0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ ﴿10﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

و کسانیکه آنچه در اسلام باید به آن ایمان آورده شود از یگانگی الله و مانند آن و نشانه های آن را از قبیل قرآن و مانند آن را دروغ پنداشتند، آن افراد با این صفات، ملازمان آتش سخت شعله زن هستند. نکته: گویند که جهنم هفت طبقه است که هر یک را نامی است: نام اول جحیم، نام دوم جهنم، سیم سقر، چهارم سعیر، پنجم لظی، ششم هاویه، هفتم حطمه.

مستندات
وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا
یعنی کسانیکه محمد و قرآن را انکار کردند و دروغ پنداشتند، (بحر العلوم)
از جمله ی آیات همانی است که تلاوت شد از قیام به عدل و تقوی . (ابوسعود)
به یگانگی الله متعال کفر ورزیده و قرآن را انکار کردند که از جانب الله باشد. (تاویلات اهل سنت)
أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ
یعنی در آن ابدی ماندگار خواهند بود. (بحر العلوم)
آن موصوفان به صفت کفر و تکذیب آیات، ملابس و مخلوط در جهنم خواهند بود بودنی ابدی. (ابوسعود)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَنْ يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ ﴿11﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

ای کسانیکه ایمان اورده اید بیاد آورید نعمتی را که الله متعال به شما ارزانی داشته است و آن اینکه قومی ؛نکره است یعنی قوم مشخصی منظور نیست؛ قصد کردند که به کشتن و هلاک شما اقدام کنند و دست درازی کنند و این الله متعال بود که دست آنان را بازداشت و نتوانستند اقدام کنند. پس آنچه بر شماست اینکه از الله پروا کرده و دستوراتش را ادا و از نواهی دین اجتناب کنید و بر مومنین آنچه لازم است اینکه به الله متعال اطمینان داشته باشند و فقط وی تعالی را کمک کننده و یاور بدانند.

مستندات
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ
یادآوری نعمت دفع شر برای مومنان است. (ابوسعود)
این نعمت میتواند نعمتی کلی برای تمامی مسلمین باشد چراکه در ابتدای اسلام مشرکین دست درازی میکردند و مخفیان دین را تبلیغ میکردند و قادر به اظهار اسلام نبودند و آنان بارها قصد کشتن مسلمانان کرده بودند پس در در دست درازی آنان منتی عظیم بر تمامی مسلمانان است. (تاویلات اهل سنت)
وقتی رسول الله ص به مدینه هجرت کردند با دو قوم یهود بنی نضیر وبنی قریظه که در نزدیکی مدینه بودند پیمان صلح امضا کردند و قرار بر این شد که علیه یکدیگر اقدامی نکنند و دیگر اینکه در پرداخت دیه به هم کمک کنند. دو نفر از این طائفه پیش رسول الله ص آمدند و از پیش ایشان که خارج شدند، عمرو بن امیه ضمری، آن دو را کشت و خبر نداشت که این دو مستامن هستند یعنی با امان نامه آمده اند، پس رسول الله ص به اهل آن دو دیه ی مسلمان آزاد را پرداختند و برای پرداخت دیه همراه حضرت ابوبکر و عمر و علی رفتند به بنی نضیر تا کمک بگیرند و این طائفه گفتند که خوب است فقط اجازه بدهید تا با برادرانمان یعنی بنی قریظه مشوره بگیریم و در روایت کلبی به بنی قریظه رفتند و آنان گفتند از بنی نضیر اجازه بگیریم و یهود شروع کردند به جمع آوری اسلحه تا رسول الله ص و یارانش را بکشند و منتظر کعب بن اشرف بودند، و جبرئیل نازل شد و به رسول الله ص قصدشان را خبر داد و حضرت همراه با یارانش از آنجا خارج شدند و این آیه نازل شد. (بحر العلوم)
در روایت عبدالله بن کعب آمده است که بعد رسول الله ص آنها را محاصره کرد و نخلهای انان را قطع کردند و آنها گفتند آیا به ما امان میدهی که جان خود را و فرزندان خود را و هرچه شتران حمل میکنند بغیر از سلاح را با خودمان ببریم؟ رسول الله ص موافقت کردند و انها را به شام تبعید کردند. (بحر العلوم)
ضحاک: سبب نزول آیه این بود که رسول الله ص شبی به بقیع تنها رفتند و یهودی جنگاوری پیش ایشان رفته و گفت که شمشیرت را به من بده چراکه انبیا بخیل نیستند. رسول الله ص نیز شمشیرشان را دادند و آن یهودی بر رسول الله ص شمشیر کشید و قصد کشتن ایشان را داشت که الله متعال بر قلب آن یهودی ترس انداخت و جرأت نکرد که شمشیر بکشد و این آیه نازل شد. (بحر العلوم)
گفته شده است: رسول الله ص تنها زیر درختی برای استراحت شمشیرشان را از درخت آویزان کردند و مشرکی آمد و شمشیر ایشان را گرفت و گفت حال چه کسی مانع من میشود؟ رسول الله ص جواب دادند: الله. پس جبرئیل شمشیر را از دست مشرک انداخت و رسول الله ص شمشیر را گرفته و فرمودند: حال چه کسی مانع میشود تو را بکشم؟ مشرک گفت: هیچ کس و بعد کلمه ی شهادت را گفت و این آیه نازل شد. (بیضاوی)
إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَن يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنكُمْ ۖ
قصد کردند و آرزو کردند که به شما با کشتنتان دست درازی کنند پس آنان را مانع شد.(بحر العلوم)
وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ
تقدیر آیه چنین است، از الله پروا کنید و بر وی تعالی توکل کنید. (بحر العلوم)
وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ
بر مومنین است که به الله اعتماد کنند و اطمینان داشته باشند که الله متعال آنان را نصرت خواهد داد. (بحر العلوم)
چراکه الله متعال کافی و مانع و دفع کننده است. (نسفی)
وَلَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَبَعَثْنَا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيبًا ۖ وَقَالَ اللَّهُ إِنِّي مَعَكُمْ ۖ لَئِنْ أَقَمْتُمُ الصَّلَاةَ وَآتَيْتُمُ الزَّكَاةَ وَآمَنْتُمْ بِرُسُلِي وَعَزَّرْتُمُوهُمْ وَأَقْرَضْتُمُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَلَأُدْخِلَنَّكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ۚ فَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذَٰلِكَ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ ﴿12﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

وقطعا الله متعال از بنی اسرائیل نیز عهد گرفت و در بین آنان برانگیختیم، سرگروهان دوازده گانه بر اساس شاخه های دوزاده گانه بنی اسرائیل، و همینطور الله متعال به آنان فرمود: قطعا اگر که شما نماز را با تمام ارکانش سر وقتش ادا کنید و نماز را برپا دارید و زکات را ادا کنید و به تمامی رسولانم ایمان بیاورید، رسولانم را بزرگ بدارید و احترام کنیدو از آنها دفاع کنید و به الله متعال قرض حسنه بدهید در اینصورت است که قسم میخورم که گناهانتان را محو کنم و قطعا شما را داخل باغی خواهم برد که از زیر آنها نهرها جاری است. اگر کسی کفر بورزد پس قطعا وی راه درست را و راه میانه و معتدل را به خطا رفته است. نکته: قرض حسنه به الله داده میشود و انتظار شخص نباید چیزی غیر از ثواب باشد، پس ان ادعای کارمزد و تورم و و بهانه و توجیهات دیگر ، در مقابل نص شرعی، هیچ اعتباری ندارد. طرف که ادعا میکند قرض میدهد، باید یادش باشد که به الله قرض میدهد و برکت و فزونی مال را از الله بخواهند نه از خلق الله.

مستندات
وَلَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ
آموزش مسلمانان است مبنی بر اینکه همانطور که از شما عهد و میثاق گرفته شده است از امتهای گذشته نیز عهد گرفته شده است. (تاویلات اهل سنت)
ذکر عهد گرفته شدن از امتهای گذشته به این جهت است که رسول الله ص در آن زمان حاضر نبوده اند و باز خبر میدهند پس نشان میدهد که الله متعال به ایشان خبر داده است تا نشانه ای برای رسالت رسول الله ص باشد. (تاویلات اهل سنت)
عهدهای گرفته شده همانی است که در ادامه ی آیه میآید از برپاداشت نماز ووو. (تاویلات اهل سنت)
ابن عباس: عهد این بود که به الله شرک نورزند و به الله و فرشتگانش و کتب و رسولانش ایمان بیاورند و آنچه الله حلال کرده را حلال بدانند و آنچه حرام کرده را حرام بدانند و همدیگر را یاور باشند. (تاویلات اهل سنت)
وَبَعَثْنَا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيبًا ۖ
یعنی حضرت موسی دوازده پادشاه از آنان برگزید و به بیت المقدس فرستاد تا برای وی خبر آن شهر را بیاورند. (تاویلات اهل سنت)
ممکن است که خودشان انتخاب کرده باشند تا موسی به آنان احکام دین و شریعت را آموزش دهد تا انان را مقتدا باشند و هر عهدی از ان دوازده نفر بگیرد آنان قبول کنند. (تاویلات اهل سنت)
معنی نقیب همانطور ابن عباس گفته است میتواند به معنی پادشاه باشد. (تاویلات اهل سنت)
ابوعوسجه: مورد نظر کسیکه به وی نگاه کرده میشود در حالیکه از وجیهان قوم است. (تاویلات اهل سنت)
ابوعبید: نقیب ضامن قوم و امیر قوم. (تاویلات اهل سنت)
الْقُتَبِيُّ: کفیل قوم. (تاویلات اهل سنت)
وقتی فرعون مصر هلاک شد به حضرت موسی دستور امد که به سرزمین اریحا کوچ کنندو برای اینکار از هر سبط یک نفر را مسوول انتخاب کند تا هرچه به آنها میگوید در قوم خودشان عملی کنند و وقتی به ان دوازده نقیب را به بیت المقدس فرستاد و دیدند که قومی که در ساکن هستند، مردمانی بزرگ جثه هستند و ساختمانهای بزرگ دارند و قرار بر این شده بود که به قوم خود خبر ندهند و این نقبا خیانت کردند بغیر از دو نفر و بدین طریق عهد خود را شکستند. (ابوسعود)
وَقَالَ اللَّهُ إِنِّي مَعَكُمْ ۖ
ابن عباس: یعنی الله متعال به نقباء گفت که همراه آنان است با کمک رساندن و دفاع از شما. (تاویلات اهل سنت)
بلکه به هرکسی که به عهد و پیمانی که ذکر شده است عمل کند این وعده است و همینطور وعید آخر نیز برای همه است. (تاویلات اهل سنت)
من همراه شما هستم به علم و قدرت و نصرت نه فقط به نصرت. (ابوسعود)
لَئِنْ أَقَمْتُمُ الصَّلَاةَ
مادامیکه بر برپاداشت نماز مداومت بورزید. (بحر العلوم)
وَآتَيْتُمُ الزَّكَاةَ
این آیه نشان میدهد که نماز و زکات بر امتهای گذشته نیز فرض بوده است. (تاویلات اهل سنت)
وَآمَنتُم بِرُسُلِي
یعنی ایمان بیاورید به تمامی رسولانم و بین آنان در ایمان و کفر تفاوت قائل نشوید که به بعضی ایمان اورده و به بعض دیگر کفر بورزید. (تاویلات اهل سنت)
وَعَزَّرْتُمُوهُمْ
الْقُتَبِيُّ وأَبُو عَوْسَجَةَ: یعنی تعظیم کنید و بزرگ بدارید. (تاویلات اهل سنت)
بعضی نیز گفتند: یعنی آنان را نصرت و کمک کنید. (تاویلات اهل سنت)
از ابن عباس: یاریشان کنید. (تاویلات اهل سنت)
وَأَقْرَضْتُمُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا
یعنی قرضی که واقعا و صداقتا برای کسب رضای الله باشد. (تاویلات اهل سنت)
یعنی با خوشی دل و به جهت رضای الله باشد. (تاویلات اهل سنت)
یعنی نزد الله متعال نیکی ها و دستاویزها بگردانید تا بدان وسیله مستوجب ثواب عظیم بشوید. (تاویلات اهل سنت)
با انفاق و خرج کردن در راهای خیر و دادن صدقه نفل. (ابوسعود)
لَّأُكَفِّرَنَّ عَنكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ
وعده میدهد که اگر به عهد و پیمان خود عمل کنند ، گناهانشان آمرزیده میشود. (تاویلات اهل سنت)
گناهان شما را محو خواهم کرد. (بحر العلوم)
وَلَأُدْخِلَنَّكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ۚ
فَمَن كَفَرَ بَعْدَ ذَٰلِكَ مِنكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ
کسیکه بعد این عهد و پیمان کفر بورزد. (تاویلات اهل سنت)
کسیکه کفر بورزد، راه درست را به خطا رفته است. (تاویلات اهل سنت)
فَبِمَا نَقْضِهِمْ مِيثَاقَهُمْ لَعَنَّاهُمْ وَجَعَلْنَا قُلُوبَهُمْ قَاسِيَةً ۖ يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ ۙ وَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُكِّرُوا بِهِ ۚ وَلَا تَزَالُ تَطَّلِعُ عَلَىٰ خَائِنَةٍ مِنْهُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ ۖ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاصْفَحْ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ ﴿13﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

پس بخاطر نقض عهدی که انجام دادند آنان را از رحمت خود دور کردیم و قلبهایشان را سخت گرداندیم که نه موعظه قبول میکنند و نه رحمت و نه نرمش دارند و سهم خودشان از آنچه به آنها تذکر داده شده بود را فراموش کردند و غفلت ورزیدند و لایزال و همیشه اطلاع خواهی یافت بر خیانتی از آنان مگر عده ای کم از انان که ایمان اوردند . پس عفوشان کن و از آنان روی بگردان. قطعا الله متعال عفو کنندگان از مردم را دوست دارد.

مستندات
فَبِمَا نَقْضِهِم مِّيثَاقَهُمْ
به سبب نقض عهدی که انجام دادند نه به خاطر چیزی دیگر. (ابوسعود)
لَعَنَّاهُمْ
آنان را طرد کردیم و از رحمت خود بدور داشتیم و به میمون و خوک مسخشان کردیم. (ابوسعود)
با وضع جزیه بر آنان، خوارشان کردیم. (ابوسعود)
از شیرینی ایمان، قلبهایشان را خالی کردیم. (ابوسعود)
وَجَعَلْنَا قُلُوبَهُمْ قَاسِيَةً ۖ
طوریکه نشانه ها و نظر و تامل در آنان تاثیر گذار نیست. (ابوسعود)
ویا به معنی اینکه قلبهای آنان را پست گرداندیم. (ابوسعود)
یعنی به آنان مهلت دادیم و در عذاب آنها عجله نکردیم تا اینکه سخت دل شدند. (ابوسعود)
آنان را دچار خذلان کردیم و لطف و نرم خویی را از آنان منع کردیم پس سخت دل شدند. (ابوسعود)
یعنی خشک گرداندیم طوریکه رحمت و نرمش در ان نیست. (نسفی)
يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَن مَّوَاضِعِهِ ۙ
بیان نهایت سخت دل شدن آنان است چراکه چیزی بزرگتر از این نیست که کلام را تغییر داده شود. (ابوسعود)
صفت محمد را در تورات که موافق قرآن بود را تغییر دادند یعنی صفت محمد که در کتابشان آمده بود را تغییر دادند. (بحر العلوم)
گفته میشود: حرام خدا را حلال شمردند و به آن عمل نکردند. (بحر العلوم)
تاویل آن را تغییر داده و میگویند که این از نزد الله است. (تاویلات اهل سنت)
تحریف بدین معنیکه نظم و مورد تلاوت را تغییر داده و محو میکنند. (تاویلات اهل سنت)
وَنَسُوا حَظًّا مِّمَّا ذُكِّرُوا بِهِ ۚ
و سهمی بزرگ از تورات را فراموش کردند. (ابوسعود)
و یا منظور از این سهم، ترک تبعیت از محمد ص است. (ابوسعود)
گفته شده است که آنان تورات را تحریف کردند و خیلی از تورات از ذهن آنان پاک شد. (ابوسعود)
از ابن مسعود: گاهی شخص بخاطر گناه، بعضی از علم خود را فراموش میکند و این آیه را تلاوت کرد. (ابوسعود)
یعنی ترک و اعراض از تورات، غافل ماندن از سهمی بسیار بزرگ است. (نسفی)
کتاب الله در میانشان بود را تضییع کردند و و عهد را نقض کردند و دستورش را ترک کردند. (تاویلات اهل سنت)
آن سهمی را که در کتبشان مامور به اجرای ان بودند را ترک کردند یعنی تبعیت از محمد ص را ترک کردند. (تاویلات اهل سنت)
وَلَا تَزَالُ تَطَّلِعُ عَلَىٰ خَائِنَةٍ مِّنْهُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِّنْهُمْ ۖ
خائنه مصدر به معنی خیانت میتواند باشد یعنی به بسیاری از خیانتهای آنان پی خواهی برد. (ابوسعود)
خائنه به معنی نفس خائنه یعنی به بسیاری از خیانتکاران از انها پی خواهی برد. (ابوسعود)
یعنی خیانت و مکر و حیله از گذشته عادت این قوم بوده است پس تو همیشه از آنان خیانت خواهی دید. (ابوسعود)
مگر عده ای کم از آنان مثل عبدالله بن سلام و اتباع وی که اهل خیانت نیستند. (ابوسعود)
فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاصْفَحْ ۚ
یعنی اگر توبه کردند و ایمان آوردند و یا پیمان بستند و متعهد به پرداخت جزیه شدند. (ابوسعود)
گفته شده: مطلق است یعنی از آنان در گذر که با آیه ی سیف منسوخ شده است. (ابوسعود)
ترکشان کن و مجازاتشان نکن و از آنان روی بگردان. (بحر العلوم)
إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ
علت برای عفو و بخشش است. (ابوسعود)
تشویق به گردن نهادن به بخشش و عفو است. (ابوسعود)
آگاهی دادن به این مطلب است که عفو و بخشش مطلقا از احسان است. (ابوسعود)
کسانیکه از مردم عفو میکنند و این قبل امر به جنگ با اهل کتاب بوده است. (بحر العلوم)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود