0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
فَلَمَّا جَهَّزَهُمْ بِجَهَازِهِمْ جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسَارِقُونَ ﴿70﴾
يُوسُف
تفسیر

و وقتي كه بار آنان را بار زدند و اماده کردند، پیمانه را در بار برادرش بنیامین قرار داد و ندا دهنده ای ندای بلند داد که ای کاروانیان، شما دزد هستید.

مستندات
فَلَمَّا جَهَّزَهُم بِجَهَازِهِمْ
وقتی اسباب آنها را آماده کرد و پیمانه را کامل داد. (نسفی)
جهاز: طعام و بار شتر برادرانش. (العز بن عبدالسلام)
جَعَلَ السِّقَايَةَ فِي رَحْلِ أَخِيهِ
سقایه ظرفی که با آن آب خورده میشود، جامی بود که پادشاه و یا چارپایان از آن آب میخوردند و بعدا بعنوان پیمانه استفاده شد. (نیسابوری)
از طلا یا نقره یا طلا یا نقره اندود و جواهر نشان بوده است. (نیسابوری)
با آن پیمانه بخاطر احترام آنان، برای آنها طعام را پیمانه کرد. (العز بن عبدالسلام)
ثُمَّ أَذَّنَ مُؤَذِّنٌ
ندا دهنده ای ندا داد. (نیسابوری)
أَيَّتُهَا الْعِيرُ إِنَّكُمْ لَسَارِقُونَ
منظور صاحبان شتر است. (نیسابوری)
عیر یعنی شتر که بر آن بار گذاشته باشند. (نیسابوری)
گفته شده است: عیر به قافله ی خران گفته میشود. (نیسابوری)
سوال: چطور میشود که پیامبر خدا، راضی میشود که به قوم خود نسبت دزدی بزند در حالیکه آنان از آن مبرا هستند؟ جواب: الف: این کار را خادمان وی بدون اطلاع وی انجام داده اند وقتی که پیمانه ی پادشاه را گم کردند. ب:این ندا دهنده این را بر سبیل سوال گفته است نه خبر. ج: یا منظورشان این بود که آنها یوسف را از پدرش دزدیده اند. د: منظور این استکه در بین شما سارق است که همان برادرش بود که به این کار راضی شده بود. (نیسابوری)
ویا اشتباهی بود که یوسف انجام داد و جزای آن را با شنیدن این قول؛ إِن يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَّهُ؛ گرفت. (العز بن عبدالسلام)
قَالُوا وَأَقْبَلُوا عَلَيْهِمْ مَاذَا تَفْقِدُونَ ﴿71﴾
يُوسُف
تفسیر

برادران یوسف رو به ندا دهنده کرده و گفتند: چه چیزی است آنچه شما گم کرده اید؟

مستندات
قَالُوا وَأَقْبَلُوا عَلَيْهِم مَّاذَا تَفْقِدُونَ
گفتند: چه چیزی از شما مفقود شده است؟ (بیضاوی)
فقد شیئ یعنی غیبت آن از حس طوری که مکانش معلوم نباشد. (بیضاوی)
نگاه خود به سوی ندا دهنده و همراهانش کرده گفتند:... (خازن)
قَالُوا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ وَلِمَنْ جَاءَ بِهِ حِمْلُ بَعِيرٍ وَأَنَا بِهِ زَعِيمٌ ﴿72﴾
يُوسُف
تفسیر

ندا دهنده و همراهانش گفتند: ما پیمانه ی پادشاه را گم کرده ایم و هرکس آن را بیاورد برایش یک بار شتر بعنوان جایزه است و من به شخصه ضامن ادای ان جایزه هستم.

مستندات
قَالُوا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ
ندا دهنده و همراهانش گفتند:... (خازن)
وَلِمَن جَاءَ بِهِ حِمْلُ بَعِيرٍ
هرکس آن را بیاورد برایش یک بار شتر طعام است. (خازن)
وَأَنَا بِهِ زَعِيمٌ
و من کفیل آن جایزه هستم. (خازن)
قَالُوا تَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُمْ مَا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِي الْأَرْضِ وَمَا كُنَّا سَارِقِينَ ﴿73﴾
يُوسُف
تفسیر

برادران یوسف گفتند: والله که شما قطعا میدانید که ما برای فساد به مصر نیامده ایم و ما سارق نبوده و نیستیم.

مستندات
قَالُوا تَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُم مَّا جِئْنَا لِنُفْسِدَ فِي الْأَرْضِ وَمَا كُنَّا سَارِقِينَ
گفتند: والله که ما برای فساد روی زمین نیامده ایم و دیگر اینکه برای دزدی نیامده ایم. و دلیل بر صدق گفتار آنان اینکه آنان بر انواع خیرات عامل بودند حتی گفته میشود که دهان چارپایان خود را بسته بودند تا نکند که به مردم آزاری برسانند. (خازن)
به مصر نیامده ایم تا گناه انجام دهیم ویا به کسی خیانت کنیم. (بحر العلوم)
شما میدانید که ما فرزندان پیامبر هستیم و در خانواده ی پیامبر چنین چیزی هیچگاه رخ نداده است. (تاویلات اهل سنت)
قَالُوا فَمَا جَزَاؤُهُ إِنْ كُنْتُمْ كَاذِبِينَ ﴿74﴾
يُوسُف
تفسیر

اصحاب یوسف گفتند: جزای دزدی چیست؟ اگر شما در مورد برائت از آن دروغ گفته باشید.

مستندات
ندا دهنده و همراهانش گفتند: جزای دزد یا دزدی چه چیزی است، اگر در ادعای برائت خود دروغگو بودید؟ (مظهری)
یعنی نزد شما و در شریعت شما جزای آن چیست؟ (ابوسعود)
اگر شما در نبودن آن پیمانه به نزد شما، دروغگو بوده باشید. (ابوسعود)
قَالُوا جَزَاؤُهُ مَنْ وُجِدَ فِي رَحْلِهِ فَهُوَ جَزَاؤُهُ ۚ كَذَٰلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ ﴿75﴾
يُوسُف
تفسیر

برادران یوسف گفتند: جزای دزد این است که هرکس که در بار وی مال دزدی یافت شود، خود آن شخص جزای دزدیش است و ما اینگونه کسانی را که با دزدی ظلم میکنند، جزا میدهیم.

مستندات
قَالُوا جَزَاؤُهُ مَن وُجِدَ فِي رَحْلِهِ فَهُوَ جَزَاؤُهُ
گفتند: جزای دزدی این است که کسیکه آن پیمانه در بار وی یافت شود، آن را گرفته و به بردگی کشیده میشود. (بیضاوی)
در شرع یعقوب چنین بوده است.(بیضاوی)
در شرع یعقوب این بوده است که تا یکسال وی بردگی میکرد. (نسفی)
كَذَٰلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ
اینچنین جزا میدهیم کسیکه ظلم سرقت انجام دهد. (بیضاوی)
دزدان را با به بردگی گرفتن جزا میدهیم. (نسفی)
فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاءِ أَخِيهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِعَاءِ أَخِيهِ ۚ كَذَٰلِكَ كِدْنَا لِيُوسُفَ ۖ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ أَخَاهُ فِي دِينِ الْمَلِكِ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ ۚ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَنْ نَشَاءُ ۗ وَفَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمٌ ﴿76﴾
يُوسُف
تفسیر

پس یوسف تفتیش را از ظرفهای برادرانش شروع کرد و بعد آن پیمانه را از بار برادرش بیرون آورد. این چنین به یوسف ما علم آموختیم. این نبود که یوسف حکم پادشاه مصر را بگیرد چراکه به هدفش نمیرسید، مگر اینکه الله خواست که برادرانش بر این حکم کنند. هرکه را خواهیم درجات علمیش را بالا میبریم، و بر بالای هر صاحب علمی، دانایی است.

مستندات
فَبَدَأَ
یوسف و یا ندا دهنده، شروع کرد... (بحر العلوم)
بِأَوْعِيَتِهِمْ
با ظرفهای برادرانش شروع کرد و بارهای آنها را گشت. (بحر العلوم)
قَبْلَ وِعَاءِ أَخِيهِ
قبل ظرف برادرش. (بحر العلوم)
و در آنها چیزی نیافت. (بحر العلوم)
از قتاده: گویند که یوسف هربار که باز کرده تفتیش میکرد، استغفار میگفت از آنچه که انجام میداد. (بحر العلوم)
ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِن وِعَاءِ أَخِيهِ
بعد آن پیمانه را از بار بنیامین بیرون آورد. (نسفی)
كَذَٰلِكَ كِدْنَا لِيُوسُفَ
مثل آن کید بزرگ به یوسف آموختیم. (نسفی)
برای یوسف اینگونه تدبیر کردیم تا به غرضش برسد. (ابوسعود)
از اول تا آخر این قضیه را به یوسف آموختیم. (تاویلات اهل سنت)
و اینکار برای این صورت گرفت تا خواسته ی انان که روی پدرشان فقط برای آنها باشد، برآورده شده و جزای ان را ببینند. (تاویلات اهل سنت)
اینکار برای جزای فعل آنان بود تا پدرشان از انها روی گردان شود. (تاویلات اهل سنت)
بعضی گفته اند: برادران یوسف سعی کردند که امر یوسف را باطل کنند ولی الله متعال یوسف را نصرت داد و تقویت کرد و امر یوسف را از آنان بالا قرار داد. (کبیررازی)
ویا الله متعال بر قلب برادرانش حکم دزدی را القا کرد تا بدینوسیله یوسف به هدفش برسد. (کبیر رازی)
مَا كَانَ لِيَأْخُذَ أَخَاهُ فِي دِينِ الْمَلِكِ إِلَّا أَن يَشَاءَ اللَّهُ
این نبود که بر وی حکم پادشاه مصر را بگیرد چراکه در حکم آنها این بود که دوبرابر آنچه گرفته اند گرفته شود نه اینکه به بردگی گرفته شود. (نسفی)
نبود که بنیامین را بگیرد مگر اینکه مشیئت الله و اراده ی وی بود. (نسفی)
یعنی به هیچ علل و سببی نمیتوانست برادرش بگیرد مگر اینکه مشیت الهی بر آن باشد. (ابوسعود)
نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَّن نَّشَاءُ
درجه ی هرکس را که خواهیم در علم بالا میبریم همچنانکه یوسف را بالا بردیم. (نسفی)
این آیه دلالت بر این دارد که علم اشرف مقامات و اعلای درجات است چراکه وقتی الله متعال یوسف را به این حیلت و فکر هدایت کرد وی به صاحب علم بودن مدح کرد همچنانکه در آیه ی 83 انعام نیز وقتی حضرت ابراهیم دلیل توحید را بیان کرد، این عبارت را تکرار کرده است. (کبیر رازی)
وَفَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمٌ
هر صاحب علمی از وی بالاتر در علم وجود دارد. (نسفی)
ویا در بالای تمامی علما، دانایی وجود دارد که همان الله متعال باشد. (نسفی)
آن کسانیکه درجات بلند علمی دادیم، برتر از آنها هستند که به پای وی نمیرسند. (ابوسعود)
یعنی بر بالای هر یک از این صاحبان علم، دانایی است که نتوان به کنهه علم وی پی برد و یوسف نیز به اندازه ی لیاقت خودش به درجات علمی رسیده بود که این علم کفاف نمیداد که برادرش را بتواند بگیرد بلکه علیم فوق کل عالم باید به وی میآموخت و میخواست تا وی به آن دست یابد و یوسف با وجود اینکه تدبیر کرده بود، مطمئن نبود پس الله متعال آن را خواست و شد.(ابوسعود)
یعنی برادران یوسف صاحب علم بوده و فاضل بوده اند ولی یوسف از آنان عالمتر بود. (کبیر رازی)
قَالُوا إِنْ يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَهُ مِنْ قَبْلُ ۚ فَأَسَرَّهَا يُوسُفُ فِي نَفْسِهِ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْ ۚ قَالَ أَنْتُمْ شَرٌّ مَكَانًا ۖ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا تَصِفُونَ ﴿77﴾
يُوسُف
تفسیر

برادران یوسف گفتند: اگر این دزدی کرده باشد، برای این است که برادرش نیز قبلا دزدی کرده بود، و این گفتار و ناراحتی از این گفتار را یوسف در دل خود داشت و به بیرون درز نداد و آشکار نکرد، گفت: شما از نظر منزلت بدتر هستید، و الله به حقیقت آنچه گفتید، آگاهتر است. نکته: اگر کاری از یوسف در نسبت دزدی به وی بیان شده است، هرچند ممکن است صورت گرفته باشد، منتهای مراتب اینکه باید یادمان باشد که یوسف طبق روایات در سن دوازده سالگی به چاه انداخته شد، پس هرچه صورت گرفته باشد قبل رشد و قبل بلوغ و قبل تکلیف بوده است. نکته: در مورد سخن یوسف ؛انتم شر مکانا والله اعلم بما تصفون؛ چه آن را به برادرانش گفته باشد و چه نگفته باشد، تاثیری در معنی ندارد چراکه برادران وی این گفته را به عملی که بدان متهم شده بودند، خطاب کرده است و یوسف نیز منظور خودش را داشته است.

مستندات
قَالُوا إِن يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَّهُ مِن قَبْلُ
برادران یوسف گفتند اگر این بنیامین دزدی کرده است، برادر وی که هلاک شد نیز دزد بوده است. (خازن)
هدف از این گفتار این است که بگویند ما با این نیستیم بلکه از وی چیز غریبی نیست چراکه برادرش نیز دزد بود و این و برادرش که از مادری دیگر هستند اینگونه هستند. (خازن)
در مورد نسبت دزدی به یوسف اختلاف شده است: الف: سعید بن جبیر و قتاده: پدر بزرگ مادری یوسف، بتی داشته است که آن را یوسف گرفته و شکسته و انداخته بود تا عبادت کرده نشود. ب: مجاهد: روزی گدایی امد و یوسف تخم مرغی را گرفته و به سائل داده بود. ج:سفیان بن عیینه: مرغی از خانه ی یعقوب گرفته و به سائل داده بود. د: وهب: غذا را مخفی میکرد تا به فقرا بدهد. ه: محمد بن اسحاق: یوسف بعد مرگ مادرش نزد عمه ی خود که دختر اسحاق باشد بود و محبت یوسف در دل عمه اش افتاد و وقتی به سنی رسید محبت یوسف بر یعقوب افتاد و یوسف را از عمه اش گرفت و عمه اش گفت که چند روزی پیش من باشد و در این چند روز کمربندی که از اسحاق به عمه ی یوسف رسیده بود و جد اندر جد میراث بود، را به کمر یوسف بست و این در زمانی بود که یوسف کوچک بود و چیزی نمیدانست و بعد عمه ی وی اعلام کرد که کمربند گم شده است، و همه گشتند و دیدند که به کمر یوسف زیر لباسش بسته شده است و عمه اش با این ادعا یوسف را نزد خود نگهداشت. ابن الانباری گوید: در هیچ یک از این قضایا دزدی از یوسف صورت نگرفته است ولی شبیه دزدی است و برای همین در وقت غضب به وی چنین نسبتی دادند. (خازن)
فَأَسَرَّهَا يُوسُفُ فِي نَفْسِهِ وَلَمْ يُبْدِهَا لَهُمْ
یوسف این را در خود مخفی داشت: چه چیزی را مخفی کرده است؟ الف: عوفی از ابن عباس: این قول را ؛ أَنْتُمْ شَرٌّ مَكاناً؛ ب: ابي صالح از ابن عباس این گفته ی آنان را در خود نگهداشت. یعنی جواب آنها را در خود نگهداشت و چیزی نگفت ج: اعتراض و جواب مستدل دادن به آنها دادن را ترک کرد و آشکار نکرد. (خازن)
این جواب نسبت دزدی بود که به برادرانش داده بود. (بحر العلوم)
آن اندوهی که از این گفتار به دلش نشست را پنهان داشت و اظهار نکرد. (ابوسعود)
قَالَ أَنتُمْ شَرٌّ مَّكَانًا
در دل خود این را گفت. (ابوسعود)
منزلت شما نزد الله بدتر است در مورد تهمتی که به یوسف میزنید، در حالیکه در حقیقت یوسف دزدی نکرده و این شما هستید که به وی خیانت کرده اید. (خازن)
شما بدتر هستید چراکه شما یوسف را از پدرش دزدیدید. (نسفی)
کار شما بدتر از یوسف است چراکه یوسف بتی را دزدید تا بشکند ولی شما پیمانه را دزدیدید. (بحر العلوم)
کار شما بدتر است چراکه دزدی شما آشکار گشت و دزدی برادری وی را شما آشکار کردید و راست یا دروغ بودنش مشخص نیست. (بحر العلوم)
وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا تَصِفُونَ
الله به حقیقت آنچه میگوییم آگاه است. (خازن)
الله خودش بهتر میداند که قضیه طبق آنچه گفتید نبوده است. (بیضاوی)
قَالُوا يَا أَيُّهَا الْعَزِيزُ إِنَّ لَهُ أَبًا شَيْخًا كَبِيرًا فَخُذْ أَحَدَنَا مَكَانَهُ ۖ إِنَّا نَرَاكَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ ﴿78﴾
يُوسُف
تفسیر

برادران یوسف گفتند: ای عزیز مصر، همانا این بنیامین پدری پیر و صاحب منزلت دارد، پس تو بجای وی یکی از ما را بگیر، قطعا ما تو را از نیکوکاران میدانیم و این را کامل تر کن.

مستندات
قَالُوا يَا أَيُّهَا الْعَزِيزُ إِنَّ لَهُ أَبًا شَيْخًا كَبِيرًا
برای نرم کردن قلب یوسف (عزیز مصر) این را گفتند. (تاویلات اهل سنت)
از آنجا که قلب پیرمرد به بچه ی کوچکش میل کننده تر است. (تاویلات اهل سنت)
یعنی سن و سالش بزرگ است. (خازن)
احتمال دارد منظورشان این باشد که پدرش نبی است و نبی زاده نیز هست. (خازن)
فَخُذْ أَحَدَنَا مَكَانَهُ
یکی از ما را بجای وی نگهدار چراکه وی با وی آرام میگیرد و از فرزند هلاک شده اش به این یکی تسلی پیدا میکند. (خازن)
إِنَّا نَرَاكَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ
از آنجا که از وی پیمانه ی کامل دیدند و از آنها پذیرایی کرده بودند، عزیز مصر را از نیکوکاران میدانستند. (تاویلات اهل سنت)
گفته اند: اگر یکی از ما را بجای بنیامین بگیری، تو را از نیکان خواهیم شناخت. (خازن)
ما تو را فرد نیکوکار میشناسیم و این عادت خود را تغییر نده و احسانت را به ما کامل کند. (مظهری)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود