0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَإِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيقًا يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْكِتَابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْكِتَابِ وَمَا هُوَ مِنَ الْكِتَابِ وَيَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَمَا هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَيَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ ﴿78﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

از بین اهل کتاب کسانی هستند که زبان خود را به آنچه تحریف کرده اند، میگردانند تا شما گمان کنید آنچه اینان تحریف کرده اند از کتاب یعنی تورات است و ادعا میکنند که این از نزد الله متعال است درحالیکه از نزد الله متعال نیست و بر الله دروغ میبندند درحالیکه خودشان میدانند که از نزد الله نیست. نکته: مطالب تحریف شده و من در آوردی را طوری به عوام میخواندند که عوام با شیندن آن گمان میکردند که اینان تورات را میخوانند و این تحریف کنندگان به صراحت و وقاحت هرچه تمام میگفتند که انچه خواندیم از کتاب الله است.

مستندات
وَإِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيقًا
گروهی از یهود. (بحر العلوم)
گروهی از اهل کتاب که همان کعب بن اشرف و مالک بن صیف و حیی بن اخطب هستند. (بغوی)
ضحاک از ابن عباس: اهل کتاب مسیحی و یهودی هستند که کتاب الله را تحریف کرده و آنچه از کتاب الله نیست را به آن اضافه کردند. (بغوی)
يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُم بِالْكِتَابِ
زبان خود را به کتاب تحریف میکنند. یعنی نعت محمد را تغییر میدهند. (بحر العلوم)
در تلاوت تغییر میدهند و خلاف آنچه در تورات است را قرائت میکنند. (بحر العلوم)
تاویلش را تحریف میکنند بر خلاف آنچه هست تاویل میکنند. (بحر العلوم)
زبان خود را به تغییر و تحریف میل میدهند و میچرخانند. (بغوی)
زبان خود را به قرائت تورات از منزل به محرف میچرخانند. (بیضاوی)
و یا به همانند کتاب الله میچرخانند. (بیضاوی)
زبان خود را از کتاب منزل به تحریف شده بر میگردانند. (نسفی)
لی الشیئ: ظاهر چیزی را باطن ان گرداندن و باطن آن را ظاهر آن گرداندن و لی عنق (گردن) یعنی فتل و کج کردن و اصل لی چیزی را که راست است را به کجی گرداندن و التواء یعنی انحراف و انعطاف. (التیسیر ابی حفص نسفی)
لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْكِتَابِ وَمَا هُوَ مِنَ الْكِتَابِ
تا گمان کنید که از تورات است درحالیکه از تورات نیست بلکه نوشته ی خودشان است و تاویل خودشان است. (بحر العلوم)
تا شما گمان کنید آنچه که تحریف کرده اند از کتاب نازل شده از نزد الله است. (بغوی)
زبان خود را به قرائت شبیه کتاب میچرخانند تا شما گمان کنید که از کتاب الله است. (نسفی)
آنچه که تحریف کرده بودند از صفت رسول الله ص را با تعظیم و احترام میخواندند تا شما گمان کنید که از کتاب نازل شده است. (تاویلات اهل سنت)
وَيَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِندِ اللَّهِ
آنان به صراحت آن تحریف شده را میگویند که از نزد الله است و در این امر به کنایه و تعریض نیز سخن نمیگویند. (ابوسعود)
وَمَا هُوَ مِنْ عِندِ اللَّهِ
ولی از نزد الله نیست. (بحر العلوم)
وَيَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ
در حالیکه خودشان میدانند که دروغ میگویند. (بحر العلوم)
مَا كَانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُؤْتِيَهُ اللَّهُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا عِبَادًا لِي مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَٰكِنْ كُونُوا رَبَّانِيِّينَ بِمَا كُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتَابَ وَبِمَا كُنْتُمْ تَدْرُسُونَ ﴿79﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

و بشریرا که الله متعال به وی کتاب داده است و حکمت و حکم و علم قضاوت عطا کرده است و پیامبری به وی داده، سزاوار وی نیست که بگوید: برای من عبادت کننده باشید نه الله، بلکه آنچه میگوید این است: ربانی باشید یعنی عالم با عمل باشید و در طاعت الله متعال سخت کوش باشید و فقیه باشید به سبب اینکه شما تعلیم دهندگان کتاب هستید و کتاب را درس میگیرید و به مردم تدریس میکنید. نکته: کسیکه از الله کتاب و حکمت و علم و شناخت الله متعال و جایگاه الله متعال را دریافت کرده و لطف الله شامل حال وی شده است، نمیتواند ادعای برابری با الله متعال را داشته باشد چراکه این ادعا بر فرض مثال یافت شود بر خلاف کتاب داشتن و حکمت داشتن و پیامبر بودن است.

مستندات
در سبب نزول این آیه گفته اند: ابورافع قرظی و سید نجرانی به رسول الله ص گفتند: میخواهی که ما تو را عبادت کنیم و پروردگار بگیریمت؟ رسول الله ص جواب دادند: پناه بر الله، از اینکه غیر الله کسی مورد پرستش قرار گیرد و از اینکه ما کسی را به عبادت غیر الله امر کنیم. الله نه برای این منظور مبعوث کرده و نه به این امر کرده است. و این آیه نازل شد. (ابوسعود)
گفته اند: مسلمانان گفتند که یا رسول الله ما به تو همانند سلام به دیگران سلام میدهیم پس اجازه بده تا بر تو سجده کنیم؟ رسول الله ص: کسی را غیر از الله شایسته نیست که بر وی سجده کرده شود پس پیامبرتان را احترام کنید و حق را به اهلش معرفی کنید. (ابوسعود)
مَا كَانَ لِبَشَرٍ
از این کلام معلوم میشود که آنان دین خود را که در آن عبادت غیر الله باشد را به دروغ به انبیای خود اضافه میکردند. (تاویلات اهل سنت)
الله متعال در اینجا خبر میدهد که این الله است که کتاب و حکم و نبوت را به انبیاء عطا میکند. (تاویلات اهل سنت)
دیگر اینکه در آیه دلیل بر عصمت انبیاء از کفر است. (تاویلات اهل سنت)
بیان دروغ بر بستن اهل کتاب بر انبیاء است طوری که وفد نجران ادعا کردند که عیسی آنان را به عبادت خودش دستور داده است. (ابوسعود)
دروغ شمردن و رد پرستندگان حضرت عیسی است. (بیضاوی)
أَن يُؤْتِيَهُ اللَّهُ الْكِتَابَ
به وی کتابی داده شود که ناطق به حق است و آمر به توحید و ناهی از شرک است. (ابوسعود)
یعنی تورات و انجیل داده شود. (بحر العلوم)
وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ
و به وی فهم و علم یا حکمت که همان سنت و نبوت است داده شود. (ابوسعود)
حکم یعنی فهم داده شود. (بحر العلوم)
نبوة: منظور حضرت عیسی است. (بحر العلوم)
ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا عِبَادًا لِّي مِن دُونِ اللَّهِ
بعد آن بشر که الله متعال وی را این همه شرافت عطا کرده است، و حق را برای وی شناسانده است و بر شئون والای خود آگاه کرده است، عبادت کنندگان بر من باشید در حالیکه عبادت را از الله به من میرسانید چه اینکه عبادت الله را کنار گذاشته و به وی مشغول شوند وچه اینکه همراه الله وی را نیز مورد عبادت قرار دهد. (ابوسعود)
بعد برای وی جایز نیست که بگوید: برای من بنده باشید نه برای الله متعال. (بحر العلوم)
وَلَٰكِن كُونُوا رَبَّانِيِّينَ
گفته شده: عبادت کننده ی الله باشید همراه کسانیکه به شما کتاب تعلیم داده اند و با آنچه که میخوانید. (تاویلات اهل سنت)
بلکه به آنان میگوید: عابدان الله متعال باشید. (بحر العلوم)
یعنی عالم فقیه باشید. (بحر العلوم)
ربانیون یعنی عالمان حکیم و حکیمان عالم و علمای فقهاء که همه یکی هستند. (تاویلات اهل سنت)
ربانی کامل در علم و عمل که تمسک شدید به طاعت الله دارد و بر دین وی ثابت است. (ابوسعود)
بِمَا كُنتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتَابَ
به سبب مداومتی که در تعلیم و قرائت داشته اید. (ابوسعود)
عامل به آموخته های خود باشید. (بحر العلوم)
وَبِمَا كُنتُمْ تَدْرُسُونَ
و به آنچه قرائت میکنید، عامل باشید. (بحر العلوم)
به سبب اینکه شما تعلیم دهنده ی کتاب هستید و درس خوان آن هستید. (بیضاوی)
چراکه فائده ی تعلیم و تعلم، شناخت خیر و حق در اعتقاد و عمل است. (بیضاوی)
تدرسون به معنی درس دهندگان کتاب به دیگران نیز میتواند باشد. (بیضاوی)
وَلَا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلَائِكَةَ وَالنَّبِيِّينَ أَرْبَابًا ۗ أَيَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ ﴿80﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

و دیگر اینکه این بشر که به وی کتاب و حکم و نبوت داده شده است شما را به عبادت فرشتگان و انبیاء نیز امر نمیکند، آیا این بشر شما را بعد اینکه اسلام آوردید به کفر امر کند؟ هرگز چنین نبوده و نخواهد بود. نکته: وقتی رسول الله ص رسالتشان را شروع کردند و از عبادت غیر الله نهی کردند و در مقابل آنان مشرکان از اهل کتاب و بت پرستان بودند که در کنار عبادت الله متعال، عبادت دیگری را نیز داشتند گمان میکردند که هدف محمد این است که خودش مورد عبادت قرار گیرد و این همان مثل کافر همه را به کیش خود پندارد، را تداعی میکند.

مستندات
و بشری که الله متعال به وی نبوت داده و وی را برای دعوت به عبادت الله منسوب کرده و به ترک شریک برای الله مقرر کرده است، شایسته ی وی نیست که شما را به عبادت فرشتگان دعوت کند. (نسفی)
بنا بر قول به زائد نبودن لا در لایامرکم: بر بشری که الله وی را نبی قرار داده است نمیسزد که به عبادت خودش دعوت کند و از عبادت فرشتگان و انبیاء نهی کند. در جواب کسانیکه رسول الله ص آنها را از عبادت فرشتگان و انبیاء نهی میکرد و آنان میگفتند: آیا قصد داری که تو را عبادت کنیم. (کبیر رازی)
در قرائت ابن مسعود لن یامرکم آمده است یعنی موکدا به عبادت فرشتگان و انبیاء دعوت نخواهد کرد. (کبیر رازی)
أَيَأْمُرُكُم بِالْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنتُم مُّسْلِمُونَ
آیا شما را به کفر امر کند بعد اینکه مسلمان شدید. (نسفی)
مسلمین خطاب کردن نشان میدهد که آیه در حق مسلمانان نازل شده است و آنان کسانی بودند که از رسول الله ص درخواست سجده بر ایشان کرده بودند. (نسفی)
آیا بعد اینکه در اصل خلقت بر اسلام متولد شده اید شما را به کفر امر میکند؟ هرگز چنین نیست. (تاویلات اهل سنت)
ویا شما را بعد اینکه به اسلام دعوتتان کرد و بعضی از شما دعوت را قبول کردند، به کفر امر میکند؟ (تاویلات اهل سنت)
وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ ۚ قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَىٰ ذَٰلِكُمْ إِصْرِي ۖ قَالُوا أَقْرَرْنَا ۚ قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ ﴿81﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

و به یاد آر زمانی را که از انبیاء، عهد و پیمان مخصوص آنان اخذ گردید و یکی از مواد عهد این بود که وقتی به شما کتاب و حکمت و بیان حلال و حرام عطا شد، بعد رسولی بیاید که تصدیق کننده ی آن صفاتی باشد که نزد به شما اعلام شده است، شما باید به وی ایمان بیاورید و وی را یاری کنید. بعد الله متعال بر این پیمان امضا میگیرد و میفرماید: آیا به این پیمان اقرار دارید و بر آن عهد من را گرفته اید؟ انبیاء گفتند: اقرار کردیم و الله متعال نیز میفرماید که پس گواه باشید که من نیز از جمله ی گواهان این پیمان هستم. نکته: رسول الله ص نبی و رسول آخر زمان است و علامات آخر زمان، مدت آن نامعلوم است و مشخص نیست و تا وقتی نیاید کسی را به آن علم نیست پس آمدن رسول الله ص نیز زمانش مشخص نبوده است و انگار از هر پیامبری بر ان عهد گرفته میشد. نکته: صفات رسول الله ص و نشانه های آمدن رسول الله ص برای انبیاء و بالتبع برای قوم آنها به وضوح بیان شده بود و حتی قبل امدن رسول الله ص، یهود ادعا میکردند که وی را یاری خواهند کرد و دیگر اینکه به رسول الله ص توسل میکردند.

مستندات
وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُم مِّن كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ
مخاطب رسول الله ص است یعنی میگوید: بیاد آر وقتی را که الله متعال از انبیاء عهد گرفت. (ابوسعود)
اخذ میثاق از انبیا این است که اگر بر فرض نبیی دیگر آمد آن نبی را تصدیق کنند. (تاویلات اهل سنت)
میثاق نبیین این است که همدیگر را تصدیق کنند و کتاب و رسالت الله متعال را به امت خود برسانند و آنان نیز این وظیفه را انجام دادند و بعد از امت خود عهد گرفتند مبنی بر اینکه به محمد ایمان آورده و تصدیق کنند و وی را یاری کنند. (تاویلات اهل سنت)
اخذ میثاق آنان اینکه رسالت خودرا به مردم رسانده و به الله متعال فرابخوانند. (تاویلات اهل سنت)
کسائی: منظور اخذ میثاق از کسانی است که بین آنان انبیاء بوده اند یعنی منظور بنی اسرائیل هستند و هرجا ذکر میثاق از اهل کتاب آمده باشد منظور بنی اسرائیل هستند. (تاویلات اهل سنت)
وقتی از انبیاء چنین عهدی گرفته میشود به امت این انباء بطریق اولی عهد است. (ابوسعود)
وقتی از صلب آدم، فرزندان وی را خارج کرد و عهد گرفت که کسانیکه اول میآیند به بعد خود برسانند و کسانیکه بعدا میآیند گذشتگان را تصدیق کنند. (بحر العلوم)
منظور از حکمت، بیان حلال و حرام است. (بحر العلوم)
عهد انبیاء این است که نبیی مبعوث نمیشد مگر اینکه به طریق وحی به وی محمد و صفاتش را بیان میشد و از وی عهد گرفته میشد که آن را برای قومش بیان کنند و از قومشان عهد بگیرند که آن را بیان کنند و کتمان نکنند. (بحر العلوم)
ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُّصَدِّقٌ لِّمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنصُرُنَّهُ
منظور این است که از قوم خود میثاق و عهد بگیرند که به محمد ایمان اورده و وی را یاری کنند. (تاویلات اهل سنت)
کتاب نزد شما را تصدیق کننده باشد. (نسفی)
قطعا ویرا تصدیق کنید و یاری رسان وی باشید. (نسفی)
امر به تصدیق وی و یاری وی از این خاطر است که به شما کتاب داده شده است. (نسفی)
قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَىٰ ذَٰلِكُمْ إِصْرِي
الله متعال به انبیاء فرمود: آیا اقرار کردید و عهد من را گرفتید. (تاویلات اهل سنت)
اصر یعنی عهد. (تاویلات اهل سنت)
قَالُوا أَقْرَرْنَا
به عهد اقرار کردیم و به وی ایمان خواهیم آورد و وی را یاری خواهیم کرد. (تاویلات اهل سنت)
قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُم مِّنَ الشَّاهِدِينَ
الله متعال: من نیز بر اقرار شما بر محمد، گواه هستم. (تاویلات اهل سنت)
گفته اند: گواه باشید که من از شما عهد گرفته ام و من نیز بر شما گواه هستم که شما اقرار کرده اید. (تاویلات اهل سنت)
بعضی از شما بر بعض دیگر گواه باشید. (ابوسعود)
و یا خطاب به فرشتگان است. (ابوسعود)
فَمَنْ تَوَلَّىٰ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ ﴿82﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

پس کسیکه بعد این عهد که در آن انبیاء بوده اند و عهد و پیمان انبیاء است، رویگردانی کند و بر طبق عهد عمل نکند، آنان فاسقان خارج از فرمان الله و خارج از ایمان هستند.

مستندات
فَمَن تَوَلَّىٰ بَعْدَ ذَٰلِكَ
از ایمان به وی اعراض کند. (بحر العلوم)
از بیان بعد اینکه اقرار کرد و عهد و پیمان بست، روی گردانی کند. (بحر العلوم)
فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ
آنان نقض کننده ی عهد هستند. (بحر العلوم)
آنان عاصیان هستند. (بحر العلوم)
آنان خارجان از ایمان هستند. (بغوی)
اصل فسق، خروج از طاعت و فرمان را گویند. (بحر العلوم)
أَفَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَلَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ طَوْعًا وَكَرْهًا وَإِلَيْهِ يُرْجَعُونَ ﴿83﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

آیا دینی غیر از دین الله متعال جستجو میکنید و مطلبید در حالیکه آنچه در آسمانها و زمین است، برای الله متعال گردن نهاده اند و این گردن نهادن بعضی به اختیار مخلوق بوده و بعضی نیز به طریق اکراه صورت گرفته است و اینکه بازگشت همه به الله متعال است. نکته: چه اختیاری و چه اجباری روزی همه ی انچه در آسمانها و زمین هستند بر الله متعال گردن مینهند و فرق بین اختیاری و اجباری این است که اگر از اختیار گردن نهند پاداش نیک گیرند و کسانیکه به اجبار و اکراه وادار به تسلیم شوند پاداش نیکی در انتظار آنان نیست پس توصیه میشود که به الله متعال ایمان آورده و از دین وی پیروی کرده شود.

مستندات
از ابن عباس: اهل کتاب یهود و مسیحی، در مورد دین ابراهیم اختلاف کردند و هر یک ادعا داشتند که اولی به دین ابراهیم هستند و رسول الله ص فرمودند که هر دو فرقه از دین ابراهیم دور هستند و اهل کتاب گفتند: ما به حکم تو راضی نخواهیم شد و دین تو را نخواهیم گرفت و این آیه نازل شد. (نیسابوری)
أَفَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ
آیا آنان روی گردانی میکنند و در نتیجه ی آن دینی غیر از دین الله طلب میکنند؟ (ابوسعود)
به خطاب نیز قرائت شده است: یعنی به آنان بگو که آیا رویگردانی میکنید... (ابوسعود)
وَلَهُ أَسْلَمَ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ طَوْعًا وَكَرْهًا
در حالیکه با توجه به حجت و تفکر، به اختیار تسلیم وی شده اند و با شمشیر و آنچه که باعث میشود به اجبار وارد اسلام شوند مثل بالای آنها کوه گرفتن و به زور قبولاندن و با غرق کردن و در شرف مرگ قرار دادن، به الله متعال اسلام اورده اند. (ابوسعود)
ویا عده ای از آسمانیان و زمینیان مثل فرشتگان و مومنین به اختیار مسلمان شده اند و عده ای دیگر مسخر شده و مغلوب شده اند مثل کفار چراکه آنان از آنچه بر آنان مقدر شده است نمیتوانند امتناع کنند. (ابوسعود)
مومنان صالح در آنچه که مربوط به دین است اختیاری گردن مینهند و بر آنچه از تقدیر از درد و مشکلات بر آنها عارض میشود به اکراه گردن مینهند چراکه نمیتواند مانع آن شوند و اما کفار به دین الله، به زور شمشیر و یا در وقت مرگ و یا در وقت نزول عذاب به اکراه گردن مینهند. (نیسابوری)
از حسن: اختیاری گردن نهادن یعنی طوعا برای اهل آسمانها است و کرها و اجبارا برای اهل زمین است. گویم که این سخن از این جهت است که آنچه از قشر سفلی یعنی پائین هستند طبعشان رو به پایین است پس وادار کردن وی به انچه مخالف طبعش است، اکراه حساب میشود. (نیسابوری)
و در زبان صوفیه این است که کسیکه جمال الله متعال را مشاهده کند به اختیار گردن نهد و کسیکه جلال الله متعال را مشاهده کند به اکراه گردن نهد. (نیسابوری)
وَإِلَيْهِ يُرْجَعُونَ
آنچه در آسمانها و زمین است به وی برمیگردند. (ابوسعود)
تهدید و وعید است. (ابوسعود)
پس بر اعمالتان جزا دهد. (نسفی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود