0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِي ۚ إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي ۚ إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿53﴾
يُوسُف
تفسیر

و من نفس خود را تبرئه نمیکنم چراکه نفس بسیار امر کننده به بدی است مگر اینکه الله متعال کسی را مورد مرحمت قرار دهد که از دست نفس نجات پیدا میکند. قطعا پروردگار بسیار آمرزنده است و رحم کننده است.

مستندات
وَمَا أُبَرِّئُ نَفْسِي
حسن: وقتی یوسف ؛ليعلم أني لم أخنه بالغيب؛ را گفت، ترسید که نکند این تزکیه ی خود باشد پس آنچه در این آیه را گفت. (خازن)
و این از روی شکسته نفسی است چراکه خود را در مقام عصمت و تزکیه دانستن نفس خود، گناه بزرگی است پس یوسف آن را از خود برداشت.(خازن)
من نفس خود را تزکیه نمیکنم بلکه برای اظهار نعمتی است که الله متعال به وی داده است. (بیضاوی)
خود را از زلت تبرئه نمیکنم. (نسفی)
نفس را در عموم احوال تبرئه نمیکنم. (نسفی)
ویا خود را در این حادثه از هم نفسی تبرئه نمیکنم.(نفس)
إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ
اکثر محققین از متکلم و غیر آنها بر این هستند که در انسان یک نفس وجود دارد که دارای چندین صفت است: الف: صفت اماره بالسوء. ب: لوامه. ج: مطمئنه. (خازن)
گفته شده است: نفس بالطبع به شر و بدی امر کننده است وقتی نفس را تزکیه کرده و از اخلاق ذمیمه دور کند، به نفس مطمئنه، بدل میشود. (خازن)
از آن جهت که طبیعت نفس میل به شهوات است و هم و غمش همان است و قدرت و اعضا را برای ان در کل اوقات بکار میگیرد. (بیضاوی)
نفس بشری که نفس من نیز از جمله ی آن است، مائل به شهوات است. (ابوسعود)
إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّي
ابن عباس: مگر آن نفسی که الله وی را در عصمت خود بگیرد. (خازن)
ویا اینکه لیکن اگر الله به کسی رحم کند وی را از متابعت از نفس اماره باز میدارد. (خازن)
إِنَّ رَبِّي غَفُورٌ
آمرزنده ی گناهان بندگانش است. (خازن)
هم نفس را میآمرزد. (بیضاوی)
رَّحِيمٌ
برای آنان مهربان است. (خازن)
هرکس را اراده کرد، به عصمت مورد رحم قرار میدهد. (بیضاوی)
وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ أَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِي ۖ فَلَمَّا كَلَّمَهُ قَالَ إِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِينٌ أَمِينٌ ﴿54﴾
يُوسُف
تفسیر

پادشاه گفت: یوسف را برای من بیاورید تا وی را خالص برای خودم قرار دهم، وقتی با یوسف صحبت کرد، گفت: از امروز تو به نزد ما دارای مقام و مورد اعتماد ما هستی.

مستندات
وَقَالَ الْمَلِكُ ائْتُونِي بِهِ
أَسْتَخْلِصْهُ لِنَفْسِي
تا وی را از خواص خودم قرار دهم. (بحر العلوم)
فَلَمَّا كَلَّمَهُ
وقتی با یوسف صحبت کرد و از وی اموری دید که انتظارش را نداشت. (نسفی)
قَالَ إِنَّكَ الْيَوْمَ لَدَيْنَا مَكِينٌ أَمِينٌ
پادشاه به یوسف گفت:... (نسفی)
دارای منزلت هستی و در مورد آنچه به تو وکالت داده شده، مورد اعتماد و امین هستی. (بحر العلوم)
در مورد همه چیز، امانتدار هستی. (نسفی)
در امان هستی که از عواقب چیزی در ترس نیستی. (العز بن عبدالسلام)
حافظ هستی. (العز بن عبدالسلام)
از سخن گفتن وی به عقل یوسف پی برد و از عفتش به امانتداری وی پی برد. (العز بن عبدالسلام)
گفته شده است که عزیز مصر در همان شبها فوت کرد و یوسف بر مکان وی نشست و زن عزیز را به عقد یوسف درآورد و زن عزیز مصر، عذراء بوده است و از ان دو افرائیم و میشا به متولد شده است. (بیضاوی)
قَالَ اجْعَلْنِي عَلَىٰ خَزَائِنِ الْأَرْضِ ۖ إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ ﴿55﴾
يُوسُف
تفسیر

یوسف گفت: مرا مسئول خزانه ها قرار ده، قطعا من نگهبان و مراقب و دانا بر این امور هستم.

مستندات
قَالَ اجْعَلْنِي عَلَىٰ خَزَائِنِ الْأَرْضِ
یوسف گفت: مرا بر طعام اهل مصر و اموالش قرار ده. (مظهری)
إِنِّي حَفِيظٌ
من بر خزائن از آنچه که مستحق آن نیست، حافظ هستم. (مظهری)
بر آنچه بر آن ولایت دارم، نگهبان هستم. (تاویلات اهل سنت)
حسابگر هستم. (تاویلات اهل سنت)
بر آنچه از غله در زمین است حافظم. (تاویلات اهل سنت)
بر آنچه در دستم است، حافظم. (تاویلات اهل سنت)
عَلِيمٌ
به وجوه مصالح آن نیز دانا هستم. (مظهری)
به امر ولایت خود دانا هستم. (تاویلات اهل سنت)
به تمام زبانها دانا هستم. (تاویلات اهل سنت)
به مردم دانا هستم. (تاویلات اهل سنت)
هدف یوسف این بودکه از این طریق احکام الله را اجرا کند و عدالت را بین مردم برقرار کند و هدفی جز رضای الله نداشته است. (مظهری)
دانا به مقادیر و عالم به زمان گرسنگی هستم و بر آنچه که نگهداری میکنم، حافظ و بر نیاز مردم دانا هستم. (تاویلات اهل سنت)
وَكَذَٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ يَتَبَوَّأُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَاءُ ۚ نُصِيبُ بِرَحْمَتِنَا مَنْ نَشَاءُ ۖ وَلَا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ ﴿56﴾
يُوسُف
تفسیر

آنچنانکه یوسف را از مهلکه ها نجات دادیم و تبرئه اش کردیم، وی را در زمین قادر ساختیم تا در هر جا که خواست برود و هرجا که خواست ساکن، هرکس را که ما خواهیم، از رحمتان به وی میرسانیم و قطعا ما اجر نیک کرداران را ضایع و تباه نمیکنیم.

مستندات
وَكَذَٰلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ
همچنانکه یوسف را از آنچه بدان متهم شده بود، تبرئه کردیم وی را در زمین دارای منزلت گرداندیم که تمام اهل مصر و اطراف آن به وی نیاز پیدا کردند. (تاویلات اهل سنت)
آنچنانکه یوسف را از دست برادرانش نجات دادیم، در زمین وی را مکانت دادیم. (تاویلات اهل سنت)
میتوان گفت: همچنانکه یوسف را چنین کردیم تو را نیز بر زمین مکانت خواهیم داد. (تاویلات اهل سنت) منظور رسول الله ص است.
منظور از تمکین این استکه در آنچه یوسف نظر میدهد کسی با وی مخالفت نمیکند. (خازن)
مجاهد: یوسف، دائما پادشاه را به اسلام دعوت میکرد و مهربانی میکرد تا اینکه پادشاه و بسیاری از مردم مسلمان شدند. (خازن)
آمده است: در طول هفت سال خشکسالی، یوسف تمام اهل مصر و اموال و املاک آنان را در برابر غذا خرید و در آخر همه را آزاد کرده و اموالشان را پس داده است. (ابوسعود)
يَتَبَوَّأُ مِنْهَا حَيْثُ يَشَاءُ
هرجا خواست اتراق میکند و هرجا خواست ساکن میشود. (تاویلات اهل سنت)
نُصِيبُ بِرَحْمَتِنَا مَن نَّشَاءُ
برحمتنا یعنی سعت و فراخی در دنیا و نعمت آن. (تاویلات اهل سنت)
منظور رحمت دینی از نبوت و عصمت است. (تاویلات اهل سنت)
وَلَا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ
اجر کسی را که با الله همراهی کرده است را دنیا و آخرت ضایع نمیکند. (تاویلات اهل سنت)
یعنی پاداش احسان آنها را خواهد داد. (تاویلات اهل سنت)
ما اجر کسی را که با نعمتهای الهی با شکرگذاری همراهی کرده است را تباه نمیکنیم. (تاویلات اهل سنت)
ابن عباس: اجر صابرین را تباه نمیکنیم. (خازن)
بلکه کاملا پاداش انان را ادا میکنیم. (ابوسعود)
وَلَأَجْرُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ لِلَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ ﴿57﴾
يُوسُف
تفسیر

قطعا اجری که در آخرت برای ایمان آورندگانی که از شرک و گناهان، پرهیز میکنند، از آنچه در دنیا میگیرند، بهتر است.

مستندات
وَلَأَجْرُ الْآخِرَةِ
یعنی اجر آنان (محسنین) در آخرت یعنی نعمت دائمی که تمامی ندارد. (ابوسعود)
خَيْرٌ
برای محسنین مذکور، بهتر است. (ابوسعود)
ثواب محسنین را ابطال نمیکنیم تا وقتی که در دنیا پاداش آنها را بدهیم مضاف بر آنان در آخرت نیز پاداش مهیا است. (بحر العلوم)
پاداشی که در آخرت داده میشود از آنچه در دنیا عطا شده، بهتر است. (بحر العلوم)
لِّلَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ
آگاهی میدهد که محسنین همان مومنان ثابت بر تقوی هستند. (ابوسعود)
فعل ماضی و فعل مضارع، ثبات و دوام را میرسانند. (ابوسعود)
کسانیکه یگانگی الله متعال را باور کرده و از شرک پروا دارند. (بحر العلوم)
منظور یوسف و سایر مومنان تا روز قیامت است. (نسفی)
کسانیکه از شرک و زشتی ها دوری میکنند. (نسفی)
وَجَاءَ إِخْوَةُ يُوسُفَ فَدَخَلُوا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ وَهُمْ لَهُ مُنْكِرُونَ ﴿58﴾
يُوسُف
تفسیر

و برادران یوسف بر یوسف وارد شدند و یوسف آنان را شناخت ولی برادرانش وی را نشناختند.

مستندات
وَجَاءَ إِخْوَةُ يُوسُفَ
به سرزمین کنعان نیز قحطی رسید و یعقوب فرزندان خود بغیر از بنیامین برادر تنی یوسف، را به مصر فرستاد تا آذوقه بیاورند. (نسفی)
فَدَخَلُوا عَلَيْهِ فَعَرَفَهُمْ
یوسف بدون معرفی آنان را شناخت. (نسفی)
وَهُمْ لَهُ مُنكِرُونَ
از آنجا که لباس و هیئت یوسف تغییر کرده بود، برادرانش وی را نشناختند. (نسفی)
و بخاطر اینکه از پس پرده صحبت میکرد و زمان زیادی گذشته بود یعنی چهل سال گذشته بود. (نسفی)
وَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ قَالَ ائْتُونِي بِأَخٍ لَكُمْ مِنْ أَبِيكُمْ ۚ أَلَا تَرَوْنَ أَنِّي أُوفِي الْكَيْلَ وَأَنَا خَيْرُ الْمُنْزِلِينَ ﴿59﴾
يُوسُف
تفسیر

وقتی برادرانش را تجهیز و خواسته ی آنان را داد و طعامشان را بار زدند، یوسف گفت: برادر پدری خودتان را برای من بیاورید. آیا نمیبینید که من پیمانه را تمام و کمال میدهم و من بهترین مهماندار و میزبان هستم. نکته: این گفته ی حضرت یوسف قطعا سببی داشته است و در تفاسیر از جزئیات آورده اند که قابل رد یا قبول نیست در هر صورت از آنان خبر گرفته که برادری ناتنی از پدر دارند.

مستندات
وَلَمَّا جَهَّزَهُم بِجَهَازِهِمْ
وقتی آنان را تجهیز کرد و برای رفتن آماده کرد. (مظهری)
زاد و هرآنچه برای سفر لازم بود را برای آنان مهیا کرد و شتران را بار زد. (ابوسعود)
قَالَ ائْتُونِي بِأَخٍ لَّكُم مِّنْ أَبِيكُمْ
اگر راست میگویید برادر پدریتان را برای من بیاورید و من راضی هستم که یک بار شتر نیز برای شما اضافه بدهم. (مظهری)
این گفته شاید بدین خاطر باشد که آنان از وی بار اضافی خواسته بودند که برای برادر ناتنی خودشان نیز بگیرند و یوسف این را پذیرفته است به شرطی که آن برادر را نیز بیاورند. (ابوسعود)
أَلَا تَرَوْنَ أَنِّي أُوفِي الْكَيْلَ
مگر نمیبیند که من پیمانه تمام و کمال میدهم و چیزی از مردم کم نمیکنم. (مظهری)
وَأَنَا خَيْرُ الْمُنزِلِينَ
من بهترین میزبانان هستم.(مظهری)
از آنان به بهترین وجه پذیرایی کرده بود. (مظهری)
این گفته از برای تشویق آنان به انجام انچه به آنان امر کرده است، بود نه برای منت گذاری. (ابوسعود)
فَإِنْ لَمْ تَأْتُونِي بِهِ فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِنْدِي وَلَا تَقْرَبُونِ ﴿60﴾
يُوسُف
تفسیر

اگر شما بردارتان را نیاورید، پس برای شما نزد من پیمانه ای نیست، و به من نزدیک نشوید.

مستندات
فَإِن لَّمْ تَأْتُونِي بِهِ
اگر برادر تنی خودتان را نیاورید. (خازن)
فَلَا كَيْلَ لَكُمْ عِندِي
برای شما طعام نمیفروشم. (نسفی)
وَلَا تَقْرَبُونِ
به من نزدیک نشوید و وارد سرزمین من نشوید. (بیضاوی)
قَالُوا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ أَبَاهُ وَإِنَّا لَفَاعِلُونَ ﴿61﴾
يُوسُف
تفسیر

برادران یوسف گفتند: برادرمان را از پدرش خواهیم خواست و ما قطعا به هرطریقی که باشد اینکار را انجام دهنده هستیم.

مستندات
قَالُوا سَنُرَاوِدُ عَنْهُ أَبَاهُ
برادران یوسف گفتند: تمام تلاش خودمان را انجام میدهیم و حیله ها بکار میگیریم تا از دست پدرش دربیاوریم. (خازن)
از پدرش خواهیم خواست که او را با ما بفرستد. (بحر العلوم)
وَإِنَّا لَفَاعِلُونَ
فرمانت را اجرا خواهیم کرد. (خازن)
ما ضامن اینکار هستیم. (بحر العلوم)
در اینکار کوتاهی و توانی نخواهیم کرد ویا بر این کار قادر هستیم و عاجز نیستیم. (ابوسعود)
وَقَالَ لِفِتْيَانِهِ اجْعَلُوا بِضَاعَتَهُمْ فِي رِحَالِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُونَهَا إِذَا انْقَلَبُوا إِلَىٰ أَهْلِهِمْ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ﴿62﴾
يُوسُف
تفسیر

و یوسف به غلامان خود گفت: مال التجاره ای را که از آنان گرفته اید، در بارهای آنان قرار دهید، باشد که از این طریق، احترام من به خودشان را بشناسند وقتی به پیش خانواده ی خود برگشتند و باشد که برگردند.

مستندات
وَقَالَ لِفِتْيَانِهِ
به غلامان پیمانه دار گفت:... (ابوسعود)
اجْعَلُوا بِضَاعَتَهُمْ فِي رِحَالِهِمْ
یوسف برای هر بار شتر کسی را وکیل کرده بود که آنچه از متاع برای خرید طعام داده بودند را در بار آنها جاسازی کند تا مبادا نزد پدرشان چیزی برای برگشت نداشته باشند. (ابوسعود)
قتاده: بضاعت آنان، همان سکه ی نقره ای آنان بوده است. (ابن ابی حاتم)
در ظرفهای آنان قرار دهید. (نسفی)
گفته اند که نعلین بوده است و یا چرم و یا سکه نقره و این سکه بودن به نظر درستتر است چراکه آن را در بین بار مخفی کرده گذاشتند. (نسفی)
لَعَلَّهُمْ يَعْرِفُونَهَا
مورد احترام بودن خود را و حق برگرداندن داشتن را بشناسند. (ابوسعود)
ویا اینکه متاع خود را بشناسند. (ابوسعود)
إِذَا انقَلَبُوا إِلَىٰ أَهْلِهِمْ
زمانی که به منزل خود برگشتند، چراکه آنان وقتی بار را باز کنند خواهند دانست. (ابوسعود)
لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ
باشد که بر طبق آنچه امر کردم برگردند. (ابوسعود)
شاید که چیزی برای برگشت نداشته باشند. (نسفی)
بخاطر درهم جمع کردن، تاخیر نکنند. (بحر العلوم)
فَلَمَّا رَجَعُوا إِلَىٰ أَبِيهِمْ قَالُوا يَا أَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ فَأَرْسِلْ مَعَنَا أَخَانَا نَكْتَلْ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ ﴿63﴾
يُوسُف
تفسیر

وقتی به پیش پدرشان برگشتند، گفتند: ای پدر از بار طعام گرفتن در آینده ما را منع کرده شده است پس برادرمان را پیش مل بفرست تا وی طعام بگیرد و ما نیز بواسطه ی وی بار بگیریم و ما قطعا از وی محافظت خواهیم کرد.

مستندات
فَلَمَّا رَجَعُوا إِلَىٰ أَبِيهِمْ
همراه طعام به پیش پدر برگشتند. (نسفی)
قَالُوا يَا أَبَانَا مُنِعَ مِنَّا الْكَيْلُ
گرفتن پیمانه در آینده، از ما منع شده است. (بحر العلوم)
یعنی از گرفتن گندم و قضیه را به پدرشان تعریف کردند. (بحر العلوم)
فَأَرْسِلْ مَعَنَا أَخَانَا
پس همراه ما برادرمان بنیامین را بفرست. (بحر العلوم)
نَكْتَلْ
بنیامین بخرد و برای ما پیمانه کرده بدهند. (بحر العلوم)
وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ
از هلاک شدن تا وقتی که برایت پس بیاوریمش. (بحر العلوم)
از اینکه به وی بدی برسد. (نسفی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود