0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ آبَائِي إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ ۚ مَا كَانَ لَنَا أَنْ نُشْرِكَ بِاللَّهِ مِنْ شَيْءٍ ۚ ذَٰلِكَ مِنْ فَضْلِ اللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ ﴿38﴾
يُوسُف
تفسیر

من از دین پدران خودم یعنی ابراهیم و اسحاق و یعقوب پیروی کرده ام. بر ما شایسته نیست که به الله متعال چیزی را شریک قرار دهیم، و این توحید فضل الهی است که بر ما و عموم مردم، عطا نموده است ولی اکثر مردم، بر این نعمت ناسپاسی میکنند. نکته: تبعیت از پدر و دین انان اگر آنان بر حق باشند، افتخار است پس عده ای که بر اهل ایمان خورده میگیرند که اینان بخاطر اینکه پدرانشان مسلمان بوده اند مسلمان شده اند، فریبی است تا مردم را از راه حق به در کنند و مثال آن اینکه وقتی کسی پدرش پولدار باشد، کسی از آنها اموال پدر را دور نمیریزد تا خودش کسب کند و اگر کسی چنین کند وی احمقی بیش نیست. نکته: توحید و یگانه دانستن الله نعمت بزرگی است که از ان غفلت ورزیده میشود چراکه همین امر باعث میشود که ما خیلی چیزها را که فکر میکنیم با اهمیت هستند یادمان باشد که چیزهایی هستند که ارزش خود را دارند ولی به حدی نمیرسند که به ما فرمان دهند ویا ما بخاطرش خود را بکشیم ویا کارهای دیگر انجام دهیم و خود را در برابر آنان خوار کنیم. کسی ایمان داشته باشد با دشواری ها برخورد بهتری از خود نشان میدهد و رد وقت دارایی و خوشی نیز حد خود را نگه میدارد در نتیجه خود و جامعه از دست وی در امان میمانند آن جامعه ی سالم مورد آروزی بشر که با قوانین من درآوردی کلا به تباهی کشیده اند چراکه هر کشور و هر قدرتمند و هر صاحب نظری، نظری را بر طبق هوای خودش برای مردم ارائه میدهد.

مستندات
وَاتَّبَعْتُ مِلَّةَ آبَائِي إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ
همان دینی که دین حنیفی است. (نسفی)
پدرانش را ذکر کرد تا گوش زد کند که وی از بیت نبوت است. (نسفی)
گفته شده است: از آنجا که ابراهیم و اسحاق و یعقوب به نبوت و رسالت مشهور بودند و در نزد خلق در دنیا دارای منزلت بودند و آخرت نیز برای آنان منزلت رفیع خواهد بود، یوسف اظهار کرد که از اولاد آنان است و اینکه از اهل بیت نبوت است تا که به سخنان وی گوش کنند و در توحید از وی اطاعت کنند. (خازن)
مَا كَانَ لَنَا أَن نُّشْرِكَ بِاللَّهِ مِن شَيْءٍ
برای ما جماعت انبیاء، درست نیست که به الله شریکی قائل شویم چه بت باشد و چه غیر آن باشد. (نسفی)
هرچیزی که باشد از فرشته و جن و انسان چه برسد به بتی که نه میبیند و نه میشنود. (آلوسی)
چیزی از شرک چه کوچک و چه بزرگ داشته باشیم. (آلوسی)
ذَٰلِكَ مِن فَضْلِ اللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى النَّاسِ
این توحید، فضل الله بر ما و بر تمام مردم است. (نسفی)
برای ما فضلش به وحی است و برای مردم با مبعوث کردن ما برای ارشاد و راهنمایی و تثبیت بر توحید آنان است. (بیضاوی)
وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَشْكُرُونَ
لیکن بیشتر مردم شکرگذار فضل الله نیستند و بلکه شرک میورزند و از آن دست نمیکشند. (نسفی)
این فضل را نمیشناسند و از این رو از آن رویگردان شده و متنبه نمیشوند. (بیضاوی)
این توحید به فضل الله است که بر ما انبیاء و سایر مردم با نصب نشانه ها و انزال آیات، به ما راه را نشان میدهد ولی اکثر مردم به آن توجه نمیکنند و به آن استدلال نمیکنند و آن را ملغی قرار میدهند و همانند کسیکه قدر نعمت را نمیداند و شکر و سپاسگزار آن نمیشود، عمل میکنند. (بیضاوی)
يَا صَاحِبَيِ السِّجْنِ أَأَرْبَابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ ﴿39﴾
يُوسُف
تفسیر

ای همراهان من در زندان، آیا رئیسان متفرق و جدای از یکدیگر برای بندگی بهتر است یا الله یگانه که بر همه چیز غالب است؟

مستندات
بعد آن دو را به اسلام فراخواند و گفت: الهه ها و عبادت آنان خیر است یا عبادت الله واحد قهار؟ (بحر العلوم)
سوال الجایی است که فقط یک جواب دارد چراکه مزیت مدبر یگانه آشکار است. (درج الدرر)
الهه های متعدد که در تفرقه هستند و دارای حد و حدود هستند بهتر است یا اله واحدی که غالب است و کسی را یارای مقاومت در برابر وی نیست و کسی مساوی با وی نیست؟ (تفسیر ملا علی قاری)
قتاده: وقتی یوسف دید که یکی از انها کشته خواهد شد، وی را به سهم داشت از آخرت دعوت کرد. (الهدایه الی بلوغ النهایه)
ای ساکنین زندان که با من همراه هستید. (الفواتح الالهیه)
که در عدد بسیار هستند و همانند هم در نداشتن قدرت و اختیار بهتر است نزد شما و مستحق عبادت و پرستش است یا واحد احد یگانه و تک که در الوهیت و ربوبیت مستقل است و بی نیاز از پشتیبان است؟ (الفواتح الالهیه)
مَا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا أَسْمَاءً سَمَّيْتُمُوهَا أَنْتُمْ وَآبَاؤُكُمْ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ بِهَا مِنْ سُلْطَانٍ ۚ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ ۚ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ ۚ ذَٰلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ ﴿40﴾
يُوسُف
تفسیر

شما پرستش نمیکنید مگر اسمهاییکه خودتان و پدرانتان به آنها لقب اله بودن داده اید. الله متعال هیچ حجت و دلیلی بر وجود آنها و استحقاق آنها نازل نکرده است، حکم دین جز برای الله نیست. فرمان الله و دین الله این است که غیر وی پرستش نشود. آنچه بیان کرده ام دین درست و حق است، ولی اکثر مردم این قضیه را نمیدانند برای همین است که اکثر مردم کره ی خاکی کافر هستند.

مستندات
مَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِهِ إِلَّا أَسْمَاءً سَمَّيْتُمُوهَا أَنتُمْ وَآبَاؤُكُم
شما عبادت نمیکنید، مگر نامیده شده هایی که خالی از معنای اله بودن هستند. (مظهری)
که شما و پدران شما آنها را الهه و ارباب خوانده اید. (مظهری)
ویا شما عبادت نمیکنید مگر اسمهاییکه خودتان درست کرده اید و در واقع و حقیقت، وجود ندارند و شما گمان میبرید که در بتها حلول کرده اند و یا مجردا وجود دارند. (مظهری)
الله به شما این اجازه را نداده است بلکه خود شما و پدرانتان نامهای انان را دوست داشته اید. (الهدایه الی بلوغ النهایه)
یعنی شما آنچه را که مستحق اله بودن نیست را اله نامیدید و بعد خودتان شروع به عبادت آن کردید انگار که فقط اسمهایی را دارید عبادت میکنید که وجود خارجی ندارند. (تاویلات اهل سنت)
یعنی شما عبادت نمیکنید مگر بتانی را که فقط اسم اله بودن را دارند چراکه آنان از جمادات هستند. (قرطبی)
مَّا أَنزَلَ اللَّهُ بِهَا مِن سُلْطَانٍ
الله متعال نیز دلیلی برای وجود آنها اقامه نکرده است. (مظهری)
ویا حجت و برهانی برای استحقاق عبادت آنان نازل نکرده است. (مظهری)
ولی بر مستحق عبادت بودن خودش و دلائل نصب کرده و رسولان فرستاده است. (مظهری)
حجتی و یا کتابی و یا دلیلی نفرستاده است. (الهدایه الی بلوغ النهایه)
عذر و حجتی در عبادت انها نیست. (بحر العلوم)
إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ
حکم به عبادت جز برای الله متعال نیست چراکه وی تعالی است که مستحق عبادت بالذات است واجب به ذات خود بوده و نعمت دهنده ی مطلق به غیر خود است و نفع رسان و ضرر رسان وی تعالی است پس اگر غیر وی جایز العباده میبود باید به اجازه ی وی تعالی میشد. (مظهری)
در امر عبادت و دین حکم جز برای الله متعال نیست. (تاویلات اهل سنت)
أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ
به توسط زبان انبیای خود، دستور داد که چیزی غیر وی تعالی عبادت کرده نشود. (مظهری)
دین را بر این استوار کرد که غیر وی تعالی مورد عبادت قرار نگیرد. (الهدایه الی بلوغ النهایه)
ذَٰلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ
این دین ثابتی است که حجتها و براهین بر آن دلالت دارند. (مظهری)
آنچه که من به آن شما را دعوت کرده ام دین است نه به کجی و انحراف. (الهدایه الی بلوغ النهایه)
وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ
لیکن اکثر مردم بین حق و باطل را تشخیص نمیدهند در نتیجه با جهالت خود به بیراه میروند. (مظهری)
این آیه دلالت دارد بر اینکه عقوبت بر انسان لازم میشود هرچند به آن جهل داشته باشد، البته اگر امکان کسب علم برای وی باشد. (تاویلات اهل سنت)
يَا صَاحِبَيِ السِّجْنِ أَمَّا أَحَدُكُمَا فَيَسْقِي رَبَّهُ خَمْرًا ۖ وَأَمَّا الْآخَرُ فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِنْ رَأْسِهِ ۚ قُضِيَ الْأَمْرُ الَّذِي فِيهِ تَسْتَفْتِيَانِ ﴿41﴾
يُوسُف
تفسیر

ای همراهان در زندان، اما یکی از شما، پس به صاحب و سید خودش، از خمر خواهد نوشاند، و اما دیگری به دار آویخته شده و پرنده از سر وی خواهد خورد. این امری که این دو فتوی میخواستید، قطعی شد.

مستندات
يَا صَاحِبَيِ السِّجْنِ أَمَّا أَحَدُكُمَا
منظورش همان مسئول شراب پادشاه بوده است و مبهم گذاشتن کدام یکی برای این بود که یکی تاویل و تعبیر گویای آن است که چه کسی است و دیگر اینکه از اینکه خبر بد را مستقیم به شخص مشخص گفتن ابا کرده و به خود شخص واگذار کرده است. (ابوسعود)
فَيَسْقِي رَبَّهُ خَمْرًا
به سید و ارباب خودش، از خمر خواهد نوشاند. (ابوسعود)
وَأَمَّا الْآخَرُ
منظور مسئول نان و غذای پادشاه است. (ابوسعود)
فَيُصْلَبُ فَتَأْكُلُ الطَّيْرُ مِن رَّأْسِهِ
قُضِيَ الْأَمْرُ الَّذِي فِيهِ تَسْتَفْتِيَانِ
تکمیل شد و محکم گشت آن امری که در مورد آن استفتاء کرده بودند یعنی رویایی که دیده بودند قطعا به وقوع پیوست. (ابوسعود)
گفته شده است که وقتی حضرت یوسف تعبیر رویای آنان را گفت آن دو ان را تکذیب کردند و گفتند که ما چیزی ندیده بودیم، پس یوسف به آنان خبر داد که آنچه گفته ام شدنی است چه تصدیق کنید و چه انکار کنید. (ابوسعود)
ابن مسعود: حکم الله بر شما واجب شده است چه رویا دیده باشید و چه ندیده باشید. (بغوی)
وَقَالَ لِلَّذِي ظَنَّ أَنَّهُ نَاجٍ مِنْهُمَا اذْكُرْنِي عِنْدَ رَبِّكَ فَأَنْسَاهُ الشَّيْطَانُ ذِكْرَ رَبِّهِ فَلَبِثَ فِي السِّجْنِ بِضْعَ سِنِينَ ﴿42﴾
يُوسُف
تفسیر

و یوسف به آن یکی که از دو که نجات یافته بود گفت: قصه ی من و آنچه از من دیدی را به نزد صاحبت بگو، پس شیطان باعث شد که آن غلام فراموش کرد که پیش سیدش ان را بگوید و یا شیطان باعث شد که یوسف، از یاد پرودگارش غفلت کند پس در زندان به مدتی بین سه الی نه سال ماند.

مستندات
وَقَالَ لِلَّذِي ظَنَّ أَنَّهُ نَاجٍ مِّنْهُمَا
یوسف به کسی که علم داشت که نجات پیدا میکند؛ساقی پادشاه؛ گفت. (خازن)
اذْكُرْنِي عِندَ رَبِّكَ
به نزد صاحبت یعنی پاداشاه بزرگ، از من بگو و بگو که در زندان غلامی محبوس است که مظلوم واقع شده است و حسش به درازا کشیده است. (خازن)
بعضی از اهل تاویل گفته اند که وقتی یوسف به غیر الله پناه برد از غیر الله طلب کرد که وی از زندان بیرون بیاورد الله متعال چند سال وی را در زندان به فراموشی سپرد. این مطلب خیلی دور و غیر محتمل است اینکه یوسف به غیر الله اظهار فزع و وحشت خود را بگوید و باعث بشود که قلبش از ذکر الله غافل شده غیر الله مشغولش کند لیکن (والله اعلم) نظر یوسف این بود که الله متعال سبب نجات وی را در دستان این پادشاه قرار داده است و اینکه در زندان به فراموشی سپرده شده است و چراکه خودش میدانست که سببی ندارد که وی در زندان باشد بغیر از اینکه برای مردم عذر بخواند و توضیح بدهد و آنچه که زن عزیز تهمت زده است، را از خود نفی کند پس یوسف چنین دید که اگر پیش پادشاه امرش گفته شود، شاید که وی را ازاد کند و نه اینکه آزادی را مطلقا دست وی بداند و الله را از قلبش بردارد اینچنین است که الله متعال تمام امور دنیا را بر اساس اسباب قرارداده است و بر این اساس از بندگانش عبادت خودش را خواسته است که اسباب را استفاده کنند و قلبش به این اعتقاد باشد که قدرت و تقدیر از الله است. مانند اینکه نازل شدن باران و کشاورزی کردن را چنین قرار نداد که با آن اسباب بشوند و به مانند اسلحه که برای جنگ استفاده میشود، بلکه آنان با قدرت الله میجنگند و با وی تعالی پیروز میشوند و به این امور امر کرده است و فرموده است: وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ، و این نیست که هرکس یکی از اینکارها را انجام دهد به معنی فزع به غیر الله حساب شود و نیست که نصر و نجات را از آن چیز و سبب بداند بلکه همه ی اینها را از الله میداند و بر این اساس روا نباشد که به یوسف گمان برده شود که به مخلوق مثل خود روی آورده باشد و نجات را از وی دانسته باشد بلکه بر ان طریقی که گفتیم بوده است. (تاویلات اهل سنت)
یادکردن وی نزد پادشاه احتمال دو وجه را دارد: الف: اینکه ممکن است که زندان بودنش به امر پادشاه نبوده باشد چراکه زن عزیز بود که وی را تهدید به زندان کرد پس این حیله ی آن زن باید باشد. ب: وقتی یوسف این دو را به توحید دعوت کرد گفت که آنچه از من دیدید و شنیدید را به پادشاه بگویید، چراکه آن دو را به توحید دعوت کرده بود. (تاویلات اهل سنت)
طلب عون و کمک از بندگان هرچند رخصت است ولی آنچه لائق و سزاوار انبیاء است، گرفتن عزیمت است. (ابوسعود)
استعانت و کمک خواهی از بندگان هرچند بالکل محمود و پسندیده است ولی به منصب نبوت و اصحاب ولایت شایسته نیست. (تفسیر ملاعلی القاری)
فَأَنسَاهُ الشَّيْطَانُ ذِكْرَ رَبِّهِ
ضمیر انساه به غلام بر میگردد یعنی وی فراموش که که پیش پادشاه درخواست یوسف را بگوید. (خازن)
این قول به درست بودن نزدیکتر است چراکه بعد چنین میآید: وَادَّكَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ يعني بعد مدتی أَنَا أُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيلِهِ فَأَرْسِلُونِ، پس شیطان بود که باعث شد آن مرد فراموش کند. (تاویلات اهل سنت)
قول دوم، ضمیر به یوسف برمیگردد، یعنی شیطان باعث شد که یوسف بجای اینکه از الله متعال طلب فرج کند از مخلوق انجام داد و این امر هرچند جایز است ولی در مقام نبوت و رسالت این امر نباید صورت بگیرد و برای همین مورد مواخذه قرار گرفت. (خازن)
فراموش گردانیدن را به شیطان نسبت داده است همچناکه همراه حضرت موسی نیز میگوید: وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلَّا الشَّيْطَانُ، چراکه ابتدای کل شر از شیطان است چراکه به او قلب شخص میدهد والقای وسوسه میکند و بعد بنده به آن عزیمت کرده و به فعل میرساند. (تاویلات اهل سنت)
فَلَبِثَ فِي السِّجْنِ بِضْعَ سِنِينَ
بضع مدت زمانی است: الف: مجاهد: از سه تاهفت سال است. ب: قتاده: از سه تا نه سال است. ج: ابن عباس: کمتر از ده سال. (خازن)
اکثر مفسرین بر این هستند که بضع در اینجا هفت سال بوده است. (خازن)
قبل این واقعه پنج سال بوده و بعد این نیز هفت سال بوده است که جمعا دوازده سال شده است. (خازن)
وَقَالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرَىٰ سَبْعَ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ وَسَبْعَ سُنْبُلَاتٍ خُضْرٍ وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ ۖ يَا أَيُّهَا الْمَلَأُ أَفْتُونِي فِي رُؤْيَايَ إِنْ كُنْتُمْ لِلرُّؤْيَا تَعْبُرُونَ ﴿43﴾
يُوسُف
تفسیر

پادشاه گفت: من میبینم هفت گاو فربه را که آنها را هفت گاو به نهایت لاغر میخورند و هفت خوشه ی سبز میبینم و هفت خوشه ی خشک، ای بزرگان در مورد خواب من حکم بدهید اگر شما رویا تعبیر میکنید، پس بگویید که این چیست؟

مستندات
وَقَالَ الْمَلِكُ إِنِّي أَرَىٰ سَبْعَ بَقَرَاتٍ سِمَانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجَافٌ
پادشاه ریان گفت: دیدم که... خوردند.. و اینکه از بجای فعل ماضی از مضارع استفاده شده است برای این است که آن تصویر شگفت به حضور آورده شود. (ابوسعود)
روایت شده است که هفت گاو فربه از نهری بیرون آمدند و بعد آنها، هفت گاو در نهایت لاغری بیرون آمده و آن گاوهای فربه را خوردند. (ابوسعود)
عجف: لاغری که بعد آن فربهی نباشد. (نسفی)
وَسَبْعَ سُنبُلَاتٍ خُضْرٍ
هفت خوشه که دانه هایش بسته شده بودند. (ابوسعود) یعنی غلیظ شده بودند.
وَأُخَرَ يَابِسَاتٍ
و هفت خوشه ی دیگر که دانه هایش خشک شده و رسیده بودند و بر آن هفت خوشه ی سبز پیچیدند و آنها را در خود فرو بردند. (ابوسعود)
این قضیه ی در برگرفتن هفت خوشه ی خشک، هفت خوشه ی سبز را از آن جهت در قرآن اورده نشده است که قضیه ی گاوها آن را بیان میکند. (بیضاوی)
يَا أَيُّهَا الْمَلَأُ
خطاب به اشراف از علما و حکما است. (ابوسعود)
یعنی ای عراف ها و کاهن ها و جادوگران. (بحر العلوم)
أَفْتُونِي فِي رُؤْيَايَ
این خواب را تعبیر کنید و حکم آن را بگویید و عاقبت آن چه خواهد شد. (ابوسعود)
إِن كُنتُمْ لِلرُّؤْيَا تَعْبُرُونَ
اگر رویا تفسیر میکنید. (بحر العلوم)
گویند ابتدای بلای یوسف با رویا بوده و نجاتش از آن نیز به رویا بوده است. (نسفی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود