0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومَاتٌ ۚ فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ فِي الْحَجِّ ۗ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ ۗ وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَىٰ ۚ وَاتَّقُونِ يَا أُولِي الْأَلْبَابِ ﴿197﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

حج را ماههای معلوم و مشهور بین مردم است که احرام برای حج در آن ماهها صورت میگیرد. اگر کسی با تلبیه یا سوق بدنه احرام بست پس بر وی لازم است که در وقت احرام، آمیزش و کلام مربوط به آن و ممنوعات حج و جدل و ستیز از وی یافت نشود و در وقت رفتن به حج توشه با خود بردارید تا سربار مردم نشوید و توشه ی آخرت را که همان تقوی است با خود بگیرید و از عذاب من بترسید و پروا کنید ای کسانیکه صاحب عقل هستید.

مستندات
الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَّعْلُومَاتٌ:
حج در ماههای مشهور بین مردم انجام میشود یعنی در شوال و ذی القعده و ده روز از ذی الحجه نزد ما حنفیان. (ابوسعود)
نزد امام شافعی نه روز ذی الحجه همراه با شب عید قربان است و نزد امام مالک کل ماه ذی الحجه، و مدار خلاف در این است که منظور از ماههای حج، ماههایی است که احرام بسته میشود یا اوقاتی که در آن اعمال حج انجام میشود؟ یا منظور اوقاتی است که در آن غیر از حج، مناسک دیگر انجام دادن پسندیده نیست.. (ابوسعود)
امام اعظم هرچند احرام بستن برای حج قبل شوال را جایز میداند ولی همراه با کراهت است. (ابوسعود)
فَمَن فَرَضَ فِيهِنَّ الحج:
کسی اگر بر خود حج را فرض گرداند با احرام بستن به حج یا با تلبیه گفتن یا سوق هدی، (ابوسعود)
رسول الله ص: هرکس هدی همراه دارد به عمره و حج اهلال کند.(مظهری)
اهلال یعنی صدای خود را با تلبیه گفتن بالابردن و امر (رسول الله ص) برای وجوب است. (مظهری)
تلبیه ی رسول الله ص : لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكُ، لَا شَرِيكَ لَكَ. (صحیح ابن خزیمه)
فَلاَ رَفَثَ وَلاَ فُسُوقَ:
پس در وقت احرام آمیزش و کلام فحش یعنی بددهانی و خروج از شرع با ارتکاب ممنوعات نباشد. (ابوسعود)
رفث هر چیزی که مرد از زن خود میخواهد. (مظهری)
رفث نیز جزو محرمات احرام است ولی جداگانه ذکر کرد زیرا با رفث به معنی آمیزش حج وی باطل میگردد پس فسوق آنچه بر حاجی انجام آن ممنوع است چراکه فسوق به معنی خلاف شرع در حالت عادی نیز حرام میباشد. (مظهری)
وَلاَ جِدَالَ:
ستیزه و جدال با خادمان و رفقای خود نیست. (ابوسعود)
برای نشان دادن این مطلب است که در حج مخالفتی با دیگران نباشد و توضیح آن اینکه قریش با سایر عرب در حج مخالفت میکردند و درمشعر الحرام وقوف میکردند پس با نفی جدال، این مخالفت برداشته شد. (ابوسعود)
عرب جاهلی در مورد حج اختلافاتی داشتند و هر یک از طوایف عمل خود را همان حج ابراهیمی میدانستند بعضی در مزدلفه وقوف میکردند و بعضی دیگر در عرفات و بعضی در ذی القعده حج بجای میآوردند و بعضی دیگر در ذی الحجه تا اینکه آیه نازل گشت و از اختلاف برحذر داشت و حج را بر آنچه رسول الله ص انجام دادند قرار داد. (مظهری)
مجاهد گوید: شکی نیست که حج در ذی الحجه است پس نسیئ باطل گشت. (مظهری)
نسیئ: عرب ماههای حرام را در صورت صلاح دید خودشان مکانش را عوض میکردند مثلا اگر میدیدند که اگر جنگ را ادامه دهند به نفعشان خواهد بود پس میگفتند ذی القعده را نیز میجنگیم بجای آن صفر را ماه حرام در نظر میگیریم.
فِي الحج:
در ایام حج. (ابوسعود)
طبق این نفی لازم میآید که ایام تشریق از جمله ی ماههای حج نباشند زیرا این ایام تشریق وقت خوردن و نوشیدن و آمیزش است. (مظهری)
آوردن کلمه ی حج بجای ضمیر آن برای نشان دادن این مطلب است که حج مورد اعتنا میباشد و برای نشان دادن علت ترک این امور میباشد. (ابوسعود)
زیرا زیاد بیت الله مورد تعظیم و تقرب جستن بدین وسیله به الله تعالی از واجب گردان های ترک این امور مذکور است. (ابوسعود)
در اینجا بجای نهی، جمله ی نفی آورده است تا نشان دهد که شایسته نیست این امور در حج یافت شود زیرا آنچه در غیر حج زشت است در اوقات حج زشتتر است. (ابوسعود)
وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ:
پس بهترین پاداش را برای خیر شما خواهد داد و این تشویق به انجام اعمال نیک است بعد از نهی از اعمال شر. (ابوسعود)
وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَى:
برای معاد خود تقوی را توشه بردارید. (ابوسعود)
آمده است که اهل یمن در وقت حج هیچ توشه ای با خود نمیآوردند و میگفتند ما متوکلین بر الله هستیم و با اینکار خود سربار مردم میشدند پس به آنان امر شده که توشه برگیرند و از سوال از مردم پروا کنند. (ابوسعود)
کار اهل یمن به غارت و غصب نیز میرسید. (مظهری)
بهترین توشه آن است که خود را از غارت و غصب دور نگهدارد. (مظهری)
وَاتَّقُونِ يَاأُولِي الْأَلْبَابِ:
از عذاب من پروا کنید. (نسفی)
هدف الله باشد و از هرآنچه که غیر الله است تبری جویید چراکه این آن چیزی است که عقل سلیم از هوای نفس میطلبد و برای همین صاحبان عقل مورد خطاب قرار گرفتند. (ابوسعود)
نشانه ی عقل تقوی داشتن است پس کسیکه تقوی ندارد انگار که عقلی ندارد. (نسفی)
تفسیر
لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ ۚ فَإِذَا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفَاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ ۖ وَاذْكُرُوهُ كَمَا هَدَاكُمْ وَإِنْ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الضَّالِّينَ ﴿198﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

بر شما حاجیان گناهی نیست در اینکه در ایام حج تجارت یا کار دیگری برای کسب درآمد انجام دهید و یا عبادتی غیر از اعمال حج انجام دهید؛ به این شرط که شما را مناسک (افعال حج) باز ندارد؛ و از عطایا و تفضل الله متعال بطلبید. وقتی از عرفات همه باهم راه افتادید پس در مشعر الحرام یعنی مزدلفه وقوف کرده و الله متعال را یاد کنید و شکر موفق شدن به حج را بجای آورید و شکر هدایت به اسلام را بجای آورید، قطعا شما قبل از اینکه شما را به اسلام هدایت کند جزو گمراهان بودید و قطعا قبل هدایت شما به اعمال حج به آن نادان بودید.

مستندات
لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ:
در مورد قومی نازل گشت که میگفتند کسیکه در حج تجارت کند یا شتربان باشد وی را حجی نیست و بلکه کسی است که در خدمت حجاج است و حاجی نیست. (نسفی)
از ابن عباس: قبل از اسلام در موسم حج بازار برقرار میکردند و تجارت میکردند، و بعد اسلام مردم از اینکه ممکن است در ایام حج گناه باشد از تجارت باز ایستادند، این آیه نازل شد. (بحر العلوم)
بر شما گناهی نیست که در موسم حج، عطا و فضل الله تعالی را با تجارت و کرایه کردن، بطلید. (نسفی)
از جعفر صادق: طلب فضل در اینجا بدان معنی است که اعمال خیر دیگر غیر از اعمال حج را نیز طلب کنید مانند کمک به ضعیف و یاری ستمدیده و اطعام گرسنه و سیراب کردن تشنه. (نیسابوری)
فَإِذَا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفَاتٍ:
وقتی با جماعت بسیار از عرفات برگشتید. (نسفی)
عرفات نام علم یک مکان است و وجه تسمیه ی آن را گفته اند که برای حضرت ابراهیم صفت محل وقوف را بیان شده بود و وقتی آن مکان را دید پس آن را شناخت. (نسفی)
عرفات است زیرا مردم در اینجا عظمت الهی را شناخته و به فقر و ناتوانی خود اعتراف میکنند. (نیسابوری)
گفته شده: در اینجا آدم و حواء به گناه خود اعتراف کرده و دعا کردند و الله تعالی فرمود: الان خود را شناختید. (نیسابوری)
آمده است: از ریشه ی عرف به معنی رایحه ی خوش است چراکه گناهکاران با توبه بوی خوش آمرزش را از الله تعالی دریافت میکنند. (نیسابوری)
رسول الله ص: روزه ی روز عرفه برای سال قبل خود و سال بعد خود کفارت است. (مسند احمد)
گفته شده: در این مکان آدم و حوا همدیگر را یافتند و شناختند. (نسفی)
این افاضه گفتن بر رکنیت وقوف عرف دلالت دارد زیرا افاضه بدون وقوف صورت نمیگیرد. (نسفی)
یعنی برای برگشت از یک چیز اول باید بودنی در آنجا باشد.
عطاء: عرفات گفتن برای این است که در این مکام جبرئیل به حضرت ابراهیم مناسک حج را تعلیم میداد و بعد هر مساله ای میگفت: عرفت؟(بحر العلوم) به معنی شناختی ؟ دانستی؟
فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ:
الله را با تلبیه گفتن و تهلیل و تکبیر دعا و ثنا و نماز مغرب و عشا را در یک وقت خواندن، یاد کنید در مکان مشعر الحرام که قزع نام دارد یعنی مزدلفه. (نسفی)
مزدلفه گفته میشود زیرا گویند که آدم و حوا در آن مکان به یکدیگر نزدیک شدند یا بخاطر اینکه در این مکان نماز غرب و عشا را جمع کرده یکجا خوانده میشود یا بخاطر این است که در این مکان مردم با وقوف در آن مکان به الله تعالی نزدیک میشوند. (نسفی)
منظور از نماز است که در مزدلفه نماز مغرب و عشاء را در وقت عشاء یکجا خوانده میشود. (جصاص)
وَاذْكُرُوهُ كَمَا هَدَاكُمْ:
همچنانکه الله تعالی شما را نیک هدایت کرد شما نیز وی تعالی را نیک یاد کنید. (نسفی)
یعنی شکر و سپاسگزاری هدایت شما به اسلام را بجای آورید. (بحر العلوم)
یاد کنید همچنانکه به شما آموخته شد و از آن انحراف نورزید. (نسفی)
همچنانکه شما را به سنت ابراهیم هدایت نمود. (نیسابوری)
وَإِنْ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الضَّالِّينَ:
و همانا شما قبل تعلیم و قبل هدایت جاهل بودید به اینکه چگونه الله تعالی را یاد کنید و چگونه وی تعالی را عبادت کنید. (نسفی)
ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ﴿199﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

ای قوم قریش از مکانی افاضه کنید که حضرت ابراهیم افاضه نمود که همانی است که بقیه ی مردم وقوف و افاضه را انجام میدهند یعنی از عرفات و از گناه عدم وقوف در عرفه آمرزش بطلبید که الله تعالی آمرزنده ی آمرزش طلبان است و ارزانی دهنده ی نعمت بر آنان است.

مستندات
ثُمَّ أَفِيضُوا مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ النَّاسُ:
خطاب به قریش است که آنها در مزدلفه وقوف میکردند و بقیه ی مردم در عرفه پس به قریش امر شد که از مکانیکه مردم افاضه میکنند، افاضه کنند. (احکام القرآن جصاص)
از رسول الله ص در مورد کیفیت حج سوال شد: ایشان جواب دادند: حج همان عرفه است پس هرکس در شب جمع قبل از صبح و یا در روز جمع به عرفات یاید حج وی تمام است. (جصاص)
از مکانی که حضرت ابراهیم افاضه کرد، افاضه کنید. (العز بن عبدالسلام)
اجماع امت بر این است که هرکس وقوف عرفه را از دست بدهد وی حج بجای نیاورده است. (جصاص)
یعنی افاضه از عرفات شرع قدیم است پس تغییرش ندهید. (بیضاوی)
وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ:
طلب آمرزش کنید از گناهی که در وقوف عرفه انجام میدادید. (بحر العلوم)
از جاهلیتی که در مورد تغییر مناسک و دیگر امور انجام میدادید، طلب آمرزش کنید. (بیضاوی)
إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ:
از گناهان شما خواهد گذشت. (بحر العلوم)
گناه آمرزش طلب را میآمرزد و به وی معمت ارزانی میدارد. (بیضاوی)
فَإِذَا قَضَيْتُمْ مَنَاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آبَاءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْرًا ۗ فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ ﴿200﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

وقتی از مناسک حج فراغت یافتيد الله تعالی را یاد کنید همچنانکه قبل از اسلام پدران خود را یاد میکردید و بلکه ذكر الله را زیاد بگویید. انسانها در دعا دو گروه هستند. بعضی از انسانها که همان مشرکان هستند گویند که یا رب به ما خوشی دنیا را عطا کن و آنان از نعمتهای آخرت و بهشت سهمی ندارند و در دعا نیز سهمی برای آخرت ندارند

مستندات
فَإِذَا قَضَيْتُم مَّنَاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آبَاءَكُمْ
قضای مناسک یعنی مناسک را تمام و کمال بجای آوردن است. (جصاص)
وقتی از امر حج فراغت یافتید الله تعالی را با زبان به نیکی یاد کنید همچنانکه پدران خود را یاد میکردید، در آن موقف ذکر گویید.(بحر العلوم)
فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آبَاءَكُمْ:
ممکن است که منظور اذکاری باشد که خلال انجام حج در وقت وقوف و طواف و مناسک دیگر انجام میدهید را انجام دهید باشد. (جصاص)
همچنانکه که کودک پدر و مادر خود را زیاد به زبان میآورد، شما نیز الله را یاد کنید.(ابن کثیر)
أَوْ أَشَدَّ ذِكْرًا:
ذکر زیاد همراه با مبالغه در وصف الله تعالی بگویید. (بیضاوی)
بلکه بیشتر ذکر گویید. (جصاص)
زیاد ذکر گویید و زیاد دعا کنید. (نسفی)
در دوران جاهلیت، مردم بعد اتمام حج خود به ذکر مفاخر آبای خود میپرداختند و آنها را برای مردم میشمردند پس الله تعالی بجای آن فرمود که به ذکر الله مشغول شوند و بر نعمتهایش شکر گزار باشند و به نیکی از الله یاد کنند. (جصاص)
رسول الله ص در روز عرفه فرمودند: قطعا الله تعالی از شما تکبر جاهلی را و بزرگی نمودن به پدران را بزدود و همه ی مردم از حضرت آدم هستند و آدم از خاک هیچ برتری برای عربی بر عجمی نیست مگر برتری به تقوی. (جصاص)
فَمِنَ النَّاسِ مَن يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا :
مشرکان وقتی وقوف میکردند چنین دعا میکردند؛ اللهم به ما شتر و گوسفند و گاو و برده و کنیز روزی ده؛ و از الله توبه و آمرزش نمیطلبیدند، و این آیه نازل شد. (بحر العلوم)
الله تعالی هدف انسانها از ذکر الله را به تفصیل بیان میدارد و میگوید: بعضی کمکاری میکنند و فقط دنیا را میطلبند و قسم دیگر خیر دارین را میطلبند. (بیضاوی)
و میگویند: عطا و بخشش ما را در دنیا قرار ده. (بیضاوی)
هدف راهنمایی و تشویق به ذکر زیاد است. (بیضاوی)
پس از کسانی باشید که زیاد دعا میکنند. (نسفی)
وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ:
پس برای این اشخاص سهمی از آخرت نیست. (بحر العلوم)
زیرا هم و غم وی دنیا بوده است. (بیضاوی)
یا از طلب آخرت وی را سهمی نیست. (بیضاوی)
پس به اینها شبیه نشوید.(ابن کثیر)
تفسير:
وَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ ﴿201﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

وقتی از مناسک حج فراغت یافتید الله تعالی را یاد کنید همچنانکه قبل از اسلام پدران خود را یاد میکردید و بلکه ذکر الله را زیاد بگویید. انسانها دردعا دو گروه هستند. بعضی از انسانها که همان مشرکان هستند گویند که یا رب به ما خوشی دنیا را عطا کن و آنان از نعمتهای آخرت و بهشت سهمی ندارند و در دعا نیز سهمی برای آخرت ندارند و بعضی از مردم که همانا مسلمانان هستند گویند: ای پروردگار ما، خیر دنیا و نعمتهای آن را عطا کن و خیر آخرت را به ما عطا کن و از آتش جهنم و هرآنچه که باعث میشود به جهنم برویم، محفوظ بدار.

مستندات
وَمِنْهُم مَّن يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً:
در دنیا نیکی عطا کن یعنی سلامتی و روزی بسنده و توفیق به امور خیر .(ابوسعود)
منظور مسلمانان هستند که خیر دنیا و آخرت را طلب میکنند. (قرطبی)
وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً:
و در آخرت پادش نیک و رحمت عطا کن.(ابوسعود)
منظور از حسنه ی دنیا و آخرت، نعمتهای آن است. (قرطبی)
وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
با بخشش و آمرزش.(ابوسعود)
از حسن: حسنه ی دنیا، علم و عبادت و حسنه ی آخرت بهشت و از عداب آتش یعنی ما را از شهوات و گناهانیکه باعث میشوند ما را به آتش میاندازد، دور بدار. (ابوسعود)
ما از کسانی نباشیم که با گناه خود وارد آتش شده و بعد با شفاعت از آن بیرون آورده میشوند. (قرطبی)
دعای موکد در طلب بهشت است یعنی هم نجات باشد هم پیروزی و کامیابی. (قرطبی)
این آیه جامع تمامی ادعیه است. (قرطبی)
افرادی به انس رض گفتند برای ما دعای خیر کن و ایشان این دعا را خواندند بعد آنها گفتند: بیشتر دعا کن. انس گفت: دیگر چه میخواهید در حالیکه من برای شما خیر دنیا و آخرت را خواستم. (قرطبی)
از انس: بیشترین دعای رسول الله ص این دعا بود. (قرطبی)
گفته اند: بیشترین دعاییکه حاجی در وقت وقوف عرفه دعا میکند این دعا باشد. (قرطبی)
أُولَٰئِكَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِمَّا كَسَبُوا ۚ وَاللَّهُ سَرِيعُ الْحِسَابِ ﴿202﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

آن افرادی که خیر دنیا و آخرت را میطلبند و هدفشان از حج به دست آوردن خیر دنیا و آخرت از الله تعالی بوده است، پس برای آنان نصیب و سهم از آنچه طلب کرده اند، خواهد بود و پاداش بسیار نیز خواهد بود. و آنان که فقط هدفشان دنیا بود نیز بر طبق خواسته ی خود خواهند گرفت. و الله تعالی محاسبه گری سریع است که هر ابر کامپوتری را در نظر گیرید بی نهایت سریعتر است طوری که در روز قیامت وقتی بنده دقت حساب اعمال خود را میبیند فکر میکند که الله تعالی تمام هم خود را به ی معطوف داشته است و دیگر اینکه الله به ابزار و وسایل نیاز ندارد پس تا قبل قیامتی که خیلی زود برپاخواهد گشت، الله را ذکر فراوان گویید و دعا کنید و به عقب نیاندازید.

مستندات
أُولَٰئِكَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِّمَّا كَسَبُوا:
آن افرادی که خیر دنیا و آخرت را میطلبند برای آنان، از جنس آنچه طلب کرده اند، سهمی خواهد بود. (نسفی)
برای این افرادی که بعد اتمام حج اینگونه دعا میکنند و میدانند که همه ی فضل و خیر از الله است که به هرکس خواهد عطا کند پس الله تعالی اعلام میکند که برای این افراد سهم و نصیبی از حجشان و پاداش بسیاری بر آنچه کسب کرده اند، میباشد و این مختص این گروه است نه برای گروه دیگر که حجشان و خستگی و تکلفی که دیده اند از روی رغبت به آنچه نزد الله هست نبوده بلکه چشم داشت آنان مقدار ناچیز از دنیا بوده و گرفتن سهم دنیای خود بوده اند. (طبری)
برای مومنانیکه اینگونه دعا میکنند سهمی از حجشان برای آنها ثابت است. (بحر العلوم)
آن سهم همان ثوابی است که منافع حسنه میباشد. (نسفی)
سهمی از خیر و دعا همان ثواب و پاداش میباشد. (بغوی)
منظور از آنان ممکن است که هردوی این گروهها باشند. (نسفی)
بخاطر آن کسبی که انجام داده اند، سهمی برای آنان خواهد بود. (نسفی)
هر یک از گروه سهمی از جنس کسب خود دریافت خواهد نمود. (نسفی)
دعا کسب است چراکه دعا جزو اعمال است و اعمال نیز کسب هستند. (نسفی)
قتاده گوید: مردی در زمان رسول الله ص چنین دعا کرد: پروردگارا عذابی که در آخرت برای من مقدور داشته ای را در دنیا قرار ده و برای آخرت نگذار. پس وی بیمار شد طوری که ضعیف گشت و به رسول الله ص از وی خبر بردند و رسول الله ص فرمودند: ای فرزند آدم، تو قدرت حمل عذاب الهی را نداری پس اینگونه دعا کن؛ رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنا عَذابَ النَّارِ؛ و مرد اینگونه دعا کرد و سلامتی خود را به دست آورد. (بحر العلوم)
از ابن عباس در مورد( أُولئِكَ لَهُمْ نَصِيبٌ مِمَّا كَسَبُوا) در مورد کسی است که از فردی مالی میگیرد تا برای وی حج بدل بجای آورد پس برای حج بجای آورنده از طرف دیگری، ثوابی هست. (قرطبی)
روایت است که مردی به رسول الله ص گفت: پدر من حج بجای نیاورده و فوت کرد، حال آیا من میتوانم بجای وی حج بجای بیاورم؟ حضرت فرمودند: اگر پدرت به کسی بدهی داشت و تو آن پرداخت میکردی، کفایت میکرد؟ مرد گفت: بله. رسول الله ص: پس پرداخت بدهی به الله اولی تر است. آن مرد گفت: آیا برای من ثوابی در اینکار هست؟ این آیه نازل شد. (قرطبی)
یعنی برای این اشخاص از حج بدلی که انجام داده اند ثوابی میرسد. (قرطبی)
وَاللَّهُ سَرِيعُ الْحِسَابِ:
محاسبه ی الله تعالی این است که مقدار پاداش عمل هر بنده ای را به وی بگوید و آنچه فراموش کرده را به یادشان بیاورد. (قرطبی)
زود باشد که قیامت برپا شود و بندگان مورد حساب قرار گیرند پس بشتابید به ذکر فراوان و طلب آخرت. (نسفی)
از ضحاک: در حسابرسی نه بندگان خلط میشوند و نه الله را مشغول خود میکنند. (بحر العلوم)
گفته میشود: هر یک از بندگان را مورد حساب قرار میدهد و بنده فکر میکند که الله فقط دارد وی را مورد محاسبه قرار داده است. (بحر العلوم)
الله تعالی خود را به سرعت در حسابرسی به خلائق با وجود زیاد بودن مخلوقات، موصوف نمود تا کمال قدرت وی را بدانند و از انتقام وی تعالی برحذر باشند. (نسفی)
وقتی بخواهد بنده را مورد محاسبه قرار دهد سریع است طوری که چیزی برای محاسبه از قبیل بستن دست حفظ در سینه ، و به فکر و تامل نیز نیاز ندارد. (بغوی)
به حضرت علی گفتند: الله تعالی بندگان را چگونه مورد محاسبه قرار میدهد؟ حضرت علی گفت: همانطور که به آنان در یک روز، روزی میدهد. (قرطبی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود