0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَقَالُوا كُونُوا هُودًا أَوْ نَصَارَىٰ تَهْتَدُوا ۗ قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا ۖ وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ﴿135﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

یهودیان گفتند که دین ما حق است و رسول الله ص و اصحاب ایشان را به دین خود دعوت میکردند و مسیحیان نیز چنین میگفتند و هر یک از آنان دین خود را حق خود را حق و دیگری را باطل میدانستند و الله تعالی راه حلی پیش روی آنان گذاشته و به رسولش امر کرد که بگوید: بلکه بجای اختلاف بیاییم از دین ابراهیم که نقطه ی مشترک ما است، تبعیت کنیم و دین ابراهیم، دینی حنیف یعنی بر راه راست و از هر دین باطلی به کنار بوده است و ابراهیم از مشرکین نبوده است پس اگر ادعای دین دارید از دین ابراهیم که دین توحید است تبعیت کنید. همین حنیف که به معنی مایل از ادیان است مستند بزرگی است تا ما بتوانیم دین خود را به خوبی بشناسیم در این زمان که هر گروهی و هر فرقه ای ادعای بر حق بودن دارد پس راه حل این است که از دینی تبعیت کنیم که به دیگر ادیان شبیه نباشد و وجه تمایز اسلام از دیگر ادیان، موحد بودن است و در مسائل دیگر نیز میتواند صادق باشد چرا که در روایات بسیار از شبیه شدن به ادیان دیگر نهی شده ایم پس این اصل بزرگی است که نباید از آن غافل شویم.

مستندات
آمده است که یهود و مسیحیان هر یک ادعا میکردند که دین آنان دین حق است و ادیان دیگر باطل هستند و مسلمانان را به دین خود دعوت میکردند و این آیه در رد آنان نازل شده است. (خازن)
از ابن عباس: رئیس یهودیان به محمد رسول الله ص میگفت که از ما تبعیت کن که دین ما دین حق است. (طبری)
قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا:
بگو بلکه ما از دین ابراهیم که برتری وی همه اجماع دارند پیروی میکنیم و دین وی حنیف بوده است یعنی از همه ی ادیان به دین اسلام مایل است. (خازن)
در این آیه الله تعالی برای رسول الله ص حجتی قوی میدهد و از رسول الله ص میخواهد که به آنان بگوید که بجای اینکه هر یک بگوییم دین ما بر حق است و اختلاف داشته باشیم، بیایید از دین ابراهیم که همه قبول داریم، تبعیت کنیم. (طبری)
عرب هرکس را که ختنه کند و حج بجای آورد، حنیف مینامیدند چون معلوم میشد که بر دین ابراهیم است. (خازن)
گفت شده است که حنیف بودن این است که شخص اسلام آورده و ختنه کرده و مناسک حج را بجای آورد پس حنیف همان دین اسلام است که دین ابراهیم میباشد. (خازن)
حنیف یعنی هرچه که راست و مستقیم باشد پس معنی آیه چنین میشود که از دین راست و مستقیم ابراهیم تبیعت میکنیم. (طبری)
بعضی حنیف را به معنی مخلص گرفته اند. (طبری)
قتاده گوید: حنیفیت یعنی ختنه کردن و حرام بودن مادران و خواهران و دختران و عمه ها و خاله ها و مناسک حج است. (بغوی)
وَما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ:
و ابراهیم از مشرکان نبود و این در رد یهود و مسیحیان و غیر آنان است که ادعا میکردند بر دین ابراهیم هستند در حالیکه شرک میورزیدند. (خازن)
قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ إِلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَىٰ وَعِيسَىٰ وَمَا أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ ﴿136﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

طریقه ی ایمان مسلمان اینگونه است که: به الله یگانه ایمان میآوریم و بر به قرآن ایمان میآوریم و به آنچه بر ابراهیم و اسماعیل و یعقوب و فرزندان یعقوب داده شده است نیز ایمان میآوریم و بر انچه به موسی و عیسی داده شده است از تورات و انجیل و معجزات دیگر آنان ایمان آورده ایم و بر انچه بر انبیای دیگر عطا شده است نیز ایمان میآوریم و در ایمان آوردن به انبیاء بین آنان، فرق نمیگذاریم و به همه ی آنان ایمان میآوریم و ما در این گفتار خود، مخلص هستیم و اذعان داریم.

مستندات
الله تعالی به مومنان آموزش میدهد که طریقه ی ایمان چیست و امر میکند که بگویند: به الله ایمان آورده ایم و به آنچه بر ما نازل شده است یعنی قرآن ایمان آورده ایم و به آنچه بر ابراهیم نازل شده است یعنی ده صحیفه و به اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط وی یعنی اولاد وی و سبط نامیده شدن آنان بدین سبب است که از آنان فرزندان بسیاری پدید آمد و سبط به نوه ی مرد گفته میشود. (بغوی)
گفته شد که بر آنچه بر اسباط به معنی قبیله ی آنان نازل شد، درحالیکه بر انبیای آنان نازل شده است برای اینکه اینان عمل کنندگان به آن بوده اند. (بحر العلوم)
آمَنَّا بِاللَّهِ: یعنی الله تعالی را یگانه میدانیم و به وی تعالی شرک نمیورزیم. (بحر العلوم)
گفته شده است که منظور از اسباط پسران یعقوب است که همه ی آنان به نبوت رسیده اند. (بغوی)
و بر آنچه بر موسی نازل شده است یعنی تورات و بر آنچه بر عیسی نازل شده است یعنی انجیل و بر آنچه بر انبیاء از پرودگارشان، عطا شده است ،ایمان آورده ایم. (بغوی)
لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ:
به تمامی انبیاء ایمان داریم و در ایمان بین آنان را جدا نمیکنیم و آنچنانکه یهود و مسیحیان چنین کرده اند. (بغوی)
ضحاک گوید: به فرزندان خود اسماء انبیاء ذکر شده در قرآن را بیاموزید تا به آنها ایمان بیاورند و خیال نکنید که ایمان به محمد به تنهایی کافی است. (سمعانی)
در روایت آمده است که اهل کتاب تورات را به عبرانی قرائت کرده و به زبان عربی برای اهل اسلام، تفسیر میکردند و رسول الله ص فرمودند: گفته های آنان را تصدیق یا تکذیب نکنید بلکه بگویید: قولوا آمنا... (بغوی)
از سلف حکایت شده است که وقتی از وی سوال میشد که آیا مومن هستی؟ این آیه را قرائت میکردند: آمنا بالله.... (سمعانی)
فَإِنْ آمَنُوا بِمِثْلِ مَا آمَنْتُمْ بِهِ فَقَدِ اهْتَدَوْا ۖ وَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا هُمْ فِي شِقَاقٍ ۖ فَسَيَكْفِيكَهُمُ اللَّهُ ۚ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ﴿137﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

وقتی الله تعالی نحوه ی ایمان مسمانان را به تفصیل ذکر کرد پس بیان داشت که ما ادعای اینکه بر حق هستیم و شما بر باطل هستید را نداریم بلکه اگر شما مثل ایمان ما ایمان داشته باشی یعنی به یگانگی الله اعتراف داشته باشید و به تمامی انبیاء و به تمام آنچه در کتب شما مذکور است و بدون تحریف است، ایمان بیاورید قطعا هدایت میشوید به اسلام خواهید گروید و اگر به نصیحت ما گوش نکردید و راهی غیر این در پیش گرفتید پس راه دشمنی را انتخاب کرده اید و معلوم شد که بحث شما برای رسیدن به حق نبوده است بلکه برای جدال بوده است پس جدال شروع شده است و به رسول الله ص نیز تسلی میدهد که کاری از دست آنان برنخواهد آمد و الله بسنده است و کید و مکر آنان را خنثی خواهد نمود و الله تعالی به دعای شما و گفتار آنان و آنچه شما و آنان در دل دارند آگاه است.

مستندات
وقتی راه آشکار و واضح دین را توضیح داد و اینگونه بود که انسان وقتی نبوت کسی با دلائل آشکار گشت و ثابت شد، اعتراف کند و از مخالفت با وی دوری کند پس برای بیان چگونگی ایمان آنها این آیه آمده است: (رازی)
فَإِنْ آمَنُوا بِمِثْلِ مَا آمَنتُم بِهِ فَقَدِ اهْتَدَوا:
اگر چنانچه اهل کتاب ایمان آوردند همانند ایمان آوردن شما که مفصلا گذشت، پس به حق رسیده اند و راهنمایی شده اند. (ابی سعود)
یعنی ما نمیگوییم که ما بر حق هستیم و شما بر باطل بلکه سخن ما این است که اگر توانستید مثل ایمان ما ایمان بیاورید، پس شما نیز هدایت یافته اید و هدف ما هدایت شماست. اگر طرف مقابل به دیده ی انصاف بنگرد خواهد دانست که حق آن است که مسلمانان بر آن هستند نه غیر آن چراکه مثل ان یافت نمیشود و آن ایمان به ذات الله تعالی و کتب منزل وی بدون تحریف نه کتاب ادعایی شما ای اهل کتاب. (آلوسی)
اگر آنان نیز به کتاب شما ایمان بیاورند همچنانکه شما به کتب آنان ایمان آورده اید پس هدایت یافته اید. (بغوی)
یعنی ما به قرآن بدون تحریف و تصحیف ایمان آورده ایم اگر شما نیز به تورات و انجیل چنین ایمان بیاورید پس هدایت خواهید شد چون در تورات حقیقی امر به ایمان به محمد رسول الله ص آمده است. (رازی)
وَّإِن تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا هُمْ فِي شِقَاقٍ:
اگر از ایمان آوردن بر وجه بیان شده، ابا کردند اینگونه که با کفر به بعض آن، در ایمان خود اخلال ایجاد کردند پس آنان در خلافی عظیم از حق قرار یافته اند. (ابی سعود)
و این جمله برای بیان کردن این نکته است که با ایمان به بعضی از مواردی که باید ایمان آورده شود، از خلاف حق، خارج نمیشوند. (ابی سعود)
پس اگر چنین نکنند و روی بگردانند، پس انان در مخالفت با الله قرار دارند. (آلوسی)
گفته شده است که در دشمنی آشکار قرار گرفته اند. (آلوسی)
در گمراهی هستند. (رازی)
فَسَيَكْفِيكَهُمُ اللَّهُ:
وقتی شقاق(دور بودن از هم) بر ممتنع بودن توافق دلالت داشت، ضرورتا باعث جدال و قتال خواهد شد، پس الله تعالی در تسلی خاطر رسول الله ص و برای دلخوشی مومنان ، وعده ی نصرت و پیروزی داد و تایید و عزیز گشتن اسلام را تضمین کرده و فرمود: فَسَيَكْفِيكَهُمُ اللَّهُ یعنی مخالفت آنان را کفایت خواهد نمود. (ابی سعود)
یعنی کید و مخالفت و دشمنی آنان را الله بسنده است. (آلوسی)
و به وعده ی خود جامه ی عمل پوشاند و بنی قریظه کشته و اسیر گشتند و بنی نضیر تبعید شدند. (ابی سعود)
در اینجا به رسول الله ص وعده داد درحالیکه برای تمامی مومنان عائد است زیرا رسول الله ص اصل هستند و عمده ی اسلام هستند. (ابی سعود)
وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ:
در حالیکه الله تعالی شنوا است دعاهای شما را و داناست به آنچه در دل داری که میخواهی اسلام را آشکار کنی پس دعایت قبول خواهد شد وبه مقصود و مراد خود خواهی رسید و یا اینکه این وعید است برای کفار که بدانند که الله تعالی به آنچه میگویید، شنواست و به آنچه در دل مخفی میکنید، داناست که در آن خیری نیست و بر حسب گفتار و پندار شما، عقوبت خواهند نمود. (ابی سعود)
وقتی برای کفار وعید است پس شکی نیست که این برای مومنان وعده است. (ابی سعود)
وعده: مژده و وعید: تهدید را گویند.
صِبْغَةَ اللَّهِ ۖ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً ۖ وَنَحْنُ لَهُ عَابِدُونَ ﴿138﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

دین الله که همان دین فطری انسان است، آن را لازم بگیرید و بدانید که بهترین رنگ دینی است پس دین به عمل است و به دل نه اینکه در آبی فرو کرده و ادعا کنید که وی الان بر دین ما شد، و این درحالی است که ما بر سبیل دوام، الله تعالی را عبادت میکنیم.

مستندات
صِبْغَةَ اللَّهِ:
از ابن عباس: دین الله. (ابن کثیر)
فطرتی که انسانها بر آن فطرت متلود شده اند. (الدر المنثور)
یعنی دین الله را لازم گیرید. (ابن کثیر)
یعنی حجةالله و یعنی سنة الله. (رازی)
یعنی این ایمان شما به این طریق که بیان شد، رنگ شماست که با آن زینت یافته اید و از چرک و پلیدی کفر پاک شده اید. (ابی سعود)
گفته اند که این آیه در در مسیحیان وارد شده است که آنان کودکان خود را در آبی زرد رنگ فرو میکردند و میگفتند بدین طریق مسیحی بودن وی تثبیت میشود. (ابی سعود)
{وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ الله}
رنگ کردن چه کسی از رنگ کردن الله بهتر است؟ (ابی سعود)
یعنی رنگ الله تعالی از همه بهتر است. (ابی سعود)
یهود فرزندان خود را رنگ یهودیت میدهند و مسیحیان فرزندان خود را رنگ مسیحیت میدهند و رنگ الله تعالی همان اسلام است از این دین بهتر چیزی نیست و این دینی است که نوح و انبیای بعد وی به آن بوده اند.(الدر المنثور)
وَنَحْنُ لَهُ عَابِدُونَ:
در حالیکه ما مسلمانان، عبادت کننده ی الله هستیم به شکرانه ی نعمتهایی که به ما عطا کرده است و جمله ی اسمیه آورده است تا نشان دهد عبادت آنان دائمی است. (ابی سعود)
قُلْ أَتُحَاجُّونَنَا فِي اللَّهِ وَهُوَ رَبُّنَا وَرَبُّكُمْ وَلَنَا أَعْمَالُنَا وَلَكُمْ أَعْمَالُكُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُخْلِصُونَ ﴿139﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

اهل کتاب مدعی بودند که آنان استحقاق مبعوث شدن انبیاء را دارا هستند و عرب این استحقاق را ندارند و آیه میفرماید: بگو آیا در کارهاییکه الله تعالی انجام میدهد با ما مجادله میکنید پس بدانید که الله تعالی، همچنانکه پروردگار شماست، پروردگار ما نیز هست و در این مساله اشتراک داریم و دیگر اینکه اگر شما عملی انجام داده اید که بر اساس آن خود را مستحق نبوت میدانید پس باید بدانید که ما را نیز اعمالی هست و ما بر شما امتیاز اخلاص عمل داریم که شما ندارید.

مستندات
اهل کتاب ادعا کردند که انبیاء از ما بوده و بر دین ما بوده اند و دین ما قدیمیتر است پس ما به الله تعالی اولیتریم پس این آیه نازل شد. (بغوی)
{قُلْ أَتُحَاجُّونَنَا فِى اللَّهِ}
بگو آیا در حق الله تعالی، با ما مجادله میکنید که چرا از عرب پیامبر فرستاده است و خودتان را از ما، لائقتر به نبوت میدانید؟ (نسفی)
{وَهُوَ رَبُّنَا وربكم}
در حالیکه الله تعالی،پروردگار ما و شماست و ما وشما همه در بنده ی الله بودن شریک هستیم و الله به هر که خواهد، از رحمتش عطا کند. (نسفی)
یعنی شما را نسبتی با الله نیست مگر اینکه بنده ی وی تعالی هستید و ما نیز چنین هستیم. (بغوی)
{وَلَنَا أعمالنا وَلَكُمْ أعمالكم}
و اعمال ما برای خودمان است و اعمال شما برای خودتان یعنی عمل اساس امر است و همچنانکه شما را اعمالی هست، ما را نیز چنین است. (نسفی)
اگر شما را عملی هست پس ما را نیز عملی هست. اگر شما را قبلا اعمالی بوده است که بر حسب آن مستحق نبوت شده اید، دور نیست که اعمالی از ما قبول شده باشد و مستحق نبوت گشته باشیم و این در جواب اهل کتاب بود که میگفتند اگر نبی بود، از ما میبود. (بیضاوی)
{وَنَحْنُ لَهُ مُخْلِصُونَ}
و ما مخلص الله تعالی هستیم یعنی موحد هستیم و شما مشرک پس ما لایق کرامت و احترام هستیم. (نسفی)
چگونه ادعا میکنید که شما اولیتر هستید در حالیکه ما مخلص هستیم و شما مشرک. (بغوی)
فضیل گوید: ترک عمل خیر به سبب مردم، ریاء است و عمل آن به سبب مردم، شرک است و مخلص کسی که الله تعالی وی را از این دو حفظ کند. (بغوی)
در حالیکه ما مخلص هستیم که این امتیاز برتری مابر شما است. (بغوی)
أَمْ تَقُولُونَ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطَ كَانُوا هُودًا أَوْ نَصَارَىٰ ۗ قُلْ أَأَنْتُمْ أَعْلَمُ أَمِ اللَّهُ ۗ وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهَادَةً عِنْدَهُ مِنَ اللَّهِ ۗ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ ﴿140﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

آیا شما ای یهود و مسیحیان، ادعا دارید که ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و فرزندان وی، بر دین یهودیت و مسیحیت، بوده اند پس دلیل بیاورید و اگر یک وقت آنان بر این ادعا اصرار کردند پس به آنان بگو که آیا شما بهتر میدانید و یا الله بهتر میداند؟ و اگر گواهی دارید آن را کتمان نکنید چراکه هرکس گواهی از طرف الله داشته باشد و کتمان کند وی ظالمترین انسانهاست و بدانید که الله تعالی از افعال شما غافل نیست پس فریب این را نخورید که الله شما را در حال نابود نمیکند.

مستندات
أَمْ تَقُولُونَ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطَ كَانُوا هُودًا أَوْ نَصَارَىٰ:
در کدام یک از دو امر مجادله میکنید؟ در حکم الله و یا در ادعای اینکه انبیاء یهودی و مسیحی بوده اند؟ (نسفی)
یا اینکه چنین معنی کرده میشود: یا اینکه ادعا دارید انبیاء یهودی و مسیحی بوده اند؟
و دروغ بودن ادعای آنان آشکار است چراکه یهودیت و مسیحیت بعد این نامبردگان، پدید آمده اند. (طبری)
قُلْ أَأَنْتُمْ أَعْلَمُ أَمِ اللَّهُ:
الله تعالی به نبی خود امر میکند که در جواب آنان بگوید: شما میدانید یا الله میداند؟یعنی الله تعالی که گواهی میدهد که انبیاء، بر دین اسلام بوده اند. (نسفی)
{وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شهادة عِندَهُ مِنَ الله}
چه کسی ظالمتر است از کسی که گواهی را که نزد وی است را از الله تعالی مخفی بدارد یعنی علم اهل کتاب به اینکه ابراهیم و فرزندان وی بر دین اسلام بوده اند و اینکه محمد و حق است و رسول الله است و این درکتب آنان گواهی داده شده است. (بغوی)
یعنی کسی از این ظالمتر نیست. (ابی سعود)
از قتاده: اهل کتاب اسلام را کتمان کردند درحالیکه میدانستند که دین الله است و آنان محمد را کتمان کردند درحالیکه میدانستند که وی رسول لله است. (الدرالمنثور)
شهادتی که از الله نزد آنان ثابت است و آن گواهی الله است به بر حنیف بودن ابراهیم. (ابی سعود)
الله تعالی در اینجا از یهود و نصاری میخواهد که اگر گواهی بر ادعای بر یهودیت و مسیحیت، این انبیاء دارند، کتمان نکنند و این درحالی است که الله تعالی دروغگو بودن آنان را میداند. (طبری)
و بعد که آنان نتوانند بر ادعای خود، گواهی بیاورند پس حال از آنان خواسته میشود که بگویند که این انبیاء که نام برده شد، بر دینی بوده اند چراکه ما و شما در اینکه این انبیاء بر حق بودند، اتفاق نظر داریم و اختلاف ما بر سر این است که بر چه دینی بوده اند. (طبری)
از حسن: نزد آن قوم چنین ثابت بود که انبیاء از یهودیت و مسیحیت، مبرا هستند. (الدر المنثور)
و همینکه از الله بودن آن گواهی، قویترین باعث است بر عدم کتمان آن و بر ادای کامل آن. (ابی سعود)
پس اهل کتاب ظالمترین اشخاص هستند چراکه بر عکس آنچه الله گواه بود، شهادت داده اند. (ابی سعود)
{وَمَا الله بغافل عَمَّا تَعْمَلُونَ}
و الله تعالی غافل نیست از کردار شما که از شامل انواع گناهان است. (ابی سعود)
یعنی الله تعالی بر جمیع اعمال شما من جمله بر کتمان حق کردنتان، احاطه دارد و بر طبق آن بر شما جزا خواهد داد. (ابی سعود)
تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ ۖ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَا كَسَبْتُمْ ۖ وَلَا تُسْأَلُونَ عَمَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿141﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

آنان یعنی انبیائی که نام برده شد، امتی بوده اند که بر راه و روش خود، گذشته اند و قضاوت آنان به الله مانده است پس جز بخاطر عمل خود آنان بر آنان مکافاتی مترتب نخواهد گشت اگر خیر انجام داده اند پاداش خواهند گرفت و اگر عمل شری انجام داده باشند مجازات خواهند شد.(طبری)

مستندات
اگر شما ای یهود و مسیحیان، به آنان افتخار میکنید و انتظار دارید با اینکه در گناه فرو رفته اید، بخاطر عمل آنان نجات خواهید یافت، بدانید که این انبیاء را جز عمل آنان سود ندهد، پس بطریق اولی عمل آنان برای شما سودی نخواهد داشت و از هرکسی از عمل خود وی پرسش خواهد شد. (طبری)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود