0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ ﴿10﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

قطعا کسانیکه کفر ورزیده اند، نزد الله متعال، این اموالی که جمع کرده اند و آن اولادی که دارند، هیچ نفعی برای آنان ندارد و چیزی را از آنها در وقت نزول عذاب دنیوی و اخروی، دفع نمیکند و آنها سوخت جهنم و یا آتش زنه ی آن هستند.

مستندات
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا
عام در حق تمای کفار است. (بیضاوی)
و یا منظور وفد نجران هستند. (بیضاوی)
و بعضی گفته اند یهود منظور است و یا مشرکان عرب. (بیضاوی)
لَن تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُم مِّنَ اللَّهِ شَيْئًا
از رحمت الهی و یا از طاعتش و یا از عذابش. (بیضاوی)
کثرت اموالشان، چیزی را دفع نمیکند.(بحر العلوم)
نه در دنیا که وقتی عذاب رسید از سختی و مرض و چه در آخرت وقتی عذاب فرومیریزد. (بحر العلوم)
گفته میشود: هر مالی که در راه طاعت الله متعال خرج نشود در قیامت حسرت است. (بحر العلوم)
ذکر اموال و اولاد از این جهت است که اکثر مردم بخاطر اموال و اولادشان وارد آتش میشوند پس الله متعال یادآوری میکند که اینها در آخرت نفعی ندارند پس عمر خود را بخاطر مال و فرزند، تلف نکنند و دیگر اینکه ذکر کفار این جهت است که مومنان از آن عبرت بگیرند. (بحر العلوم)
نفعی نمیرسانند و چیزی را دفع نمیکنند. (نسفی)
کلبی: من الله یعنی عندالله، یعنی نزد الله این چیزها چیزی دفع نمیکنند. (بغوی)
آن اموالی که برای جلب منفعت و برای دفع مضرت، خرجش میکردند. (ابوسعود)
و آن اولادی که از آنها در حوادث و مشکلات کمک میگرفتند. (ابوسعود)
وَأُولَٰئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ
هیزمان آتش هستند. (بیضاوی)
آنان باعث برافروختگی جهنم هستند یعنی وقتی آتش در حال خاموش شدن باشد با این کفار، آتش را شعله ور میکنند (بحر العلوم)
كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۚ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ ۗ وَاللَّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ ﴿11﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

مثل عادت و شان آل فرعون و کفار قبل آنها که آیات و نشانه های الهی را دروغ شمردند پس الله متعال آنان را بخاطر گناهشان، مواخذه کرد. و این مواخذه از این قرار است که الله متعال، عذابش سخت است.

مستندات
كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ
دأب: عملی در حد خستگی و رنج است و بعد به معنی شأن و حال استعمال شده است. (ابوسعود)
یعنی به کفار نفعی نمیرساند همانند آل فرعون که برایشان نفعی و دفعی نداشت. (ابوسعود)
مثل عادت آل فرعون و قبل آنها به تکذیب انبیاء و گرفتن الله آنان را. (ابوسعود)
وَالَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ
امتهای کافر قبل آل فرعون. (ابوسعود)
مثل عاد و ثمود و لوط. (مظهری)
که مفسد و مسرف و مفرط بوده اند. (الفواتح الالهیه) یعنی تباه کننده ی اسراف کار افراط کننده بودند.
كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا
دأب و عادت آن این بود که آیات الله را تکذیب میکردند. (ابوسعود)
یعنی دأبا اینان مثل آل فرعون و امثال آنان است که نشانه های الله متعال را تکذیب میکنند. (ابوسعود)
آیاتی را که دال بر یگانگی الله متعال بود که بر رسولانی که ما انان را نایب قرار دادیم، نازل کرده بودیم را تکذیب کردند. (الفواتح الالهیه)
فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ
پس الله متعال آنان را گرفت و مورد عذاب قرار داد. (ابوسعود)
بِذُنُوبِهِمْ
باء سببه: به سبب گناه تکذیب که داشتند. (ابوسعود)
باء ملابسه: بخاطر گناهان دیگری که غیر از تکذیب داشتند. (ابوسعود)
ذنب: در اصل به معنی پی چیزی شدن و دنبال کردن، جریمه و گناه را دنب گفته میشود از این جهت که عذاب ان گناه بر فاعلش، میرسد و پی وی میآید. (ابوسعود)
بخاطر گناهانشان در دنیا ریشه کنشان کرد و در اخرت نیز به آتش جهنم سوزاند. (الفواتح الالهیه)
وَاللَّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ
تکمله و تمام کننده ی کلام قبل است. (ابوسعود)
عذابش سخت است. (مظهری)
قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ إِلَىٰ جَهَنَّمَ ۚ وَبِئْسَ الْمِهَادُ ﴿12﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

بگو به کسانیکه از اهل مکه و یهود که کفر ورزیده اند: زود است که مغلوب خواهید شد و بعد این شکست، مرجع شما و مکان رفتن شما در آخرت، جهنم است و این جهنم چه بد فراش و مکان قراری است.

مستندات
قُل لِّلَّذِينَ كَفَرُوا
از ابن عباس: یهود مکه وقتی که پیروزی رسول الله ص بر مشرکین را در روز بدر دیدند، گفتند: والله که این همان نبی است که در تورات و صفاتش امده است و قصد کردند که اسلام بیاورند، بعضی از آنها گفتند: عجله نکنید تا یک جنگ دیگر ببینیم و وقتی در احد مسلمانان شکست خوردند، شک کردند و بین یهود و رسول الله ص پیمان صلح تا مدتی بود و آن را نقض کردند و کعب پسر اشرف همراه شصت نفر به سوی مکه رفت و بر جنگ با رسول الله ص جمع شدند، پس این آیه نازل شد. (ابوسعود)
از سعید بن جبیر و ابن عباس و عکرمه: وقتی در جنگ بدر، قریش را شکست دادند به مدینه برگشته و یهود را جمع کرده و انان را بر حذر داشت که مثل همان که بر سر قریش آمد، بر سر انها نیز خواهد آمد. یهود گفتند: اینکه بر یک قومی که علمی در جنگ ندارند پیروز شده ای تو را مغرور نکند چراکه اگر ما با تو جنگ کنیم خواهی دانست که ما هستیم. این آیه نازل شد. (ابوسعود)
ضحاک: وقتی اهل مکه در روز احد پیروز شدند، اظهار خوشحالی کردند و این آیه نازل گشت. (بحر العلوم)
پس به اهل مکه بگو:... (بحر العلوم)
این در حق کفاری است که در علم الله متعال ابدا ایمان نخواهند آورد. (تاویلات اهل سنت)
سَتُغْلَبُونَ
به آنها بگو عن قریب، در دنیا مغلوب خواهید شد، و الله متعال وعده اش را عملی کرد و طایفه ی قریظه کشته شدند و طایفه ی بنی نضیر تبعید شدند و خیبر فتح شد و بر بقیه جزیه زده شد. (ابوسعود)
بعد این یعنی احد، مغلوب خواهید شد. (بحر العلوم)
وَتُحْشَرُونَ إِلَىٰ جَهَنَّمَ
در آخرت. (ابوسعود)
یعنی مغلوب شده و بعد کشته شدن به جهنم محشور خواهید شد. (بحر العلوم)
وَبِئْسَ الْمِهَادُ
چه بد بستری است این جهنم. (ابوسعود)
چه بد است آنچه که برای خود آماده کرده اند. (ابوسعود)
قَدْ كَانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتَا ۖ فِئَةٌ تُقَاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَأُخْرَىٰ كَافِرَةٌ يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ ۚ وَاللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ يَشَاءُ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصَارِ ﴿13﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

قطعا در برخورد دو گروه، نشانه ای بزرگ است بر حقانیت اسلام، گروهی در راه الله متعال جنگ میکند و دیگری کافری است که شما مومنان را دو برابر خود میبینند و این دیدن با چشم بوده است، و الله متعال هرکه را خواهد بدون سبب نیز یاری میکند، و در این یاری رساندن الله متعال برای کسانی که چشم دیدن دارند و دل روشن، عبرتی بزرگ است.

مستندات
قَدْ كَانَ لَكُمْ
خطاب به مشرکان قریش است. (نسفی)
خطاب به یهود است. (بیضاوی)
گفته اند: خطاب به مومنان است. (بیضاوی)
آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتَا
والله ای مغرور شدگان به کثرت عدد و وفور وسائل، نشانه ای بزرگ است در تایید گفته ی من در اینکه مغلوب خواهید شد. (ابوسعود)
در دو گروهی که با هم روبرو شدند، در روز بدر. (نسفی)
چراکه آن گروهی که مغلوب شد، قبل جنگ به زیادی عدد خودش میبالید و مغرور شده بود. (ابوسعود)
با هم در روز بدر به جنگ ملاقات کردند. (ابوسعود)
فِئَةٌ تُقَاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
که مومنان هستند. (نسفی)
وَأُخْرَىٰ كَافِرَةٌ
و گروهی دیگر کافر هستند. (نسفی)
يَرَوْنَهُم مِّثْلَيْهِمْ
مشرکان، مسلمانان را دوبرابر خود میدیدند. (نسفی)
ویا مشرکان، مسلمانان را دوبرابر از آنچه بودند، میدیدند یعنی ششصد و بیست و خورده ای شخص. (نسفی)
الله متعال انان را چنین نشان داد تا از ترس در دل مشرکان بیافتد و از جنگ با مسلمانان ابا کنند. (نسفی)
ویا اینکه مومنان، مشرکان را دو برابر خود دیدند و این درحالی بود که مشرکان سه برابر آنان بودند و از این جهت اینگونه نشان داد تا مسلمانان بر پیروزی خودکه الله متعال وعده داده بود، یقین پیدا کنند. (بیضاوی)
یعنی همه ی آنها چنین میدیدند. (ابوسعود)
از سعد بن اوس: مردی از مسلمانان در آن جنگ اسیر شد و مشرکان پرسیدند: چند نفر بودید؟ مرد مسلمان جواب داد: ما سیصد و ده و خورده ای بودیم. گفتند: ما شما را دو برابر خود یا دوبرابر آنچه میگویی، میدیدیم. (ابوسعود)
اصحاب بدر، سیصد و سیزده نفر بودند که هفتاد و هفت نفر از مهاجرین که رایه و پرچم رسول الله ص و مهاجران به دست حضرت علی بود و از انصار دویست و سی و شش نفر بودند و رایه ی آنها به دست سعد بن عباده بوده است. (ابوسعود)
ابن مسعود: وقتی به مشرکان نگاه کردیم آنان را دوبرابر خود دیدیم و وقتی دوباره نگاه کردیم دیدیم که از ما یک نفر نیز اضافه تر نیستند بعد که نگاه کردیم آنان را تعدادی اندک دیدیم و ابن مسعود گوید: به نفر کنارم گفتم تعداد آنان هفتاد نفر است و وی جواب داد صد نفری هستند و یکی از مشرکان را که اسیر گرفتیم پرسیدیم چند نفر بودند، وی جواب داد: هزار نفر بودیم. (ابوسعود)
رَأْيَ الْعَيْنِ
یعنی دیدنی آشکار که در آن لبسی و خلطی نبوده است. (نسفی)
وَاللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَن يَشَاءُ
الله متعال هرکه را خواهد یاری میدهد همانند یاری رساندن به اصحاب بدر با زیاد کردن تعداد آنان در چشم دشمن. (نسفی)
الله متعال تقویت میکند هرکه را که تقویتش را خواهد بدون اینکه اسباب عادی را دخالت دهد، همانند تایید این گروه. (ابوسعود)
از رسول الله ص روایت شده است: مشتی از خاک را گرفته و به طرف مشرکان پرتاب کردند و فرمودند: روی ها زشت گردیدند و چشمهای انان بسته شد و شکست خوردند و این خود یک آیه است. (تاویلات اهل سنت)
گفته شده است: ابوجهل اینگونه گفت: هر یک از این دو گروه دینش بر حق بود و صله ی رحم را بهتر رعایت میکرد، غلبه و پیروزی را برای آن گروه قرار ده و گروه مقابل را شکست مغلوب بگردان. این نیز آیه و نشانه است. (تاویلات اهل سنت)
إِنَّ فِي ذَٰلِكَ
در این تکثیر عدد،. (نسفی)
در این تقلیل و تکثیر و یا در این پیروزی کم بر زیاد صاحب سلاح،... (بیضاوی)
لَعِبْرَةً
موعظه ای است... (نسفی)
لِّأُولِي الْأَبْصَارِ
برای صاحبان بصیرت. (نسفی)
برای کسانیکه آنها را دیده بودند. (بیضاوی)
زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَالْبَنِينَ وَالْقَنَاطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالْأَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ۗ ذَٰلِكَ مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۖ وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَآبِ ﴿14﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

زینت داده شد، دوست داشتن آنچه را که مورد میل نفس است از زنان و فرزندان و اموال بسیار از طلا و نقره را و همینطور اسبان زیبا و فربه را و حیوانات اهلی از شتر و گاو و گوسفند را و زراعت را، این انواع مورد میل نفس همگی، چیزهایی هستند برای لذت در دنیا و بعد تمام میشوند و آنچه نزد الله است، خوب و نیک مکان برگشت است و این چیزی است که بر آن باید رغبت کرد و تلاش کرد.

مستندات
زُيِّنَ لِلنَّاسِ
کلام جدیدی است که برای بیان حقیر بودن سهم و حظهای دنیوی با تمام انواعش و دعوت مردم به ترک آن و رغبت آنان را به انچه که نزد الله است، جلب کند، آمده است و این در پی بیان این مطلب است که کفار را این اموال، سودی نمیرساند، آن اموالی که باعث غرور آنان شده بود. (ابوسعود)
زین ضد شین (زشتی و عیب) است، یعنی چیزی که دارای خوبی و زیبایی که مستحق مدح و تعریف و دوست داشته شدن است. (مظهری)
زینت دهنده الله متعال است که برای امتحان بنده زینت داده است. (جلالین)
ویا شیطان زینت دهنده است. (جلالین)
نیک نشان داده شده و محبوب گردانده شده است. (بحر العلوم)
حُبُّ الشَّهَوَاتِ
شهوت: مشتاق شدن نفس به آنچه که میخواهد است. (ابوسعود)
منظور چیزهایی است که مورد شهوت انسان هستند و شهوات نامیدنشان برای مبالغه است. (بیضاوی)
مِنَ النِّسَاءِ وَالْبَنِينَ
تفسیر شهوات است. (ابوسعود)
گفته شده است من بیانیه است یعنی جنس شهوات از این امور است. (ابوسعود)
زنان را قبل پسران آورد برای اینکه در بحث شهوت، زنان، اصل و آشکارتر هستند. (ابوسعود)
اینکه دختران را نیاورد چراکه دوست داشتن دختران خود، برای همه صدق نمیکند. (ابوسعود)
منظور از بنین، دختر و پسر است. (بحر العلوم)
وَالْقَنَاطِيرِ الْمُقَنطَرَةِ
قناطیر جمع قنطار یعنی مال بسیار را گویند، گفته شده است که به صد هزار دینار گفته میشود و بعضی گفته اند به پری پوست گاو نر است و گفته شده است به هفتاد هزار مثقال و یا به چهل هزار مثقال گفته میشود و به صد رطل و یا به هزار و دویست مثقال و دوهزار دینار و صد من و صد رطل نیز گفته اند و به صد مثاقل و صد درهم نیز گفته اند و گفته اند که خون بها است یعنی دیه است. (ابوسعود)
مقنطره به در اینجا برای تاکید است. (ابوسعود)
گفته شده مقنطره یعنی محکم و محفوظ شده و بعضی نیز گفته اند به معنی زیاد و روی هم انباشته شده و یا به معنی دفن شده است و یا مسکوک و منقوش معنی میدهد. (ابوسعود)
مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ
بیان جنس قنطار و یا حال است. (ابوسعود)
وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ
و اسبان نشان دار. (ابوسعود)
مسومه یعنی حیواناتی که برای چریدن رها شده اند. (ابوسعود)
و یا اسبان زیبا و کامل الخلقه. (ابوسعود)
وَالْأَنْعَامِ
یعنی شتر و گاو و گوسفند. (ابوسعود)
امام ابوحنیفه بر حیوانات وحشی نیز اطلاق میشود. (مظهری)
وَالْحَرْثِ
و زراعت. (ابوسعود)
ذَٰلِكَ
آن اشیایی که شمردیم،... (ابوسعود)
مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا
یعنی چیزهایی هستند که در دنیا به مدتی اندک از آن بهره برده میشود و بعد فانی میشوند. (ابوسعود)
وَاللَّهُ عِندَهُ حُسْنُ الْمَآبِ
حسن مرجع نزد الله متعال است. (ابوسعود)
جای بازگشت نیکی که گویا خود نیکی است. (مظهری)
که همان بهشت باشد و به این باید که رغبت کرده شود نه به چیزی غیر از این. (جلالین)
آن بهشتی که باقی است و فانی نیست. (بحر العلوم)
قُلْ أَؤُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرٍ مِنْ ذَٰلِكُمْ ۚ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَأَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ ﴿15﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

بگو ای محمد، آیا به شما خبر دهم که چه چیزی از آنچه برای شما محبوب داشته شده است، بهتر است؟ برای کسانی که از الله متعال با عمل به اوامر و اجتناب از نواهی وی تعالی، تقوا پیشه کرده اند، باغهایی آماده شده است که از زیر درختان آن، نهرها جاری هستند و وقتی وارد آن شوند، جاودانه در ان خواهند بود و در ان برای انها زوجهای پاک از آنچه باعث نفرت انسان میشود، مهیا است و نعمت بزرگ آن اینکه رضایت الله متعال در ان است که ابدی بخاطر این نعمت، در نعمت و لذت خواهند بود. و الله متعال خود به اعمال و احوال بندگانش بیناس و بر ان اساس جزا خواهد داد. نکته: این ایه میگوید که اولا تقوی برای کسب رضایت الله متعال باید باشد و از لذتهای دنیوی دوری کرده شود و هرچه این صفت بیشتر شود، تقوی خالصتر خواهد بود ودیگر اینکه تقوی به ادعا نیست و لزومی ندارد که به بندگانش با تقوی بودن خود را ثابت کنیم چراکه الله متعال خودش میبیند که چه کسانی با تقوی هستند.

مستندات
قُلْ أَؤُنَبِّئُكُم بِخَيْرٍ مِّن ذَٰلِكُمْ
هدف تثبیت و تقریر این مطلب است که آنچه نزد الله متعال است از لذات دنیوی، بهتر است. (بیضاوی)
از آنچه که گذشت. (نسفی)
آیا به شما خبر دهم ان چیزی را که از آنچه ذکر کردیم، بهتر است؟ (ابوسعود)
لِلَّذِينَ اتَّقَوْا
منظور از تقوی، بریدن از همه چیز و روی گردانی از همه چیز بغیر از الله متعال است. (ابوسعود)
مربوط کردن حصول جنت به این صفت به جهت تشویق و ترغیب به به آن یعنی تقوی است. (ابوسعود)
عِندَ رَبِّهِمْ
نزد پروردگار بودن نشان از علو درجات بهشت دارد. (ابوسعود)
جَنَّاتٌ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ
اگر منظور از جنات را درختان بگیریم پس از زیر آن روان شدن نهرها، منظورش آشکار است. (ابوسعود)
و اگر منظور زمین بهشت و درختان باشد منظور از زیر آن روان بودن، آن چیزی است که در ظاهر دیده میشود، است. (ابوسعود)
خَالِدِينَ فِيهَا
جاودان در آن بودن، حالی است که برای متقین، مقدر شده است. (ابوسعود)
وَأَزْوَاجٌ مُّطَهَّرَةٌ
یعنی زوجهایی که از آنچه از زنان بد دانسته میشود از قبیل موارد جسمی و طبیعی، مبرا هستند. (ابوسعود)
وَرِضْوَانٌ مِّنَ اللَّهِ
رضایتی از الله متعال که در اندازه نیاید،... (ابوسعود)
وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ
الله متعال به اعمال انان بینا است و بر ان اساس پاداش میدهد و بر آنچه لایقش است عذاب میدهد. (ابوسعود)
ویا به احوال متقیان، بینا است و برای همین این امور را برای آنان آماده کرده است. (ابوسعود)
اشاره به این دارد این متقیان هستند که مستحق بنده ی الله متعال، نامیده شدن هستند. (ابوسعود)
در این آیه به نعمتهای الله متعال در آخرت آگاهی داد و بیان داشت که کمترین آن لذتهای دنیوی و بهترین آن رضوان الله متعال است و بین این دو نعمتهای بهشتی هستند. (بیضاوی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود