0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَإِ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنْ بَعْدِ مُوسَىٰ إِذْ قَالُوا لِنَبِيٍّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ۖ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ أَلَّا تُقَاتِلُوا ۖ قَالُوا وَمَا لَنَا أَلَّا نُقَاتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَدْ أُخْرِجْنَا مِنْ دِيَارِنَا وَأَبْنَائِنَا ۖ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ تَوَلَّوْا إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ ﴿246﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

آیا ندیدی که جماعتی از اشراف بنی اسرائیل را بعد مرگ موسی، وقتی به پیامبر زمان خودشان گفتند: برای ما پادشاهی تعیین کن تا همراه وی با کفار بجنگیم. نبی آنها گفت: آیا انتظار تخلفی که از شما سراغ دارم، درست است که اگر بر شما جهاد فرض شود از آن روی گردان خواهید شد و جنگ نخواهید کرد؟ گفتند: ما دلیلی برای نجنگیدن نداریم چراکه آنان ما را و عده ای از ما را از دیارمان بیرون کرده و فرزندانمان را اسیر کردند پس راهی جز جهاد نداریم. وقتی جهاد بر آنان فرض شد، همه ی آن درخواست کنندگان جز عده ای که گفته میشود به تعداد مسلمانان جنگ بدر بوده، از قتال و جنگ روی گرداندند و الله به همه ی آنها اعمالشان داناست و بر طبق آن مجازات خواهد کرد.

مستندات
أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَإِ مِن بَنِي إِسْرَائِيلَ مِن بَعْدِ مُوسَىٰ إِذْ قَالُوا لِنَبِيٍّ لَّهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُّقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
ملأ یعنی رؤسا و رهبران آنها. (بحر العلوم)
جماعتی که برای مشورت در یکجا جمع میشوند. (بیضاوی)
یا جماعتی که بادیه و صحرای آنها را پر میکرد. (بحر العلوم)
منظور اشراف هستند که قلبها را از جلالت و چشمها را از هیبت پر میکنند. (نسفی)
بعد موسی یعنی بعد مرگ موسی. (نسفی)
بعضی گفته اند: وقتی کسی به آنها نگاه میکرد، چشمانش از هیبت آنان پر میشد. (بحر العلوم)
سبب این درخواست بنی اسرائیل این بود که کفار بنی اسرائیل بر مومنین آنها چیره شده بودند و آنها را کشتند و اسیر گرفتند و آنان را از دیارشان بیرون کرده بودند وقتی مسلمانان در اضطرار قرار گرفتند پیش پیامبرشان که نامش اشموییل پسر هلقانا بود، آمدند و گفتند: برای ما رهبری تعیین کن تا امور آنها را روبراه کند و ترتیب دهد. (بحر العلوم)
نام نبی آنها را بعضی گفته اند یوشع است و یا شمعون و شمویل نیز گفته اند. (بیضاوی)
همراه ما امیری را بفرست تا امور جنگ را برای ما تدبیر کند. (نسفی)
هدف از ذکر این قصه بعد امر به قتال برای این است که ترغیب مکلفان بر جهاد است و اینکه مثل این افراد قصه نباشند. (نیسابوری)
گویند اشموییل عنوان نبی پیش بنی اسرائیل رفت و آنان گفتند که واقعا پیامبر هستی برای ما پادشاهی تعیین کن تا همراه وی جهاد کنیم و اینچنین شد. (مظهری)
قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِن كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ أَلَّا تُقَاتِلُوا
اگر الله برای شما رهبری تعیین کرد و جهاد را بر شما فرض کرد شاید که شما جهاد نکرده و از جنگ بترسید؟
آیا آنچه من از شما توقع دارم رخ خواهد داد و آن اینکه شما اگر فرض شود جنگ نخواهید کرد. (نسفی)
یعنی نبی از الله خواست پادشاهی برای آنان تعیین کند و امر آمد و قتال فرض شد. (نیسابوری)
قَالُوا وَمَا لَنَا أَلَّا نُقَاتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَدْ أُخْرِجْنَا مِن دِيَارِنَا وَأَبْنَائِنَا
ما چگونه جهاد نکنیم در حالیکه آنان سرزمینمان را از ما گرفتند و فرزندانمان را به اسارت گرفتند. (بحر العلوم)
قوم جالوت بین مصر و فلسطین ساکن بودند و از بنی اسرائیل از فرزندان پادشاهان اینها چهار صد و چهل نفر را اسیر گرفته بودند پس وقتی امر به این حد رسید ما چاره ای جز جنگ نداریم.(نسفی)
جالوت به همراه عمالقه در ساحل دریای روم (مدیترانه) ساکن بودند. (بیضاوی)
یعنی کسانی را که از ما اسیر گرفتند از دیارمان بیرون بردند. (مظهری)
فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ تَوَلَّوْا إِلَّا قَلِيلًا مِّنْهُمْ
وقتی جنگ برای انان فرض شد، جنگ کردن را ترک کرده و بر سخن خود نماندند. (بحر العلوم)
کسانیکه بر سخن خود ماندند گویند که سیصد و سیزده نفر بوده اند.(بحر العلوم)
به تعداد اهل بدر. (بیضاوی)
وقتی درخواست خودشا قبول شد، اینان روی گرداندند. (نسفی)
وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ
الله جزای کسانیکه رویگردانی کردند، را میداند. (بحر العلوم)
تهدید آنها است بر اینکه ظلم کردند و جهاد را ترک گفتند. (نسفی)
وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكًا ۚ قَالُوا أَنَّىٰ يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِنَ الْمَالِ ۚ قَالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ ۖ وَاللَّهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَنْ يَشَاءُ ۚ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ ﴿247﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

نبی آنها به بنی اسرائیل گفت: الله متعال طالوت را بعنوان پادشاه تعیین کرد. گفتند: به چه مناسبتی طالوت لایق این مقام میشود، در حالیکه ما از وی اولی و لایقتر هستیم؟ و این شخص فقیر است و فراخ مال نیز نیست. نیشان گفت: الله متعال وی را برگزیده است و اینکه وی به پادشاهی و امر جنگ و دین علم برتر را دارد و دیگر اینکه الله متعال مالک الملک است و به هرکس که خواهد میبخشد و این الله است که به هرس غنا میدهد و داناست.

مستندات
وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكًا
گویند که پدر داود نبی، داود را از بهر چیزی برای برادرانش فرستاده بود و وقتی داود به طالوت رسید گفت: اگر من جالوت را بکشم چه میکنی؟ طالوت گفت: یک سوم ملکم را به تو خواهم داد و دخترم را نکاحت درخواهم اورد و داود توبره ای را گرفت و سه سنگ سفید برداشت یکی را ابراهیم و دیگری را اسحاق و اخری را یعقوب نام گذاری کرد و یکی از انها انتخاب کرد و نام ابراهیم درآمد و آن با وسیله ی پرتاب سنگ به سوی جالوت پرتاب کرد و به جالوت اصابت کرده و آن را و افرادی را که پشت سر وی بودند را تا سی هزار نفر کشت. (ابن ابی حاتم)
وقتی نبی آنها به آنان خبر داد که طالوت پادشاه آنان تعیین شده است، آنان گفتند: تو را دروغگو تر از امروز ندیده بودیم چراکه ما از سبط وقبیله ی پادشاهی هستیم ولی طالوت چنین نیست. (ابن ابی حاتم)
قَالُوا أَنَّىٰ يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِّنَ الْمَالِ
أَنَّىٰ: از کجا؟
سوال آنها از این جهت بود که در بین بنی اسرائیل دو قبیله بودند که از یکی از اینها پیامبر مبعوث میشد و از قبیله ی دیگر پادشاه و طالوت از هیچ یک از این دو قبیله نبود. (ابن ابی حاتم)
نبوت در سبط لاوی پسر یعقوب بود و پادشاهی در ملک سبط یهودا پسر یعقوب بود. (خازن)
قَالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ
الله وی را از شما اختیار کرد و برگزید. (ابن ابی حاتم)
بسطه یعنی فصیلت. (ابن ابی حاتم)
فی العلم: در علم جنگ. (ابن ابی حاتم)
از داناترین بنی اسرائیل بود. (خازن)
علم به امور پادشاهی و دیانت داشته است. (ابوسعود)
از زیباترین آنها نیز بوده است. (خازن)
و یک سر و گردن از بنی اسرائیل بلندتر بود. (ابن ابی حاتم)
نبی آنها عصایی آورد و گفت که پادشاه شما کسی است که قدش همانند این عصا باشد و هرکس اندازه گرفت مثل آن نشد و طالوت سقاء بود و خری داشت و روزی خرش را گم کرد و در پی آن به آن مجلس وارد شد و دیدند که قدش اندازه است و نبی وی را پادشاه اعلام کرد. (ابن ابی حاتم)
گفته اند که چوپان بوده و یا دباغ. (ابوسعود)
وَاللَّهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَن يَشَاءُ
از آنجا که الله متعال مالک تمامی اشیاء است پس پادشاهی را به هرکه خواست عنایت میکند. (ابوسعود)
وَاللَّهُ وَاسِعٌ
بر فقیر گشایش عنایت میکند و غنیش میگرداند. (ابوسعود)
عَلِيمٌ
میداند چه کسی لایق پادشاهی است و چه کسی لایقش نیست. (ابوسعود)
اسم الله را صراحتا میآورد تا ترس در بندگانش بیاندازد. (ابوسعود)
وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِمَّا تَرَكَ آلُ مُوسَىٰ وَآلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلَائِكَةُ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ﴿248﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

نبی آنها گفت: نشانه ی پادشاه تعیین شدن وی این است که برای شما تابوت را بیاورد در حالیکه فرشتگان آن را حمل میکنند و در آن تابوت، سکینه ای است و بقایایی از از حضرت موسی و حصرت هارون در آن تابوت میباشد و در این تابوت آوردن برای طالوت نشانه ای بزرگ برای شماست، اگر در ادعای با دیدن نشانه اطاعت خواهید کرد، راستگو باشید و یا در بیان این داستان از نشانه ای است بر پیامبری محمد ص است. نکته: تابوت صندوق است نه چیز دیگر و تاویل آن به چیزی شبیه تابوت و سعی در معنوی جلوه دادن آن با خود آیه و تفاسیر مربوط بدان مردود است. و این تابوت همراه محتویات آن باعث آرامش میشده است خصوصا در جنگ. سکینه باید یک چیز باشد نه معنا یعنی سکینه به معنی آرامش نمیتواند باشد بلکه باید چیزی باشد که آن باعث آرامش باشد خصوصا در جنگ باعث آرامش بشود چراکه درخواست نشانه برای تعیین پادشاهی برای جنگ است. در آیه ی کریمه سکینه را گفته در تابوت است و دیگر اینکه آن سکینه همراه بقیه ای از موسی و هارون در تابوت است. تابوت وسیله است و وسیله ای مخلوق که انسان نیز نیست و باعث آرامش میشده است. در تفاسیر در مورد جزییات آن گزارش شده است که فلان صورت دارد و فلان کار انجام میدهد وباعث پیروزی است پس گذشته از اینکه با روایت صحیح یا ناصحیح بودن آن، مساله ی واضح این است که محتویات آن هرچه باشد، آن را کسی از مفسرین شرک یا وسلیه ی نامشروع نمیدانسته اند و قبل ابن تیمیه و پیروان وی کسی از جهت شرک بودن بدان نگاه نکرده است پس این تیمیان هستند که در تفسیر بدعت گذاری کرده و یادشان آمده است که باید قصه های داخل آن را مردود اعلام شود و سکینه را به معنی آرامش گرفته شود در حالیکه ابن عباس گوید: هر سکینه ای که در قرآن باشد، به معنی آرامش است غیر از آنچه در این آیه یعنی در آیه ی سوره ی بقره آمده است.

مستندات
وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَن يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ
انصار گفتند تلفظ آن تابوه است و مهاجرین گفتند: تابوت است و حضرت عثمان گفتند که به تلفظ مهاجرین نوشته شود. (التفسير من سنن سعيد بن منصور)
گویا مردم برای پادشاهی وی نشانه ای خواسته بودند. (ابوسعود)
روایت شده است که گفتند: نشانه ی پادشاهی وی چیست؟(ابوسعود)
تابوت: صندوق. (ابوسعود)
منظور صندوق تورات است که وقتی بنی اسرائیل بعد حضرت موسی، عصیان ورزیدند، بر آنان غضب کرده و صندوق را از آنها گرفت. (ابوسعود)
و وقتی از طالوت نشانه ای خواستند آن صندوق را در حالیکه فرشتگان از آن محافظت میکردند، آورده به طالوت تحویل دادند. این قول ابن عباس میباشد. (ابوسعود)
صاحبان اخبار گویند: تابوتی بوده است که الله متعال بر حضرت آدم نازل کرده و در آن صورت انبیاء بوده است و نزد ایشان تا وقت وفات بوده و بعد نسل در نسل نگهداری میشده تا ببه یعقوب نبی و بعد وی به موسی رسیده بود و حضرت موسی تورات را در آن گذاشته و وقتی قصد جنگ میکرد آن را در جلوی لشکر قرار داده و بنی اسرائیل بدان آرامش مییافتند و تا وفات ایشان نزد بود و بعد نسل به نسل نزد بنی اسرائیل بود و عمل تابوت بدینصورت بود که وقتی در مورد مساله ای اختلاف پیش میآمد پیش صندوق رفته و عرض میکردند و از صندوق صدا آمده و بین آنان حکم میکرد و وقتی به جنگ میرفتند آن تابوت را جلوی لشکر قرار داده از آن طلب پیروزی میکردند و فرشتگان آن را بر بالای لشکر حمل میکرده اند بعد با دشمن وارد جنگ میشدند و وقتی غرشی از صندوق میشنیدند به پیروزی یقین پیدا میکردند. وقتی که عصیان ورزیدند و به فساد مشغول شدند، عمالقه بر آنها چیره شدند و تابوت را از آنها گرفتند و آن صندوق را به مکان فضولات انداختند و وقتی الله متعال اراده کرد تا طالوت را پادشاه گرداند، بر عمالقه بلا فرستاد و هرکس از آن عمالقه در مکان تابوت بول میکرد، دچار بواسیر میشد و از شهرهای آنان پنج شهر هلاک شدند و کفار دانستند که این بلا بخاطر اهانت به تابوت است پس آن تابوت را سوار بر دو گاو نر کرده و از خود دور کردند و الله متعال چهار فرشته را موکل گرداند تا آن را به منزل طالوت آوردند. وقتی قوم از وی نشانه ای خواستند نبی آنها گفت که اگر به منزل طاولت بروید، تابوت را نزد وی خواهید یافت. (ابوسعود)
طوری بود که اگر صندوق میرفت آنان نیز میرفتند و اگر میایستاد، میاستادند. (مظهری)
فِيهِ سَكِينَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ
در آوردن تابوت برای شما آرامشی است. (ابوسعود)
در تابوت چیزی هست که باعث ارامش شماست یعنی تورات در آن است که در وقت جنگ آن را جلوی لشکر قرار میدادند. (ابوسعود)
از حضرت علی بن ابی طالب: تابوت را وجهی بود همانند وجه انسان که از آن باد (هفافه)خوشی از آن میآمد. (ابوسعود)
از حضرت علی ابن ابی طالب: بادی (خجوج هفافه)سخت وزان و تند وزان بود. (مظهری)
در آن خاصیتی است که سبب آرامش آنان میشد. (مظهری)
از سدی: تشتی از طلا بود که در آن قلبهای انبیاء شسته میشد. (التفسير من سنن سعيد بن منصور)
شکی نیست که در یاد الله و رویت آثار صالحین از انبیاء و تابعین آنها باعث آرامش است و از بین برنده ی وسوسه های شیطانی. (مظهری)
گفته شده که در چشمان آن اشعه ای بوده است.
ابن عباس: هر سکینه که در قرآن آمده به معنی آرامش است بغیر از سکینه ی سوره ی بقره. (خازن، ثعلبی، بغوی، اللباب،)
آنچه از سکینه میدانیم این است که قلبها بدان آرامش مییافت و اطمینان حاصل میکرد و غیر این چیزی نمیدانیم و در مورد کیفیت آن ما را حاجتی نیست. (تاویلات اهل السنه)
وَبَقِيَّةٌ مِّمَّا تَرَكَ آلُ مُوسَىٰ وَآلُ هَارُونَ
در آن خورده ها و تکه هایی از الواح و عصای موسی و جامه ی ایشان و بعد وفات حضرت موسی ، الله متعال از آنها گرفته بود. (ابوسعود)
منظور از آل خود حضرات موسی و هارون است و یا فرزندان آنها. (ابوسعود)
گفته شده که در آن قفیزی (نوعی ظرف معادل 12 صاع) از مَنّ است. (تاویلات اهل السنه)
گفته شده که در آن سنت موسی و هارون و علمشان در آن بوده است. (تاویلات اهل السنه)
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ
در آنچه که از شان تابوت گفته شد، نشانه ای بزرگ است که دال بر پادشاهی طالوت است. (ابوسعود)
نشانه ای بزرگ دال بر نبوت پیامبر ماست طوری که بدون اینکه از کسی بشنود از جزییات آن تابوت خبر میدهد. (ابوسعود)
اگر تصدیق کننده ی پادشاهی وی باشید. (ابوسعود)
اگر نشانه ها را تصیدق کننده باشید. (ابوسعود)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود