0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ يُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتٌ ۚ بَلْ أَحْيَاءٌ وَلَٰكِنْ لَا تَشْعُرُونَ ﴿154﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

به کسانیکه در راه خدا شهید شده اند نگویید که مرده اند بلکه آنان نزد الله زنده هستند ولی شما آن را درک نمیکنید زیرا این اشیاء از عالم غیب است و بدون وحی دانسته نشود.

مستندات
از ضحاک: در شأن مسلمانانی که در جنگ بئر معونه شهید شدند، نازل شده است. (بحر العلوم)
گفته شده است که کفار و منافقین گفتند: مردم خود را برای رضای محمد(ص) به کشتن میدهند و این آیه نازل شد. (خازن)
کلبی گوید: در شأن شهدای بدر نازل شده است و در آن جنگ چهارده نفر از مسلمانان شهید شدند که هشت نفر از انصار بودند و شش نفر از مهاجرین و مردم بین خود گفتند: فلانی مرد و فلانی نیز مرد و این آیه نازل شد. (بحر العلوم)
زیرا شهداء در حکم زندگان هستند چراکه اجر آنان تا روز قیامت به آنان میرسد. (بحر العلوم)
و دیگر اینکه آنان در بهشت به هرکجا که خواستند، میروند. (بحر العلوم)
الله تعالی آنان را زنده کرده است تا ثواب به آنها برسد. (خازن)
از حسن: شهداء نزد الله زنده هستند و به آنها روزی میرسد و خوشی و راحتی میرسد همچنانکه برای ارواح فرعون صبحگاهان و شبانگاهان، عذاب میرسد. (خازن)
و در این آیه دلیل است بر اینکه به فرمانبرداران از الله تعالی، ثواب به آنها میرسد در حالیکه در قبور خود در برزخ بسر میبرند. (خازن)
شهداء از این جهت که به آنان روزی میرسد و بهشت اینور و اونور میروند زنده هستند هرچند از لحاظ خروج روج از اجساد آنان مرده محسوب میشوند. (خازن)
در این آیه دلالتی است بر اینکه روح، جوهری است که با حس بدنی فرق دارد و با مردن نیز درک کنندگی آن باقی میماند و بر این عقیده هستند جمهور صحابه و تابعین و در آیات و روایات، نیز چنین بیان شده است. (ابی سعود و بیضاوی)
بسیاری از سلف بر این هستند که آنان زنده هستند همانند زنده بودن ما یعنی روح و جسد هردو زنده هستند و بعضی گفته اند که حیات روحانی است. بعضی گفته اند که منظور زنده بودن از طریق ذکر خیر آنان باقی است و یا بعضی گفته اند که منظور از زنده بودن بر هدایت بودن است و این اقوال ضعیف هستند بلکه باطل هستند و اولی و دومی درست است و قول اول مشهور است و در مورد اینکه منظور از جسد کدام جسد است اختلاف کرده اند. (آلوسی)
دیگر اینکه آنان در عالم غیب زنده هستند هرچند ما آنان را مشاهده نمیکنیم و برای همین است که الله تعالی میفرماید: وَلكِنْ لا تَشْعُرُونَ. یعنی شما آنان را نمیبیند تا بدانید که حقیقتا زنده هستند. (خازن)
اگر کسی گوید که این نعمت مختص شهداء نیست و برای تمامی مسلمانان است پس چرا شهداء را به این نعمت ذکر کرده است؟ جواب آن این است که هرچند مسلمانان در این امر شریک هستند ولی شهداء بر دیگر مسلمانان فضیلتی دارند که باعث شده است اینان را ذکر کرده شود و دیگر اینکه آیه در رد قول کسانی نازل شده بود که میگفتند شهداء مردند و از لذات دنیوی دستشان کوتاه شد پس آیه برای همین شهداء را به زنده بودن ذکر کرده است. (خازن)
وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ الْأَمْوَالِ وَالْأَنْفُسِ وَالثَّمَرَاتِ ۗ وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ ﴿155﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

همانا شما مومنان را با انواع بلایا مورد امتحان قرار خواهیم داد مثل امتحان با اموری که باعث ترس است و باعث گرسنگی و با نقصان و کاستی در اموال و در جان و میوه ها و با فوت فرزند و بشارت ده صابران را.

مستندات
وَلَنَبْلُوَنَّكُم بِشَيْءٍ مِّنَ الْخَوْفِ وَالْجُوعِ:
همانا مومنان را امتحان کرده میشود با ترس و منظور از ترس، ترسی بود که در روز خندق برای مومنان پیش آمد و قلبها تا حنجره رسیده بودند و با گرسنگی و این نیز برای مومنان پیش آمده بود طوری که برای بعضی چند روز میگذشت و طعامی نمیافت. (بحر العلوم)
امتحان برای این است که کسانیکه از رسول الله ص تبعیت میکنند از کسانی که عصیان میورزند مشخص شود. (طبری)
الله تعالی برای مومنا خبر میدهد که دار دنیا دار امتحان و دار بلاء است و این برای انبیای الهی نیز چنین بوده است. (طبری)
وَنَقْصٍ مِّنَ الْأَمْوَالِ:
یعنی با هلاک اموال و گفته شده است که منظور مردن حیوانات است. (بحر العلوم)
وَالْأَنفُسِ:
و امتحان جان با مرگ و کشته شدن و بیمار شدن. (بحر العلوم)
وَالثَّمَرَاتِ:
نقصان میوه یعنی اینکه اصلا میوه ای ندهد و یا بخاطر آفت کم بار شود. (بحر العلوم)
و گفته شده است که منظور از ثمرات فرزند است یعنی با فوت فرزند مورد امتحان قرار میگیرد. (بحر العلوم)
وَبَشِّرِ الصَّابِرِينَ:
بشارت ده کسانی را که بر این مصیبتها و سختی ها، بردباری میکنند. (بحر العلوم)
از امام شافعی در مورد این تفسیر این آیه چنین حکایت کرده اند: منظور از خوف، خوف از الله است و گرسنگی روزه ی رمضان و نقص اموال یعنی زکات اموال است و نقص نفس، با بیماری و منظور از ثمره ، فرزند است و این ها همه موارد امتحانی هستند. (خازن)
هدف امتحان مومن این است:
1-تا کفار با دیدن اینکه در مصیبتها هم بر دین خود ثابت هستند، بر حق بودن دین مومنان اثبات میشود و باعث مسلمان شدن، کفار میشود.
2-منافقین به طمع مال و جاه اظهار ایمان کرده بودند وبرای مشخص شدن مومن خالص از منافق این امتحان صورت گرفته است.
الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ ﴿156﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

صفت صابران این است که در وقت مصیبت چه بزرگ و چه کوچک بگویند: ما برای الله بنده ایم و جزو اموال وی تعالی هستیم و بازگشت ما بسوی اوست یعنی قطعا همه چیز برای الله است و ما نیز فانی هستیم.

مستندات
الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ:
صفت صابران این است که وقتی برای آنان سختی روزگار و مبتلا شدن، پیش میآید،... (خازن)
قالُوا إِنَّا لِلَّهِ:
گویند ما برای الله هستیم یعنی بنده و مملوک وی تعالی هستیم. (خازن)
وَإِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ:
و در آخرت به سوی الله تعالی باز میگردیم. (خازن)
از ام سلمه رض: از رسول الله ص شنیدم وقتی بر مومنی مصیبتی وارد شود و مومن بگوید: إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ و بگوید بار الها مرا بخاطر مصبتت ماجور بگردان و جایگزین خیری برای آن بگردان، قطعا الله تعالی برای وی اجری در آخرت مهیا کند و در دنیا نیز بهتر از قبلی را جایگزین کند.(خازن)
روزی چراغ رسول الله ص خاموش گشت و ایشان فرمودند: إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ، و گفته شد که آیا این هم جزو مصیبت است؟ و ایشان جواب دادند: هر امری که باعث ناراحتی مومن شود، مصیبت است. (ثعلبی)
أُولَٰئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ ﴿157﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

بر کسانیکه در وقت بلا و مصیبت از الله بودن و به الله برگشتن خود را یادشان میآید، از الله تعالی برای آنان برکت و مغفرت و رحمت مهیا است و مضاف بر آن هدایت یافتگان هستند.

مستندات
أُولَٰئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِّن رَّبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ:
و بر کسانی که چنین صفتی دارند، صلوات یعنی برکت و مغفرت است از طرف الله تعالی و رحمت است و آوردن صلوات و رحمت یکجا برای نشان دادن این امر است که انواع برکت و نعمت را ارزانی خواهد داشت. (مظهری)
وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ:
و آنان راه یافتگان راه درست و حق هستند. (مظهری)
و آنان راه یافتگان به استرجاع کردن هستند. (خازن)
و گفته شده است به جنت که از طریق ثواب به آن رسیده اند. (خازن)
حضرت عمر گفتند: چه خوش عدالتی و چه خوش زیادتی عدل همان صلوات (برکت و مغفرت) و رحمت است که در مقابل بلا داده میشود و زیادت هدایت است. (خازن)
رسول الله ص: به مومن ضرر و خستگی و مصیبت و غمی نمیرسد حتی باندازه ی خار رفتن در پا باشد، مگر اینکه الله تعالی، بخاطر آن کفارت گناهان وی میگرداند. (خازن)
از سعید بن جبیر: استرجاع یعنی گفتن انا لله و انا الیه راجعون، فضیلتی است برای امت محمدی چراکه وقتی یعقوب، یوسف را گم کرد، این را نگفت و اگر استرجاع میبود، میگفت. (بحر العلوم)
إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ ۖ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا ۚ وَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْرًا فَإِنَّ اللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ ﴿158﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

همانا صفا و مروه از نشانه های اسلام هستند پس هرکس که حج و یا عمره بجای میآورد، از جهت اینکه مشرکان بین صفا و مروه، سعی میکرده اند، بر شما گناهی نیست. کسی که بیش از واجب خود، طواف نفلی انجام دهد، الله سپاس وی گوید و پاداش درخور خواهد داد و الله از اعما شما با خبر است.

مستندات
إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِن شَعَائِرِ اللَّهِ:
صفا به سنگی سخت که چیزی نمیرویاند، اطلاق میشود و مروه سنگ نرم را گویند. (بحر العلوم)
شعائر: پرستشگاهها را گویند. (بحرا لعلوم)
و منظور آیه این است که سعی صفا و مروه از مناسک حج است. (بحر العلوم)
منظور از صفا و مروه دو کوه معروف در مکه هستند. (طبری)
فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَن يَطَّوَّفَ بِهِمَا:
حج البیت یعنی تردد بسیار بر بیت الله کردن یعنی چند باره آمدن به بیت الله است و اعتمار یعنی زیارت بیت الله را گویند. (طبری)
از ابی بن کعب آمده است که چنین قرائت میکرد: فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِ أَن لايَطَّوَّفَ بِهِمَا و این قرائت از انس بن مالک و ابن عباس نیز روایت شده است پس طبق این قرائت معنای آن میشود: اگر کسی در حج سعی صفا و مروه را ترک کند، حج وی باطل نمیشود ولی بر ذمه ی وی جبران نقصان لازم میآید و جبر نقصان به ذبح دم در حرم است. (بحر العلوم)
و در مصحف امام، کلمه ی لا وجود ندارد. (بحر العلوم)
از آنجا که مشرکان بین صفا و مروه بخاطر دو بت مذکور سعی میکردند مسلمانان گفتند که این کار نکنیم و آیه نازل شد و بیان داشت که مشرکان از روی شرک بین این دو طواف میکردند و شما مسلمانان از روی ایمان اینکار را نجام میدهید پس برای شما مشکلی نیست. (طبری)
و سبب ذکر اینکه طواف(سعی) صفا و مروه مشکل ندارد از این جهت است که مشرکان در جاهلیت بر سر هر یک از این دو کوه بتی داشتند به نامهای اساف و نائله، و مشرکان بین این دو طواف میکردند و هر دو بت را استلام میکردند و وقتی مسلمانان همراه رسول الله ص به عمره ی قضا آمدند، انصار بین صفا و مروه، سعی نکردند و گفتند که این کار از امور جاهلیه است پس این آیه نازل شد تا حکم شرعی را بدانند. (بحر العلوم)
در روایتی دیگر آمده است: وقتی رسول الله ص مکه را فتح کردند و طواف بیت الله کردند و مسلمانان همراه ایشان بودند و وقتی رسول الله ص بین صفا و مروه سعی نمودند، مسلمانان لباسهای خود را جمع کردند و آستین خود را جمع کردند تا لباسشان به آن دو بت نخورد و این آیه نازل شد که شما مناسک حج را بجای میآورید و خوردن لباس رد وقت مناسک حج به بت گناه ندارد و در این حال حضرت عمر کلنگ آورد و آن دو بت را شکسته و از بین برد. (بحر العلوم)
این جمله خبریه ای است که در معنی امر است و منظور از میتوانید سعی کنید، امر به سعی بین صفا و مروه است که از علامات مناسک حج هستند. (طبری)
از ابی بریده در مورد اساف و نائله سوال شد و وی گفت: نام مرد وزنی بوده است که گویند در جاهلیت در وقت طواف کعبه به یکدیگر رسیدند و در خلوت به یکدیگر رسیدند و در این وقت آن دو به مس مسخ شدند یعین تبدیل به مجسمه مسی شدند و قریش گفتند الله تعالی از تبدیل این دو به مس، از ما خواسته است که آن دو را اله بگیریم و عبادت کنیم پس آن دو را عبادت کردند. (بحر العلوم)
وَمَن تَطَوَّعَ خَيْرًا فَإِنَّ اللَّهَ شَاكِرٌ عَلِيمٌ:
کسی که بیش از مقدار واجب بر بیت الله طواف کند، پس الله تعالی سپاسگذار آن است و از آنان قبول خواهد نمود و از نیات آنان با خبر است. (بحر العلوم)
همانا الله سپاسگذار شماست با قبول اعمال شما و داناست با ثواب دادن به شما. (بحر العلوم)
از عروه: این آیه را نزد ام المومنین عایشه قرائت کردم و گفتم پروایی ندارم از اینکه سعی صفا و مروه ترک کنم، پس حضرت عایشه جواب داد: چه بد گفتاری بود آنچه که گفتی. همانا رسول الله ص سعی کرده اند و مسلمانان سعی کرده اند پس سنت رسول الله ص است و در جاهلیت هرکس که برای بتها احرام میبست، بر این دو طواف میکردند و مسلمانان از اینکه همانند آنان طواف(سعی) کنند، ناپسند داشتند و این آیه نازل شد و رسول الله ص سعی کردند و سنت شد.(احکام القرآن جصاص)
از حضرت عائشه: رسول الله حج کسی را کامل نمیدانست تا وقتی که بر صفا و مروه سعی کنند. (جصاص)
سعی صفا و مروه در نزد ما حنفیان و مالک و ثوری واجب است و اگر ترک شود با قربانی کردن جبران میشود ولی نزد امام شافعی تا انجام ندهد، درست نیست. (جصاص)
گویند: طواف نفل از نماز نفل برای افراد غیر مکی، بهتر است چراکه در این آیه به طواف تشویق کرده است و اینکه آنان در این وقت قادر به طواف هستند و در برگشت این امکان نخواهد بود و در برگشت میتوانند نماز نفلی بخوانند. (بحر العلوم)
إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنْزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَىٰ مِنْ بَعْدِ مَا بَيَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِي الْكِتَابِ ۙ أُولَٰئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللَّهُ وَيَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ ﴿159﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

همانا کسانیکه علم دینی را کتمان میکنند از یهود که صفات رسول الله ص را کتمان کردند بعد اینکه در تورات بیان داشته بودیم و یا هرکسی که علمی را دانسته و مخفی میدارد و یا جایگزین میکند، بعد اینکه دین به وضوح بیان شده است و هدایت آشکار شده است، بر آنان است که الله آنان را از رحمت خود دور کرده و لعنت دائمی بر آنان خواهد بود.

مستندات
إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنزَلْنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَىٰ:
کتمان یعنی به عمد،ترک اظهار یک شیئ را کردن است در وقتی که نیاز به اظهار آن باشد و این میتواند با سکوت باشد و یا جایگزین کردن آن با چیز دیگر. (ابی سعود)
این آیه در مورد یهود نازل شد که صفات رسول الله ص را و آیه ی رجم را و دیگر احکامی را که در تورات، کتمان کردند. (خازن)
منظور از بینات: احکام حلال و حرام از قبیل آیه رجم است و هدی:امر محمد رسول الله ص است. (بحر العلوم)
هدی: آنچه در کتب انبیاء بیان شده و توضیح داده شده است. (طبری)
آیه بر عموم خود است وبر هرکسی که حق را کتمان میکند، این آیه صادق است چرا که عموم لفظ اعتبار دارد نه خصوص سبب. (خازن)
اظهار کردن علوم دینی فرض عین است یا فرض کفایه؟ در این مورد اختلافی است و جواب صحیح این است که اگر علوم دینی برای بعضی طوری باشد که هرگاه هرکس خواست به آن دست یابد میتواند، پس مکتوم نیست. (خازن)
هرگاه از عالمی در مورد مساله ای دینی سوال شود، اظهار آن در همان وقت واجب است والا خیر. (خازن)
مِن بَعْدِ مَا بَيَّنَّاهُ لِلنَّاسِ فِي الْكِتَابِ:
بعد اینکه صفت محمد رسول الله ص را در تورات بیان داشته ایم.(خازن)
پس منظور از مردم، علمای بنی اسرائیل هستند. (خازن)
منظور علمای یهود و مسیحیان میباشد. (طبری)
منظور از کتاب: قرآن است. (بحر العلوم)
بعضی گفته اند: منظور از کتاب تمامی آنچه بر انبیاء نازل شده میباشد و منظور از مردم، تمامی علماء هستند . (خازن)
رسول الله ص: هرکس علمی را دانسته و آن را کتمان کند در قیامت با لجامی آتشین بسته خواهد شد. (طبری)
أُولَٰئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللَّهُ:
آنان یعنی کسانیکه آنچه الله نازل کرده را کتمان میکنند ، الله آنان را لعنت میکند یعنی از رحمت خود دور میکند.
وَيَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ:
و لعنت کنندگان نیز آنان را لعنت میکنند و منظور از لعنت کنندگان، تمامی مخلوقات بغیر از انس و جن هستند، زیرا هر حیوانی چنین گوید: ما به سبب گناه بنی آدم، از باران محروم مانده ایم. (خازن)
لعنت کنندگان: فرشتگان و مومنان هستند. (طبری)
و گفته شده است: لعنت کنندگان همان انس و جن هستند زیرا به صیغه ی جمع عاقلان وارد شده است. (خازن)
گفته شده است: دو نفر مسلمان به یکدیگر لعن نکنند مگر اینکه آن لعن به یهود و مسیحیان میرسد چراکه صفت رسول الله ص را کتمان کرده اند. (خازن)
از ابن مسعود: وقتی دو مسلمان همدیگر را لعن کنند، اگر کسی از آنها مستحق لعن باشد به وی میرسد والا به آسمان میرود و برمیگردد و در اینصورت به خود لعنت کننده میرسد و اگر مستحق لعن نباشد، به کفار برمیگردد و در بعضی روایات به یهود برمیگردد. (بحر العلوم)
منظور از لعنت لعنت کنندگان بر آنان این است که لعنت بر آنان همیشگی است. (ابی سعود)
إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَبَيَّنُوا فَأُولَٰئِكَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ ۚ وَأَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ﴿160﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

مگر کسانیکه از گناه خود بازگشته و آنچه را که از امور دین و اشخاص به فساد کشیده اند را اصلاح کنند وبرای مردم حقیقت را آشکار کنند، پس آنان کسانی هستند که توبه ی آنان مورد قبول قرار میگیرد و الله تعالی توبه پذیر مهربان است.

مستندات
إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا:
مگر آنان که از کتمان و ترک بازگشتند. (نسفی)
و دیگر اموری که باید توبه کنند، توبه کردند. (بیضاوی)
مگر کسانیکه از کفر و یهودیت بازگشتند. (بحر العلوم)
وَأَصْلَحُوا:
و آنچه را که فاسد کرده بودند را اصلاح کردند و جبران مافات کردند. (نسفی)
و اعمال بین خود و پروردگارشان را اصلاح کردند. (بحر العلوم)
و کسانی را که از مادون خود، فاسد کرده بودند را اصلاح کردند. (بحر العلوم)
آنچه را که تحریف کرده بودند را درست کنند. (ابی سعود)
وَبَيَّنُوا:
و آشکار کردند آنچه را که کتمان کرده بودند. (نسفی)
و آنچه را که الله تعالی در کتاب بیان داشته را بیان کردند تا توبه ی آنان کامل شود. (نسفی)
صفت رسول الله ص را که در کتبشان آمده بود را آشکار کردند. (بحر العلوم)
آمده است: توبه ی خود را آشکار کنند تا نشانه ی کفر از آنان برداشته شود و بقیه ی هم کیشانشان به آنها اقتدا کنند. (بیضاوی)
فَأُولَٰئِكَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ:
پس آنان کسانی هستند که توبه ی آنان را قبول میکنم. (نسفی)
با قبول توبه و مغفرت به آنان بازگردم. (بیضاوی)
از آنان در میگذرم. (بحر العلوم)
وَأَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيمُ:
و من مبالغه کننده در قبول توبه و افاضه ی رحمت هستم. (بیضاوی)
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ أُولَٰئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ﴿161﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

همانا افرادی که بر کفر بوده و بر کفر بمیرند همانا بر انان لعنت الله و فرشتگان و مردمی است که لعنت آنان ارزش دارد.

مستندات
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا:
برای بیان این مطلب است که بغیر از اشخاصی که مستثنای از لعن قرار گرفتند، این افراد در لعن هستند و برای تاکید استمرار لعن بر آنان است و و اینکه فقط صفت کفر را برای آنان در این آیه ذکر میکند برای نشان دادن این موضوع است که توبه و اصلاح و بیان، موجب ایمان بوده و وجود کفر موجب نبود آن سه مورد است. (ابی سعود)
کسانی که به سبب کتمان و یا امری دیگر کفر ورزیده اند. (نظم الدرر)
وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ:
از حال اول خود بازنگشتند. (ابی سعود)
از کتمان توبه نکرده و بمیرند. (مظهری)
أُولَٰئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ:
آنان کسانی هستند که لعنت بر آنان استقرار یافته است. (ابی سعود)
وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ:
و لعنت تمامی کسانی که لعنت آنان، معتبر است. (ابی سعود)
گفته شده است لعنت در آیه ی قبلی در حال حیات آنان است و این لعنت بعد مرگ خواهد بود. (ابی سعود)
خَالِدِينَ فِيهَا ۖ لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ ﴿162﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

آنان در آن عذاب موصوف جاودان خواهند بود و از عذاب آنان کاسته نشود و به آنان فرصت دیگر داده نشود.

مستندات
خَالِدِينَ فِيهَا:
آنان در این لعنت و یا در آتش جاودان خواهند بود. (مظهری)
لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ:
بعد اینکه زیاد بودن عذاب انان ذکر شد، در این آیه کیفیت عذاب انان ذکر شده است. (ابی سعود)
وَلَا هُمْ يُنظَرُونَ:
به آنان مهلت داده نشود. (مظهری)
یا منتظر عذر خواهی آنان نشوند. (مظهری)
به آنان نظرِ رحمت نشود. (ابی سعود)
عذاب از آنان تاخیر نخواهد کرد. (آلوسی)
وَإِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ ۖ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمَٰنُ الرَّحِيمُ ﴿163﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

معبود شما که مستحق عبادت است یگانه است و الهی نیست جز ذات واحد الله تعالی و وی مهربان و بخشنده و بخشاینده است.

مستندات
وَإِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ:
از ابن عباس: وقتی قریش از رسول الله ص خواستند که پروردگار خود را وصف کند این آیه نازل شده است. (آلوسی)
و خطاب عام است و به شان نزول خاص نمیباشد. (آلوسی)
مستحق عبادت شما یگانه در اله بودن است و غیر وی را نشاید که اله نامید. (ابی سعود)
جمله عطف بر آیه ی قبلی است و مناسبت آن اینکه در اولی بیان نبوت رسول الله ص بوده و در این آیه اثبات یگانگی الله تعالی میباشد. (آلوسی)
گفته شده است که مخاطب آیه، کتمان کنندگان هستند یعنی همچنانکه آنان صفات رسول الله ص را کتمان میکنند، وحدانیت الله تعالی را نیز کتمان میکنند. (آلوسی)
منظور از یک بودن از جهت عدد و شکل و هم صنف بودن نیست بلکه ذات وی تعالی تک است و جلالت و عظمت و از شبیه داشتن نیز یگانه است. (تفسیر ماتریدی)
لَّا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ:
تاکید اول است از جهت اینکه توهم وجود الهی غیر وی تعالی را نفی میکند. (ابی سعود)
بهترین قول این است که لا اله، نفی معبود کفار است و الا الله اثبات معوبد مومنان. (بحرا لعلوم)
الرَّحْمَٰنُ الرَّحِيمُ:
اشاره است به دلیل استحقاق عبادت الله تعالی. (مظهری)
آمده است: این آیه و آیه ی واللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ- اسم اعظم هستند. (مظهری)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود