0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعُوا أَهْوَاءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوا مِنْ قَبْلُ وَأَضَلُّوا كَثِيرًا وَضَلُّوا عَنْ سَوَاءِ السَّبِيلِ ﴿77﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

اي محمد بگو: اي اهل كتاب در دينتان از حق تجاوز نكنيد و در شان رسولان غلو نكنيد و از حد نگذريد و هرچيزي را سرجايش قرار دهيد و بناحق نگوييد و از شهوات قومي تبعيت نكنيد كه آنان قبلا نيز گمراه بوده اند و بسياري از مردم يعني كساني را كه از انان پيروي كرده اند را گمراه كرده اند و وقتي رسول الله ص مبعوث شدند، گمراهي ديگري مرتكب شدند و ديگر از راه راست و هدف اصلي، منحرف شدند.

مستندات
قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لَا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ
از حد نگذريد. (بحر العلوم)
غلو همان افراط و اعتداء يعني ستم كردن، است. (بحر العلوم)
با غلو از حق تجاوز نكنيد. (ابوسعود)
در دين خود غلو نكنيد در حاليكه دينتان باطل است. (ابوسعود)
غلو نصاري اين بود كه عيسي را از آنچه مستحقش بود بالاتر برده و نسبت الوهيت به وي دادند و غلو يهوديان اين بود كه وي را از درجه اي كه بايد بر ان باشد پايين تر آوردن و نبوت وي را انكار كردند. (نسفي)
يعني غلو بناحق. (نسفي)
وَلَا تَتَّبِعُوا أَهْوَاءَ قَوْمٍ
از رؤساي اهل كتاب يعني از اميال آنان تبعيت نكنيد. چراكه آنان شهات را بر بيان و دليل، مقدم داشته اند. (بحر العلوم)
يعني اسلافتان و امامتان كه قبل بعثت رسول الله ص، بر گمراهي بودند. (نسفي)
قَدْ ضَلُّوا مِن قَبْلُ
اينان رؤساي نصاري هستند كه از راه هدايت، گمراه شده اند. (بحر العلوم)
وَأَضَلُّوا كَثِيرًا
و بسياري از مردم را گمراه كردند. (بحر العلوم)
كساني را كه در گمراهي و بدعت آنها را مشايعت كردند. (بيضاوي)
وَضَلُّوا عَن سَوَاءِ السَّبِيلِ
از راه راست، گمراه شدند. (بحر العلوم)
از اسلام گمراه شدند وقتي رسول الله ص را تكذيب و بر عليه وي شوريدند. (بيضاوي)
وقتي رسول الله ص آمدند و ايشان را تكذيب كردند و حسادت كردند و بر عليه وي اقدام كردند، راه راست گمراه شدند. (نسفي)
گفته شده: گمراهي اول گمراهي از مقتضاي عقل است و دومي از راه شريعت. (بيضاوي)
مقاتل: در حق برصيصاي عابد نازل شده است. وي را شيطان آمد و گفت كه تو كسي هستي كه الله متعال تو را بر اهل زمان خودت برتري داد تا براي آنان حرام را حلال گرداني و حلال را حرام بگرداني و براي انان سنت وضع كني پس برصيصا چنين كرد. وقتي بر كرده ي خود پشيمان شد، خودش را زنجيري از ترقوه ي خود آويزان كرد. فرشته اي آمد و به وي گفت: تو توبه ميكني. با پيروانت چه خواهي كرد؟ . (بحر العلوم)
لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَىٰ لِسَانِ دَاوُودَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ۚ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ ﴿78﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

لعنت شدند كسانيكه كافر شدن از بني اسرائيل كه همان يهود باشند، به زبان داود يعني داود آنان را لعنت كرد و در نتيجه آنان از رحمت الهي دور شدند و همين به زبان حضرت عيسي نيز لعنت شدند و از رحمت الهي دور شدند. و اين لعنت شدن توسط حضرت داود و حضرت عيسي و از رحمت الهي دور شدن، بخاطر نافرماني از شريعت و از حد گذشتن در محرمات بوده است.

مستندات
لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِن بَنِي إِسْرَائِيلَ
منظور از بني اسرائيل، يهود است. (بحر العلوم)
منظور الله متعال آنان را لعنت كرد. (ابوسعود)
عَلَىٰ لِسَانِ دَاوُودَ
بخاطر صيد ماهي در روز شنبه ، الله متعال آنان را به بوزينه مسخشان كرد. (بحر العلوم)
وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ۚ
و بر زبان عيسي مورد لعن قرار گرفتند و حضرت عيسي بر عليه آنان دعا كرد و آنان به خوك مسخ شدند. (بحر العلوم)
گفته ميشود: منظور اين است كه آنان بخاطر دعاي داود و عيسي آنان از رحمت الهي دور شدند. (بحر العلوم)
زجاج: دو احتمال دارد: الف: اينان با لعنت داود و عيسي به بوزينه و خوك مسخ شدند. ب: آن دو بزگوار، افرادي را كه به محمد كفر ميروزند را لعنت كرده اند. يعني لعنت كردند افرادي كه در زمان رسول الله ص به محمد كفر ورزيدند. (بحر العلوم)
يعني در زبور و انجيل، مورد لعن قرار گرفتند. (ابوسعود)
وقتي اصحاب سبت در ايله، ماهي صيد كردند حضرت داود دعا كردند و گفتند كه آنان را به بوزينه تبديل كن و همينطور شد و حضرت عيسي نيز كفاران بعد مائده را لعن كردند و گويند پنج هزار مرد به خوك مسخ شدند. (ابوسعود)
ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوا وَّكَانُوا يَعْتَدُونَ
اين مورد لعنت قرار گرفتن اينان، به جهت عصيان آنان بوده است و هم اينكه آنان در دين خود از حق تجاوز ميكردند. (بحر العلوم)
بخاطر عصيان و اعتداي مستمر آنان به اين لعن دچار شده اند. (ابوسعود)
كَانُوا لَا يَتَنَاهَوْنَ عَنْ مُنْكَرٍ فَعَلُوهُ ۚ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ ﴿79﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

اينگونه بودند كه از گناهي كه انجام ميدهند، دست نميكشيدند و يكديگر را از منكر باز نميداشتند، چه بسيار زشت است اينكاري كه انجام ميدهند.

مستندات
كَانُوا لَا يَتَنَاهَوْنَ عَن مُّنكَرٍ فَعَلُوهُ ۚ
يكديگر را از تكرار منكر نهي نميكردند. (مظهري)
و يا يكديگر را از انجام منكري كه قصد داشتند، باز نميداشتند. (مظهري)
چراكه جريمه ترك نهي از منكر، عذاب همه ي انان را ميطلبد. (مظهري)
منظور از يكديگر را نهي كردن اين نيست كه هر يك ديگري را نهي كند بلكه منظور اين است كه عده ي بسيار و متعددي نهي كنند. همانطور كه ميگوييم تراءوا القمر، يعني افراد متعددي ماه را رويت كردند.(ابوسعود)
يعني فعل منكر در آنان مستمر بوده و كسي يافت نميشد كه آنان را از آن منع كند. (ابوسعود)
نهي به معني انتهاء نيز گفته اند يعني از منكر دست نميكشيدند. (ابوسعود)
از ابن مسعود، رسول الله ص فرمودند: وقتي در بني اسرائيل گناه و معصيت فراگير شد، علماي آنان از آن نهي كردند ولي آنان دست نكشيدند و بعد علما با آنان همنشين شدند و با آنان هم خوراك و نوشيدني شدند و پس قلبهاي آنان با هم خلط شد و الله متعال انان را به زبان داود و عيسي لعنت كرد. رسول الله ص فرمودند: اين نهي كردن نيست تا وقتي انان را از گناه برگردانيد. (تاويلات اهل سنت)
لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ
تقبيح عمل كرد آنان است. (ابوسعود)
طوريكه از منكر نهي نكردند. (بحر العلوم)
در اين آيه دليل است بر اينكه ترك نهي از گناهان كبيره است. (نسفي)
تَرَىٰ كَثِيرًا مِنْهُمْ يَتَوَلَّوْنَ الَّذِينَ كَفَرُوا ۚ لَبِئْسَ مَا قَدَّمَتْ لَهُمْ أَنْفُسُهُمْ أَنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَفِي الْعَذَابِ هُمْ خَالِدُونَ ﴿80﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

اي محمد ميبيني كه بسياري از اهل كتاب و منافقين را كه آنان كساني را كه كفر ورزيده اند را براي خود دوست خالص و سرپرست ميگيرند. چه بد است آنچه آنان براي خود براي روز قيامت مهيا كرده اند كه اين است كه مورد غضب الله قرار گرفتند و آنان در عذاب دائمي خواهند بود.

مستندات
تَرَىٰ كَثِيرًا مِّنْهُمْ يَتَوَلَّوْنَ الَّذِينَ كَفَرُوا ۚ
مقاتل: بسياري از يهود را ميبيني كه مشركان عرب را ولي و سرپرست ميگيرند. (بحر العلوم)
كلبي: بسياري از منافقين را ميبيني كه يهود را ولي و سرپرست ميگيرند. (بحر العلوم)
منافقان از اهل كتاب بودند كه مشركان را ياور و دوست صميمي ميگرفتند. (نسفي)
اينكار اهل كتاب به جهت دشمني با رسول الله ص و مومنان بوده است. (بيضاوي)
امثال كعب بن اشرف از اهل كتاب بودند كه براي دست به يكي كردن بر عليه رسول الله ص به مكه پيش مشركان عرب رفتند. (ابوسعود)
ميبيني ، منظور دين به چشم است. (ابوسعود)
لَبِئْسَ مَا قَدَّمَتْ لَهُمْ أَنفُسُهُمْ أَن سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ
چه بد است آنچه براي خودشان، از پيش فرستاده اند. (نسفي)
چه بد كرداري است كه به واسطه ي آن سزاوار سرزنش الله متعال گشتند و باعث واجب شدن عذاب براي آنان شده است. (بحر العلوم)
وَفِي الْعَذَابِ هُمْ خَالِدُونَ
و آنان در عذاب دائمي هستند. (بحر العلوم)
يعني در جهنم. (نسفي)
وَلَوْ كَانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالنَّبِيِّ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيَاءَ وَلَٰكِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ فَاسِقُونَ ﴿81﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

اگر آن كسانيكه كفار و مشركين را ولي و ياور و دوست ميگيرند،به الله و پيامبرش و به آنچه به وي نازل شده است، ايمان داشتند، آن كفار و مشركين را براي خود اولياء نميگرفتند ليكن بسياري از آنان از راه خارج هستند. يعني خودشان غير مومن هستند.

مستندات
وَلَوْ كَانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالنَّبِيِّ وَمَا أُنزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيَاءَ
اگر آن منافقان به الله يگانه ايمان داشتند و به پيامبر تاييد شده و مبعوث براي تمام خلق و همچنين اگر به عموم آنچه بر وي نازل شده است از فرقان كه فرق دهنده ي بين حق و باطل، ايمان داشتند، مشركان را دوست خالص خود نميگرفتند. (فواتح الالهيه)
اگر يهود به نبي يعني موسي و آنچه بر وي نازل شده است از تورات ايمان داشتند، همانطور كه خودشان ادعا دارند، مشركان را براي خود اولياء نميگرفتند چراكه حرام بودن آن در شريعت موسي مورد تاكيد است. (نيسابوري)
قفال: اگر آن مشركان به الله و محمد ايمان داشتند، يهود آنان را براي خود اولياء نميگرفتند. (نيسابوري)
وَلَٰكِنَّ كَثِيرًا مِّنْهُمْ فَاسِقُونَ
از آنچه به صلاح و استواريشان است، خارج هستند يعني از حكم و احكام قرآن خارج هستند. (فواتح الهيه)
و ليكن اكثر انان در دين خود فاسق هستند چراكه هدفشان از دين چيزي جز كسب مقام و جاه نيست. به هر طريقي كه قادر شوند و هدفشان تقرير دين موسي نيست. (نيسابوري)
لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِلَّذِينَ آمَنُوا الْيَهُودَ وَالَّذِينَ أَشْرَكُوا ۖ وَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَوَدَّةً لِلَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَىٰ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّيسِينَ وَرُهْبَانًا وَأَنَّهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ ﴿82﴾
الْمَآئِدَة
تفسیر

و قطعا تو اي محمد چنين خواهي يافت كه دشمنترين مردم بر افرادي كه ايمان آورده اند، يهود و مشركان هستند، و قطعا چنين خواهي يافت كه نزديكترين كفار از روي مهرباني و دوستي به افرادي كه ايمان آورده اند، كساني هستند كه خود را نصاري يعني پيروان مسيح ميدانند. اين محبت و در دوستي نزديك بودن از اين جهت است كه در بين مسيحيان، علما و زاهدان دير نشين هستند و ديگر اينكه آنان تكبر نميورزند.

مستندات
لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِّلَّذِينَ آمَنُوا الْيَهُودَ وَالَّذِينَ أَشْرَكُوا ۖ
تو اي محمد خواهي يافت و يا اي تو كه صلاحيت خطاب در اين مورد را داري خواهي يافت.. (ابوسعود)
وقتي يهود را بر مشركين در اين حكم تقديم ميكند نشان ميدهد كه دشمني يهود سختتر از دشمني مشركين. (ابوسعود)
سخت دشمن بودن يهود بر مومنان ممكن است كه منظور بعضي از انان باشد و يا اينكه يهود زمان حضرت رسول الله ص باشد و يا اينكه منظور همه ي يهود باشند. (تاويلات اهل سنت)
علت سخت دشمني آنان ممكن است بخاطر اين باشد كه آنان انبيا را كشتند و تكذيب كردند و با رسول الله ص و مومنان به جنگ برخواستند و اينكه در مورد الله متعال سخني گفتند كه كسي بر آنان در اين قول سبقت نگرفته و قبل آنها نگفته است و آن نسبت فقر و بخل به الله متعال است. (تاويلات اهل سنت)
رسول الله ص: يهودي با مسلماني خلوت نكند مگر اينكه در مورد قتل آن مسلمان با خودش سخن ميگويد. (مظهري)
وَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُم مَّوَدَّةً لِّلَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَىٰ ۚ
و سبب در دوستي نزديك بودن مسيحيان از اين جهت است كه آنان مثل يهود انبيا را نكشتند و با رسول الله ص جنگ نكردند و در مذهب آنان جنگ و قتال نيست و در مورد الله متعال قول زشت نزدند بلكه بين آنان نرمي و رفق بود طوري كه اين نرمي و رفق بود كه باعث شد آنان براي احترام با حضرت عيسي وي را از درجه ي بندگي به درجه پرودگاري رساندند و كافر شدند والا انان كتب و انبيا، ايمان دارند. (تاويلات اهل سنت)
منظور تمام مسيحيان نيستند چراكه آنان نيز مثل يهود به دنبال كشتن و غارت و اسير كردن مسلمانان و تخريب مساجد هستند بلكه منظور مسيحياني است كه مسلمان شده اند مثل نجاشي و امثال آنها. (مظهري)
گفته شده است كه منظور تمام يهوديان و تمام مسيحيان هستند چراكه مسيحيان نرم قلبتر از يهود هستند و در ياري مشركان كمتر شركت كرده اند. (مظهري)
ذَٰلِكَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّيسِينَ وَرُهْبَانًا
اين از نظر دوستي با مومنان، نصاري بودن از اين جهت است كه از آنان قسيسين هستند يعني علما و عابدان و رؤساي آنان هستند. (ابوسعود)
راغب: تقسس الشيئ: وقتي چيزي را پيگيري كند و شب آن را طلب كرده باشد. قسيس گفتن از اين جهت است كه چراكه آنان در طلب علم مبالغه ميكردند. (ابوسعود)
القَسّ: تتبع يك شيي و اينان نيز بخاطر دنبال كردن علم، قسيس ناميده شدند. (ابوسعود)
قِس و قسيس كلمه اي رومي هستند. (ابوسعود)
گفته شده است: نصاري دين خود را فاسد كردند و فقط يك نفر از آنان باقي ماند كه اسمش قسيس بوده است كه وي دين خود را تغيير نداده بود پس هركس كه راه وي را برود به وي قسيس گفته ميشود. (ابوسعود)
قس: رئيس نصاري در علم را گويند. (مظهري)
رُهبان جمع راهب، بعضي نيز رهبان را بر واحد و جمع به يك شكل اطلاق ميكنند. (ابوسعود)
راغب: رهبانيت: غلو در تحمل عبادت از روي ترس را گويند. (ابوسعود)
در بين نصاري كه قسيس و رهبان هستند عده ي بسياري از آنان متصف به مودت مومنان بايد باشند والا اگر تعدادشان كم باشد اين تعداد كم دوستدار مومنان، در بين يهود نيز موجود است مثل عبدالله بن سلام و يارانش. (ابوسعود)
وَأَنَّهُمْ لَا يَسْتَكْبِرُونَ
و بخاطر اينكه انان از قبول حق، تكبر نميورزند. (ابوسعود)
در اين، دليل است بر اينكه تواضع روكردن به علم و عمل رويگرداني از شهوات، هرچند از كافر هم باشد، مورد پسند است. (ابوسعود)
قتاده: در مورد مسيحياني نازل شده است كه قبل بعثت رسول الله ص نيز بر حق بودند و وقتي رسول الله ص مبعوثب شدند به ايشان ايمان آورده و ايشان را تصديق كردند پس الله متعال اين گروه را مورد ستايش و يادكرد نيك قرار داده است. (مظهري)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود