدی اینکار را کردم. (احکام جصاص)
به رسول الله ص امر شده بود که برای هر نماز یک وضو بگیرد وقتی این کار بر رسول الله ص گران آمد به ایشان امر آمد که برای هر نماز مسواک بزنند مگر اینکه حدثی رخ دهد که در آن وقت وضو گرفته شود. (احکام جصاص)
عبدالله بن علقمه از پدرش چنین خبر داد که نزول آیه برای بیان وضو برای هر حدث نازل شده است. (احکام جصاص)
از شرائط صحت نماز ، وضو است و رسول الله ص فرموده اند: الله متعال نمازی بدون طهارت قبول نمیکند. (احکام جصاص)
فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ
پس بشویید صورت خود را و دستان خود را همراه با آرنج. (بحر العلوم)
غسل یعنی عبور دادن آب بر عضو . (احکام جصاص)
از جابر بن عبدالله: رسول الله ص وقتی وضو میگرفتند، در وقت شستن دستها آب را بر آرنجهایشان دور میدادند. (احکام جصاص)
وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ ۚ
به نصب ارجلکم یعنی بشویید پاهای خود را. (بحر العلوم)
به جر ارجلکم یعنی مسح کنید بر پاهای خود وقتی که موزه پوشیده اید. (بحر العلوم)
رسول الله ص در وضو بر موی جلوی سر خود مسح میکردند. (احکام جصاص)
گفته میشود: جر ارجلکم به جهت همسایگی با مجرور است و معنی همان شستن پا است. (بحر العلوم)
مسح بر خفین با سنت رسول الله ص ثابت شده است. (بحر العلوم)
این چهار عضو که ذکر شده است، ارکان و فرایض وضو هستند و غیر این چهار عضو، سنت و اداب خواهند بود. (بحر العلوم)
اگر آیه ای به دو طریق قرائت شود و معنی هر یک با دیگری متفاوت باشد الله متعال هر دو را منظور داشته است و به منزله ی دو آیه حساب میشود. (بحر العلوم)
عَلِيٌّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ وَابْنُ عَبَّاسٍ در روایتی وَإِبْرَاهِيمُ وَالضَّحَّاكُ وَنَافِعٌ وَابْنُ عَامِرٍ وَالْكِسَائِيُّ وَحَفْصٌ از عَاصِمٍ؛ همگی؛ به نصب قرائت میکردند و شستن پا را فرض میدانستند. (احکام جصاص)
متواترا از رسول الله ص ثابت است که در وضو پایشان را میشستند و امت اسلامی در آن اختلاف نکرده اند. (احکام جصاص)
رسول الله ص اعضای شستنی وضو را یک بار شستند که پا را نیز شستند و فرمودند: این وضویی است که بدون آن، الله متعال نماز را قبول نمیکند. (احکام جصاص)
مسح بر خفین متواترا ثابت است. (احکام جصاص)
عمر وَعَلِيٌّ وَصَفْوَانُ بْنُ عَسَّالٍ وَخُزَيْمَةُ بْنُ ثَابِتٍ وَعَوْفُ بْنُ مَالِكٍ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَعَائِشَةُ از رسول الله ص روایت کرده اند که مدت مسح بر خفین برای مقیم یک شبانه روز و برای مسافر سه شبانه روز است. (احکام جصاص)
وَإِن كُنتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا ۚ
پس خود را پاک کنید. (بحر العلوم)
پس بدن خود را پاکیزه کنید. (ابوسعود)
وَإِن كُنتُم مَّرْضَىٰ
اگر بیمار بودید بیماری که خوف مرگ یا زیادت مرض در صورت استعمال آب باشد. (ابوسعود)
أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ
و یا بر سفر بودید. (ابوسعود)
أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِّنكُم مِّنَ الْغَائِطِ
غائط مکانی مطمئن یعنی جایی که کسی نیست و منظور مکانی است که مردم قضای حاجت انجام میدهند. (احکام جصاص)
أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ
عَلِيٌّ وَابْنُ عَبَّاسٍ وَأَبُو مُوسَى وَالْحَسَنُ وَعُبَيْدَةُ وَالشَّعْبِيُّ: منظور از لامستم النساء، جماع است و با دست زدن به زن، وضو واجب نمیشود. (احکام جصاص)
از حضرت عائشه: رسول الله ص بعضی از زنان خود را میبوسیدند و بعد نماز میخواندند و وضو نمیگرفتند. (احکام جصاص)
فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً
فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا
آیه متضمن بیان حکم شخص بیماری است که استعمال آب برایش ضرر دارد و مسافری که آب نمییابد است از برای حصول وضو و غسل. (احکام جصاص)
صعید: روی زمین را گویند. (تاویلات اهل سنت)
طیب در اینجا به معنی پاک و طاهر است. (تاویلات اهل سنت)
فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُم مِّنْهُ ۚ
منه یعنی از صعید به صورت و دستان خود مسح کنید. (بحر العلوم)
مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُم مِّنْ حَرَجٍ
به شما تنگی را تکلیف نمیکند. (بحر العلوم)
از امر به وضو و طهارت و تیمم، الله متعال قصد در سختی انداختن شما را ندارد. (ابوسعود)
وَلَٰكِن يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ
لیکن قصدش پاک کردن شما از حدث و جنابت است. (بحر العلوم)
لیکن قصدش از اینکار پاک کردن شما از گناهان است. (ابوسعود)
وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
با نعمت رخصتی که به شما داده است نعمتش را بر شما تکمیل کند. (بحر العلوم)
تا الله را شاکر باشید که به شما رخصت ها داده است و بر شما تنگ نگرفته است. (بحر العلوم)
با تشریع طهارت و تیمم که پاک کننده و کفارت کننده ی گناهان است، میخواهد که نعمتش را بر شما تکمیل کند. (ابوسعود)
با خصتهایش میخواهد که نعمت عزیمت را تکمیل کند. (ابوسعود)
باشد که سپاس گذار نعمتهایش باشید. (ابوسعود)
وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمِيثَاقَهُ الَّذِي وَاثَقَكُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ ﴿7﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

و با عمل خود نعمتهای الله را یادآور باشید و همینطور میثاقی را الله متعال با شما انسانها و شما مسلمانان را به یاد آورید و بیاد آورید وقتی که گفتید شنیدیم و اطاعت کردیم. و از الله متعال پروا کنید و آن با دوری از گناهان و عمل به دستورات حاصل میشود. قطعا الله متعال دانای به اسرار شما است و بر ان اساس شما را جزا خواهد داد.

مستندات
وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ
با سپاسگزاری از نعمتهایش، نعمتهایش را یاد بیاورید. (تاویلات اهل سنت)
با اسلام آوردن اینکار را انجام دهید تا نعمتش را بر شما یادآوری کند و شکرش را بجای آورید. (ابوسعود)
با اقرار به یگانگی الله متعال، نعمتهای الله را حفظ کنید. (بحر العلوم)
وَمِيثَاقَهُ الَّذِي وَاثَقَكُم بِهِ
منظور از میثاق همانی است که در خلقت و گواه گرفتن بر آن باشد چراکه هر مخلوقی بر یگانگی و پروردگار بودن الله متعال گواه هستند. (تاویلات اهل سنت)
میتواند میثاق انچه که با قبول دعوت به اسلام پذیرفته اند، باشد. (تاویلات اهل سنت)
گفته اند میثاقی است که رسول الله ص در وقت اسلام آوردن از آنها گرفت مبنی بر اینکه از دستورات را اجرا کنند در فراخی و تنگی و شدت و ضعف. (ابوسعود)
میثاق در وقت بیعت عقبه است. (ابوسعود)
بیعت رضوان است. (ابوسعود)
إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا ۖ
وقتیکه گفتید: دعوتت را اجابت کردیم و امرت را اطاعت کردیم. (تاویلات اهل سنت)
قولت را شنیدیم و امرت را اطاعت کردیم. (تاویلات اهل سنت)
وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ
در ترک دستور الله و در ارتکاب نهی وی، از الله پروا کنید. (تاویلات اهل سنت)
پروا کنید از اینکه نعمتش را فراموش کنید و یا میثاقش را نقض کنید. (ابوسعود)
در هر آنچه که انجام میدهید و یا ترک میکنید از الله پروا داشته باشید. (ابوسعود)
إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ
به آنچه از نهان که در دلها دارید و طوری با دل آمیخته است که میشود به آن صاحب دل گفت. پس بر این اساس شما را جزا خواهد داد پس با آنچه آشکارا انجام میدهید، چه گمان دارید. (ابوسعود)
به آنچه از نیکی و بدی دارید آگاه است و معنی آن وعده و وعید هر دو میشود. (نسفی)
وعید و تهدید است. (تاویلات اهل سنت)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ ۖ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىٰ أَلَّا تَعْدِلُوا ۚ اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ ﴿8﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

ای کسانیکه ایمان آورده اید، کسانی باشید که برپادارنده ی قوانین و اوامر الهی هستند و گواهان به عدل باشید بر هرکس که باشد چه دوست و چه دشمن و کارتان رعایت عدالت باشد، و دشمنی و کینه از کسی باعث نشود که عدالت را رعایت نکنید چه طرف مسلمان باشد و چه کافر، و عدالت را پیشه ی خود سازید که این به تقوی یعنی پروا از الله متعال و غضبش و از اتش، نزدیکتر است. قطعا الله متعال به آنچه انجام میدهید، آگاه است و بر آن اساس جزا خواهد داد.

مستندات
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ
یعنی گویندگان حق باشید. (بحر العلوم)
بخاطر الله متعال همراه حق باشید در هر آنچه که بر گردن شما لازم میشود از امر به معروف و عمل به آن و نهی از منکر و اجتناب از ان که این معنی قیام برای الله به حق است. (احکام جصاص)
برپادارندگان دستورات الهی و پیروی کننده ی آن بزرگدارنده ی آن و رعایت کننده ی حقوق آن باشید. (ابوسعود)
شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ ۖ
در شهادت در مورد حقوق مردم، عدالت را پیشه کنید. (احکام جصاص)
یعنی از کسانی باشید که الله متعال آنان را در روز قیامت شاهد بر مردم میگیرد. (احکام جصاص)
به حق بودن دستورات الهی شاهد باشید. (احکام جصاص)
وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىٰ أَلَّا تَعْدِلُوا ۚ
از این جهت بود که وقتی مسلمانان مکه را فتح کردند به آنان دستور داده شد که اهل مکه را بر آنچه که قبلا انجام داده اند مجازات نکنند و در قول و حکم عدالت را رعایت کرده و انصاف پیش بگیرند. (بحر العلوم)
در شان یهود نازل شده است که وقتی رسول الله ص برای کمک خواهی برای دیه، پیش آنان رفته بود آنان قصد کشتن ایشان را کرده بودند. (احکام جصاص)
حسن: در شان قریش نازل شده است که آنان مسلمانان را از مسجد الحرام منع کردند. (احکام جصاص)
آیه متضمن رعایت عدالت در حق صاحب حق و اهل باطل است و چینین حکم شده است که کفر کافر و ظلم انان مانع عدالت شما نشود و در جنگ با آنان نیز از آنچه مستحقش هستند، تجاوز کرده نشود و درکشتن نیز افراط نشود و زنان و کودکان به قصد کشته نشوند و مثلت کرده نشوند. (احکام جصاص)
وقتی رسول الله ص، عبدالله بن رواحه را به یهود خیبر برای حساب خراج آنان فرستادند، یهود برای وی بعنوان رشوه و اینکه در حساب به سود آنان رفتار کند، هدیه ای آوردند و عبدالله گفت: این حرام است و قطعا شما دشمنترین افراد نزد من هستید ولی این مانع من نمیشود که عدالت را در حق شما رعایت نکنم. یهود گفتند بر این اساس امر آسمانها و زمین بنا شده است. (احکام جصاص)
شدت بغض شما باعث عدم رعایت عدالت در حق آنان نشود. (ابوسعود)
اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ ۖ
حق را بگویید و این عدل به اطاعت امر نزدیکتر است. (بحر العلوم)
رعایت عدالت شما را با اجتناب دادن از گناهان به متقی بودن نزدیک میکند. (احکام جصاص)
عدالت باعث میشود که شما در همه چیز عدالت را رعایت و از گناهان اجتناب کنید. (احکام جصاص)
رعایت عدالت برای دوری از آتش نزدیکتر است. (احکام جصاص)
وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ
در آنچه که الله به شما دستور داده است از وی تعالی بترسید. (بحر العلوم)
إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ
به آنچه از طاعت و غیر آن انجام میدهید، آگاه است. (بحر العلوم)
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ۙ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ ﴿9﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

به کسانیکه ایمان اورده اند و عمل صالح که شرع تعیین کرده است، انجام داده اند، برای آنان الله متعال وعده داده است و آن وعده این است که گناهانشان آمرزیده شود و برای آنان پاداشی بس بزرگ مهیا شده است.

مستندات
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ۙ
این آیه ادامه ی آیه ی قبلی است یعنی اگر شما برپادارنده ی حق باشید و عدالت را رعایت کنید، برای شما آنچه وعده داده شده است خواهد بود. (تاویلات اهل سنت)
احتمال دارد که ابتدای سخنی باشد یعنی اینکه الله متعال به مومنان که عمل صالح انجام میدهند وعده ای میدهد و آن را اینجا بیان میکند. (تاویلات اهل سنت)
گفته میشود: وقتی اهل مکه بعد اینکه مسلمان شدند گفتند: برای ما در آخرت چه خواهد بود چراکه ما تو (رسول الله ص)را و اصحابت را اخراج کردیم پس گفته شد: کسانیکه به الله و محمد ایمان اوردند و بعد اسلام عمل صالح انجام دادند دهند برای انان آمرزش گناهان گذشته است و اجری بزرگ در آخرت است. (بحر العلوم)
لَهُم مَّغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ
ان وعده این استکه گناهانشان پوشانده میشود و گذشت کرده میشود و جنت برای آنان است. (تاویلات اهل سنت)
ابن عباس: برای آنان در دنیا آمرزش گناهان و در آخرت بهشت است. (تاویلات اهل سنت)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود