0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَقَالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصَارَىٰ عَلَىٰ شَيْءٍ وَقَالَتِ النَّصَارَىٰ لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلَىٰ شَيْءٍ وَهُمْ يَتْلُونَ الْكِتَابَ ۗ كَذَٰلِكَ قَالَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ ۚ فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ ﴿113﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

یهود مدعی بودند که مسیحیان را در امر دین، جایگاهی نیست و مسیحیان نیز چنین ادعایی داشتند که یهود را در امر دین، جایگاهی نیست و این درحالی است که آنان یعنی هردو گروه کتاب منزل بر خود را خوانده بودند و میدانستند که این دو دین تصدیق کننده ی یکدیگر هستند و موید هم هستند و عینا همین گفتار از کسانی که اهل کتاب نیستند مثل مشرکین نیز همین قول را مدعی بودند و انبیاء خود را میگفتند که بر چیزی از امر دین نیستند پس معلوم میشود که اینان از کتاب الله استفاده ای نکرده اند و دچار کفر شده اند و الله تعالی در قیامت به آنها نشان خواهد داد که چه کسی بهشتی و چه کسی جهنمی است و در مورد اختلاف آنان نیز قضاوت خواهد کرد. قضاوت در اینجا این نیست که بگوید کدام یک برحق هستند چراکه هردو بر باطل هستند بلکه حق را در آن روز بریا آنان بیان خواهد نمود.

مستندات
گفته اند که یهود مدینه و مسیحیان نجران نزد رسول الله ص منازعه کردند تا اینکه صدای آنان بالا رفت و یهود گفتند: که مسیحیت دین نیست و به عیسی کفر ورزیدند و انجیل را انکار کردند و مسیحیان نیز گفتند که یهود در دین جایی ندارند و به موسی کفر ورزیدند و تورات را انکار کردند. برای بیان این منازعه این ایه نازل شد.(خازن)
ابن عباس گوید: آنان یعنی آن یهودیان و مسیحیان هردو درست گفتند چون هیچ یک از آنان بر امری از امر دین نیستند و اگر بر ان ادعا قسم یاد میکردند نیز حانث نمیشدند. (بحر العلوم)
وَهُمْ يَتْلُونَ الْكِتَابَ:
و این منازعه در حالی است که هر دو گروه کتاب الله را میخوانند و در آن چنین چیزی نیامده است.(خازن)
و همین دال بر این است که انان هرچند کتاب الله را میخوانند ولی با این اختلاف خود نشان دادند که به آن کفر ورزیده اند و آنان بر باطل هستند. (خازن)
گفته شده است که انجیلی که میسیحیان بدان ایمان دارند آنچه را که در تورات هست را اثبات میکند و همچنین به نبوت موسی اقرار دارد و همچنین بر آنچه که تورات امر کرده است نیز اقرار دارد و تقریر میکند و در طرف دیگر قضیه نیز چنین است یعنی تورات عیسی را بعنوان پیامبر قبول دارد. (خازن)
کسیکه کتاب الله را خوانده است بر وی حق این است که به کتابی از کتب الله کفر نورزد و ایمان بیاورد برای اینکه انجیل تصدیق کننده ی تورات است و تورات تصدیق کننده ی انجیل است. (رازی)
كَذلِكَ قالَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ:
مثل همین ادعای رد انبیاء، مشرکین عرب نیز پیامبر خود را انکار کردند و گفتند که رسول الله ص و اصحاب وی بر چیزی از دین نیستند. (خازن)
گفته شده است که امتهای دیگر از غیر دینان نیز همچین سخنی دارند و به انبیای خود میگفتند که شما بر چیزی از دین نیستید. (خازن)
پس راهی که این افراد کتاب خوان در پیش گرفته اند همان راهی است که کتاب نخوانها در پیش گرفته اند و آن انکار دین الله است. (الوجیز للواحدی)
فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ:
و در قیامت الله بین آنان حکم خواهد کرد که چه کسی بر حق بوده است و چه کسی بر باطل در آنچه که آنان در مورد امور دین، اختلاف میکردند. (خازن)
الله در قیامت به آنان عیانا نشان خواهد داد که چه کسی به بهشت میرود و چه کسی به جهنم میرود. (الوجیز للواحدی)
وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ مَنَعَ مَسَاجِدَ اللَّهِ أَنْ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ وَسَعَىٰ فِي خَرَابِهَا ۚ أُولَٰئِكَ مَا كَانَ لَهُمْ أَنْ يَدْخُلُوهَا إِلَّا خَائِفِينَ ۚ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿114﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

ظالمترین اشخاص کسی است که مردم را از مسجد آمدن منع کند ودر خرابی مسجد بکوشد و این خراب کردن میتواند که منظور خراب کردن حقیقی آن باشد و تخریب کند و یا از نظر معنوی در خرابی آن سعی کند و آن اینکه امور غیر شرعی در آن انجام دهد و از عبادت الله خالی باشد و اینچنین اشخاص را باید که در وقت داخل شدن ترس در برگیرد حالا اگر خود نترسیدند بر مومنین لازم است که چنین حالتی به انان دست دهد، تا به فکر تخریب ظاهری و معنوی آن قصد نکنند بلکه همینکه بر خودشان آسیبی نرسد، راضی شوند و برای اینچنین اشخاص در دنیا خواری است و در آخرت عذبی بزرگ برای آنان مهیا است.

مستندات
{وَمن أظلم مِمَّن منع مَسَاجِد الله}
روایت شده است که قریش رسول الله ص را از نماز خواندن در مسجد الحرام منع کردند و این آیه نازل شد. (الدر المنثور)
و در روایتی دیگر آمده است که مسیحیان مردم را از برپاداشتن نماز در بیت المقدس منع میکردند و نجاستها بر بیت المقدس میریختند. (الدر المنثور)
گفته اند که آنان رومیان بودند بختنصر یاری کردند تا بر بیت المقدس چیره شد، و از نماز خواندن در آن منع کرد. (الدر المنثور)
منظور از عمارت مسجد، تزیین آن و درست کردن شکل ظاهری آن نیست بلکه عمارت مسجد با ذکر الله در آن است و اجرای شرع خدا در آن و پاک داشتن آن از پلیدی و شرک است. (ابن کثیر)
{أُولَئِكَ مَا كَانَ لَهُم أَن يدخلوها إِلَّا خَائِفين}
آنان که اینکار را انجام داده اند در وقت داخل شدن به آن مسجد، ترس بر آنها مستولی میشود و آمده است که رومی در زمین نیست که در وقت داخل شدن به بیت المقدس نترسد که گردنش را بزنند و دیگر اینکه مجبور به پرداخت جزیه شدند. (الدر المنثور)
مسیحی وارد بیت المقدس نشود مگر اینکه وی را ترس دربرمیگیرد. (الدر المنثور)
منظور خبر نیست بلکه امر است یعنی وقتی شما بر مساجد حاکم شدید کاری کنید که این منع کنندگان وقتی وارد آن میشوند احساس ترس کنند.
برای همین است که در سال فتح مکه رسول الله ص دستور فرمودند که از این پس هیچ مشرکی حق ورود به مسجد الحرام را ندارد.(ابن کثیر)
گفته اند که این بشارت است مسلمانان را که آنان بر مسجد الحرام و مساجد دیگر مستولی خواند گشت و این مشرکین را ترس در بر خواهد گرفت و این امر محقق شد. (ابن کثیر)
{لَهُم فِي الدُّنْيَا خزي}
از سدی: خواری دنیایی آنان این است که وقتی حضرت مهدی قیام کند پس بر قسطنطنیه مستولی شود و انان را خواهد کشت. (الدر المنثور)
خواری آن مسیحیان این است که جزیه دهند در حالیکه بر انان ذلت است آن عمل. (الدر المنثور)
مظور هر نوع ذلت در دنیا است و ذلت خاصی منظور نیست همچنانکه رسول الله ص دعا میفرمودندک اللهم عاقب امور ما را خیر گردان و از ذلت و خزی دنیا و عذاب آخرت محفوظ بدار.
وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ:
عذاب عظیم منظور، آتش است. (نسفی)
وَلِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ ۚ فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ وَاسِعٌ عَلِيمٌ ﴿115﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

تمامی انحاء و جهات زمین از برای الله است و الله مالک و متولی آن است و در دعاء و ذکر به هرمکانی رو کنید همان جهت الله است و الله مثل دیگر اشیاء نیست که جهت داشته باشد بلکه به هر طرف رو کنید همان است و در نماز نفل نیز میتوانید به هرجهتی که مرکبتان میرود رو کنید و نماز بخوانید و تغییر قبله چیز عجیبی نیست چون الله جهت ندارد تا بگوییم که این جهت درست و آن یکی درست نیست و تعیین کعبه بعنوان قبله ی برای اختلاف نکردن است و وقتی قبله مشتبه شد فکر انسان قبله است حتی اگر بعدا معلوم شود که اشتباه بوده است نیز بر وی اعاده ی نماز نیست و الله تعالی رحمتش وسیع است و بر همه چیز احاطه دارد و عالم و داناست و خود میداند چه کسی چه منظوری از عمل خود دارد.

مستندات
وقتی تغییر قبله از بیت المقدس به کعبه صورت گرفت یهود بر مسلمانان ایراد گرفتند که اینان قبله ی مشخصی ندارند و هر روز به طرفی رو میکنند پس آیه در رد آنان نازل شده است. (بغوی)
از ابن عمر روایت شده است که این آیه در مورد مسافری که نمازش را بر بالای مرکب خود خوانده بود نازل شده است. (بیضاوی)
در مورد نماز نفل مسافر است که به وی اجازه داده شده است که به هرجهت خواست نماز گزارد. (بغوی)
و گفته اند که بر قومی جهت قبله مشتبه شد و هرکس به سویی خواند و صبح که شد معلوم شد که آنان قبله را اشتباه کرده بودند و این آیه نازل شد. (بیضاوی)
و گفته اند که این ایه مقدمه چینی است برای اعلام تغییر قبله از بیت المقدس به کعبه و تنزیه الله تعالی از اثبات جهت برای وی تعالی است. (بیضاوی)
در اوایل اسلام مسلمانان اختیار داشتند که در نماز به هرجهتی که خواستند رو کنند و رسول الله ص جهت بیت المقدس را اختیار کرده بود و بعدا کعبه بعنوان قبله تعیین یافت. (نسفی)
وَلِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَالْمَغْرِبُ:
منظور تمام ناحیه ها و جهتهای زمین است و اگر شما از برپا داشتن نماز در مسجد الحرام منع شدید پس در هر کجای زمین میتوانید اقامه ی نماز کنید زیرا تمامی زمین را برای شما مسجد قرار داده ام. (بیضاوی)
یعنی الله تعالی مالک و متولی سرزمین مشرق و مغرب زمین است یعنی تمام زمین است. (نسفی)
فَأَيْنَما تُوَلُّوا:
از هر مکانی رو به طرف قبله کردید.. (بیضاوی)
فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ:
پس از همان رو به الله کرده اید و رو به قبله کردن مختص یک مکان نیست و از هرکجا که رو به قبله کردید همان درست است. (بیضاوی)
و یا اینکه از هرکجا رو کنید الله مطلع است که چه میکنید. (بیضاوی)
در دعاء و ذکر غیر از نماز به هر طرف که رو کنید همان جهت الله است. (نسفی)
وقتی آیه ی ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ [غَافِرٍ: 60] نازل شد پرسیدند به در دعا به کدام طرف رو کنیم، آیه نازل شد. (بغوی)
إِنَّ اللَّهَ واسِعٌ:
الله فراخ است به احاطه داشتن بر همه ی اشیاء. (بیضاوی)
و یا رحمتش همه را در بر میگیرد. (بیضاوی)
عَلِيمٌ:
به مصالح بندگانش داناست و به اعمال آنها در هر مکانی که باشد. (بیضاوی)
وَقَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا ۗ سُبْحَانَهُ ۖ بَلْ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ كُلٌّ لَهُ قَانِتُونَ ﴿116﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

از گمراهیهای دیگر ادیان غیر اسلامی این است که آنان برای الله، فرزند قائل شده اند و الله تعالی از این افترای آنان مبرا و پاک و منزه است بلکه آنچه در آسمانها و زمین وجود دارد برای الله، بنده هستند و مملوک هستند و همه ی آنان در تقدیر الله تعالی هستند و از آن نمیتوانند خارج شوند چراکه همه کهنه میشوند و فانی میشوند و انسان پیر میشود و چاق و لاغر میشود و غنی و فقیر میشود و بعضی اوقات فکر میکند که خودش این اعمال را انجام میدهد ولی حقیقت امر این است که همه به تقدیر الله است وبرای همین میبینیم که بعضی نمیتوانند از فقر جدا شوند ویا چاق نمیتواند لاغر شود و بالعکس پس همه ی اینان به وجود قدرت مطلق تاثیر گذار دلالت دارند و همه ی این امور نشان میدهد که همه مخلوق وی تعالی هستند و آن قدرت مطلق، یگانه است.

مستندات
آیه بیان میدارد که این سه گروه یهودیان و مسیحیان و مشرکین در گمراهی دیگری نیز شریک هستند و آن ادعای ثبوت فرزند برای الله تعالی است. (التحریر و التنویر)
وَقالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَداً:
در مورد یهود نازل شده است که گویند: عزیر پسر الله است و در مورد مسیحیان است که گویند: مسیح فرزند الله است و در مورد مشرکین عرب است که گویند: فرشتگان دختران الله است. (خازن)
ادعای آن گمراهان را با کلمه ی اتخاذ یعنی فرزندی گرفته است بیان میدارد تا نشان دهد که فرزندی نیست چون فرزند بدون اختیار متولد میشود و فرزند گرفتنی نیست و این نشان میدهد که ادعای آنان چیزی جز یک ادعای مسخره نیست و این را در علم جدل به فساد وضع تعبیرک کنند.(التحریر والتنویر)
سُبْحانَهُ:
پاک است الله از این افترائات. (خازن)
بَلْ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَالْأَرْضِ:
بلکه آنچه در آسمانها و زمین است برای الله، بنده هستند و مملوک هستند. (خازن)
كُلٌّ لَهُ قانِتُونَ:
اهل آسمانها و زمین، همه مطیع الله هستند و به بنده ی الله بودن اقرار دارند. (خازن)
اصل قنوت اطاعت همراه با فروتنی است و گفته اند که قنوت یعنی قیام پس معنای آیه چنین میشود که همه ی اهل آسمانها و زمین برای گواهی دادن برای الله قیام کرده اند و همه به یگانگی الله اقرار دارند. (خازن)
گفته شده است معنی آن این است: همه مسخر هستند به آنچه الله برای آن چیز خلقشان کرده است. (خازن)
منظور مطیع بودن تمامی اهل آسمانها و زمین، بعضی گفته اند که این امر در قیامت خواهد بود. (خازن)
همه در گرو تقدیر و مشیئت الله هستند و نمیتوانند از مشیت الهی خارج شوند پس کسانیکه شأن آنان این است با الله نخواهند توانست که برابری کنند.(ابی سعود)
همه در روز قیامت برای الله بپا میخیزند. (ابن کثیر)
همه به معبودیت الله اقرار دارند. (ابن کثیر)
بَدِيعُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۖ وَإِذَا قَضَىٰ أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ ﴿117﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

الله تعالی مخترعی است که آسمانها و زمین را بدون هیچ زمینه ای خلق کرده است و از روی تقلید نبوده است و یا از روی قانونی تبعیت نکرده است بلکه امر وی تعالی این است که چیزی را میخواهد پس میشود همانند آنکه مثلا بگوید: شو پس میشود.

مستندات
بَدِيعُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ:
الله پدید اورنده است آسمانها و زمین را بدون اینکه مشابه آن قبل خلق آنان بوده باشد و با پیروی از قانونی سابق نیز انجام نداده است. (ابی سعود)
وَإِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ:
وقتی الله تعالی چیزی اراده کند پس کافی است که بگوید: بشو پس میشود و منظور حقیقت گفتن این کلمه منظور نیست بلکه منظور نشان دادن راحتی به وقوع پیوستن امر الله تعالی است. (ابی سعود)
و این بدیع بودن را میرساند زیرا که احتیاجی به تفکر ندارد و هیچ درنگی در آن نیست. (ابی سعود)
وَقَالَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ لَوْلَا يُكَلِّمُنَا اللَّهُ أَوْ تَأْتِينَا آيَةٌ ۗ كَذَٰلِكَ قَالَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ قَوْلِهِمْ ۘ تَشَابَهَتْ قُلُوبُهُمْ ۗ قَدْ بَيَّنَّا الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ ﴿118﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

کفار زمان رسول الله ص چه یهود و چه ترسا و چه مشرک، درخواستهایی میکردند تا بدان وسیله کفر خود را توجیه کنند و بعضی گفتند که الله را خبر کن تا با ما سخن گوید و به نبوت تو شهادت دهد و گفتار اینچنینی از کفار گذشته نیز صادر شده است و کفار آن زمان و این زمان تفاوتی ندارد و یک نوع کفر دارند و این درحالی است که نشانه های آشکار برای آنان فرستادیم اگر دنبال حقیقت بودند یقین میداشتند. و اینکه به درخواستهای آنان جواب داده نمیشود یکی اینکه در مورد بنی اسرائیل اکثر درخواستهای آنان اجرا شد ولی در کفر فرو رفتند و گردنکشی آنان بیشتر شد و وجه دیگر آن اینکه اگر قرار باشد که هرکه هرچه خواست برایش برآورده شود از وظیفه ی هدایت و بیان طریق مستقیم مشغول میماندند.

مستندات
وَقَالَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ لَوْلَا يُكَلِّمُنَا اللَّهُ أَوْ تَأْتِينَا آيَةٌ:
کسانیکه یگانگی الله را نمیدانند که همان کفار باشند که جاهل هستند گویند: الله با ما سخن نمیگوید تا به ما خبر دهد که تو ای محمد، فرستاده ی الله هستی؟ یا اینکه نشانه ای نمیفرستد تا بدانیم که تو پیامبر هستی؟(بحر العلوم)
رَافِعُ بْنُ حُرَيملة یهودی به رسول الله ص گفت: ای فرستاده ی الله هستی پس به الله بگو با ما سخن بگوید و ما بشنویم پس این آیه نازل شد. (ابن کثیر)
گویندگان این سخن گفته اند که یهودیان هستند و دیگری گفته است که مسیحیان هستند و بعضی گفته اند که مشرکان عرب بوده اند. (بغوی)
كَذلِكَ قالَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ قَوْلِهِمْ:
مثل همین قول را کسان قبل از اینان گفتند وقتی که یهود به حضرت موسی گفتند که الله را به ما عیانا نشان بده. (بحر العلوم)
تَشابَهَتْ قُلُوبُهُمْ:
قلبهای آنان شبیه هم است در سنگدلی و کفر ورزیدن. (بحر العلوم)
در درخواستهای محال کردن از انبیاء خود شبیه کفار گذشته هستند. (بغوی)
قَدْ بَيَّنَّا الْآياتِ:
همانا در تورات نشانه های نبوت تو را بیان کرده ایم . (بحر العلوم)
گفته میشود که پیامبری را قبل رسول الله ص معجزه ای نبوده است مگر اینکه در رسول الله ص وجود داشته است. (بحر العلوم)
لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ:
برای مومنان از اهل تورات و یا برای هرکس که وی را عقل و قدرت تمیز راست و دروغ باشد. (بحر العلوم)
إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ بِالْحَقِّ بَشِيرًا وَنَذِيرًا ۖ وَلَا تُسْأَلُ عَنْ أَصْحَابِ الْجَحِيمِ ﴿119﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

همانا ما تو را همراه با حق که قرآن و اسلام از جمله ی ان است، فرستادیم و وظیفه ی تو بشارت مومنان و بیم دادن کفار است و از تو در مورد اینکه فلانی چرا ایمان نیاورد سوالی نخواهد شد و تو نیز از ما مپرس که عذاب آنان خیلی شدید است که قابل وصف نیست.

مستندات
برای تسلی خاطر رسول الله ص است یعنی اینکه آنچه بر رسول الله ص واجب است این است که مومنان را بشارت بهشت دهد و کفار را از عذاب آخرت بیم دهد و اینکه کسی کفر میورزد برای رسول الله ص ضرری ندارد. (المنیر للزحیلی)
رسول الله ص فرمودند اگر الله تعالی بر یهود عذاب میفرستاد، ایمان میآوردند که در جواب این آیه نازل شد. (قرطبی)
برای بیان حقایق تو را فرستاده ایم. (المنتخب)
منظور از حق، قرآن است. (ابی سعود)
حق را به قرآن و اسلام تفسیر کرده اند و بر عموم حق دانستن بهتر است.(آلوسی)
تو را با شریعت نورانی و دین استوار فرستادیم. (صفوة التفاسیر)
وَلَا تُسْأَلُ عَنْ أَصْحَابِ الْجَحِيمِ:
تو مسوول ایمان کفار نیستی بعد از اینکه در دعوت آنان سعی خود را بجای آوردی. (صفوه التفاسیر)
تو را بخاطر اعمال کفار مواخذه نخواهد شد. (الوسیط للطنطاوی)
جحیم: آتش افروخته شده. (الوسیط للطنطاوی)
طبق قرائتی تسأل به صیغه ی نهی معنی آیه چنین میشود: در مورد صاحبان جحیم، از ما مپرس و این برای اعلام شدید بودن عذاب کفار است. (آلوسی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود