0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَرَاوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِهَا عَنْ نَفْسِهِ وَغَلَّقَتِ الْأَبْوَابَ وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ ۚ قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ ۖ إِنَّهُ رَبِّي أَحْسَنَ مَثْوَايَ ۖ إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ ﴿23﴾
يُوسُف
تفسیر

زنیکه یوسف در خانه ی وی بود، از وی درخواست مجامعت کرد، درهای خانه را قفل کرد و گفت: من برای تو آماده شده ام پس بیا، یوسف گفت پناه بر خدا از اینکاری که مرا به آن میخوانی، شوهرت، ارباب من است و به من نیکی کرده و محترم داشته است و پرودگارم به من منزلت داده است. قطعا کسانیکه خیانت میکنند، رستگار نشوند.

مستندات
وَرَاوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِهَا عَن نَّفْسِهِ
راودته: به خودش خواست. (تاویلات اهل سنت)
گفته شده: مراوده، دعوت کردن و طلب کردن. (تاویلات اهل سنت)
قصد یوسف را کرد. (تاویلات اهل سنت)
از یوسف طلب آمیزش کرد. (نسفی)
زلیخا آنچه را که فریبکار باید انجام دهد تا هدفش از دستش نرود را انجام داد یعنی آنچه را که باید حیلت میکرد تا اسباب همخوابی با یوسف را فراهم کند را انجام داد. (ابوسعود)
با آرامی و سخن نرم از وی خواست. (الدر المصون)
وَغَلَّقَتِ الْأَبْوَابَ
درها را محکم بست. (ابوسعود)
و یا درهای زیادی را بست. (ابوسعود)
وَقَالَتْ هَيْتَ لَكَ
اسم فعل به معنی به من رو کن و اقدام کن است. (ابوسعود)
مبادرت کن من به تو میگویم. (ابوسعود)
هئت لک نیز آمده که معنی آن: من برای تو آماده شدم است. (ابوسعود)
در مورد هیت لک، اختلاف است که عربی است یا غیر عربی سدی : به زبان قبطی است به معنی هلم لک یعنی بیا، ابن عباس و حسن: سریانی است. ابوزید انصاری از عبرانی است که اصل آن هیت لخ بوده یعنی تعاله قرآن آن را عربی گردانده، گفته شده است که حورانی است و به لغت اهل حجاز داخل شده است و از آن در تکلم استفاده میکردند و به معنی تعال است؛ این قول فراء و کسائی؛ و منقول از عکرمه است. جمهور بر این هستند که عربی است. (الدر المصون)
قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ
یوسف گفت: بر الله پناه میرم از آنچه که مرا به آن میخوانی. (ابوسعود)
إِنَّهُ رَبِّي أَحْسَنَ مَثْوَايَ
امر خطیر این است که سیدم مرا مقام نیک داده است و به درستی نگهداری کرده است، پس چگونه من به وی با خیانت، اساءه کنم و جواب نیکیش را با بدی دهم؟ (ابوسعود)
ضمیر را به الله نیز گرفته ان و معنی آن میشود: چگونه الله را که پروردگارم است و به من مقام و منزلت داده است با اینکار عصیان به وی تعالی عصیان ورزم. (ابوسعود)
إِنَّهُ لَا يُفْلِحُ الظَّالِمُونَ
خائنان، رستگار نمیشوند. (نسفی)
زناکاران، رستگار نمیشوند. (نسفی)
کسانیکه جواب نیکی را به بدی میدهند. (بیضاوی)
وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ ۖ وَهَمَّ بِهَا لَوْلَا أَنْ رَأَىٰ بُرْهَانَ رَبِّهِ ۚ كَذَٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاءَ ۚ إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِينَ ﴿24﴾
يُوسُف
تفسیر

قطعا زلیخا قصد آمیزش با یوسف را نمود و یوسف نیز چنین میکرد اگر حجت الله بر وی قایم نبود ولی چون حجت آشکار بود، مثل زلیخا عمل نکرد. ما چنین میکنیم تا از یوسف، زشتی و زنا را از وی دور کنیم و قطعا یوسف از زمره ی مخلصان و منتخبان ماست. نکته: انبیاء انسان هستند و طبیعت انسانی دارند ولی الله متعال حجت بر انان آشکار میکند و از بدی ها و گناه و معصیت، آنان را دور میگرداند و این همان عصمت الهی است، یعنی انبیاء بعنوان انسان در دنیا مورد امتحان هستند و از طرفی نبوت آنان مانع گناه آنان میشود. نکته: آنچه در بعضی تفاسیر آمده است که یوسف تا حد نشستن بین پاهای زلیخا رسید و در آنجا از آن دست کشید، صحت نداشته و طبق بیان ابومنصور ماتریدی؛که ما ماتریدیه از وی در عقائد، پیروی میکینم؛ این سخنان از جمله ی اموری است که گفتن آن نیز حلال نیست به چند دلیل: الف: الله متعال فرموده است: كَذَلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاءَ اگر به آن حد رسیده باشد، سوء و زشتی از وی دور کرده نشده است. ب: ذَلِكَ لِيَعْلَمَ أَنِّي لَمْ أَخُنْهُ بِالْغَيْبِ، اگر به این حد میرسید گفتن اینکه من خیانت نکرده ام، دروغ میبود در حالیکه در قرآن چنین آمده است. ج: هِيَ رَاوَدَتْنِي عَنْ نَفْسِي، یعنی زلیخا قصد مرا کرد، پس اگر آن چه گفته اند میشد این سخن نیز دروغ میبود. د: زنان گفتند: مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ، زشتی از یوسف ندیده اند.

مستندات
وَلَقَدْ هَمَّتْ بِهِ
زلیخا قصد کرد که با یوسف همخوابی کند. (مظهری)
وَهَمَّ بِهَا لَوْلَا أَن رَّأَىٰ بُرْهَانَ رَبِّهِ
یوسف قصد کشتن وی را کرد پس برهان پرودگارش را دید و از کشتن وی صرف نظر کرد. (تاویلات اهل سنت)
اگر حجت الله بر زشتی زنا و سوء عاقبتش نبود، یوسف نیز قصد زلیخا را میکرد. (بیضاوی)
هم یوسف آن همی است که بر قلب خطور میکند ولی به عمل نمیرسد و آن هم طبیعی و غریزی است و در اختیار انسان نیست. (نسفی)
ویا اگر برهان پروردگارش نبود، وی نیز قصد زلیخا را میکرد ولی برهان پروردگارش را دید و همتی از وی صورت نگرفت. (تاویلات اهل سنت)
قصد زدن زلیخا را کرد تا از خودش دور کند و برهان مانعش شد چراکه اگر میزد ممکن بود که قصد حرام با زلیخا را داشته است. (قرطبی)
در مورد اینکه چه برهانی دیده است اختلاف نظر وجود دارد: الف: حضرت یعقوب را دید که دو لبش را گاز میزد. ب: صورت یعقوب را دید که انگشتانش را گاز میزند. ج: آیه ی (وَلَا تَقْرَبُوا الزِّنَا إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً). بر هیچ یک قابلیت اثبات را ندارد. (تاویلات اهل سنت)
اصل برهان، حجت است. (تاویلات اهل سنت)
كَذَٰلِكَ لِنَصْرِفَ عَنْهُ السُّوءَ وَالْفَحْشَاءَ
مثل آن تثبیت، وی را در اینجا نیز تثبیت بخشیدیم تا خیانت به سید را از وی دور کنیم، و زنا را دور کنیم. (نسفی)
إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُخْلَصِينَ
به فتح لام ؛اسم مفعول؛ یعنی از جمله ی کسانی است که الله متعال آنان را برای عبادت خودش، خالص گردانده است. (نسفی)
به کسر؛اسم فاعل؛ یعنی کسانیکه دینشان را خالص برای الله گردانده اند. (نسفی)
یعنی وی مخلص است از جمله ی مخلصان. (نسفی)
وَاسْتَبَقَا الْبَابَ وَقَدَّتْ قَمِيصَهُ مِنْ دُبُرٍ وَأَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَى الْبَابِ ۚ قَالَتْ مَا جَزَاءُ مَنْ أَرَادَ بِأَهْلِكَ سُوءًا إِلَّا أَنْ يُسْجَنَ أَوْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿25﴾
يُوسُف
تفسیر

به سوی در هردو دویدند تا هرکس اول به در برسد یکی برای جلوگیری از خروج و دیگری برای خروج و زلیخا لباس یوسف را از پشتش چاک داد و شوهر زن را به نزد در دیدند، زن گفت: سزای کسیکه با اهل تو قصد بد داشت از قبیل زنا و مانند آن، چیست؟ مگر اینکه به زندان انداخته شود ویا اینکه عذاب دردناکی به وی رسانده شود.

مستندات
وَاسْتَبَقَا الْبَابَ
بر یکدیگر برای رسیدن به در، پیشی جستند، زلیخا برای منع و حبس یوسف و حضرت یوسف برای خارج شدن و فرار کردن. (تاویلات اهل سنت)
وَقَدَّتْ قَمِيصَهُ مِن دُبُرٍ
وقتی برای مانع شدن از لباس یوسف کشید. (تاویلات اهل سنت)
از پشت یوسف لباسش را شکاف داد. (خازن)
به طول جر خورد و این معنی قد است. (ابوسعود)
وَأَلْفَيَا سَيِّدَهَا لَدَى الْبَابِ
سید زلیخا را در نزد در، یافتند. (تاویلات اهل سنت)
همسر زلیخا را دید که همراه پسر عموی زلیخا نشسته است وقتی این حالت را دید ترسید و برای فرار از تهمت، قبل یوسف، گفت:. (خازن)
قَالَتْ مَا جَزَاءُ مَنْ أَرَادَ بِأَهْلِكَ سُوءًا
به شوهرش گفت: جزای کسیکه با همسرت قصد زنا داشت، چیست؟ (خازن)
بعد از کشته شدن یوسف ترسید و گفت:... (خازن)
إِلَّا أَن يُسْجَنَ أَوْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
مگر اینکه به زندان انداخته شود و یا تازیانه زده شود. (خازن)
اول زندان را گفت و بعد زدن را برای این است که عذاب محبوب خود را نمیخواست. (خازن)
قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِي عَنْ نَفْسِي ۚ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِنْ أَهْلِهَا إِنْ كَانَ قَمِيصُهُ قُدَّ مِنْ قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكَاذِبِينَ ﴿26﴾
يُوسُف
تفسیر

یوسف گفت: بلکه این زن بود که مرا به خودش خواست و قصد مجامعت داشت، و شاهدی از قوم زن، شهادت داد.

مستندات
قَالَ هِيَ رَاوَدَتْنِي عَن نَّفْسِي
یوسف گفت: این زن بود که مرا به موافقت با خودش خواست. (بیضاوی)
اگر زلیخا دروغ نمیگفت، یوسف این را نمیگفت پس برای دفع زندان و عذاب الیم این را گفت. (بیضاوی)
وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِّنْ أَهْلِهَا
کودکی که در گهواره بود و از فامیل زن بود که گفته اند پسرعمو یا پسرخاله ی وی بوده است، شهادت داد. (بیضاوی)
قتاده و ضحاک و مجاهد بنا به روایتی: کودک نبوده بلکه مردی ریش دار بوده و حکیم و صاحب نظر بوده است و از خواص پادشاه بوده است و در روایت ابن ابی ملیکه از ابن عباس نیز چنین است. (ثعلبی)
شهادت گفتن از این جهت است که کارایی شهادت را انجام داده است چراکه یوسف را تبرئه و قول زلیخا را باطل کرد. (نسفی)
برای اینکه شهادت الزام آور باشد، الله تعالی شهادت را بر زبان فامیل زن قرار داد. (بیضاوی)
از مجاهد: شاهد همان لباس پاره شده ی یوسف بوده است. (ثعلبی)
وَإِنْ كَانَ قَمِيصُهُ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصَّادِقِينَ ﴿27﴾
يُوسُف
تفسیر

و گفت: اگر لباس یوسف از جلو پاره شده باشد، پس زن درست گفته و یوسف از دروغگویان است و اگر لباسش از عقب پاره شده باشد، زن دروغ گفته و یوسف از راستگویان است.

مستندات
إِن كَانَ قَمِيصُهُ قُدَّ مِن قُبُلٍ فَصَدَقَتْ وَهُوَ مِنَ الْكَاذِبِينَ
چراکه با از جلو جر دادن معلوم میشود قصد داشته است که یوسف را خودش دور کند و یا اینکه یوسف در پی وی دویده است و زن از دامان یوسف چسبیده و لباسش را پاره کرده است. (بیضاوی)
وَإِن كَانَ قَمِيصُهُ قُدَّ مِن دُبُرٍ فَكَذَبَتْ وَهُوَ مِنَ الصَّادِقِينَ
چراکه نشان میدهد که زلیخا بوده است که در پی یوسف دویده و لباسش را کشیده و جر داده است. (بیضاوی)
فَلَمَّا رَأَىٰ قَمِيصَهُ قُدَّ مِنْ دُبُرٍ قَالَ إِنَّهُ مِنْ كَيْدِكُنَّ ۖ إِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيمٌ ﴿28﴾
يُوسُف
تفسیر

وقتی که شوهرش دید که پیراهن یوسف از عقب جر خورده است، گفت: این کار از حیله ی شما زنان است و قطعا حیله ی شما بزرگ است.

مستندات
فَلَمَّا رَأَىٰ قَمِيصَهُ قُدَّ مِن دُبُرٍ
وقتی دید که از پشت شکافته است،. (بحر العلوم)
قَالَ إِنَّهُ مِن كَيْدِكُنَّ
این از کردار شما زنان است. (بحر العلوم)
این کار تو برای رسیدن به مردان، از حیله های شماست. (بحر العلوم)
این گفته ات که جزای کسی که به اهل تو چشم دارد چیست. (بحر العلوم)
إِنَّ كَيْدَكُنَّ عَظِيمٌ
شوهرش گفت: کرده ی شما بزرگ است که به سالم و ناسالم و به صالح و غیرصالح میرسد. (بحر العلوم)
يُوسُفُ أَعْرِضْ عَنْ هَٰذَا ۚ وَاسْتَغْفِرِي لِذَنْبِكِ ۖ إِنَّكِ كُنْتِ مِنَ الْخَاطِئِينَ ﴿29﴾
يُوسُف
تفسیر

ای یوسف از این قضیه درگذر، و تو ای زن طلب آمرزش کن؛ از پرورگارت و یا منظور از شوهرت؛ قطعا تو از جمله ی خطاکاران شده ای.

مستندات
يُوسُفُ أَعْرِضْ عَنْ هَٰذَا
ای یوسف از این بحث درگذر و پیش کسی بازگو نکن تا بین مردم پخش نشود. (خازن)
ویا ای یوسف از این بحث نگران نباش چراکه عذرت و برائتت آشکار شده است. (خازن)
وَاسْتَغْفِرِي لِذَنبِكِ
از آنچه به یوسف نسبت داده ای، از الله طلب آمرزش کن. (خازن)
گفته اند این از قول شاهد است که به زلیخا گفت از شوهرت گذشت بخواه تا مورد عذابت قرار ندهد. (خازن)
إِنَّكِ كُنتِ مِنَ الْخَاطِئِينَ
وقتی به یوسف نسبت ناروا دادی و به شوهرت خیانت کردی، جزو گناهکاران شدی. (خازن)
گفته اند که عزیز مصر مردی حلیم بوده است و برای همین به این اندازه اکتفاء کرده است و بعضی گفته اند بلکه وی کم غیرت بوده است. (ابوسعود)
وَقَالَ نِسْوَةٌ فِي الْمَدِينَةِ امْرَأَتُ الْعَزِيزِ تُرَاوِدُ فَتَاهَا عَنْ نَفْسِهِ ۖ قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا ۖ إِنَّا لَنَرَاهَا فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ ﴿30﴾
يُوسُف
تفسیر

زنانی در شهر گفتند: زن پادشاه، پیوسته قصد بودن و مجامعت با غلامش را دارد، این دوستی قلب وی را پوشانده است و چیز دیگری نمیبیند، ما قطعا میدانیم که وی با اینکار از راه درست و آنچه باید بر آن باشد، گمراه شده است.

مستندات
وَقَالَ نِسْوَةٌ فِي الْمَدِينَةِ
گروهی از زنان گفتند:... (ابوسعود)
فِي الْمَدِينَةِ
در شهر این سخن را اشاعه دادند. (ابوسعود)
و یا صفت زنان است. (ابوسعود) یعنی زنان شهر گفتند.
امْرَأَتُ الْعَزِيزِ
زن پادشاه. (ابوسعود)
تُرَاوِدُ فَتَاهَا عَن نَّفْسِهِ
این گفتن نه برای مشهور کردن آن و جلب توجه مردم به آن بوده است بلکه برای ملامت زن عزیز بوده است. (ابوسعود)
میخواهد که با غلام خودش آمیزش کند و در این راه حیله بکار میبرد. (ابوسعود)
گفته شده است: میخواهد که با غلامش زنا کند. (ابوسعود)
برده ی کنعانی خود را. (مظهری)
قَدْ شَغَفَهَا حُبًّا
دوستی او، باعث شده که پرده ی قلبش پاره شود و به قلش برسد. (ابوسعود)
شغف دوست داشتن کشنده را گویند. (ابوسعود)
دوست داشتن قلبش را پوشانده است طوری که چیز دیگری نمیبیند. (مظهری)
إِنَّا لَنَرَاهَا فِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ
ما قطعا به گمان خیلی نزیک به علم که بر اثر مشاهده و آنچه آشکار است از آنچه انجام داده است و محبتی که در وی تقریر یافته است، وی را در گمراهی از راه عقل میدانیم. (ابوسعود)
و یا از راه رشد و درست میدانیم. (ابوسعود)
گمراهی اشکار که بر کسی مخفی نیست. (ابوسعود)
امر وی بین مردم آشکار است. (ابوسعود)
این نوع بیان نشان میدهد که آنان از روی یقین این را میگویند و دیگر اینکه خودشان از چنین چیزی، پاک هستند. (ابوسعود)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود