0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
قَالَ يَا بُنَيَّ لَا تَقْصُصْ رُؤْيَاكَ عَلَىٰ إِخْوَتِكَ فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْدًا ۖ إِنَّ الشَّيْطَانَ لِلْإِنْسَانِ عَدُوٌّ مُبِينٌ ﴿5﴾
يُوسُف
تفسیر

یعقوب گفت: ای پسرکم، این داستان رویای خود را به براردانت نگو چراکه آنان در صدد حیلت بر تو خواهند آمد و نقشه ها خواهند کشید تا تو را هلاک کنند. قطعا شیطان برای انسانها، دشمن آشکار است.

مستندات
قَالَ يَا بُنَيَّ
پدرش گفت: ای پسرکم و این تصغیر از جهت شفقت و مهربانی بوده است و یا اینکه بخاطر سن کم یوسف گفته است. (مظهری)
لَا تَقْصُصْ رُؤْيَاكَ
قبل اینکه تاویل و تعبیر آن را بگوید، از روی رحم به یوسف این را گفت. (الفواتح الالهیه)
رویایی را که دیده ای را برای آنها یاد نکن. (الفواتح الالهیه)
عَلَىٰ إِخْوَتِكَ
بر برادرانت تا آنان بر تو بخاطر رفعت درجه ات، حسادت نکنند. (الفواتح الالهیه)
برادر پدری یوسف که یازده نفر بودند: يهوذا وروبيلُ وشمعونُ ولاوي وربالون ويشجُرُ ودينة، که از دختر خاله ی یعقوب، به نام لیا بوده اند و دان ونفتالي وجاد وآشر که از دو کنیز یعقوب (زلفة وبلهة) بوده اند. (ابوسعود)
اما بنیامین که برادر تنی وی بود و مادرشان راحیل بوده است، از جمله ی این یازده ستاره نبوده اند چراکه در بین سجده کنندگان به یوسف نبوده است. (ابوسعود)
فَيَكِيدُوا لَكَ كَيْدًا
با اغوای شیطان در صدد حیله برای دشمنی و هلاک تو، بر خواهند امد. (الفواتح الالهیه)
کیدی راسخ و متین که تو را یارای خلاصی از آن نخواهد بود. (ابوسعود)
و یا کیدی پنهان که تو متوجه آن نخواهی شد. (ابوسعود)
إِنَّ الشَّيْطَانَ لِلْإِنسَانِ عَدُوٌّ مُّبِينٌ
شیطان اغواء کننده و گمراه کننده برای انسان، دشمنیش آشکار است و حیله گری بزرگ است که با انسانها، در صورت و چهره ی دوست دشمنی میکند و در چهره ی اصلاح به تباهی مشغول است. (الفواتح الالهیه)
شیطان دشمن آشکار است که در اغوای برادرانت و تشویق آنان به آنچه که برای آنها در آن خیری نیست، دست بردار نخواهد بود. (ابوسعود)
گویا که یوسف سوال کرده است که چگونه برادرانم که در بیت نبوت پرورش یافته اند به این امر مبادر خواهند کرد؟ جواب آمد که شیطان آنان را به این کار بر میانگیزد. (ابوسعود)
وَكَذَٰلِكَ يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ وَيُعَلِّمُكَ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ وَيُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ وَعَلَىٰ آلِ يَعْقُوبَ كَمَا أَتَمَّهَا عَلَىٰ أَبَوَيْكَ مِنْ قَبْلُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ ۚ إِنَّ رَبَّكَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ ﴿6﴾
يُوسُف
تفسیر

همچنانکه الله متعال تو را بر دیدن چنین رویایی برگزیده است، تو را انتخاب کرده است و به تو علم تعبیر رویا و علم کتب و سنن انبیاء را میدهد و با این کار نعمت خودش را بر تو تکمیل خواهد کرد و بر آل یعقوب نیز با عنایت نبوت در خاندان یعقوب، نعمتش را تکمیل میکند همانطور که بر پدر بزرگت و پدرپدربزرگت نعمتش را تکمیل کرده است. قطعا پروردگارت، بر همه چیز من جمله اتفاقاتی که رخ خواهد داد و کارهاییکه برادرانت انجام خواهند داد داناست و بر بر حسب حکمتش کارها را انجام خواهد داد.

مستندات
وَكَذَٰلِكَ
مثل گزینش بدیع تو بر اینکه در عالم مثال آثارش را دیده ای و دیده ای که آن اجرام علوی بر تو سجده میکنند،... (ابوسعود)
يَجْتَبِيكَ رَبُّكَ
تو را برای کبریای خود بر میگزیند و از بین اشراف مردم و از سران قوم همه، تو را انتخاب میکند. (ابوسعود)
مصداق آن رویا را در عالم شهادت، آشکار میکند. (ابوسعود)
وَيُعَلِّمُكَ مِن تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ
و الله متعال به تو آن جنس از علوم را آموزش میدهد و مقدار قابل توجهی از آن را تا اطلاع پیدا کنی بر اینکه این حق است.(ابوسعود)
منظور از تاویل احادیث، تعبیر خواب است که اگر راست باشد از فرشته است و اگر چنین نباشد، حدیث نفس است و حدیث شیطان است. (ابوسعود)
گفته شده است: منظور تاویل مبهم و مرموز کتب الهی و سنن انبیاء است. (ابوسعود)
عبارت تاویل بجای تعبیر آوردن از این جهت است که رویای دیده شده بر آن چیزی که تعبیر کرده بر میگردد و همان میشود، گویا که حضرت یعقوب اشاره دارد به آنچه که بر یوسف رخ خواهد داد از تعبیر رویای دو زندانی. (ابوسعود)
و یعقوب این را به طریق وحی دانسته است. (ابوسعود)
گفته شده است: به یوسف تاویل صحف ابراهیم و غیر آن را اموزش داده است. (تاویلات اهل سنت)
وَيُتِمُّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ
نعمتش را بر تو با انضمام نبوت به پادشاهی، کامل میکند. (ابوسعود)
امکان دارد که رویا را یک نعمت در نظر بگیریم و هر یک از تعبیرات که به وقوع میپیوندند، تکمیل ان نعمت هستند. (ابوسعود)
همچنانکه پروردگارت تو به اینچنین رویاها، اختیار کرده است نعمتش را بر تو تکمیل میکند با وصل کردن نعمت دنیا به آخرت چراکه در دنیا نبوت و پادشاهی میدهد و در آخرت صاحب درجات بلند میشوی. (ابوسعود)
با نبوت دادن. (مظهری)
وَعَلَىٰ آلِ يَعْقُوبَ
و بر اهل یعقوب از پسران و غیر آنها است چراکه دیدن یوسف آنها را به مثال ستارگان، نشان میدهد که عاقبت آنان به نبوت ختم خواهد شد پس آنچه بالقوه داشته اند به فعل خواهد آمد پس برای آنان نیز تکمیل نعمت است. (ابوسعود)
گفته اند: منظور انبیای بنی اسرائیل هستند. (مظهری)
كَمَا أَتَمَّهَا عَلَىٰ أَبَوَيْكَ مِن قَبْلُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ
منظور از ابوین: پدربزگش و پدرپدربزرگش است. (نسفی)
بر تو نعمتش را تمام خواهد کرد آنچنانکه که بر پدرانت تکمیل کرده است یعنی نعمت نبوت و رسالت را بر تو ارزانی خواهد داشت. (ابوسعود)
اتمام نعمت بر ابراهیم این استکه وی را از آتش نجات داد و از ذبح فرزند نجات داد و خلیل خود گرفت. (ابوسعود)
و اتمام نعمت بر اسحاق این است که یعقوب و اسباط را از نسل وی قرار داد. (ابوسعود)
بعضی به این آیه استدلال کرده اند که ذبیح، اسحاق بوده است. (تاویلات اهل سنت)
إِنَّ رَبَّكَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
به همه چیز داناست. (ابوسعود)
انجام دهنده ی کارها بر حسب حکم و مصلحت خود است. (ابوسعود)
میداند که چه کسی شایسته ی برگزیده شدن است. (نسفی)
هرچیزی را سر جای خودش میگذارد. (نسفی)
به آنچه برادران یوسف انجام میدهند داناست. (تاویلات اهل سنت)
لَقَدْ كَانَ فِي يُوسُفَ وَإِخْوَتِهِ آيَاتٌ لِلسَّائِلِينَ ﴿7﴾
يُوسُف
تفسیر

قطعا در داستان یوسف و برادران ناتنی وی ، عبرت است برای عبرت گیرندگان و برای کسانیکه سوال کرده بودن، نشانه است بر نبوت رسول الله ص.

مستندات
در قصه ی آنها، نشانه های بزرگ است که بر قدرت الله و حکمتش دلالت میکنند. (ابوسعود)
لِّلسَّائِلِينَ
برای هرکس که از قصه ی انان میپرسد. (ابوسعود)
و برای کسانیکه طالب نشانه هستند و عبرت گیرنده هستند. (ابوسعود)
بر نبوت رسول الله ص نشانه ها هستند. (ابوسعود)
برای کسانیکه از رسول الله ص در مورد داستان آنان سوال کرده بودند. (ابوسعود)
عبرت است بر عبرت گیرندگان. (مظهری)
إِذْ قَالُوا لَيُوسُفُ وَأَخُوهُ أَحَبُّ إِلَىٰ أَبِينَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّ أَبَانَا لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ ﴿8﴾
يُوسُف
تفسیر

وقتی که برادران ناتنی یوسف گفتند: قطعا بر ما یقین است که یوسف و برادرش بنیامین از ما برای پدر دوستتر و خوشتر است، در حالیکه ما جماعت هستیم و پدرمان در این ترجیح، در اشتباه آشکار است.

مستندات
إِذْ قَالُوا
یعنی برادران یوسف گفتند:. (خازن)
لَيُوسُفُ وَأَخُوهُ
قسم که یوسف و برادرش بنیامین.. (خازن)
أَحَبُّ إِلَىٰ أَبِينَا مِنَّا
این را از روی حسادت به یوسف گفته اند. (خازن)
پدرمان وی را در محبت و منزلت، از ما بالاتر میگیرد. (بحر العلوم)
مقاتل: فضل یوسف در زیبایی بر مردم زمانش همانند فضل ماه چهاردهم بر بقیه ی ستارگان بوده است. (بحر العلوم)
وَنَحْنُ عُصْبَةٌ
عصبه یعنی جماعت و ده نفر بوده اند. (خازن)
فراء عصبه به ده و بیشتر از ده نفر اطلاق میشود. (خازن)
گفته شده است: عصبه به کمتر از ده اطلاق میشود. (خازن)
مجاهد: بین ده الی پانزده است. (خازن)
گفته شده است تا چهل نفر اطلاق میشود. (خازن)
گفته اند: اصل آن این است که هر جماعتی که بر یکدیگر تعصب دارند، عصبه گفته میشود. (خازن)
إِنَّ أَبَانَا لَفِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ
پدرمان در اشتباهی اشکار است که یوسف کودک را بر ما که بزرگ و عصبه هستیم، ترجیح میدهد چراکه وی نمیتواند به پدرش نفعی برساند ولی ما میتوانیم برایش نافع باشیم و ما هستیم که کارهای وی را انجام میدهیم و ما هستیم که دام وی را تیمار میکنیم. (خازن)
منظور گمراهی در دین نیست چراکه اگر چنین هدفی داشته باشند، کافر خواهند بود. (خازن)
تفضیل یعقوب در محبت قلبی که دست انسان نیست بوده است. (خازن)
اگر گناهی از برادران یوسف سرزده است برای قبل نبوت آنها بوده است و عصمت برای وقت نبوت است. (خازن)
بعضی گفته اند: این امر در وقت مراهقیت آنان بوده است نه بعد بلوغ. (خازن)
اقْتُلُوا يُوسُفَ أَوِ اطْرَحُوهُ أَرْضًا يَخْلُ لَكُمْ وَجْهُ أَبِيكُمْ وَتَكُونُوا مِنْ بَعْدِهِ قَوْمًا صَالِحِينَ ﴿9﴾
يُوسُف
تفسیر

یوسف را بکشید، یا اینکه وی را به زمینی دور و نامعلوم بیاندازید، تا بدینصورت، روی پدرتان به شما شود و شما بعد این کار، توبه کنید و قوم نیکی باشید. و یا اگر اینکار را کنید، امور درست خواهد شد.

مستندات
اقْتُلُوا يُوسُفَ
همه به جز کسانی که با کشتن موافق نبودند، بر کشتن یوسف اتفاق کردند. (نسفی)
گفته اند: امر کننده به قتل، شمعون بوده است وبقیه راضی بودند برای همین همه را آمر به قتل دانسته شده است. (نسفی)
بعضی گفته اند که دان، بوده است. (ابوسعود)
أَوِ اطْرَحُوهُ أَرْضًا
ویا وی را به مکانی مجهول و دور از آبادی بیاندازید. (نسفی)
يَخْلُ لَكُمْ وَجْهُ أَبِيكُمْ
در این صورت فقط به شما رو خواهد کرد و به کسی دیگر التفات نخواهد کرد. (نسفی)
یعنی محبتش فقط برای شما خواهد شد و کسی را در ان مشارکت نخواهد بود. (نسفی)
وَتَكُونُوا مِن بَعْدِهِ قَوْمًا صَالِحِينَ
بعد قتل یوسف و یا تبعید وی، از توبه کنندگان از جنایتی انجام داده اید خواهید بود. (نسفی)
ویا اینکه حال شما نزد پدرتان به صلاح خواهد شد. (نسفی)
و یا اینکه امر دنیای شما به راه خواهد بود بخاطر اینکه اقبال پدرتان به شما خواهد بود. (بیضاوی)
با عذری که جور میکنید نزد پدرتان، قوم صالح خواهید بود. (ابوسعود)
قَالَ قَائِلٌ مِنْهُمْ لَا تَقْتُلُوا يُوسُفَ وَأَلْقُوهُ فِي غَيَابَتِ الْجُبِّ يَلْتَقِطْهُ بَعْضُ السَّيَّارَةِ إِنْ كُنْتُمْ فَاعِلِينَ ﴿10﴾
يُوسُف
تفسیر

یکی از آنها گفت: یوسف را نکشید که گناه بزرگی است بلکه وی را به چاه بیاندازید تا بعضی از مسافر و عبور کنندگان آن را با خود بردارند، اگر تصمیم خود را گرفته اید و انجام دهنده هستید، این را انجام دهید. نکته: در قال قائل نکره آمده است یعنی نامشخص پس سعی در مشخص کردن آن هیچ فائده ای ندارد و الله متعال میفرماید که مهم نیست کدام یک گفته اند بلکه مهم این است که چنین تصمیمی به گفته ی یکی از آنها گرفته شد.

مستندات
قَالَ قَائِلٌ مِّنْهُمْ
وی یهودا بوده است و بهترین نظر را بین آنان داشت. (ابوسعود)
قتاده: گوینده ی این سخن، روبیل بوده است. (ثعالبی)
لَا تَقْتُلُوا يُوسُفَ
بجای او را نکشید گفت یوسف را نکشید تا بتواند دل آنان را به رحم بیاورد. (ابوسعود)
روایت شده است که وی گفته است که قتل امر بزرگی است. (ابوسعود)
وَأَلْقُوهُ فِي غَيَابَتِ الْجُبِّ
به قعر چاه بیاندازیدش. (ابوسعود)
جب به چاه عمیق اطلاق میشود. (المحیط؛ لغتنامه؛)
چاه بی استفاده که روی آن را نپوشانده باشند. (ثعالبی)
غیابه آنچه که از تو پنهان است. (ثعالبی)
از ابن عباس: جب چاهی در شام بوده است. (الدر المنثور)
يَلْتَقِطْهُ
به وجه حفاظت از تباه شدن، وی را بگیرند. (ابوسعود)
بَعْضُ السَّيَّارَةِ
بعضی از افراد مردم که بر زمین در حال سفر و سیر هستند. (ابوسعود)
در سیاره و جب، با ابهام سخن میگوید تا بدانند که غرض انان از دور کردن یوسف با این عمل حاصل خواهد شد. (ابوسعود)
إِن كُنتُمْ فَاعِلِينَ
اگر به مشورت من عامل هستید، اینکار را انجام دهید. (ابوسعود)
به طریق جزم نگفت تا آنان فکر نکنند که دارد حکم رانی میکند. (ابوسعود)
ویا اگر شما تصمیم خود را بر دور کردن یوسف از پدرش را گرفته اید، آن را انجام دهید. (ابوسعود)
قَالُوا يَا أَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّا عَلَىٰ يُوسُفَ وَإِنَّا لَهُ لَنَاصِحُونَ ﴿11﴾
يُوسُف
تفسیر

گفتند: ای پدرمان، تو چرا ما را بر یوسف امین نمیدانی درحالیکه از ما بر وی چیزی جز نصیحت و شفقت، نرسیده است.

مستندات
قَالُوا يَا أَبَانَا مَا لَكَ لَا تَأْمَنَّا عَلَىٰ يُوسُفَ
این سخن بعد اینکه چندین بار خواسته بودند که همراه آنان بفرستد صورت گرفته است نه اینکه به یکباره این سخن را گفته باشند. (تاویلات اهل سنت)
برای اینکه به یوسف برسند به حیله این را گفتند. (نظم الدرر)
چراکه یعقوب احساس کرده بود که اینان حسادت میکنند پس آنها را از یوسف دور میداشت. (نظم الدرر)
به یعقوب گفتند: چرا از ما در مورد یوسف میترسی؟. (مظهری)
تو را چه میشود که ما را امین نمیدانی؟ (نظم الدرر)
وَإِنَّا لَهُ لَنَاصِحُونَ
از آنجا که حسادت آنان را احساس کرده بود برای اینکه از این نظر وی را برگردانند این را گفتند. (مظهری)
ما در تامین مصالح وی میکشیم. (جلالین)
و نصیحت دلیل امانتداری است. (نظم الدرر)
از ما بر وی چیزی جز نصیحت و شفقت یافت نشده است. (نیسابوری)
أَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا يَرْتَعْ وَيَلْعَبْ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ ﴿12﴾
يُوسُف
تفسیر

یوسف را فردا همراه ما بفرست تا در چراندن دام کمک کند و از میوه های صحرا بخورد و به جست و خیز و بازی و مسابقه مشغول شود و ما قطعا و یقینا از وی محافظت خواهیم کرد.

مستندات
أَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدًا
فردا وی را همراه ما به صحرا بفرست. (ابوسعود)
يَرْتَعْ
در خوردن میوه، فراخی یابد. (ابوسعود)
رتع یعنی فراخی در چیزهای لذیذ. (ابوسعود)
همراه ما دام را بچراند. (ابوسعود)
با ما بچرد. (ابوسعود)
به غائب و به متکلم مع الغیر آمده است یعنی نرتع و نلعب: بچریم و بازی کنیم. (ابوسعود)
یعقوب میترسید که آنان در وقت خوردن وی را واگذاشته و از این طریق هلاک شود پس با گفتن این سخن به وی از این جهت، اطمینان دادند. (تاویلات اهل سنت)
یرتع یعنی از یکدیگر محافظت میکنیم. (تفسیر مجاهد)
وَيَلْعَبْ
با مسابقه دادن و تیراندازی کردن، بازی کند. (ابوسعود)
این امور از جمله ی اموری است که برای آمادگی بر جنگ صورت میگیرد و بازی نامیدن آن برای این است که مناسب حال یوسف است. (ابوسعود)
از این میترسید که وی را وادار به انجام کار سخت کنند پس با گفتن بازی کند، از این جهت نیز اطمینان دادند. (تاویلات اهل سنت)
یعنی جست خیز کند و بازی میکند. (تاویلات اهل سنت)
وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ
ما محافظ وی هستیم از اینکه به وی چیز ناگواری برسد. (ابوسعود)
سخن خود را با انواع موکدات، تاکید کردند تا به هدف خود برسند. (ابوسعود)
قَالَ إِنِّي لَيَحْزُنُنِي أَنْ تَذْهَبُوا بِهِ وَأَخَافُ أَنْ يَأْكُلَهُ الذِّئْبُ وَأَنْتُمْ عَنْهُ غَافِلُونَ ﴿13﴾
يُوسُف
تفسیر

یعقوب گفت که دو چیز مرا غمگین میکند یکی اینکه همراه شما رفتن وی و اینکه از من جدایش میکنید و دیگر اینکه من میترسم که در وقت غفلت شما، گرگ وی را بخورد.

مستندات
قَالَ إِنِّي لَيَحْزُنُنِي أَن تَذْهَبُوا بِهِ
از اینکه این نعمت عظیم از چشم من دور شود، غمگین میشوم. (تاویلات اهل سنت)
بردن شما وی را مرا غمگین میکند. (نسفی)
وَأَخَافُ أَن يَأْكُلَهُ الذِّئْبُ
بعضی گفته اند: یعقوب در خواب دیده بود که یوسف را گرگ گرفته است و از این جهت این سخن را گفته است ولی این سخن درست به نظر نمیرسد چرا که اکثر رویای انبیاء راست و حق است پس از دیدن این خواب این سخن را نمیگفت. (تاویلات اهل سنت)
بلکه ترس وی از آنجا که بر کودک از گرگ و جانوران در صحرا ترسیده میشود از این جهت گفته است. (تاویلات اهل سنت)
و هلاکی از جهت گرگ محتمل تر است چراکه گفته بودند به بازی مشغول خواهند شد و دیگر اینکه آنان جماعت بودند و زیاد ترس از مردم نمیرفت. (تاویلات اهل سنت)
بعضی نیز گفته اند: منظور از گرگان، پسران وی هستند که به کنایه گفته است. (تاویلات اهل سنت)
بخاطر اینکه شما به وی زیاد اهمیت نمیدهید. (بیضاوی)
وَأَنتُمْ عَنْهُ غَافِلُونَ
در وقت غفلت شما با چرانیدن و بازی کردن. (نسفی)
قَالُوا لَئِنْ أَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّا إِذًا لَخَاسِرُونَ ﴿14﴾
يُوسُف
تفسیر

گفتند: والله اگر گرگ وی را بخورد درحالیکه ما ده نفر هستیم در اینصورت ما مستحق نفرین و هلاک هستیم.

مستندات
قَالُوا لَئِنْ أَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ
در حالیکه ما ده نفر هستیم. (بغوی)
والله اگر گرگ او را بخورد در حالیکه... (کشاف)
إِنَّا إِذًا لَّخَاسِرُونَ
در این صورت ما مستحق ان هستیم که بر ما دعا کنند که زیان کشان باشیم. (بیضاوی)
در اینصورت ما ناتوانان فریب خوردگان در معامله هستیم. (بیضاوی)
در اینصورت ما مستحق مرگیم چراکه در زندگی ما خیری نیست. (کشاف)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود