0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ ۖ وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِيَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ ۗ أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿257﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

الله متعال متولی مومنان است در اینکه آنان را از تاریکیهایی که در طول زندگی بر وی عارض میشود، به نور یقین برساند و کسانیکه کفر ورزیده اند، ولی آنها طغیان گران هستند که آنان را از نور هدایت و آرامشی که دارند به تاریکی کفر و شبهه میافکنند و این اشخاص ملازمان جهنم هستند و در آن آتش باقی خواهند ماند. نکته: هیچگاه با استدلال بشری نمیتوان به یقین صد در صدی رسید بلکه آنچه ما میتوانیم برسیم این است که به حدی برسیم که به خود بقبولانیم که این درست است پس باقی آن باید با اعتقاد به الله پر شود همچنانکه دانشمندان باقی آن را با این گفته که امیدورام ادامه اش نیز چنین باشد، و یا منافع آن از عوارضش بیشتر است و یا کمتر است، انتخاب میکنند. و الله افرادی را که واقعا دنبال ایمان به الله باشند و دنبال راهی برای یافتن راه درست باشند، به نور فهم میرساند. و از طرف دیگر کسانیکه اسم ورسمی در کفر برای خود دست و پاکرده باشند، عوام و افراد مردد را به تاریکی میبرند و از ایمان خارج میکنند.

مستندات
اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا:
الله یاریگر مومنان است و کمک کننده ی آنان است. (خازن)
الله سرپرست و صاحب امور مومنان است و آن را به دیگران نمیسپارد. (خازن)
الله دوستدار مومنان است. (خازن)
نگهبان و حافظ آنان است. (بحر العلوم)
الله سرپرست هدایت مومنان است. (خازن)
يُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ
انان را از کفر به ایمان میآورد. (خازن)
آنان را بر ایمان ثابت قدم داشت. (بحر العلوم)
آنان را از تاریکی دنیا و قبر و تاریکی صراط خارج میکند. (بحر العلوم)
کفر تاریکی و ظلمت است چراکه راه آن پوشیده و نامعلوم است. (خازن)
دیگر اینکه تاریکی باعث میشود که چشمها حقایق را درک نکنند و کفر نیز چنین است و قلبها را از درک حقیقت ایمان مانع میشود. (خازن)
نور بودن اسلام این است که راهش مشخص و آشکار است و دلایلش نیز واضح. (خازن)
از تاریکی جهل و تاریکی تبعیت از هوای نفس و وسوسه ها و شبهه هاییکه باعث کفر میشوند خارج میکند و به نوری که باعث هدایت به ایمان میشود رهنمون میسازد. (بیضاوی)
آنان را که هدفشان ایمان باشد را از تاریکی بیرون میآورد. (نسفی)
ظلمات را جمع و نور را مفرد آورده است چراکه تاریکی ها زیاد هستند و ایمان یکی است. (نسفی)
الله ولی مومنان است و انان را از شبهه ای که برایشان در دین پیش میاید خارج کرده به حل ان مساله هدایت میکند و موفق میگرداند و به نور یقین میرساند. (نسفی)
از تاریکیهایی که اعم از تاریکی کفر و گناه و شبهه است بلکه از هر ضعفی که در هر مساله ای از علوم استدلالی وجود دارد، خارج میکند. (ابوسعود)
و به نور ایمان و یقین میرساند یعنی با هدایت خود و توفیقش هریک از مومنان را از تاریکی که در آن است خارج کرده به نور میرساند. (ابوسعود)
وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِيَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ
کسانیکه کفر ورزیده اند رییس آنها یعنی کعب پسر اشرف و حیی پسر اخطب و بقیه ی رؤسای گمراهی،... (خازن)
یعنی یهود که ولی آنها کعب بن اشرف و امثال وی باشد. (بحر العلوم)
ولی و سرپرست کفار، شیاطین هستند. (بحر العلوم)
يُخْرِجُونَهُم مِّنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ
از هدایت به گمراهی میبرند. (خازن)
سوالی در اینجا مطرح است و آن اینکه کفار وارد ایمان نشده اند تا طاغوت آنها را از ایمان بیرون آورد و به کفر داخل کند؟ جواب: در مورد یهود است که قبل بعثت رسول الله ص به ایشان ایمان داشتند و وقتی دیدند که از قوم خودشا نیست کفر ورزیدند. و یا اینکه وقتی رؤسای کفر از ایمان به دین حق که اسلام باشد منع میکنند به مثابه ی این است که آنان را از یمان خارج کرده باشند. (خازن)
به کفر دعوت میکنند. (بحر العلوم)
از نوری که فطرتا به آنها عطا شده بود خارج میکنند و به کفر و فساد و در شهوات و امیال نسفانی فرو میبرند. (بیضاوی)
از نور دلایل به تاریکی شبهات و شکها وارد میکنند. (بیضاوی)
آمده است که در شان کسانی نازل شده است که از دین اسلام مرتد شده بودند. (بیضاوی)
آنان را از نور یقین به تاریکی شک و شبهه میاندزاند. (نسفی)
أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ
کفار و طاغوت ملازمان اتش جهنم هستند و اینان هستند که ابدی خواهند بود نه غیر آنان. (خازن)
برای بر حذر داشتن مردم از کفر است که عاقبت آن بودن در آتش ابدی است. (بیضاوی)
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِي حَاجَّ إِبْرَاهِيمَ فِي رَبِّهِ أَنْ آتَاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ إِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّيَ الَّذِي يُحْيِي وَيُمِيتُ قَالَ أَنَا أُحْيِي وَأُمِيتُ ۖ قَالَ إِبْرَاهِيمُ فَإِنَّ اللَّهَ يَأْتِي بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِي كَفَرَ ۗ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ﴿258﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

خطاب به پیامبر ص است و میفرماید: آیا ندیدی؟ (علمت به آن نرسیده است) که جای تعجب دارد آن کسی که با حضرت ابراهیم به مجادله پرداخت یعنی وقتی که ابراهیم گفت: پروردگارم کسی است که زنده میکند و میمیراند و این زنده کردن و میراندن حقیقی است و تمثیل نیست. آن کافر جواب داد: من نیز زنده میکنم و میمیمرانم و این زنده کردن و میراندن مجازی است و تفره رفتن از مقابله است. ابراهیم گفت: الله کسی است که خورشید را از مشرق طلوع میدهد پس تو کاری کن تا از مغرب طلوع کند. و هدف حضرت ابراهیم این بود که به عوام بفهماند که این کافر دنبال گمراه کردن آنهاست و سخن را تحریف میکند و در اینجا بود که حضرت ابراهیم بر آن کافر چیره شد و آن کافر مات و مبهوت ماند و الله متعال کسانی را که از دلایل وجود وی استفاده نمیکنند و از طاغوت پیروی میکنند را به راه حق و به راه بهشت هدایت نمیکند.

مستندات
اظهار و بیان مساله ی ولایت الله متعال بر مومنان است که آنان را ثابت قدم داشته و غیر مومنان را خذلان میکند. (آلوسی)
گفته شده است که قصه در بیان ولایت طاغوت بر کفار است. (آلوسی)
جمهور بر این هستند که قصه در صدد بیان امر تعجب آور است قصه ی فرد کافری که الله ولی وی نبوده است و در تلاش است تا کسی را که من (الله) ولی وی هستم را شکست دهد. (آلوسی)
و تو ای حبیب الله (محمد رسول الله) خوش باش و تو را بشارت باد که پیروزی از آن توست و ببین چگونه خلیل (ابراهیم) را بر رئیس شیاطین (نمرود) پیروز گرداندم. (آلوسی)
گویند: نمرود اول کسی بود که ادعای خدایی کرده است. (آلوسی)
در وقت وقوع این مناظره بعضی گفته اند که در زمان شکستن بتها بوده است و بعضی دیگر گفته اند که در زمانی بود که نمرود قصد داشت حضرت ابراهیم را به آتش بیاندازد و گفته شده است بعد اینکه آتش به گلستان تبدیل شد بوده است. (آلوسی)
عجیب بودن قضیه این است که در برابر الله متعال به معارضه پرداخته و دلیل تراشی میکند. (ابوسعود)
همین قصه دلیل بر این است که ما باید به توحید دعوت کنیم و با مخالفان صحبت کنیم و همچنین است که تمامی انبیاء به دعوت به لا اله الا الله، امر شده اند و آماده شده اند. (تاویلات اهل السنه)
وقتی کفار را به توحید دعوت کنیم نیاز به دلیل و استدلال داریم. (تاویلات اهل السنه)
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِي حَاجَّ إِبْرَاهِيمَ فِي رَبِّهِ أَنْ آتَاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ
آیا علمت حاصل نشده است به این طاغوت گردنکش که به گمراه کردن مردم و به اخراج آنان از نور به تاریکیها مبادرت کرد. (ابوسعود)
پس طاغوت این افراد هستند. (ابوسعود)
مجادله ی وی با حضرت ابراهیم بدین سبب بود که الله متعال به وی پادشاهی داده بود و این باعث شد وی تکبر ورزد و در برابر الله بیاستد. (ابوسعود)
به وی پادشاهی داده شد تا مورد امتحان قرار گیرد همچنانکه غنی و صحت داده میشود تا مورد آزمایش قرار گیریم. (تاویلات اهل السنه)
إِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّيَ الَّذِي يُحْيِي وَيُمِيتُ
وقتی حضرت ابراهیم بتها را شکست به زندان انداخته شد و وقتی از زندان بیرون آمد، نمرود به او گفت: این پروردگار تو کیست؟ و حضرت ابراهیم جواب داد: پروردگار من کسی است که زنده میکند و میمیراند. یعنی مرگ و زندگی را در اجساد، خلق میکند. (ابوسعود)
قَالَ أَنَا أُحْيِي وَأُمِيتُ
نمرود جواب داد: من نیز زنده میکنم و میمیرانم.
روایت شده است که نمرود دو مرد را فراخواند و یکی را کشت و دیگری را زنده گذاشت و گفت من نیز زنده میکنم و میمیرانم. (ابوسعود)
قَالَ إِبْرَاهِيمُ فَإِنَّ اللَّهَ يَأْتِي بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِي كَفَرَ
ابراهیم گفت: بر طبق مشیئت و خواست الهی خورشید از مشرق طلوع میکند پس تو ای نمرود کاری کن تا خورشید از مغرب طلوع کند. (ابوسعود)
و آن کافر گیج ماند. (ابوسعود)
حضرت ابراهیم آن کافر را مبهوت گذاشت و کافر خفه شد. (ابوسعود)
وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
کسانی را که بر خود ظلم و ستم میکنند و با رویگردانی از قبول هدایت خود را در معرض آتش و عذاب ابدی قرار میدهند را ، الله متعال به استدلال صحیح و راه نجات و راه رفتن به بهشت را نشان نمیدهد و به آن هدایت نمیکند. (ابوسعود)
أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلَىٰ قَرْيَةٍ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّىٰ يُحْيِي هَٰذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا ۖ فَأَمَاتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ ۖ قَالَ كَمْ لَبِثْتَ ۖ قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ ۖ قَالَ بَلْ لَبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ فَانْظُرْ إِلَىٰ طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ ۖ وَانْظُرْ إِلَىٰ حِمَارِكَ وَلِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنَّاسِ ۖ وَانْظُرْ إِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنْشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوهَا لَحْمًا ۚ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿259﴾
الْبَقَرَة
تفسیر

و یا بنگر به آن مردی (عزیر) که بر قریه ای گذر کرد در حالیکه آن قریه سقفش فروریخته و خراب شده بود، در وقت مشاهده ی این حالت آن مرد (عزیر) با خود گفت: الله متعال چگونه این را آباد و زنده خواهد کرد؟ پس الله برای نشان دادن چگونگی زنده گرداندن، وی را میراند و صد سال در حالت مرگ گذاشت بعد صد سال وی را برانگیخت و گفت: چه مدت در اینجا بودی؟ عزیر گفت: یک روز یا ساعاتی از روز. الله متعال فرمود: بلکه صد سال بوده است. به غذا و نوشیدنیت نگاه کن با وجود اینکه صد سال گذشته است ولی در تازگی مثل روز اولش است و بر آن گذر زمان اثر نداشته است. حال به خر خود نگاه کن که مرده واستخوانهایش از هم پاشیده و توخالی شده است و این کار ما برای نشان دادن قدرتمان به تو است و اینکه تو را بعنوان نشانه ای از قدرت خود بر زنده گردانیدن برای دیگر مردم قرار دهیم. نگاه کن استخوان خر را که چگونه بر هم جمع شده و به یکدیگر وصل میشوند و بعد اینکه اسکلت درست شد چگونه به آن گوشت میپوشانیم وقتی امر برای عزیر آشکار گشت، گفت: میدانم که الله متعال بر همه چیز قادر است. نکته: در زمانهای گذشته که علوم تجربی انسانها پایین بود بر این اساس از مواردی مثل قیامت و زنده شدن پس از مرگ تعجب میکردند و الله متعال از روی مهربانی برای آنها نشانه هایی عیان و مستقیم قرار میداد تا به کمک ان بتوانند راه درست را دانسته و به الله و آخرت و ارکان دیگر دین اسلام ایمان بیاورند و در عصر حاضر که به ادعای خود انسانها به علومی دست یافته اند که از گذشتگان بیشتر است مسایل مربوط به ایمان، باور به آنها راحت شده و اگر هر کسی با دید علم تجربی نیز نگاه کند، نشانه های درستی مطالب دین را به دست میآورد در گذشته دانشمندان زمین و آسمان را فنا ناپذیر میپنداشتند و وقتی پیامبران از نابودی زمین و آسمانها سخن میگفتند، انکار میکردند ولی علم عصر حاضر میداند که این آسمانها و زمین نابود شدنی است پس قیامت و برچیده شدن زمین برای ما انسانهای عصر حاضر، مسلم است پس باید به دین برگشت. و دیگر اینکه در مورد زنده شدن بعد مرگ نیز دانشمندان روی زنده کردن ماموت سیبری تلاش میکنند پس برای آنها مسلم شده است که امکان پذیر است پس باید به دین اسلام ایمان بیاورند و گفتن ممکن است کافی نیست. نتیجه اینکه معجزات انبیاء در هر زمان با توجه به فهم و درک زمان خودشان بوده است و نشانه های الهی در این زمان یافته های بشر است که همه در مواردی که به علم درست دست یافتند، کاری که کرده اند تایید دین اسلام بوده است.

مستندات
أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلَىٰ قَرْيَةٍ وَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَىٰ عُرُوشِهَا قَالَ أَنَّىٰ يُحْيِي هَٰذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِهَا:
مثالی است برای بیان ولایت الله متعال برای مومنان. (ابوسعود)
یعنی بنگر به کسی که در مورد زنده گرداندن اموات سوال کرده بود، الله چگونه وی را هدایت کرده است. (ابوسعود)
الله متعال وی را از تاریکی شبهه به نور مشاهده رساند. (ابوسعود)
مثالی است برای بیان این مطلب که زنده گرداندن الله متعال مثل تمثیل نمرود نبوده بلکه همانند زنده گرداندن عزیر است که بعد صد سال زنده اش میکند. (بحر العلوم)
قتاده: آن سوال کننده عُزیر پسر شرخیا بوده است. (ابوسعود)
وهب وعبيدُ اللَّه بنُ عمير: ارمیا بوده است. (ابوسعود)
آمده است که ارمیا همان خضر است. (ابوسعود)
وهْبٌ وعكرِمة والربيع: آن قریه که گذر کرد، بیت المقدس بوده است. ای قول مشهور است.(ابوسعود)
بعضی نیز گفته اند که دیر هرقل بوده و بعضی نیز گفته اند که دیار سلما باد بوده است و سابر آباد نیز آمده است.(ابوسعود)
سوال عزیر از روی انکار نبوده است بلکه دوست داشت که الله متعال کیفیت و چگونگی زنده گرداندن را به وی نشان دهد. (بحر العلوم)
روایت است که وقتی بنی اسرائیل در فساد فرو رفتند و در ظلم و تعدی از حد گذراندند الله متعال بختنصر را بر آنها غالب گرداند و آنان را به اسارت گرفت و عزیر نیز جزو اسیران بوده وقتی از دست آنان رها میشود و بر بیت المقدس گذر میکند، از روی افسوس و اشتیاق به آبادی آن با میگوید: بعد خراب و نابودی و مرگ اهلش، الله متعال چگونه این را آباد و زنده خواهد کرد؟ (ابوسعود)
فَأَمَاتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عَامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ:
روایت شده است: وقتی وارد آبادی شد از میوه اش خورد و از افشره ای که داشت نوشید و به خواب رفت و الله متعال وی را میراند در حالیکه جوان بود و مرکبش نیز مرد و غذای وی کنارش بود.
بعد هفتاد سال از مرگ وی الله متعال پادشاه فارس را همراه لشکرش به بیت المقدس فرستاد و آن بیت المقدس را آباد کردند و بختنصر را هلاک کرد و افراد باقی مانده از بنی اسرائیل را به بیت المقدس برگرداند و آبادش کردند. بعد صد سال از مرگش، زنده اش گرداند. (ابوسعود)
کلمه ی بعث را بجای احیا، آورده است برای بیان این مطلب است که این زنده گرداندن به سرعت صورت گرفته است و تدریجی نبوده است، انگار که از خواب بیدار شده باشد.(ابوسعود)
قَالَ كَمْ لَبِثْتَ:
سوال برای این است که بداند که مدت کمی نبوده است چراکه اگر مدت کمی میبود این توهم به وجود میآمد که در کل امکان پذیر است و دیگر اینکه بداند که بر چگونگی افعال الله متعال احاطه ندارد. (ابوسعود)
قَالَ لَبِثْتُ يَوْمًا أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ:
به طریق تخمین و حدس گفت که یک روز یا پاسی از روز بوده است. (ابوسعود)
قَالَ بَل لَّبِثْتَ مِائَةَ عَامٍ:
الله متعال فرمود: بلکه صد سال در اینجا بوده ای. (ابوسعود)
فَانظُرْ إِلَىٰ طَعَامِكَ وَشَرَابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ:
برای اینکه چشمه ای دیگر از قدرت ما را ببینی به غذا و نوشیدنیت نگاه کن که در این مدت طولانی، هیچگونه تغییری بر آن راه نیافته است، این درحالی است که طعام و غذا خیلی زود فاسد میشوند. (ابوسعود)
وَانظُرْ إِلَىٰ حِمَارِكَ:
به خرت نگاه کن که استخوانهایش چگونه پوک شده اند و از هم پاشیده است و خورد شده است. (ابوسعود)
این برای نشان دادن طولانی بودن مدت بودن وی در آنجا است. (ابوسعود)
وَلِنَجْعَلَكَ آيَةً لِّلنَّاسِ:
انجام این افعال برای این بود که چگونگی زنده گرداندن را به تو نشان دهیم و خودت را نیز نشانه ای برای افرادی که تو را مشاهده کرده اند قرار دهیم. به اینصورت که تو را به اهل حاضر در آن زمان نشان دهیم در حالیکه تو از قرن گذشته هستی و دیگر اینکه بنی اسرائیل آنچه از تورات بر آنان پوشیده مانده بود را از تو بگیرند. (ابوسعود)
وَانظُرْ إِلَى الْعِظَامِ كَيْفَ نُنشِزُهَا ثُمَّ نَكْسُوهَا لَحْمًا:
و الان به استخوانهای خر نگاه کن که ما چگونه زنده اش میگردانیم و چگونه استخوانها را به هم پیوند میدهیم و هر استخوان را در مکان خودش قرار میدهیم و بعد به آن استخوانها گوشت میپوشانیم. (ابوسعود)
گفته اند: ننشرها یعنی بعد اینکه به یکدیگر پیچیده و درهم بودند چگونه از هم باز میکنیم و در مکان خودش قرار میدهیم. (ابوسعود)
فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ قَالَ أَعْلَمُ أَنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ:
وقتی آنچه که از این امور دید و متوجه شد: دانا هستم به اینکه الله بر همه چیز من جمله آنچه الان مشاهده کرده است میباشد. (ابوسعود)
هیچگونه امری بر الله متعال سنگینی نمیکند. (ابوسعود)
اعلم به صیغه ی امر نیز روایت شده است یعنی وقتی آشکار شد خطاب آمد: بدانکه الله متعال بر همه چیز تواناست. (ابوسعود)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود