0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ ۚ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِتَعْتَدُوا ۚ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَٰلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ ۚ وَلَا تَتَّخِذُوا آيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا ۚ وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمَا أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهِ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ﴿231﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

و زمانيكه زنان خود را طلاق داديد؛ يك يا دو؛ پس به انقضاي عدت نزديك شد، در اين زمان به زنان رجوع كنيد البته رجوع براي اصلاح و همراه با رعايت حق وحقوق زن و يا از روي نيكي و جوانمردي واگذاريد تا عدت تمام شود و از عقد شما رها شود. و براي ضرر رساندن با طولاني كردن عدت زن، رجوع نكنيد و بگذاريد عدتش تمام شود و پي زندگي خود برود و آيات قرآن و احكام آن را از جمله ي آن طلاق است، با عمل نكردن به آن به سخره نگيريد و فكر نكنيد كه اين احكام براي بازي نازل شده اند، فكر نكنيد كه احكام الهي من جمله طلاق ، بازي پذير و شوخي پذير است. نعمتهاي الهي كه به شما ارزاني شد است از قبيل زن و شوهر بودن و زندگي مشترك داشتن و اسلام و احكام از روي حكمت و قرآن و سنت، را به ياد آوريد و با عمل به آن، سپاسگذار باشيد. همه ي اينها براي موعظه ي شماست. از نافرماني و به سخره گرفتن و عمل نكردن به احكام الهي بترسيد كه قطعا الله متعال بر اعمال شما و درون شما و همه چيز آگاه است و بر آن اساس حسابرسي خواهد نمود.

مستندات
وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ
وقتي وقت عدت زنان تمام شد، با گذشت سه حيض، به جز غسل كردن و قبل اتمام عدت، پس شوهر، زن را با رجوع به زن ، به نيكي، زن را نگهدارد و يا اينكه رجوع نكرده و بگذارد عدت تمام شود. (بحر العلوم)
وقتي به آخرش رسيد. (ابوسعود)
وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِّتَعْتَدُوا
ضرار به زن به اين صورت است كه وقتي بعد طلاق ميگذارد تا سه حيض تمام شود و قبل غسل، بدون قصد نگهداشتن زن، به وي رجوع ميكند و بعد طلاقش ميدهد تا عدت بر زن طولاني شود. (بحر العلوم)
قصد شما از رجوع ضرر زدن به زن نباشد. (ابوسعود)
براي ضرر زدن به زن، وظلم به وي نگه نداريد. (بحر العلوم)
مراجعه به قصد ضرر زدن و طولاني كردن عدت، در نتيجه مجبور كردن زن به فديه دادن، نكنيد. (المنير زحيلي)
وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ
كسيكه چنين ظلمي ميكند به خودش ظلم كرده است. (بحر العلوم)
با ارتكاب اين ضرر به خودش ظلم كرده است. (بحر العلوم)
يعني خودش را در معرض عذاب قرار داده است. (بحر العلوم)
انجام آنچه كه الله متعال ظلم كرده است، خود را در معرض عذاب قرار دادن است. (بحر العلوم)
اصل ظلم اين است كه شيي را در غير موضع خود قرار داده شود. (بحر العلوم)
در دنيا نيز به خود ظلم كرده است چراكه باب شر و دشمني را باز كرده است. (زحيلي المنير)
وَلَا تَتَّخِذُوا آيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا
قرآن را بازيچه قرار ندهيد. (بحر العلوم)
گفته ميشود كه طلاق ميدادند وبعد آن را طلاق حساب نكرده و آن را بازي حساب ميكردند. (بحر العلوم)
در عمل به قرآن جدي باشيد و حقوق آن را رعايت كنيد والا بدين معنا خواهد بود كه شما قرآن را به سخره گرفته باشيد. (ابوسعود)
گفته اند كه در گذشته مرد زنش را طلاق ميداد يا آزاد ميكرد و بعد ميگفت از روي بازي بود يعني شوخي بود پس اين آيه نازل گشت و از آن منع شد. (ابوسعود)
رسول الله ص فرمودند: سه چيز است كه جدي آن جدي و شوخي آن نيز جدي است؛ نكاح و طلاق و عتاق. (ابوسعود)
رسول الله ص: كسيكه از روي بازي طلاق دهد، طلاق وي واقع است و كسيكه از روي بازي آزاد كند، آزادي وي معتبر است. (المنيز زحيلي)
فكر نكنيد كه اين احكام شوخي هستند. (راغب)
وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمَا أَنزَلَ عَلَيْكُم مِّنَ الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ
به ياد آريد نعمت الهي را كه شما را هدايت كرد به آنچه كه سعادت دنيوي و ديني شما در آن است. يعني با شكر گذاري اداي حق و حقوق آن، آن را برپا داريد. (ابوسعود)
با اسلام آوردن، نعمت الهي را حفظ كنيد. (بحر العلوم)
آنچه كه در قرآن از موعظه و حكمت بر شما نازل ميشود را حفظ كنيد. (بحر العلوم)
آنچه كه نازل شده است از قرآن و سنت. (ابوسعود)
آنچه نازل شده است از قرآن كه مشتمل بر موعظه و حكمت است. (ابوسعود)
منظور از كتاب امر و نهي و منظور از حكمه، حلال و حرام است. (ابن عباس)
يَعِظُكُم بِهِ
شما را از ضرر زدن، نهي ميكند. (بحر العلوم)
وَاتَّقُوا اللَّهَ
در ضرر زدن از الله متعال بترسيد. (بحر العلوم)
وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ [
به اعمال شما داناست و بر اين اساس جزا ميدهد. (بحر العلوم)
الله متعال بر تمام آنچه انجام ميدهيد وترك ميكنيد آگاه است پس به انواع عذاب ، مورد مواخده قرار خواهد داد. (ابوسعود)
وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ إِذَا تَرَاضَوْا بَيْنَهُمْ بِالْمَعْرُوفِ ۗ ذَٰلِكَ يُوعَظُ بِهِ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ۗ ذَٰلِكُمْ أَزْكَىٰ لَكُمْ وَأَطْهَرُ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ ﴿232﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

وقتی که شما زنان را طلاق دادید و عدت آنها تمام شد و این طلاق یک یا دو بوده و به سه نرسیده بود، در اینصورت شما اولیای زنان از اینکه این زنان به شوهران قبلی خود برگردند منع نکنید اگر در این برگشت با رضایت طرفین بر اساس شرع و عرف باشد و مهر مثل و احکام دیگر رعایت شود، این احکام موعظه و یادآوری است برای کسانیکه به الله و قیامت باور دارند و این اجازه دادن و عدم منع ، پاکتر است از اینکه در شک بیافتید و بهتر است و الله متعال این را میداند و شما نمیدانید که در صورت منع چه عذابی برای شما خواهد بود.

مستندات
وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ
وقتي عدت زنان تمام شد. (نسفی)
در اینجا منظور بعد عدت است چراکه در ادامه، بحث نکاح آمده است و در اولی نزدیک تمام شدن بود چراکه در آنجا بحث رجعت مطرح شد. (نسفی)
فَلَا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ
پس زنان را از اینکه به نکاح شوهرشان در بیایند، منع نکنید. (نسفی)
آن شوهرانی که زنان به آن رغبت داشته و مردان صلاحیت داشته باشند. (نسفی)
اصل معني عضل، تنگی شدید و سختی است. (مظهری)
خطاب به شوهرانی است که از روی ظلم به زنان ، بعد انقضای عدت زنان سابق خود را از اینکه به ازدواج کسی دربیایند، منع کردند. (نسفی)
در اینجا ازواج گفتن به اعتبار آنچه در آینده خواهد شد میباشد. (نسفی)
یا خطاب به اولیای زنان است که از اینکه زنان به شوهر اول خودشان برگردند منع میکردند پس ازواج گفتن در اینجا به اعتبار گذشته است. (نسفی)
در مورد شخصی به نام معقل بن یسار نازل شد که وی خواهر خود را از بازگشت به شوهر اولش بعد طلاق منع کرده بود. (نسفی)
خطاب به کل مردم است یعنی بین شما وقتی زنان راضی باشند و مردان صلاحیت داشته باشند از عقد نکاح منع نکنید. (نسفی)
إِذَا تَرَاضَوْا بَيْنَهُم بِالْمَعْرُوفِ
و این برای وقتی است که خواستگاران و زنان بر اساس آنچه شرع و مروت مورد پسند است، به رضایت رسیده باشند. (نسفی)
وقتی که بر اساس مهر مثل و کفو بودن باشد زیرا در صورت کمتر بودن مهر از مهر مثل و یا کفو نبودن، اولیاء زن حق اعتراض دارند. (نسفی)
ذَٰلِكَ يُوعَظُ بِهِ مَن كَانَ مِنكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ
موعظه برای این اشخاص جواب میدهد. (نسفی)
این امر است برای کسانیکه به الله و قیامت ایمان دارند. (بحر العلوم)
ذَٰلِكُمْ أَزْكَىٰ لَكُمْ وَأَطْهَرُ
ترک منع و ترک ضرر زدن، پاکی است برای شما از پلیدی گناه. (نسفی)
این ترک برای شما بهتر و خوشتر است. (نسفی)
به خير شماست و پاکتر از شک است. (بحر العلوم)
وَاللَّهُ يَعْلَمُ
الله متعال میداند که چه پاکی دراین امر است. (نسفی)
وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ
و شما آن را نمیدانید. (نسفی)
الله متعال میداند که این دو یکدیگر را دوست دارند و شما آن را نمیدانید. (بحر العلوم)
الله متعال ميداند که خیر در وفا و عدالت است و شما نمیدانید که در صورت جدایی افکندن چه عذاب و عقوبتی برای شماست. (بحر العلوم)
وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ ۖ لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ ۚ وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ ۚ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَهَا ۚ لَا تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ ۚ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَٰلِكَ ۗ فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَنْ تَرَاضٍ مِنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا ۗ وَإِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُمْ مَا آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ ۗ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿233﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

بر مادران کودکان حق شیردهی به مدت دو سال کامل میباشد و همچنین بر مادران این شیردهی واجب خواهد شد اگر شیردادن بر وی تعیین گردد به اینکه از غیر وی شیر نخورد و این برای کسانی میباشد که قصد تکمیل مدت رضاعت را دارند و در این مدت بر پدر کودک یعنی کسیکه برایش فرزند آورده شد، واجب است که نفقه ی زوجیت را در وقت برقراری زوجیت بدهد و اگر زوجیت نبود، نفقه ی رضاع را بدهد و این نفقه دادن بر سبیل معروف و نیکی باشد طوریکه هیچ یک از والدین بر آنچه قادر نیستند مکلف نباشند. مادر بخاطر فرزند دچار ضرر نشود و پدر نیز بخاطر فرزند دچار ضرر نگردد و همچنین وارثانی دیگر و بلکه همان حقی که بر آنان است، بر آنان نهاده شود. اگر والدین با مشورت هم خواستند که کودک را از شیر بگیرند و ضرری متوجه کودک نباشد، و پدران نیز اجرت را با اعتدال شرعی و عقلی پرداختند، بر آنان سختگیری و گناهی نخواهد بود. و در رعایت حقوق کودک و آنچه بیان شد، از الله خود را نگهدارید و عمل کنید چراکه الله متعال به آنچه انجام میدهید، بینا است و بر وفق عمل شما مجازات و پاداش خواهد کرد.

مستندات
وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ ۖ لِمَنْ أَرَادَ أَن يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ
خبر به معني اعلام وجوب شيردادن بر مادران است، ممکن است که اثبات حق شیردهی برای مادر است هرچند که پدر از آن، ابا داشته باشد یا فرض نفقه بر پدر باشد در مدت شیردهی. وقتی در آیات دیگر از امر به دادن اجر بر شیردهی آمد و در دیگری اگر از اینکه رضاع میتواند توسط مادر باشد یا دیگری ، این آیه بیان این مطلب است که وقتی مادر خواست شیردهی کند و پدر امتناع کرد، پدر را اجبار کرده میشود و اینکه بیشترین مدت استحقاق اجرت دو سال است و اگر پدر از انفاق بیشتر از دو سال امتناع کند بر وی اجباری نیست.(جصاص)
خبر در معنی امر است و شیردهی بر مادر کودک واجب میشود وقتی که کودک شیر کسی دیگر را قبول نکند و یا پدر استطاعت اجرت دادن را نداشته باشد و کسی غیر از مادر برای شیردهی نباشد. (نسفی)
منظور از مادران(والدات) ممکن است تمامی مادران باشند چه آنان که مطلقه باشند و چه در عقد شوهر باشند. (جصاص)
امکان دارد که آیه عطف بر قبلی بوده و هدف استحقاق نفقه در وقت رضاع برای مطلقه ها باشد. (جصاص)
اگر مطلقه نباشد و در عقد مرد باشد و شیردهی کند، پس بر وی نفقه ی زوجیت واجب میشود نه نفقه ای دیگر. (جصاص)
اگر مطلقه باشد، مستحق نفقه ی رضاع میشود. (جصاص)
در اینکه در وقت عدت باشد نفقه ی رضاع و نفقه ی عدت را مستحق میگردد یا خیر، در مذهب ما دو قول ذکر شده است. (جصاص)
آیه دو معنی را میرساند: الف: مادر به شیردهی فرزندش در مدت دوسال، بر دیگران اولویت دارد و پدر نمیتواند مانع آن شود. ب: آنچه بر پدر بخاطر شیردهی واجب میشود به مدت دو سال است. (جصاص)
نفقه ی مدت شیردهی بر پدر است و در این وظیفه کسی دیگر شریک نیست. (جصاص)
حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ
تاکید بر دوسال کامل بودن، برای رساندن این مطلب است که دو سال حقیقی است و تقریبی نیست. (ابوسعود)
لِمَنْ أَرَادَ أَن يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ
برای کسی است که اراده ی تکمیل مدت رضاع کند پس میتواند کمتر از این مدت نیز باشد. (ابوسعود)
گفته شده است که لام لمن به یرضعن برمیگردد زیرا بر پدر همچنانکه نفقه ی کودک واجب است، شیردادن نیز بر پدر است. (ابوسعود) یعنی مخارج و زحمت شیردادن به کودک بر پدر واجب است.
وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ
فرزندی آورده شده برای یعنی پدر زیرا فرزند به وی نسبت داده میشود و برای وی فرزند آورده میشود. (ابوسعود)
رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ
غذا و لباس شیرده بعنوان اجرت وی بر پدر است. (ابوسعود)
مادر تا وقتی در نکاح پدر فرزندش باشد نمیتواند، بر شیردهی، اجرت بگیرد. (ابوسعود)
بِالْمَعْرُوفِ
بر طبق آنچه حاکم حکم میکند و وسع پدر کودک میرسد. (ابوسعود)
بر حسب متعارف معتدل شرعی و عقلی. (فواتح الالهیه)
نه به طریق اسراف و نه اینکه کوتاهی صورت پذیرد. (نسفی)
لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَهَا
تفسیر کلمه ی معروف است. (ابوسعود)
لَا تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُودٌ لَّهُ بِوَلَدِهِ
تفصیل موضوع قبل است یعنی بر هیچ یک از طرفین آنچه در وسع وی نیست را تکلیف کرده نشود. (ابوسعود)
به والدین بخاطر فرزند ضرری رسانده نشود که باعث کمکاری در نگهداری فرزند خواهد شد و آنچه شایسته ی وی است را بجای نخواهند آورد. (ابوسعود)
فرزند را به هردوی والدین نسبت داده است تا مهر فرزند بر آنها بنشیند. (ابوسعود)
وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَٰلِكَ
عطف بر وعلی المولود له است یعنی بر وارث کودک نیز نفقه ی شیردهی واجب است البته این برای وقتی است که کودک، اموالی نداشته باشد. (ابوسعود)
بر وارث ذی رحم محرم است. (نسفی)
فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَن تَرَاضٍ مِّنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا
اگر والدین با رضایت یکدیگر تصمیم بگیرند که کودک راقبل از تکمیل شدن دو سال از شیر بگیرند، اگر بر اساس رضایت هردو باشد و بر اساس مشورت و تحقیق باشد، گناهی نیست.
نه با تصمیم یکی از والدین زیرا ممکن است که مادر بخاطر خسته شدن از شیردهی تصمیم بگیرد و پدر بخاطر بخل به پرداخت اجرت تصمیم به از شیرگرفتن کند.
فصال را نکره آوردن نشانه ی این مطلب است که قبل دو سال از شیر گرفتن، غیر متعارف است. (ابوسعود)
از شیر گرفتن برای وقتی است که هیچگونه ضرری متوجه شیرخوار نباشد والا حاکم مانع انان شود. (فواتح الالهیه)
این از شیر گرفتن همراه با مشورت در حق کودک بوده و به اجماع والدین باید باشد. (ابوسعود)
وَإِنْ أَرَدتُّمْ أَن تَسْتَرْضِعُوا أَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُم مَّا آتَيْتُم بِالْمَعْرُوفِ
بیان حکم این مساله در وقت عدم اتفاق نظر والدین بر شیردادن است.(ابوسعود)
و مردان مورد خطاب قرار گرفته اند تا آنان را به امتثال امر وا دارد. (ابوسعود)
اگر شما ای پدران کودک خواستید که شیردهی غیر از مادر وی برای کودک خود بگیرید و اجرتی را که در نظر گرفته بودید را تسلیم کردید بر شما گناهی نیست. (مظهری)
و این شیردهی غیر از مادر گرفتن برای وقتی است که مادری که مطلقه است، اجری بیشتر از دیگران بخواهد و یا از شیردهی امتناع کند و شیری نداشته باشد. (مظهری)
اگر خواستید که برای کودک خود شیردهی بگیرید، چه مادر وی و چه غیر مادر، بر شما تنگی و سختی نیست وقتی که آنچه را تعیین کردید را پرداختید . (فواتح الالهیه)
پرداخت نقدی و پرداخت قبل شیردهی، واجب نیست بلکه امر استحبابی است چراکه اگر اجرت نقدا پرداخت شود باعث میشود که به امور کودک بهتر رسیدگی شود. (ابوسعود)
وَاتَّقُوا اللَّهَ
مبالغه در تاکید رعایت حقوق کودک و شیردهان است. (مظهری)
الحاصل از الله بترسید که انتقام گیر غیرتمند بر ضایع شدن حق شیرخوار و کم کردن اجرت شیرده است. (فواتح الالهیه)
در مراعات احکام مذکوره از الله بترسید. (ابوسعود)
وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ
تهدید و تشویق است. (مظهری)
شما را بر حساب بصیرت و بر مقتضای علمش، جزا دهد. (فواتح الالیه)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود