0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَإِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ ۖ وَإِنْ يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلَا رَادَّ لِفَضْلِهِ ۚ يُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ ۚ وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ﴿107﴾
يُونُس
تفسیر

اگر الله اراده ی شری به تو داشته باشد آن را نگهدارنده ای از تو نیست مگر خوشد و اگر قصد رساندن لطف و فضلی به تو داشته باشد قطعا میرسد و دفع کننده ی برای آن نیست مگر خودش و الله متعال به فضل و لطف خود هرکه را از بندگانش خواست به وی خیر میرساند پس از وی ناامید نباشید و همچنین به عمل خود اعتماد نکنید و بدانید که الله متعال رحمتش بر غضبش پیشی دارد و در عذاب عجله نمیکند و با بلا فرستادن کفارت گناهان شما کند و یا بدون اینه آسیبی ببینید به لطف خود ببخشد.

مستندات
وَإِن يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ
تقریر آن چیزی است که در آیه ی قبلی در مورد عدم نفع بتان، داشته است. (ابوسعود)
اگر ضرری از قبیل بیماری و بلاء و سختی به تو برساند. (مظهری)
فَلَا كَاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ
کسی یا چیزی غیر از الله آن را تو دور نخواهد کرد، نتیجه اینکه به برهان ثابت شد که بتان را یارای برداشتن آن نیست. (ابوسعود)
آن را دفع کننده ای جز خودش نیست. (مظهری)
وَإِن يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلَا رَادَّ لِفَضْلِهِ
اگر اراده ی خیر رسیدن به تو را کند، برگرداننده ای از تو نیست، از فضل الهی را که از جمله ی آن اراده ی خیر برای توست. (ابوسعود)
اگر اراده ی خیری از خیرات دنیا و آخرت کند دفع کننده ای از آن نیست. (مظهری)
در این آیه اعلام این مطلب است که هرخیری که برسد به لطف و فضل الهی است نه به طریق استحقاق و اهلیت. (ابوسعود)
وقتی میگوید کسی یا چیزی را یارای برداشتن آن نیست، عدم توانایی بتان به طریق اولی معلوم است. (ابوسعود)
ایمان از برترین خیرات است پس وقتی الله متعال ایمان کسی را اراده کند، وی مومن میشود. (تاویلات اهل سنت)
انجام خیر در حق بندگان بر الله واجب نبوده بلکه فضل و لطف است. (تاویلات اهل سنت)
يُصِيبُ بِهِ مَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ
فضل واسع خود را که از جمله ی آن اراده ی خیر برای توست به هرکس از بندگانش که خواهد افاضه میکند. (ابوسعود)
و این نشان میدهد که فضل الهی شامل همه و عمومی است. (ابوسعود)
در نتیجه با اطاعت از وی خود را در معرض رحمت الهی قرار دهید و بیکار ننشینید و از آمرزش وی بخاطر گناه خود، ناامید نشوید. (مظهری)
رسول الله ص: الله متعال به نبی از انبیای بنی اسرائیل چنین وحی کرده است که به امتت بگو آنان که عمل میکنند به عمل خود اتکا نکنند چراکه اگر خواهم بنده ای را عذاب کنم، عذاب من بر وی خواهد آمد و به بندگان گناهکار نیز بگو که خود را به هلاکت نیاندازند چراکه من بخشنده ی گناهان بزرگ هستم. (مظهری)
یعنی ترس و ذوقی به غیر از من نداشته باشید. (مظهری)
وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
رحمتش بر غضبش سبقت دارد. (مظهری)
در عذاب دادن عجله نمیکند. (تاویلات اهل سنت)
غفور یعنی کفارت کننده ی گناهان به بلاء و رحیم بخشنده ی به عطای خودش. (نسفی)
قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ ۖ فَمَنِ اهْتَدَىٰ فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ ۖ وَمَنْ ضَلَّ فَإِنَّمَا يَضِلُّ عَلَيْهَا ۖ وَمَا أَنَا عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ ﴿108﴾
يُونُس
تفسیر

ای محمد به اهل مکه و مشرکان بگو که حق از طرف خدا و پروردگار شما آمده است که همان قرآن باشد که در آن حقایق ق و آنچه که باید به آن عمل کنید تا نجات پیدا کنید آمده است پس هر کس ایمان بیاورد و بر مقتضای ایمان عمل کند همانا این عملش برای خودش است چراکه نفع این عمل به خود شخص برمیگردد و هر کس س که س از ایمان و اطاعت اذین امر سربازند همانا بر در خود ستم کرده است است چرا که وبال این عمل است به خودش برمی گردد و اینکه من محمد در اعمال شما وکیل نیستم و با به خاطر اعمال شما مورد مواخذه قرار نمیگیرم و دیگر اینکه سودی ونفعی برای من در اعمال شما نیست و من فقط پیام رسان هستم.

مستندات
(قُلۡ یَـٰۤأَیُّهَا ٱلنَّاسُ قَدۡ جَاۤءَكُمُ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّكُمۡۖ
ای محمد به اهل مکه بگو: (مظهری)
منظور از حق قرآن است. قرطبی
بعضی نیز گفته اند که منظور رسول الله است. (قرطبی)
علم حق و ثابت که مطابق واقعیت است، برای شما آمده است.(مظهری)
یعنی علم توحید و یکتاپرستی و احوال مبدا و معاد در قرآن آمده است. (مظهری)
پس عذری بخاطر ندانستن باقی نمانده است.(مظهری)
فَمَنِ اهْتَدى فَإِنَّما يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ
با قبول آن و حرکت در آن مسیر و بر طبق مقتضای ایمان حرکت کرد، نفعش به خودش برمیگردد. (مظهری)
هدف از این سخن این است که بدانند رسول الله ص را چیزی و نفعی از ایمان و کفر این افراد، نمیرسد. و تنزیه رسول الله ص از این مساله است که اینکاررا برای نفع خودش انجام میدهد. (ابوسعود)
وَمَن ضَلَّ فَإِنَّمَا یَضِلُّ عَلَیۡهَاۖ
با انکار و عناد و گردنکشی، پس وبال عملش به خودش برمیگردد.
وَمَاۤ أَنَا۠ عَلَیۡكُم بِوَكِیلࣲ
امر به شما به من موکول نشده است تا که بخاطر گمراهی شما ، من مورد مواخذه قرار بگیرم. (مظهری)
من فقط ترساننده و بشارت دهنده هستم. (ابوسعود)
من بر شما مسلط نیستم و این قبل امر به جنگ با کفار است. (بحرالعلوم)
وَاتَّبِعْ مَا يُوحَىٰ إِلَيْكَ وَاصْبِرْ حَتَّىٰ يَحْكُمَ اللَّهُ ۚ وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ ﴿109﴾
يُونُس
مستندات
واتبع ما يوحى إليك واصبر
بعضی گفته اند که آیه با آیه ی قتال منسوخ شده است. (قرطبی)
بعضی نیز گفته اند: منسوخ نبوده بلکه منظور این است که بر طاعت الله و بر دوری از گناه صبور باش. (قرطبی)
وقتی دیدی که آنان تو را تصدیق نمیکنند و بر تکذیب خود هستند، بر آنچه از قرآن نازل شده است عمل کن و بر تکذیب آنان شکیبایی کن تا وقتی که الله بر عذاب آنان در دنیا و آخرت حکم کند. (بحرالعلوم)
گفته شده است: صبر کن تا وقتی که الله مومنان به قتال با آنان امر کند. (بحرالعلوم)
وقتی این آیه نازل شد رسول الله صلی الله علیه و سلم انصار جمع کرد و فرمود بعد من انتخابی صورت خواهد گرفت در آن زمان شکیبا باشید تا اینکه در حوض کوثر به همدیگر برسیم و ملاقات کنیم. (قرطبی)
از انس رض نیز روایت شده است و بعد گفت: ولی آنان صبر پیشه نکردند. (قرطبی)
حتى يحكم الله وهو خير الحاكمين
امکان خطا در حکم الهی وجود ندارد چراکه الله متعال بر نهان افراد نیز علم دارد و مطلع است همچنانکه بر ظاهر آنان اطلاع دارد. (مظهری)
تا اینکه الله متعال حکم به قتال کرده و حکم به نسخ تمامی ادیان کرده و دینت را در تمامی اطراف جهان گسترش دهد. (الفواتح الالهیه)
از آنچه که به تو وحی میشود از اوامر و و نهی های من تبعیت کن و صبور باش تا اینکه حکم خدا مبنی بر جنگ با کفار بیاید و دین تو را غالب بگرداند. الله متعال عادل ترین حکم کنندگان است چراکه در نهان و آشکار مردم آگاه است.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
هُود
الر ۚ كِتَابٌ أُحْكِمَتْ آيَاتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ ﴿1﴾
هُود
تفسیر

الف لام را، این قرآن کتابی است که قابل منسوخ شدن نیست و با دلایل محکم کرده شده است و احکام آن و وعد و وعید آن به تفصیل آمده است و آیه آیه و سوره سوره تقسیم شده است و این کتاب از طرف الله با حکمت و آگاه آمده است و این محکم گرداندن و تفصیل از طرف الله است.

مستندات
تفسیر سوره هود
بعد سوره ی یونس نازل شده است. (رازی)
الر ۚ
الله منظور از این حروف را خوب میداند.
از جمله آیات متشابه است که در معنی آن غور کرده نشود.
كِتَابٌ أُحْكِمَتْ آيَاتُهُ:
یعنی این کتاب که قرآن باشد، از باطل باز داشته شده است در نتیجه در آن تناقض و کژی در آن یافت نمیشود. (بحر العلوم)
ابن عباس: آنچنانکه کتب دیگر منسوخ شده اند این کتاب منسوخ شدنی نیست. (بغوی)
معانی این کتاب (قرآن) که مشتمل بر توحید و نبوت و معاد است، نسخ پذیر نیست پس در غایت محکمی است. (رازی)
این کتاب در فصاحت و استواری به حدی رسیده است که قابل معارضه نیست. (رازی)
با دلایل قطعی محکم کرده شده است. که نشان می دهد د از نزد الله متعال است.(ابوسعود)
آیات یعنی دلایل، و همچنین میتواند به معنی نشانه باشد و همچنین عبرت ها معنی دهد. (تاویلات اهل سنت)
ثُمَّ فُصِّلَتْ:
معنی ثُم در اینجا به معنی بعد زمانی نیست بلکه منظور این است که این کتاب محکم است و بعد آن صفت دیگرش تفصیل نیز هست. (ملخص از رازی)
امر و نهی آن بیان شده است. (بحر العلوم)
از عکرمه و ضحاک: بین حق و باطل را جدا کرده ایم. (رازی)
از حسن: به امر و نهی محکم کرده شده است و به وعد و وعید و ثواب و عذاب، تفصیل شده است. (بحر العلوم)
یعنی سوره سوره و آیه آیه تفصیل داده شده است. (نسفی)
در این کتاب، آنچه عابد نیاز دارد به تفصیل بیان شده است. (نسفی)
ابن عباس: با احکام و حلال و حرام تفصیل و شرح شده است. (بغوی)
مجاهد: فصلت یعنی تفسیر شده است. (بحر العلوم)
قتبی: احکمت یعنی منسوخ نشده است و با حلال و حرام تفصیل و شرح شده است.(بحر العلوم)
گفته شده است: فصلت یعنی یک دفعه و یکباره نازل نشده است بلکه کم کم نازل شده است. (بحر العلوم)
فصلت دارای فصول مختلف است از قبیل احکام و دلایل و مواعظ. ابوسعود
مِن لَّدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ:
یعنی جبرییل این قرآن را از طرف الله متعال نازل کرده است. (بحر العلوم)
در فرمانش با حکمت است و بر بندگانش و اعمال آنان آگاه است. (بحر العلوم)
محکم گرداندن و تفصیلش از نزد الله متعال است. (نسفی)
أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا اللَّهَ ۚ إِنَّنِي لَكُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ وَبَشِيرٌ ﴿2﴾
هُود
تفسیر

از جملهی محکم بودن و تفصیل این است که شما غیر الله را پرستش نکنید و من (محمد) بشارت دهنده ی کسانی هستم که ایمان بیاورند و مخلص باشند و بیم دهنده ی شما هستم برای کسانیکه از ایمان سر باز زنند و ایمان نیاورند. نکته باید دانست که احکام و تفصیل کتاب از طرف الله است و این را فرستاده ی وی که محمد ص است بشارت و بیم میدهد پس توحید و قرآن و رسول، همه از ارکان دین هستند.

مستندات
أَلَّا تَعۡبُدُوٓاْ إِلَّا ٱللَّهَۚ
در این کتاب آمده است که غیر الله عبادت نشود عبادت نکنید غیر الله را. تفسیر مظهری
بدانید غیر الله را عبادت نکنید. مظهری
تا باشد که غیر خدا را عبادت نکنید یعنی احکام شرعی را بیان داشت و محکم گردانید تا اینکه غیر الله را عبادت نکنید.(ابوسعود)
یعنی عبادت غیر الله را ترک کنید ابوسعود
إِنَّنِي لَكُم مِّنۡهُ نَذِيرٞ وَبَشِيرٞ
من از طرف الله بشارت دهنده ثواب برای اهل توحید و بیم دهنده ی به عذاب برای شرک هستم. (مظهری)
بیم دهنده هستم به عذاب الهی اگر عبادت غیر الله را ترک نکنید. ابوسعود.
وقتی مهمترین جزء ایمان را که همان توحید باشد ذکر کرد در ادامه تاکید کرد که حضرت رسول فرستاده پوست پست همچنانکه توحید شرط ایمان است و رکن ایمان است قبول رسالت حضرت رسول نیز از ارکان ایمان است ابوسعود
وَأَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُمَتِّعْكُمْ مَتَاعًا حَسَنًا إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى وَيُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ ۖ وَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ كَبِيرٍ ﴿3﴾
هُود
تفسیر

و اینکه از شرک و گناهان طلب آمرزش کنید و به سوی وی تعالی بازگردید و توبه کنید، و الله نیز به سبب استغفار و توبه ی شما به شما آرامش و راحتی زندگی خواهد داد و به خوشی زندگی خواهید کرد و در آخرت از نوع زندگی خود در دنیا خوشنود خواهید شد و قناعت به شما میدهد تا وقتی که اجل شما که نزد الله معلوم است برسد و اگر از فرمان من روی گردانید و طلب آمرزش نکنید و اطاعت نکنید پس من (از انجا که یقین دارم بر شما عذاب نازل خواهد شد) از اینکه بر شما عذاب روز بزرگ که همان قیامت باشد، میترسم و هراس دارم.

مستندات
وَأَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ
شما را امر به توحید و امر به طلب آمرزش کرده است. (نسفی)
از شرک به وی آمرزش بطلبید. (نسفی)
ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ
به سوی وی برگردید با اطاعت و فرمانبرداری از وی. (نسفی)
از شرک آمرزش طلبید و از گناهان توبه کنید. (ابوسعود)
گفته شده است: استغفار یعنی درخواست کمک و یاری از الله تا از آنچه شایسته نیست دوری کند و توبه یعنی سعی انسان بر فرمانبرداری. (نیسابوری)
يُمَتِّعْكُم مَّتَاعًا حَسَنًا
نفع را برای شما در دنیا طولانی میگرداند با منافعی نیکو و وسعت عیش و نعمتهای پی در پی. (نسفی)
از آرامش و راحتی شما را بهره مند میکند. (بیضاوی)
شما را در دنیا منفعتی میرساند که در آخرت از این نوع بهره مندی در دنیا خوشحال خواهد شد ولی کفار در آخرت از نوع لذت و بهره مندی خود در دنیا خوشحال نخواهند شد، چراکه بهره مندی کفار در دنیا بریا نفع دنیوی است و بهره مندی مومن از برای توشه ی آخرت است. (تاویلات اهل سنت)
چراکه گناه است که مصیبتها و بلایا را به سوی انسان جلب میکند. (مظهری)
گفته شده است: زندگی نیک راضی شدن به آنچه قسمت وی است و صبر بر آنچه ندارد است. (مظهری)
إِلَىٰ أَجَلٍ مُّسَمًّى
تا وقت مرگ شما. (نسفی)
یعنی تا وقت مرگتان بهره مند میکند و شما را مستاصل و ریشه کن نمیکند. (بیضاوی)
وَيُؤْتِ كُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ
و در آخرت به هرکس که دارای برتری علمی بود را پاداش برتری وی داده خواهد شد و از وی کم کرده نشود. (نسفی)
برای هر صاحب فضل و فزونی در دین به وی خیر دنیا و آخرت عطا میکند. (بیضاوی)
وعده به موحد توبه کننده است. (بیضاوی)
صاحب فضل در طاعت و عمل را جزا داده خواهد شد در این دنیا ویا در آخرت. (ابوسعود)
هر صاحب فضل در هر چیز به فضل الله آن را دارا شده است. (تاویلات اهل سنت)
در دنیا با توفیق دادن و آرامش قلب و لذت و راحتی با یاد الله و بشارت و در آخرت به کثرت ثواب و قرب الهی، جزای فضلش داده میشود. (مظهری)
وَإِن تَوَلَّوْا فَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ كَبِيرٍ
اگر روی گردان شوید، از عذاب روز قیامت بر شما میترسم. (نسفی)
روزگار سختی ها است که گفته میشود دچار قحطی شده اند که مجبور به خوردن مردار شدند. (بیضاوی)
اگر از توحید و استغفار و توبه روی گردانید، من از روی دل رحمی و شفقت به شما از اینکه بر شما عذاب روز قیامت میترسم. (ابوسعود)
إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ ۖ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿4﴾
هُود
تفسیر

بازگشت شما بعد مرگ و حساب و پاداش شما فقط به سوی الله است و حاکم و جزادهنده اوست و او بر همه چیز من جمله عذاب گردنکشان، تواناست. نکته: این بازگشت در روز قیامت خواهد بود که تنها حاکم و جزا دهنده الله متعال است.

مستندات
إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ
بازگشت تمامی کارهای شما در دنیا و آخرت به سوی الله است. (مظهری)
در آن روز حکمی به کسی غیر از الله نیست و چیزی جز جزای وی تعالی نیست. (نیسابوری)
رجوع شما به سوی وی با مردن و بعد زنده شدن برای جزا فقط به سوی وی تعالی است. (ابوسعود)
وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
او بر عذاب و پاداش در دنیا و آخرت تواناست. (مظهری)
و اوست که بر هر چیزی قادر است و حکمش نافذ. (نیسابوری)
پس بر اعاده و دوباره زنده کردن شما قادر است. (نسفی)
أَلَا إِنَّهُمْ يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخْفُوا مِنْهُ ۚ أَلَا حِينَ يَسْتَغْشُونَ ثِيَابَهُمْ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ ۚ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ ﴿5﴾
هُود
تفسیر

هان آگاه باشید آنان سینه های خود را از حق کج کرده به باطل روی میگردانند تا بلکه بتوانند آنچه در دل دارند را از الله مخفی بدارند و الله به رسولش و مومنان اطلاع ندهد، آگاه باشند که وقتی آنان خود را در لحاف و لباس میپوشانند و به روی خود میکشند الله متعال آنچه را که پنهان میکنند و آنچه را که اظهار میکنند را میداند و الله متعال دانا به آنچه در دلها میگذرد است.

مستندات
أَلَا إِنَّهُمْ يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخْفُوا مِنْهُ
در مورد اخنس پسر شریق منافق نازل شده است که شیرین سخن و زیبا منظر بود و وقتی رسول الله ص میدید، اظهار محبت میکرد و آنچه در دل از دشمنی داشت را پنهان میکرد. (بغوی)
از حق سینه برمیگردانند. (نسفی)
سعی دارند از الله مخفی بدارند تا رسول الله ص و مومنان از این رویگردانی آنان مطلع نشوند. (نسفی)
عبدالله پسر شداد گوید: در مورد بعضی از منافقان نازل شده است که وقتی آنها رسول الله ص را میدیدند روی خود را با لباس خود میپوشاندند و سرشان را به زیر میافکندند تا رسول الله ص آنها را نبینند. (بغوی)
قتاده: سینه های خود را کج میکردند تا قران و وعظ را نشنوند. (بغوی)
گفته شده است: افرادی از کفار به خانه ی خود وارد شده و پرده میانداخت و سینه اش را خم میکرد و خود را با لباس میپوشاند و بعد میگفت: آیا الله آنچه در قلبم هست را میداند؟ (بغوی)
آیه مکی است و منافقان در مدینه بوده اند پس گفتن اینکه در مورد منافقان نازل شده است، بعید است. (بیضاوی)
اگر شان نزول را در حق یهود بنی قریظه بگیریم در این صورت آیه از جمله ی اخبار از آینده قرار گرفته و جزو معجزات خواهد بود. (آلوسی)
يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخْفُوا مِنْهُ
یعنی آنچه در قلب خود از کینه و دشمنی دارند را پنهان میکنند. (بغوی)
با قلبهایشان روی گردانی میکردند تا از رسول الله ص مخفی بدارند. (بغوی)
مجاهد: اگر میتوانستند از الله مخفی میداشتند. (بغوی)
أَلَا حِينَ يَسْتَغْشُونَ ثِيَابَهُمْ
وقتی سرهایشان را با لباس خود میپوشاندند... (بغوی)
وقتی به رختخواب رفته و به روی خود لحاف میاندازند را نیز میداند. وجه ذکر این مطلب این است که وقتی به رختخواب رفته میشود اکثر آن سخن نفسانی و درونی است. (ابوسعود)
يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ ۚ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ
ازهری گوید: معنی اول تا آخر آیه این است که کسانیکه دشمنی خود را با رسول الله ص مخفی میدارند حال آنان بر ما مخفی و پنهان نمیماند. (بغوی)
در علم الله تفاوتی بین مخفی داشتن و آشکار کردن انان نیست. (نسفی)
به آنچه در درون سینه هاست، داناست. (نسفی)
به قلبها و احوال قلبها آگاه است. (بیضاوی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود