0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
يَقْدُمُ قَوْمَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَوْرَدَهُمُ النَّارَ ۖ وَبِئْسَ الْوِرْدُ الْمَوْرُودُ ﴿98﴾
هُود
تفسیر

فرعون جلودار قومش چه اشراف و چه غیر آنهاست در روز قیامت و آنان را به آتش میبرد انگار که آنان را به آب دادن به محل آب ببرد و این وارد شدن چه ورود بدی است و اینان چه بد وارد شوندگانی هستند.

مستندات
يَقْدُمُ قَوْمَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
جواب سوال از عاقبت تبعیت کنندگان و تبعیت شونده است. (آلوسی) یعنی جواب اینکه عاقبت فرعون و تبعیت کنندگان چه شد است.
عاقبت آنان چگونه مورد پسند باشد در حالیکه وی .... (آلوسی)
جلودار قومش است و آنان را وارد آتش میکند. (مظهری)
همچنانکه در گمراهی آنان را راهبر بود و پیش میبرد در به دوزخ رفتن نیز جلودار آنان است. (ابوسعود)
فَأَوْرَدَهُمُ النَّارَ
در دنیا آنان را وارد آتش میکند یعنی به کفر وارد میکند که موجب به آتش رفتن است. (آلوسی)
وارد شدن به آتش را همانند وارد شدن بر آب در نظر گرفت. (مظهری)
وَبِئْسَ الْوِرْدُ الْمَوْرُودُ
چه بد وردگاهی است که اینان وارد میشوند که همان آتش است. (آلوسی)
چه بد هستند وارد شوندگان به آتش که اینان باشند. (آلوسی)
چه بد ورودی بود این ورود انها چراکه ورود برای رفع عطش است ولی انها به آتش وارد میشوند. (مظهری)
وَأُتْبِعُوا فِي هَٰذِهِ لَعْنَةً وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ ۚ بِئْسَ الرِّفْدُ الْمَرْفُودُ ﴿99﴾
هُود
تفسیر

این عمل انان باعث شد که در دنیا لعنت پی آنان باشد و لعنت کنندگان آن را در دنیا لعنت کنند و در قیامت نیز لعنت برای آنان است و این مورد لعن بودن و این لعنت چه بد نصیبی است که نصیب انان شده است و چه بد کمکی است که برای اینان آمده است. نکته: ذکر لعنت در دنیا و بعد در قیامت نیز مورد لعن بودن آنان را بیان کردن برای روشن کردن این مطلب است که آنان در دنیا لعنت شدند چراکه مستحق آن لعنت بوده اند و مورد لعن بودن آنان از لعنت قیامت کم نکرد بلکه در دنیا و آخرت مستحق لعن شده اند.

مستندات
وَأُتْبِعُوا فِي هَٰذِهِ لَعْنَةً
اشرافی که از فرعون تبعیت کردند، در دنیا در پی آنها لعنتی بزرگ آورده اند طوری که امتهای بعد آنان تا روز قیامت آنان را مورد لعن قرار میدهند. (ابوسعود)
در دنیا به زبان انبیاء و مومنان مورد لعن قرار گرفتند. (مظهری)
وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ
طوریکه اهل موقف همگی آنها را لعنت میکنند. (ابوسعود)
در روز قیامت نیز آنها را لعن میکنند. (مظهری)
بِئْسَ الرِّفْدُ الْمَرْفُودُ
چه بد کمک کمک شوندگان است. (ابوسعود)
کمک نامیدن لعنت برای این است که هر یک از لعنتهای موید لعنت دیگر هستند. (ابوسعود)
چه بد نصیب نصیب گیرندگان است این لعنت. (مظهری)
ذَٰلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْقُرَىٰ نَقُصُّهُ عَلَيْكَ ۖ مِنْهَا قَائِمٌ وَحَصِيدٌ ﴿100﴾
هُود
تفسیر

آن داستانها که از آبادی ها و اهل آن در این سوره بیان کردیم بعضی از آنها هنوز هستند و آثار آنها پیداست و بعضی دیگر اثری از آنها باقی نمانده است.

مستندات
ذَٰلِكَ مِنْ أَنبَاءِ الْقُرَىٰ نَقُصُّهُ عَلَيْكَ
آن خبرهایی که گفته شد از اخبار امتهای هلاک شده اند... (نسفی)
آن اخبار آبادی و امتهاییکه در این سوره ذکر شده است، از علوم غیبی است که رسالت تو با آن در آمیخته است و این نشانه ای برای برای نبوت تو است. (تاویلات اهل سنت)
مِنْهَا قَائِمٌ وَحَصِيدٌ
از آن آبادی ها بعضی از آنها باقی هستند و بعضی نیز اثر آنان نیز پاک شده است. (نسفی)
بعضی اهلش هلاک شده ولی خود آبادی باقی است و بعض دیگر آبادی همراه با اهلش هلاک شده اند و اثری از آنها نیست. (جلالین)
بعضی را مکان انها را میبینی و بعضی دیگر اثری از آنها را نمیبینی و مکانشان را نیز نمیبینی. (تاویلات اهل سنت)
از حسن: بعضی از آنها پابرجا هستند و آنچه الله هلاک کرده است بیشتر است. (تاویلات اهل سنت)
وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَٰكِنْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ۖ فَمَا أَغْنَتْ عَنْهُمْ آلِهَتُهُمُ الَّتِي يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ لَمَّا جَاءَ أَمْرُ رَبِّكَ ۖ وَمَا زَادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ ﴿101﴾
هُود
تفسیر

ما با عذاب دادن آنها به آنها ظلم نکرده ایم و چیزی را در غیر موضع خود قرار ندادیم بلکه این کفار خودشان بودند که با انجام گناه و کفر ورزیدن به خود ظلم کرده و مستحق عذاب و هلاک گشتند و آنچه که از غیر الله عبادت میکردند، از انها چیزی را دفع نکرد و سودی به آنها نرساند و آن بتان چیزی برای آنها به غیر از هلاک و زیان و نابودی برای آنها نداشت.

مستندات
وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ
ما (الله متعال) به آنها ظلم نکرده است چراکه همه ی اینها ملک وی تعالی هستند و هر صاحب ملکی حق هلاک ملک خود را دارد و با این عمل به ظالم بودن متصف نمیشود و آنان ظلم کردند چراکه در حقیقت ملک اینان نبوده است و هرکس ملک دیگری را هلاک کند ظالم است. (تاویلات اهل سنت)
ظلم گذاشتن یک چیز در غیر موضع آن چیز را گویند. (تاویلات اهل سنت)
ما به عذاب آنها به آنها ظلم نکرده ایم بلکه خود انها مستحق آن شدند با ارتکاب آنچه مرتکب شدند. (تاویلات اهل سنت)
ما با عذاب آنها به آنها ظلم نکرده ایم. (خازن)
وَلَٰكِن ظَلَمُوا أَنفُسَهُمْ
ظلم آنها به خود: الف: با عبادت غیر الله به خود ظلم کرده اند. ب: منصرف کردن مردم از دین حق و جلوگیری از اشاعه ی دین الله. ج: با درخواست نزول عذاب بر خودشان. (تاویلات اهل سنت)
آنان خود با انجام معاصی و کفر به خود ظلم کرده اند. (خازن)
فَمَا أَغْنَتْ عَنْهُمْ آلِهَتُهُمُ الَّتِي يَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ مِن شَيْءٍ لَّمَّا جَاءَ أَمْرُ رَبِّكَ
عبادت غیر الله که انجام دادند، از آنان چیزی را دفع نکرد وقتی عذاب الله آمد. (تاویلات اهل سنت)
عبادت بتان برای آنان آن فایده ای که انتظار داشتند را نیافتند. (تاویلات اهل سنت)
بتان آنها سودی به آنها نداشت و عذاب را نیز از آنها دفع نکرد. (خازن)
آنچه که عبادت میکردند. (قرطبی)
وَمَا زَادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ
عبادت آن بتان چیزی به جز زیان برای آنها نداشت. (تاویلات اهل سنت)
أَبُو عَوْسَجَةَ: غیر از فساد چیزی نداشت. (تاویلات اهل سنت)
ابوعبیده: غیر از هلاکی و نابودی چیزی نداشت. (تاویلات اهل سنت)
غیر از شر نداشت. (تاویلات اهل سنت)
یعنی عبادت بتان باعث زیان آنها در آخرت شد. (قرطبی)
وَكَذَٰلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذَا أَخَذَ الْقُرَىٰ وَهِيَ ظَالِمَةٌ ۚ إِنَّ أَخْذَهُ أَلِيمٌ شَدِيدٌ ﴿102﴾
هُود
تفسیر

و اینچنین است گرفتن الله ظالمان را وقتی اهل آبادی ها را بگیرد در حالیکه اهل ان ظالم باشند و قطعا گرفتن الله سخت دردناک است که راه خلاصی از آن نیست. نکته: با انجام گناه و فورا دچار عذاب نشدن و زیان ندیدن ما را از گرفتن الله غافل نکند که گرفتنش سخت دردآور است.

مستندات
وَكَذَٰلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ
مانند همین گرفتنهای خدا که برای شما در این سوره بیان کردیم است، گرفتن الله است.. (خازن)
إِذَا أَخَذَ الْقُرَىٰ وَهِيَ ظَالِمَةٌ
وقتی که بگیرد اهل آبادی ها را در حالیکه اهل آن ظالم باشند. (خازن)
آنچه صورت گرفته است، مواخذه ی ظلم آنان است. (خازن)
نسبت گرفتن به خود آبادی دادن در اینجا برای بیان این مطلب است که هلاک اهل به خود آبادی ها نیز سرایت میکند و آنها را نیز تحت تاثیر قرار میدهد. (ابوسعود)
إِنَّ أَخْذَهُ أَلِيمٌ شَدِيدٌ
گرفتن الله، دردآور است که امید خلاصی از آن نیست. (خازن)
رسول الله ص: همانا الله متعال به ظالم مهلت میدهد و وقتی وقت مواخذه رسید دیگر برای وی راه فراری نیست. (خازن)
دردناک و سخت است برای کسانی که دچار آن میشوند. (ابوسعود)
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِمَنْ خَافَ عَذَابَ الْآخِرَةِ ۚ ذَٰلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النَّاسُ وَذَٰلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ ﴿103﴾
هُود
تفسیر

در اخبار امتهای هلاک شده و عذاب ان امتها، عبرت و موعظه ای بلیغ است برای کسانیکه از عذاب آخرت میترسند و آن روز قیامت روزی است که همه ی انسانها جمع کرده میشوند و آن روزی است که تمام خلائق حاضر میشوند. نکته: ترسیدن از عذاب آخرت لازمه اش این است که به آخرت و زنده شدن پس از مرگ ایمان داشته باشد.

مستندات
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ
در آنچه بر سر امتهای هلاک شده ی گذشته آمده است. (بیضاوی)
در آنچه که الله برای شما قصه ی ان را بیان کرده است. (بیضاوی)
لَآيَةً
عبرت است. (بیضاوی)
لِّمَنْ خَافَ عَذَابَ الْآخِرَةِ
چراکه انان میدانند انچه بر سر این امتها آمده است نمونه هایی از عذاب آخرت هستند که بر سر مجرمان خواهد آمد. (بیضاوی)
و یا از ارتکاب موجات هلاک دوری میکنند چراکه میدانند این عذاب از طرف الله مختار آمده است که هرکس را خواست عذاب میدهد و هرکس را خواست مورد بخشش قرار میدهد. (بیضاوی)
چراکه کسی که آخرت را انکار میکند این حوادث را به الله مختار نسبت نمیدهد بلکه آن را به اسباب فلکی نسبت میدهد. (بیضاوی)
برای کسانیکه اعتقاد دارند که آن روز صحت دارد و وجود دارد. (نسفی)
ۚ ذَٰلِكَ
آن روز قیامت. (بیضاوی)
يَوْمٌ مَّجْمُوعٌ لَّهُ النَّاسُ
انسانها را برای آن جمع کرده میشوند. (بیضاوی)
یعنی جمع شدن در روز قیامت قطعی است و ثابت است. (بیضاوی)
وَذَٰلِكَ يَوْمٌ مَّشْهُودٌ
اهل آسمانها و زمین حاضر کرده شده اند. (بیضاوی)
یعنی شاهدان آن روز زیاد هستند. (بیضاوی)
جمیع خلائق در آن حاضر شوند. (جلالین)
وَمَا نُؤَخِّرُهُ إِلَّا لِأَجَلٍ مَعْدُودٍ ﴿104﴾
هُود
تفسیر

و ما برپاشدن قیامت را تاخیر نمیکنیم مگر تا مدت معدودی. نکته: هرانچه که به شماره و عدد در امد، الاخره خواهد امد پس زمان شمرده شده ای برای برپایی قیامت باقی مانده است.

مستندات
تا زمان مشخصی ان را به تاخیر میاندازیم. (بحر العلوم)
گفته میشود: تا انقضای دنیا آن را به تاخیر میاندازیم. (بحر العلوم)
یعنی ما بر برپاداشت قیامت در همین لحظه قادر هستیم منتها تا وقت معدودی ان را به تاخیر میاندازیم. (بحر العلوم)
تاخیر تا زمانی معدود که نزد الله معلوم است، صورت میگیرد. (بغوی)
يَوْمَ يَأْتِ لَا تَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلَّا بِإِذْنِهِ ۚ فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ ﴿105﴾
هُود
تفسیر

روزی که قیامت میشود، بعضی از مردم بدبخت هستند و بعضی دیگر خوشبخت.

مستندات
يَوْمَ يَأْتِ
آن روز که بیاید.. (خازن)
لَا تَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلَّا بِإِذْنِهِ
گفته شده است: جمیع خلائق ساکت شوند و کسی تا الله تعالی اجازه ندهد، صحبت نکند. (خازن)
روز قیامت روز طولانی است که در مدتی از ان مردم از شدت خوف و بیم آن روز نمیتوانند صحبت کنند و بعد در مواقعی اجازه داده شود، سخن میگویند و در بعضی مواقع از آن، این ترس کمتر میشود و آنان انکار میکنند و مجادله میکنند. (خازن)
گفته اند: منظور این است که کسی به شفاعت سخن نگوید مگر اینکه الله تعالی به وی اجازه ی شفاعت بدهد. (خازن)
فَمِنْهُمْ
از اهل موقف هستند... (خازن)
در روز قیامت بعضی از مردم شقی هستند که به آتش عذاب داده میشوند و بعضی سعید هستند که در جنت مورد احترام هستند. (بحر العلوم)
شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ
شقاوت ضد ساعدت است و سعادت این است که اسباب الهی بنده را یاری کنند و مساعده میکنند برای انجام کارهای نیک. (خازن)
سعادت بر دو قسم است یکی دنیوی و دیگری اخروی و این اخروی نهایت ساعدت است که انسان را به جنت میرساند و شقاوت نیز چنین است و بدترین آن، شقاوت اخروی است که انسان را به دوزخ میبرد. (خازن)
از بین مردم کسانی هستند که بر آنها شقاوت سبقت جسته است و بعضی دیگر را سعادت. (بغوی)
فَأَمَّا الَّذِينَ شَقُوا فَفِي النَّارِ لَهُمْ فِيهَا زَفِيرٌ وَشَهِيقٌ ﴿106﴾
هُود
تفسیر

و اما آنان که اهل شقاوت هستند، در آتش باقی خواهند بود مادامی که آسمانها و زمین از نوع خاصشان باقی هستند مگر اینکه الله چیزی بخواهد که همان خواهد شد و در اینجا الله خواسته است که مشرکین و کفار ابدی در آتش بمانند. و الله انجام دهنده ی چیزی است که خودش اراده کند و در این مورد بر وی اعتراضی نیست و همه چیز در اراده ی الله متعال است.

مستندات
فَأَمَّا الَّذِينَ شَقُوا فَفِي النَّارِ
لَهُمْ فِيهَا زَفِيرٌ
برای آنان زفیر است و آن اول صدای خر است. (نسفی)
بعضی گفته اند: زفیر به صدایی که چیزی از آن فهمیده نمیشود اطلاق میشود مثل آه و ناله. (تاویلات اهل سنت)
وَشَهِيقٌ
و برای آنان شهیق است و آن آخر صدای خر است. (نسفی)
و یا زفیر و شهیق به معنی نفس به درون کشیدن و بیرون آوردن است. (نسفی)
و شهیق هرآنچه از صدا که بلند است. (تاویلات اهل سنت)
منظور بیان شدت اضطراب و غم آنان است که نفس نفس میزنند. (بیضاوی)
تشبیه حال آنان است به کسیکه حرارت به قلب وی رسیده است و روحش حبس شده است. (بیضاوی)
ممکن است منظور از این دو کلمه این باشد که اهل دوزخ بعد اینکه دعا و ندای بسیار انجام دادند از آنان صدایی شنیده میشود ولی چیزی از آن فهمیده نمیشود همانند ناله ی جانوران در وقت درد کشیدن، از آنها شنیده میشود. (تاویلات اهل سنت)
و یا تشبیه حال جیغ زدن آنان به حال صدای خر است. (بیضاوی)
خَالِدِينَ فِيهَا مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ إِلَّا مَا شَاءَ رَبُّكَ ۚ إِنَّ رَبَّكَ فَعَّالٌ لِمَا يُرِيدُ ﴿107﴾
هُود
تفسیر

و اما آنان که اهل شقاوت هستند، در آتش باقی خواهند بود مادامی که آسمانها و زمین از نوع خاصشان باقی هستند مگر اینکه الله چیزی بخواهد که همان خواهد شد و در اینجا الله خواسته است که مشرکین و کفار ابدی در آتش بمانند. و الله انجام دهنده ی چیزی است که خودش اراده کند و در این مورد بر وی اعتراضی نیست و همه چیز در اراده ی الله متعال است.

مستندات
خَالِدِينَ فِيهَا مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ
حال آنان مقدر شده که در آن همیشه باقی بمانند تا مدتی که آسمانها و زمین آخرت باقی هستند. (نسفی)
و آسمانها وزمین آخرت دائمی و ابدی هستند. (نسفی)
گفته شده است: تا وقتی که بالا و پایین هست. (نسفی)
ویا هدف از این کلام، بیان ابدی بودن است همچنانکه عرب گوید: تا وقتی که کوکب میدرخشد. (نسفی)
و یا منظور این است: آنان همیشگی در عذاب جسمانی نخواهند بود بلکه انواع عذابهای روحی و روانی را نیز خواهند داشت. (ابوسعود)
آن عذاب روحانی به اندازه ای خواهد بود که عذاب جسمانی آتش را فراموش خواهند کرد. (ابوسعود)
مادامی که اهل دنیا هستند، آسمانها و زمین نیز برای آنان باقی است، پس عذاب آنان نیز مثل همین، همیشگی خواهد بود مادامی که خودشان هستند. (تاویلات اهل سنت)
إِلَّا مَا شَاءَ رَبُّكَ
استثنای از عذاب به آتش است چراکه اهل دوزخ همیشه به آتش عذاب داده نمیشوند بلکه برای آنان زمهریر نیز هست. (نسفی)
زمهریر سرمای شدید.
ویا منظور از ما شاء، من شاء است که در اینصورت چنین میشود که کسانی هستند که از آتش دوزخ بیرون آورده میشوند، و به بهشت برده میشوند که اهل جنت به انها، جهنمیون گویند و اینان از اهل بهشت نیز مسثنی شده اند چراکه مدتی را در جهنم بوده اند. (نسفی)
اگر مشیئت الهی تعلق گیرد که آنان در آتش نباشند، همان خواهد شد ولی این مشیئت نخواهد بود. (ابوسعود)
إِنَّ رَبَّكَ فَعَّالٌ لِّمَا يُرِيدُ
بدون اینکه بر وی تعالی اعتراضی باشد. (بیضاوی)
یعنی در جاودانه گذاشتن اهل شقاوت در آتش، به موجب اراده ی خودش عمل میکند و بر اساس مشیئت جاری خود حکم میراند. (ابوسعود)
وَأَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا فَفِي الْجَنَّةِ خَالِدِينَ فِيهَا مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ إِلَّا مَا شَاءَ رَبُّكَ ۖ عَطَاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ ﴿108﴾
هُود
تفسیر

و اما آنان که خوشبخت شده بودند، پس در جنت هستند برای همیشه مادامیکه آسمان ها و زمین خاصشان، پابرجاست مگر آن کسانی را که مدتی در آتش بودند وبعد الله خواست که به بهشت آیند. و بخشش بهشت برای آنان، منقطع نیست. نکته: در مورد استثناء که در دو آیه آمده است، باید مورد توجه قرار گیرد و از طرف دیگر از اصول ثابت عقیده ی اسلامی این است که کفار و مشرکین در جهنم برای همیشه خواهند بود و همچنین مومنان در بهشت برای همیشه خواهند بود، حال مفسرین در صدد جمع بین این دو بر آمدند و عده ای گفتند: منظور از کلمه ی ما که غالبا برای غیر عاقل بکار میرود در معنی من است پس معنی چنین میشود که در دوزخ میمانند مگر آنانکه الله خواست به بهشت بیاورد. در مورد بهشت مگر آنکه الله بخواهد که ما در متون دینی نداریم که کسی را از بهشت میکنند، حال میگویند منظور بیان ان مدتی است که قبل ورود به بهشت بوده اند و جوابی دیگر که داده اند این است که منظور اگر الله بخواهد است میشود ولی الله نمیخواهد پس در اختیار بودن ایجاب شدن آن چیز را نمیکند.

مستندات
وَأَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا فَفِي الْجَنَّةِ خَالِدِينَ فِيهَا
آن کسانی را که الله اراده ی سعادتشان کرد... (ملا علی قاری تفسیر)
کسانیکه با رحمت الله، خوشبخت شدند پس آنان در بهشت جاویدان خواهند بود. (طبری)
مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ
إِلَّا مَا شَاءَ رَبُّكَ
منظور مدتی است که گناهکاران مومن در آتش بوده اند. (مظهری)
و این افراد هرچند با عمل خود اهل شقاوت شدند ولی با ایمان خود از اهل سعادت گشتند.(مظهری)
مگر ان مدتی که در آتش بوده اند. (طبری)
گفته شده است: استثنای در هر دو فرقه، مدتی است که آنان در موقف برای حساب بوده اند میباشد و یا مدتی است که هر دو فریق در دنیا و در برزخ بوده اند. (مظهری)
عَطَاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ
عطائی غیر مقطوع برای آنان است. (ملا علی قاری تفسیر)
و این تصریح به این نکته است که ثواب غیر منقطع است و اگاهی دادن به این مطلب است که استثنای مذکور از ثواب نیست. (ملا علی قاری تفسیر)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود