0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنْتُمْ تُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ آيَاتُ اللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُ ۗ وَمَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ ﴿101﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

چگونه است که کفر میورزید در حالیکه بین شما کتاب الله است که برای شما تلاوت میشود و در بین شما رسول الله ص است. و هرکس به الله پناه برد و در مواقع شبهه به وی تعالی التجا کند، قطعا وی را به راه راست، هدایت کرده شود. نکته: همینکه قصد انسان برای الله شود و برای رضای وی باشد، هرشبهه ای در این راه پیش بیاید، به راه راست و درست هدایت کرده خواهد شد.

مستندات
وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنتُمْ تُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ آيَاتُ اللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُ
اظهار تعجب از کفر آنان است در حالیکه انواع اسباب باعث ایمان در آنان جمع شده است که مانع برگشت به کفر هستند.(بیضاوی)
چگونه بر شما کفر راه یابد در حالیکه آیات که همان قرآن عاجز گر است توسط رسول الله تلاوت میشود و رسولش بین شما است و شما را موعظه میکند و شبهه ها را پاسخ داده از بین میبرد. (نسفی)
چگونه است که یگانگی الله متعال را انکار میکنید و رسول الله ص بودن محمد را کفر میورزید؟ (بحر العلوم)
در حالیکه بر شما قرآن که در آنان دلائل و معجزاتش هست، قرائت میشود. (بحر العلوم)
در حالیکه محمد همراهتان است. (بحر العلوم)
قتاده: در این آیه دو علم و نشانه بیان شده است یکی قرآن و دیگری نبی الله ص که یکی رفت و دیگری را برای رحمت و نعمت از طرف الله متعال باقی گذاشته است. (بغوی)
از زید بن ارقم: روزی در کنار آبی که اسمش را خم بود و بین مکه و مدینه قرار دادشت،رسول الله ص برای ما خطبه خواندند و چنین فرمودند: اما بعد ای مردم من نیز بشری هستم که نزدیک است که فرستاده ی الله برای من بیاید و من نیز وی را اجابت کنم و من پیش شما ثقلین (دو چیز نفیس) ترک خواهم کرد وبرای شما میگذارم اولین آن، کتاب الله است که در آن هدایت و نوز است پس به قرآن تمسک جویید و آن را محکم بگیرید. رسول الله ص ما را به قرآن تشویق و ترغیب کردند و بعد فرمودند: اهل بیتم که الله را برای شما در مورد آنان یادآوری میکنم. (خازن)
وَمَن يَعْتَصِم بِاللَّهِ
کسیکه به دین الله تمسک جوید. (بیضاوی)
کسیکه به کتاب الله تمسک جوید. (نسفی)
کسیکه برای الله امتناع کند و به دین و طاعت وی تمسک جوید. (خازن)
اصل عصمت، امتناع از وقوع در آفت است. (خازن)
در تمامی امور به دین الله التجا جوید و پناه ببرد. (بیضاوی)
تشویق به این مطلب است که برای دفع شر کفار و کید آنان به الله متعال التجا کنند. (نسفی)
فَقَدْ هُدِيَ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ
ضرورتا هدایت یافته است. (بیضاوی)
به دین حق آنان را ارشاد خواهد کرد. (نسفی)
به راه راستی که به بهشت ختم میشود، راه مییابد. (خازن)
کسی که در وقت القای شبهه به الله متعال التجا کند از آن شبهه نجات خواهد یافت. (نسفی)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ ﴿102﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

ای کسانیکه ایمان اورده اید از الله متعال آنطور که شایسته است و در وسعتان است، پروا کنید، و نمیرید مگر اینکه مسلمان مخلص هستید. نکته: زمان مرگ زمانی اضطراب آور برای انسان است و ناخودآگاه تصمیم میگیرد و سخن میگوید پس لازم است که در وقت سلامتی قدر ایمان را دانسته از آن مواظبت کرده شود تا در وقتی که فکر درست کار نمیکند و بر اساس تصمیم ناخودآگاه، عمل میکند، بر طبق عادت بر ایمان بماند و اگر کسی در وقت سلامت قدر ایمان و عمل را نداند قطعا در وقت اضطرار و وارد شدن فشار بر وی عملی غیر اسلامی خواهد گرفت.

مستندات
الله متعال وقتی که مومنان از را از گمراه کردن اهل کتاب بر حذر داشت در این آیات به تمامی طاعات و خیرات امر کرد: 1: به ترس از الله متعال امر فرمود و بعد 2: به تمسک جستن به حبل الله امر کرد و بعد3: به یاداوری نعمتهای الله متعال امر کرد. چراکه فعل انسان دارای علت است بعضی از روی ترس و بعضی از روی رغبت و دوری از مواقع ترس مقدم است برای همین اول از تقوای الله گفت بعد به اعتصام به الله وبعد به یاد اوری نعمتش امر کرد. (کبیر رازی)
بعضی این آیه را منسوخ میدانند چراکه ابن عباس گوید: وقتی این آیه نازل شد بر مسلمانان این امر سخت آمد چراکه ادای حق تقوی این است که از الله اطاعت شود و یک چشم بهم زدنی از وی تعالی عصیان ورزیده نشود و شکر گذاری شود و کفران نشود و به یادش باید بود و هیچگاه فراموش نشود. این درحالی است که بندگان الله متعال را چنین طاقتی نیست. پس الله متعال آیه ی 16 سوره ی تغابن را نازل کردند که فرموده است: فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ یعنی از الله متعال بر طبق استطاعت و توانایی خود بترسید و تقوی پیشه کنید. در صورت منسوخ شدن این ایه، فقط اول آیه منسوخ خواهد بود و آخر آن یعنی وَلا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ منسوخ نیست(کبیر رازی)
جمهور محققین بر عدم نسخ این آیه قائل هستند و برای این ادعای خود چند دلیل ذکر کرده اند: الف: از معاذ رسول الله ص فرمودند: میدانی که حق الله بر بندگانش چیست؟ معاذ: الله و رسولش دانا هستند. رسول الله ص: حقش این است که پرستش شود و به وی تعالی شرک ورزیده نشود. چنین حقی منسوخ شدنی نیست. ب: حق تقاته یعنی اینکه آنچنان که مستحقش است، از وی تعالی ترسیده شود و این تقوی یعنی اینکه از معاصی دوری کرده شود و چنین معنایی منسوخ شدنی نیست چراکه نسخ گفتن بدین معنا خواهد بود که بعضی از گناهان مباح شوند. معنی آیه با معنی آیه تغابن یکی میشود یعنی هرکس به قدر استطاعتش از الله پروا کند، حق تقوی را ادا کرده است. (کبیر رازی)
اختلاف داشتن در منسوخ بودن یا نبودن با توجه به معنایی است که به آیه داده شده است بدینصورت که کسیکه قائل به نسخ است گفته است معنی آیه این است که الله متعال را آنچنانکه الله مستحق آن است، عبادت کرده شود و این معلوم است که از طاقت بشر بیرون است پس در نتیجه قائل به نسخ شده اند و کسانیکه محکم میدانند معنی آیه را گفته اند که منظور آنطور که در طاقت بشر است، تقوی رعایت شود پس معلوم است که بدین معنا باشد آیه محکم خواهد بود و آیه ی تغابن تفسیر این آیه خواهد بود. (خازن)
واجب و حق تقوی را ادا کنید و آن با ادای واجبات و دوری از معاصی است. (نسفی)
یعنی اینکه در راه تقوی از ملامت ملامت کننده ای پروا نداشته باشد. (نسفی)
و آن با بکار گرفتن تمام وسع خود برای انجام واجبات و اجتناب از حرام هاست. (بیضاوی)
به عدالت رفتار کند هرچند بر علیه خودش و فرزندش و یا پدرش هم باشد. (نسفی)
از انس: کسیکه حق تقوی را بجای نیاورده است تا اینکه زبانش را نگه دارد. (خازن)
منظور الله را عبادت کنید و شرک نورزید و کفر نورزید است. (تاویلات اهل سنت)
وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ
وقتی مرگ بر شما میرسد شما در حالی غیر از اسلام نباشید. (نسفی)
یعنی بر اسلام باشید تا هر وقت مرگ سراغتان آمد بر اسلام بمیرید. (خازن)
بعضی چنین معنی کرده اند: نمیرید مگر اینکه در حالیکه مخلص باشید و سپارنده ی امور به الله متعال هستید و حسن ظن به الله داشته باشید. (خازن)
از امام اعظم ابوحنیفه: اکثر سلب ایمان در وقت مرگ رخ میدهد و آن اینگونه است که شیطان وی را در چیزی به طمع میاندازد و بعد میگوید: اگر ایمانت را بدهی، خواسته ات را برآورده خواهم کرد. (تاویلات اهل سنت)
وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا ۚ وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَكُنْتُمْ عَلَىٰ شَفَا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْهَا ۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ ﴿103﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

و به ریسمان الهی که همان اسلام و قرآن و دین وی است همگی چنگ زنید و از آن تبعیت کنید و از آن فرقه فرقه نشوید، و نعمتهایی را که الله به شما ارزانی داشته است را به یاد آورید من جمله وقتی که در عصر جاهلیت، با هم دشمن بودید و الله توسط اسلام، الفت و اخوت برقرار کرد و در نتیجه ی این نعمت الله است که برادر گشتید و دیگر اینکه شما بر لبه ی آتش جهنم بودید که الله متعال با توفیق اسلام به شما، شما را از آن نجات داد. مثل همین بیان، الله متعال مسائل و دلائل دیگر را برای شما بیان خواهد کرد تا باشد که هدایت یابید و در شبهه نمانید. نکته: این آیه و آن هم فقط بخش و لاتفرقوا را فریاد زده میشود و نوع برخورد اکثر افراد در مورد آیات اینچنین است که نصف و نیمه آیه را خوانده برای خود دلیل میپندارند و بلکه باعث گمراهی آنان است. در این آیه نیز اول آیه میگوید به حبل الله که اسلام است و قرآن است و سنت است چنگ زده شود و از آن تفرقه نشود نه اینکه هر کس و هر نهادی هرچه خواست انجام دهد و بعد ندای ولاتفرقول سر دهد.

مستندات
وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا
به اسبابی که الله متعال گذاشته است چنگ زنید. (طبری)
به سنت و راه عدایت تمسک جویید. (بحر العلوم)
یعنی به دین الله که به شما امر کرده است، تمسک جویید و به عهدی که الله متعال در کتاب خود از شما گرفته است از اینکه بین خودتان الفت داشته باشید و بر کلمه ی حق، متحد شوید و بر فرمان الهی تسلیم باشید. (طبری)
حبل وسیله ای که به واسطه ی آن به مطلوب و حاجت خود رسیده میشود. (طبری)
از عبد الله بن مسعود: حبل الله یعنی جماعت. (طبری)
از قتاده: حبل الله یعنی قرآن و آنچه از عهد و پیمان در آن است. (طبری)
از قتاده: یعنی عهد و فرمان الله. (طبری)
از ابو سعید خدری از رسول الله ص: کتاب الله همان حبل الله است که از آسمان به زمین کشیده شده است. (طبری)
از ابی العالیه: منظور، اخلاص توحید برای الله متعال است. (طبری)
ابن زید: حبل الله همان اسلام است. (طبری)
نصرت را از الله بخواهید نه از قبایل. (بحر العلوم)
یعنی آنچه بر شما مشتبه شد را بر کتاب الله عرضه کنید. (بحر العلوم)
حبل همان قرآن است چراکه رسول الله ص فرموده اند: قرآن حبل الله متین و محکم است که شگفتی هایش تمامی ندارد و از کثرت تکرار، کهنه نمیشود و کسیکه از قرآن بگوید، راست گوید و کسیکه به آن عمل کند، رشد و هدایت یابد و کسیکه به آن تمسک جوید، به راه راست هدایت شود. (نسفی)
وَلَا تَفَرَّقُوا
یعنی از دین الله و عهدی که الله متعال از شما در کتاب خود گرفته است مبنی بر اینکه بر طاعت الله متعال و بر فرمانبرداری از رسولش متحد باشید، و تفرقه نکنید، است. (طبری)
مثل یهود و نصاری، فرقه فرقه نشوید. (بحر العلوم)
به دشمنی و بغض با یکدیگر، بینتان تفرقه نباشد. (بحر العلوم)
ابی العالیه: یعنی بر مخلص بودن برای الله متعال، یکی باشید. (طبری)
رسول الله ص: بنی اسرائیل به هفتاد و یک فرقه شده و از هم متفرق شدند و امت من نیز به هفتاد و دو فرقه متفرق خواهد شد که همه ی آنها در آتش هستند بجز یک فرقه. گفتند: یا رسول الله ص آن یک فرقه کدام است؟ رسول الله ص دستانشان را جمع کردند و فرمودند: جماعت. واعتصموا بحبل الله جميعًا ولا تفرّقوا. (طبری)
از عبدالله بن مسعود: ای مردم بر شما فرمانبرداری و جماعت است که همان حبل الله است که به آن فرمان داده شده اید و آنچه در جماعت اموری باشد که شما کراهت بدانید، بهتر از آن چیزی است که در فرقت، مستحب میدانید. (طبری)
وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا
نعمتی را که الله متعال به شما ارزانی داشته است را بیاد داشته باشید که با اسلام بین شما الفت و اجماع، برقرار کرد. (طبری)
نعمتی را که الله به شما ارزانی داشته که همان اسلام است را حفظ کنید. (بحر العلوم)
نعمت الله را بیاد آورید که زمانی در شرک شما با هم دشمن بودید و همدیگر را میکشتید. (طبری)
از قتاده: شما قبل اسلام همدیگر را از روی تعصب میکشتید و قوی ضعیف را میبلعید پس اسلام آمد و بین شما الفت و اجتماع برقرار کرد. (طبری)
جنگ بین اوس و خزرج، با اینکه با هم برادر بودند، صد و بیست سال طول کشید و تا آمدن اسلام ادامه داشت. (طبری)
رسول الله ص هر سال در ایام حج، خود را به قبائلی که به حج میآمدند معرفی میکردند و به اسلام دعوت میکردند و در یک سال عده ای از انصار را دیدند و آنها را به اسلام فراخواندندو آنها برگشتند و در سال بعد تقریبا دوازده نفری شدند و با رسول الله ص بیعت کردند و در سال بعد آن به هفتاد تن رسیدند و گفتند یا رسول الله ص الان اگر به پیش ما بیایی میترسیم چراکه بین ما جنگ است و باشد که بخاطر شما بین ما صلح بر قرار شود و این بود که اسلام باعث صلح بین آنان شد و جنگ برطرف شد و این آیه نازل شد. (مختصرا از طبری)
از عکرمه: وقتی قضیه ی افک رخ داد، و رسول الله ص خطبه خواندند و از اینکه در مورد خانواده اش، عده ای ایشان را با سخنان ناشایست، آزار میرسانند و رئیس این شایعه پراکنان عبدالله ابن ابی سلول و عده ای از خزرج بودند، در این زمان دو قبیله ی اوس و خزرج باز مقابل هم شدند و آماده ی جنگ با هم شدند و این آیه نازل شد و رسول الله ص این آیه را برای آنان آنقدر تکرار کردند تا اینکه هر دو قبیله با هم آشتی کردند و به گریه زاری پرداختند. (طبری)
وَكُنتُمْ عَلَىٰ شَفَا حُفْرَةٍ مِّنَ النَّارِ فَأَنقَذَكُم مِّنْهَا
و بودید شما ای مومنان از اوس و خزرج بر کنار حفره ای از آتش. (طبری)
منظور بر کفر بودن آنان است قبل اینکه الله متعال آنان را هدایت کند. (طبری)
یعنی شما بر لبه ی جهنم بودید تا اینکه الله شما را هدایت کرد. (طبری)
بین شما و افتادن در آتش فقط، مردنتان بر کفر مانده بود. (طبری)
و الله متعال شما را از آن با هدایتتان، نجات داد. (طبری)
كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
ای مومنان همچنانکه حسادت و دشمنی یهود را برای شما بیان کردیم و همچنی وضیعتی که قبل اسلام بر ان بودید را و هدایت الله و نجات الله را برای شما بیان کردیم، حال نیز سائر دلایل و براهین خود را از زبان رسولش برای شما بیان خواهد کرد تا به راه درست هدایت یابید و گمراه نشوید. (طبری)
باشد که امیدوار و چشم انتظار هدایت باشید. (نسفی)
باشد که به راه درست و آنچه باعث ثواب میشود، هدایت شوید. (نسفی)
باشد که اراده ی ثبات بر هدایت شما کند و هدایتتان را بیشتر کند. (بیضاوی)
وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ ۚ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ﴿104﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

و از بین شما کسانی باشند که دیگران را به خیر دعوت میکنند من جمله به اوامر شرعی فرمان دهند و از منکرات شرعی، شما را بازدارند، و کسانیکه چنین کنند، این افراد هستند که نجات کامل خواهند یافت. نکته: در امر به معروف و نهی از منکر شرایطی من جمله است که باید رعایت شود و متاسفانه در این زمان عده ی زیادی از عوام و بلکه جهال هستند که از کسانی چیزی شینده و بدون فهم آن و بدون اینکه بدانند که آنچه میگویند معروف شرعی است یا منکر شرعی، شروع با ارشاد دیگران میکنند و این افراد همان هایی هستند که گمراه شده و گمراه کننده هستند.

مستندات
وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ
من در کلمه ی منکم، برای تبعیض است چراکه امر به معروف و نهی از منکر از فروض کفایه است. (بیضاوی)
دیگر اینکه هرکسی صلاحیت این عمل را ندارد و برای صلاحیت داشتن آن شرایطی هست که باید رعایت شود. (بیضاوی)
از جمله شروط امر به معروف و نهی از منکر علم به احکام است و علم به مراتب حسبه و کیفیت انجام آن و قدرت اجرای آن است. (بیضاوی)
جمیع امت را خطاب قرار داد و انجام آن توسط بعض را خواست تا نشان دهد که اگر کسی این امر را انجام ندهد، همه گناهکار میشوند و اگر بعضی انجام دهند از گردن همه ساقط میشود. (بیضاوی)
ویا من بیانی است یعنی امتی باشید که به خیر فرامیخواند. (بیضاوی)
دعای به خیر و فراخواندن به خیر شامل خیر دنیوی و اخروی میشود. (بیضاوی)
معروف آنچه که شرع و عقل آن را نیک میداند و منکر آنچه که شرع و عقل آن را بد میداند. (نسفی)
معروف آنچه موافق قرآن و سنت باشد و منکر آنچه مخالف این دو باشد. (نسفی)
معروف، یعنی آنچه طاعت است و منکر آنچه معصیت است. (نسفی)
دعای الی الخیر شامل تمامی تکالیف چه فعلی و چه ترکی باشد، است. (نسفی)
در امر به معروف از طرق آسان آن شروع شود بعد به درجات بعدی رفته شود. (نسفی)
وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
اینچنین افراد به نجات کامل، مخصوص هستند. (بیضاوی)
از رسول الله ص سوال شد که خیر مردم چه کسی است؟ فرمودند: کسیکه به معروف امر کننده تر است و و از منکر نهی کننده تر و از الله تقوا پیشه کننده تر و صله ی رحم را وصل کننده تر است. (بیضاوی)
رسول الله ص: کسیکه امر به معروف و نهی از منکر میکند، خلیفه ی الله و خلیفه ی رسول الله ص و خلیفه ی کتابش است. (نسفی)
از رسول الله ص: قسم به الله که جانم در دست وی است، باید که امر به معروف کنید و نهی از منکر کنید اگر چنین نکنید، الله متعال عذاب عمومی خواهد فرستاد و بعد شما دعا خواهید کرد ولی اجابت نخواهد شد. (تاویلات اهل سنت)
از حضرت علی: بهترین جهاد، امر به معروف و نهی از منکر است. (نسفی)
امر به معروف به واجب و مستحب تقسیم میشود ولی نهی از منکر همگی واجب هستند چراکه جمیع آنچه شرع نهی کرده است، حرام میباشد. (بیضاوی)
حتی بر عاصی نیز واجب است که از منکری که خودش انجام میدهد نیز نهی کند چراکه هم انجام آن باید ترک شود و هم از ان نهی کرده شود و با ترک یکی از آن دو دیگری ساقط نمیشود. (بیضاوی)
وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ ۚ وَأُولَٰئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿105﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

ای مومنان شما مباشید همانند کسانیکه در دین اختلاف کردند بعد اینکه براهین واضح برای آنان آمد و این افراد کسانی هستند که برای آنان، عذابی بزرگ در آخرت است. نکته: اختلاف وقتی درست نیست که مبتنی بر دلیل نبوده بلکه بر تاویل باطل باشد و در مقابل ثوابت اسلام باشد.

مستندات
وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِن بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ
ای مومنان شما همانند کسانی که تفرقه شدند، نباشید یعنی مثل اهل کتاب نباشید. (خازن)
در قول اکثر مفسرین، اهل کتاب، یهود و مسیحیان هستند. (خازن)
وَاخْتَلَفُوا
با تاویلات غیر عقلانی و کتمان آیات واضح و تحریف آنها، بخاطر مادیات دنیوی ناچیز. (ابوسعود)
اختلاف آنان در دین الله و امر و نهی وی تعالی بوده است. (خازن)
بعضی تفرقوا و اختلفوا را به یک معنا گرفته اند. (خازن)
گفته شده است: بخاطر دشمنی و تبعیت از هوای نفس در دین الله، اختلاف کردند و بهمین سبب فرقه فرقه شدند. (خازن)
ابن عباس: الله متعال مومنان را فرمان میدهد که با جماعت باشند و از افتراق نهی میفرماید و خبر داده است که سبب هلاک پیشینیان بخاطر جدال و ستیز در دین بوده است. (خازن)
بعضی گفته اند: اختلاف کنندگان مبتدعان این امت هستند. (خازن)
ابوامامه: آنان، حروریه هستند. (خازن)
رسول الله ص: هرکس از جماعت یک وجب دور شود، قطعا ربقه (رشته) ی اسلام را از گردنش برداشته است. (خازن)
رسول الله ص: هرکس که برای بودن در میانه ی بهشت خوشحال میشود، پس جماعت را لازم گیرد چراکه شیطان همراه شخص تنها است و از دو شخص دورتر از آن است. (خازن)
مِن بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ
یعنی بعد اینکه بعد اینکه حجتهای آشکار برای آنان آمد و آنان نیز دانستند وبعد علم مخالفت کردند. (خازن)
یعنی کسانیکه بعد اینکه نشانه های بعثت محمد آشکار شد و راه بیان شد. (بحر العلوم)
به هر تقدیر اختلاف در اصول دین، منهی است نه فروع دین مگر اینکه اختلاف در فرعی باشد که مخالف نصوص آشکار و یا اجماع باشد. (ابوسعود)
وَأُولَٰئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ
و برای آن افرادی که اختلاف کردند و فرقه فرقه شدند،عذاب بزرگی در آخرت است. (خازن)
در این جمله، زجر مومنان از تفرق و اختلاف است. (خازن)
یعنی عذاب دائم ابدی برای آنان است. (بحر العلوم)
يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ ۚ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَكَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ ﴿106﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

روی که در آن رویهای بسیار که همان روی مومنان است، سفید شود و رویهای کفار که بسیار خواهد بود، سیاه گردد و به سیاه رویان گفته شود: آیا شما بعد ایمانتان، کفر ورزیده اید؟ پس عذاب موصوف در ایه ی قبل را بچشید و این بخاطر کفرتان است.

مستندات
يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ
منظور از سفیدی و سیاهی روی، آشکار شدن بشاشیت شادمانی و پریشانی از ترس است. (بیضاوی)
گفته شده است: اهل حق را در روز قیامت به سفیدی روی و صحیفه و روشنی پوست شناخته میشود و اهل باطل را از اضداد این صفات شناخته میشود. (بیضاوی)
گفته اند: این امر در وقت قرائت نامه ی اعمال خواهد بود که مومن با دیدن کارنامه ی خود خوشحال شده و رویش روشن میشود و منافق و کافر وقتی کارنامه ی خود را میبینند، ناراحت شده و کبود میشوند. (بحر العلوم)
و بعضی این امر در وقت میزان اعمال خواهد بود. (بحر العلوم)
و گفته اند: در روز قیامت، همه ی انسانها را فرمان داده میشود که به پیش معبود خود بروند و کفار وقتی به پیش معبود باطل خود میروند، ناراحت شده و روسیاه میشوند و مومنان و اهل کتاب و منافقان باقی میمانند و پروردگار به مومنان میگوید: پروردگار شما کسی؟ میگویند: الله است. پروردگار گوید: وقتی وی را ببینید میشناسیدش؟ میگویند: اگر تو بشناسانی، خواهیم شناخت، و پرودگار آنچنانکه الله میخواهد میبینند و به سجده میروند و رویشان مثل برف سفید میشود و منافقان و اهل کتاب بدون اینکه بتوانند سجده کننده، باقی میمانند و ناراحت شده و رویشان سیاه میشود. (بحر العلوم)
روزی که مومنان رو سفید و کفار روسیاه هستند. (مظهری)
رویهای بسیاری سفید شوند و رویهای بسیاری کبود. (ابوسعود)
از عطاء: روی مهاجران و انصار سفید و روی بنی قریظه و نضیر سیاه شود. (ابوسعود)
فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَكَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ
پس به سیاه رویان گفته شود: آیا کافر شده اید؟و سوال برای توبیخ و انکار این عمل آنان است. (بیضاوی)
آیا به قطعیات کافر شدید و در دین تفرقه انداختید و از تاویل متشابهات تبعیت کردید، بعد اینکه به نبی و کتاب الله ایمان آوردید. (مظهری)
منظور مرتدان هستند. (بیضاوی)
و یا اهل کتاب که قبل بعثت رسول الله ص ایمان آورده بودند و بعد بعثت کافر شدند. (بیضاوی)
منظور کفار هستند که در عهد میثاق ایمان آورده بودند. (جلالین)
و یا منظور منافقان هستند یعنی بعد اینکه ظاهرا ایمان آوردید، باطنا کفر ورزیدید. (نسفی)
تقسیم شدن انسانها به دو گروه نشان میدهد که مکلف، مومن است یا کافر و هیچ واسطه و قسم سومی نیست. (نیسابوری)
فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْفُرُونَ
پس عذاب را بچشید. امر اهانت است. (بیضاوی)
بخاطر کفرتان و یا جزای کفرتان را بچشید. (بیضاوی)
وَأَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِي رَحْمَةِ اللَّهِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿107﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

و اما کسانی که روسفید شده اند، آنان در رحمت الهی که عبارت از بهشت و خوشی است، جاویدان خواهند ماند.

مستندات
فی رحمة الله، منظور در بهشت بودن است. (ابوسعود)
این آیه آگاه میکند که مومن هرچند طول عمرش را به عبادت بگذراند باید بداند که باز با رحمت الهی وارد بهشت خواهد شد. (ابوسعود)
و در آن جاویدان خواهند بود و از آن کوچ نکنند و نمیمیرند. (ابوسعود)
تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ ۗ وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًا لِلْعَالَمِينَ ﴿108﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

آن آیات که از نعمت دادن مومنان و تعذیب کفار بیان شده است، قرآن است و نشانه های الله متعال هستند که همگی به حق هستند که بر تو تلاوت میکنیم و الله متعال دنبال ظلم به عالمیان نیست. نکته: بعد اینکه الله متعال از انواع کردار انسانها و جزا و مکافات آنها گفت حال بیان میدارد که همه ی اینها نه برای ظلم به خلق است و نه قصد آن را دارد. نکته: اکثرا ما انسانها بر طبق هوای خود یا کم دانشی انسان ها، فکر میکنیم که در فلان امر الله یا نهی ان بر ما سختگیری است و نبود بهتر بود، در اینجا الله متعال بیان میدارد که اراده ی هیچگونه ظلمی را ندارد، بلکه بسیار کارهایی است که انسان برای سالم ماندن علیرغم میل باطنی خود، مجبور است انجام دهد چراکه اگر انجام ندهد، هلاک خواهد شد.

مستندات
تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ
آن قرآن، ما با فرستادن جبرئیل بر تو و قرائت وی، بر تو میخوانیم و جبرئیل به صدق آن را قرائت میکند. (بحر العلوم)
زجاج: انچه که بیان آن گذشت حجتهای الهی هستند، که ما به تو میشناسانیم. (بحر العلوم)
این آیات که در آن وعده و وعید است را به حق است و شبهه ای در ان نیست. (مظهری)
آن آیات مشتمل بر تنعیم ابرار و تعذیب کفار، آیات الله هستند، که بر تو تلاوت میکنیم در حالیکه حق هستند. (ابوسعود)
وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًا لِّلْعَالَمِينَ
یعنی بدون گناه، عذاب نمیدهد. (بحر العلوم)
نه از ثواب کسی کم کند و نه بدون جرم بر کسی نیافزاید. (مظهری)
الله متعال بهیچ وجه و در هیچ زمان بر عالمیان، قصد و اراده ی ظلم ندارد. (ابوسعود)
در نوع بیان این مطلب، اشاره ای است به اینکه این کفار خودشان به خودشان ظلم میکنند. (ابوسعود)
ظلم یعنی وضع شیئ در غیر موضع خودش. (تاویلات اهل سنت)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود