0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ وَاشْتَرَوْا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۖ فَبِئْسَ مَا يَشْتَرُونَ ﴿187﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

و به یادآور آن زمانی را که الله متعال از کسانیکه به آنان کتاب الهی داده شده بود، از آنان عهد گرفت تا آنچه در کتب هست را به روشنی برای مردم بیان کنند من جمله چگونگی صفات پیامبر آخر زمان را بیان کنند، و کتمان نکنند و مخفی ندارند، پس کاری که آنان انجام دادند، این بود که آن کتاب و آنچه در آن از حق بود را به پشت سر خود انداختند و اعتنایی نکردند که در آن چه بوده است و بر طبق کتاب عمل نکردند، و خریدند بجای آن وظیفه، منفعت و استفاده ای کم را یعنی برای حفظ نفع دنیوی خود، آخرت را دادند و خود را از آخرت محروم کردند. پس چه بد چیزی است این معامله ی آنها که همان خرید دنیا با دادن آخرت است.

مستندات
وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ
بیاد آر آن زمانی را که الله متعال از اهل کتاب عهد گرفت. (نسفی)
از علمای انها در تورات عهد گرفته شد. (مظهری)
اخذ میثاق از اهل کتاب این بود که بعثت رسول الله ص و صفات ایشان را بیان کنند و با تحریف و عدم بیان، کتمان نکنند. (تاویلات اهل سنت)
از آنان در عالم ذر، عهد گرفته است. (بحر العلوم)
به طریق وحی به انبیاء در کتبشان، عهد گرفته است. (بحر العلوم)
لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ
اینکه برای مردم کتاب را بیان کنید. (مظهری)
صفت محمد رسول الله ص را بیان دارند. ((بحر العلوم))
فَنَبَذُوهُ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ
پس آنان عهد را شکستند یعنی آن را رعایت نکردند و به آن اعتنا نکردند. (نسفی)
کتاب را ضایع کردند و عمل به آن را ترک کردند و آنچه در مورد صفات رسول الله ص آمده است را کتمان کردند. (مظهری)
به پشت سر انداختن یعنی اعتنا نکردن و به حساب نیاوردن است. (نسفی)
و این دلیل است بر اینکه بر علماء واجب است که علم خود را مردم عرضه کنند و حق را بیان کنند. (نسفی)
بر علما است که علم را بخاطر غرض فاسد کتمان نکنند مثلا تسهیل کار ظالمان و یا برای راضی کردن ظالمان و یا بخاطر جلب منفعت و یا یا دفع آزار و یا بخاطر بخل به آموزش. (نسفی)
قتاده: ای عهد و میثاقی است که الله متعال از علما گرفته است و ان اینکه آنچه میدانند را بیانک کنند و از کتمان دوری کنید که هلاک است. (مظهری)
کتاب را به پشت سر انداختند ویا میثاق را. (خازن)
حسن عماره گوید که من پیش زهری رفتم و زهری حدیث روایت کردن را ترک کرده بود و من به وی گفتم به من حدیث بگو و زهری جواب داد مگر نمیدانی که من حدیث گفتن را ترک کرده ام و من به وی گفتم یا حدیث میگویی و یا اینکه من برایت حدیث میگویم. زهری گفت بگو: من از با سند از حضرت علی ابن ابی طالب روایت کردم که گفته است: اهل جهل تعلم و اموزش دیدن را ترک نکنند مگر اینکه اهل علم، تعلیم و آموزش دادن را ترک کنند. اینجا بود که زهری برای من چهل حدیث روایت کرد. و در تفسیر ثعلبی از مسند الفردوس، مرفوعا روایت شده است. (مظهری)
وَاشْتَرَوْا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا
بدل آن متاعی کم را گرفتند. (نسفی)
یعنی خوردنی و رشوه گرفتند. (مظهری)
فَبِئْسَ مَا يَشْتَرُونَ
چه بد است آنچه برای خود اختیار میکنند. (مظهری)
یعنی دنیا را بجای آخرت، اختیار کرده اند. ((بحر العلوم))
لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَا أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا فَلَا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفَازَةٍ مِنَ الْعَذَابِ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿188﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

بنابر قرائت به خطاب :پس گمان مبر ای محمد و بنابر قرائت غائب: کسانیکه به کرده ی خلاف دین الله، خوشحالی میکنند و به تحریف دین کردن خود خوشحال هستند، گمان نکنند که این کرده ی انها و با مورد مدح مردم قرار گرفتن، گمان نکنند که اینان با این کار خودشان از عذاب الله متعال در دنیا و آخرت نجات یابند، بلکه برای آنان عذابی دردناک مهیا شده است. نکته: در مورد روایات مختلف در مورد اینکه در شان چه کسانی نازل شده است، وجه مشترک همه ی روایات این است که این خوشحال شدن مذموم و باعث عذاب شونده، برای کسانی است که حق را تحریف میکنند و کسانی است که بر خلاف حق به مردم القا کرده و از کرده ی خود خوشحال میشوند، است و همینطور یادآوری این مطلب است که شرع و دین دست آنان و برطبق خواست آنان نیست که هرچه خواستند به مردم بگویند و دین الله را تغییر دهند، و انتظار داشته باشند که با این عمل از عذاب الهی نجات پیدا کنند، و مورد مدح نیز قرار گیرند.

مستندات
لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَا أَتَوا
کلبی: ای محمد گمان نکن که کسانیکه از این بیان نکردن صفت تو، خوشحالی میکنند،... (بحر العلوم)
ضحاک: یهود به پادشاهان میگفتند که پیامبر آخر زمان خواهد آمد که با آن نبوت تمام میشود، و وقتی رسول الله ص آمدند، پادشاهان از یهود پرسیدند: آیا این همان پیامبر آخر زمان است؟ گفتند: نه اون غیر این است و این گفتار به طمع مال از آنها بوده است و پادشاهان نیز به آنها مال دادند. پس این آیه نازل گشت. (بحر العلوم)
یعنی آنانکه به گرفتن مال از پادشاهان خوشحالی میکنند. (بحر العلوم)
کسانیکه از آنچه به انان داده شده است خوشحال میشوند فکر نکنند که این کارها آنها را آتش نجات دهد. (خازن)
آمده است: مروان به دربان خود گفت که پیش ابن عباس برود و از وی چنین بپرسد: اگر قرار باشد هرکس بر آنچه به وی داده شده است، خوشحال شود و مدح و ستوده شدن را دوست داشته باشد، مورد عذاب قرار گیرد، در اینصورت همه ی ما قطعا مورد عذاب خواهیم بود.
ابن عباس جواب داد: منظور اینگونه که شما فکر میکنید نیست بلکه : رسول الله ص از یهود مسائلی را پرسیدند و آنها جواب نادرست دادند و از نزد رسول الله ص خارج شدند در حالیکه به رسول الله ص چنین وانمود کردند که راستش را گفته اند و برای اینکارشان انتظار ستوده شدن را داشتند و بر آنچه انجام نداده بودند از مردم انتظار مدح داشتند. (بغوی)
منظور عده ای از علمای یهود بودند که از اینکه مردم را گمراه میکردند اظهار خوشحالی میکردند و همینطور از اینکه مردم آنان را علما میدانستند خوشحال بودند. (خازن)
وقتی الله متعال وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ را نازل کرد فنخاص و همراهانش، از اینکه با کتمان خود، از گمراه کردن مردم به مال دنیا میرسیدند خوشحالی میکردند. این آیه نازل شد. (خازن)
گفته شده است: یهود از اینکه کلمه ی آنها در کفر به رسول الله ص یکی شده بود خوشحال بودند چراکه آنان به یمن و شام و هرجا که یهود بودند پیام فرستادند تا همه بر اینکه محمد نبی نیست یک صدا شوند و همینطور هم شد و آنان بر این کار خوشحال بودند و میگفتند ما اهل نماز و روزه و کتاب هستیم. (خازن)
امده است: یهود خیبر پیش رسول الله ص آمدند و گفتند ما تو را میشناسیم و تصدیق میکنیم و هدفشان ازا عمل این بود که رسول الله ص و مسلمین آنان را مدح کنند. (خازن)
عده ای از منافقین بودند که وقتی رسول الله ص به جنگ میرفتند تخلف میکردند و وقتی رسول الله ص برمیگشتند عذر میخواندند و بر اینکار خود، خوشحال بودند و دوست داشتند بر کاری که انجام نمیدادند ستوده شوند. (بغوی)
وَّيُحِبُّونَ أَن يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا
و دوست دارند مورد مدح قرار گرفته و ستوده شوند.
چراکه اینان ادعا داشتند که بر دین ابراهیم هستند درحالیکه نبودند. (بحر العلوم)
آنان خود را اهل نماز و روزه و کتاب معرفی میکردند و هدفشان مورد، مدح قرار گرفتن بود. (بحر العلوم)
فَلَا تَحْسَبَنَّهُم بِمَفَازَةٍ مِّنَ الْعَذَابِ
گمان مبر که اینان را این عملشان از آتش نجات دهد. (بحر العلوم)
گمان نکنند که اینکار انها باعث نجات آنها از عذاب الهی در دنیا بشود یعنی از کشته شدن و اسیر شدن و از جزیه بر خود و ذلت و خواری رسیدن به آن، نجات دهد. (خازن)
وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ
یعنی در آخرت برای انان این عذاب است. (خازن)
بلکه برای انان عذابی دائمی و ابدی است که از آن خروجی نیست. (بحر العلوم)
این آیه هرچند در حق منافقین و یهود نازل شده است ولی حکمش عام است برای هرکسی دوست دارد بخاطر کار خیری که انجام نداده است، ستوده شود و همینطور کسی که دوست دارد وی را عالم بدانند در حالیکه اهل علم نیست. (خازن)
وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۗ وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿189﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

و خاص برای الله متعال است، پادشاهی و چیرگی و سلطان آسمانها و زمین و الله متعال بر همه چیز قادر است. نکته: یعنی الله متعال است که قانون و شریعت را تعیین میکند و الله است که تعیین میکند چه کسی به بهشت برود و چه کسی به جهنم برود.

مستندات
وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ
چیرگی و پادشاهی آسمانها و زمین، تنها خاص الله متعال است. (ابوسعود)
پس مالک امر آنان نیز هست. (بیضاوی)
آمده است: این آیه در رد ادعای آنان است که میگفتند الله فقیر است، میباشد. (بیضاوی)
ممکن است در جواب کسانی باشد که میگفتند الله را فرزندی هست، و این آیه بیان میدارد که چگونه میشود که فرزندی بگیرد در حالیکه آنچه در آسمان و زمین هست برای وی تعالی میباشد. (تاویلات اهل سنت)
طوریکه هرگونه که خواست در آن تصرف میکند و عمل میکند و هر چیزی را خواست ایجاد میکند و یا معدوم میکند و هرکسی را میمیراند و زنده میگرداند، و هرکه را خواست، ثواب میدهد و هرکه را خواست عذاب میدهد. این تصرف بدون اینکه هیچ شائبه دخالت کسی در آن باشد، انجام میشود. (ابوسعود)
برای الله خاصتا است انبارگاه باران و رزق و رویاندن و غیر اینها، هرطور خواست عمل میکند و هرطور خواست، حکم میکند (مظهری)
وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
وقتی که سلطان و قهر در اسمانها و زمین برای الله متعال است، پس قطعا تمام اشیاء تحت قدرت وی تعالی قرار دارد و الله متعال بر تمامی امور قدرت دارد. (ابوسعود)
از همین آیه مشخص میشود که با کارهایی که منحرفان در آیه قبل انجام داده اند کاری را از پیش نخواهند برد و عذاب الهی بر آنان حتمی است. (ابوسعود)
پس بر عذاب آنان، تواناست. (مظهری)
از ابن عباس: قریش پیش یهود رفتند از آنچه موسی برای انان از معجزه آورده پرسیدند و یهود گفتند که موسی عصا داشت و دستش را نورانی میکرد. پیش مسیحیان رفتند و آنان گفتند عیسی کور مادر زاد را شفا میداد و مرده را زنده میکرد پس پیش حضرت رسول الله ص رفتند و گفتند: از خدایت بخواه تا کوه صفا را به طلا تبدیل کند و رسول الله ص دعا کردند و این آیه نازل شد. (مظهری)
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ ﴿190﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

قطعا در خلق و به وجود آوردن آسمانها و زمین، همینطور اختلاف روز وشب در دارزی و کوتاهی و همینطور آمد و شد شب روز، همانا نشانه ها است برای کسانی که عقل خود را خالص و صاف داشته اند. یعنی اگر کسی بدون جبهه گیری قبلی و بدون اینکه برای خودش مطلوبی تعیین کند، به در حلقت آسمان ها و زمین، تفکر کند، قطعا خواهد دانست که اینه همه را یک قادر توانای بی حد در توان و علم، به وجود آورده است. یک دلیل آن اینکه الان همانطور که دانشمندان تجربی اعتراف دارند اگر یکی از اجرام آسمانی در این مکان فعلی خودش نبود، حیاتی در زمین شکل نمیگرفت و این نظمی که بین حرکت اجرام آسمانی و زمین وجود دارد نشان میدهد که یک قدرت توانا و با تدبیر ان را اداره میکند. دیگر اینکه با عکسهایی که از کیهان منتشر میشود و شباهتهاییکه بین اعضای انسان و اعضای کیهان مشاهده میشود، نشانه ی آشکاری است برای کسانیکه حقیقتا دنبال حقیقت بوده و واقعا اعتقاد دارند بر اینکه باید از دانش پیروی شود فرقی ندارد نتیجه ی آن چه باشد، و به آن عمل کنند. کسیکه در مورد خلقت هستی، پیش فرض دارد و بر آن اساس دنبال دلیل برای مطلوب خود بگردد، عقل وی خالص نیست و به نتیجه ی درست نخواهد رسید. همانطور که ملحدین انجام میدهند.

مستندات
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ
اهل مکه از رسول الله ص خواستند برای دعوای خودش که همان یگانه بودن الله متعال است، نشانه ای بیاورد و این آیه نازل شد. (بحر العلوم)
یعنی در خلق دو شیئ بزرگ یعنی آسمانها و زمین، ... (بحر العلوم)
یعنی در آنچه که الله متعال در آسمانها از خورشید و ماه و ستارگان و در زمین از کوهها و دریاها درختان خلق کرده است... (بحر العلوم)
وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ
یعنی در رفتن شب و آمدن روز،... (بحر العلوم)
گفته شده است در اختلاف رنگ شب و روز... (بحر العلوم)
لَآيَاتٍ لِّأُولِي الْأَلْبَابِ
عبرتهاست. (بحر العلوم)
برای صاحبان عقل. (بحر العلوم)
یعنی در آنچه در آسمانها و زمین که در آن زندگانی شماست و در توالی شب و روز و اختلاف در بلندی و کوتاهی در طول فصول که همه ی اینها برای این است تا که شما در آن کار کرده و معاش خود را تامین کنید، و زمان استراحت داشته باشید، نشانه است پس در آن تفکر کنید ای صاحبان عقل صاف و خالص. یعنی برای کسانیکه عقل خود را برای استدلال و عبرت گرفتن بکار میگیرند و نه مثل بهائم به غفلت بنگرند. (خازن)
در آنچه در آسمانها و زمین است، دلایل واضحی وجود دارد بر اینکه صانع دارد و یگانه است و علم و قدرتش کامل است و این برای کسانی است که عقول آنها از شائبه ی حس و وهم خالی باشد. (بیضاوی)
در این امور دلیل آشکار است بر وجود صانع با حکمت و توانا است و این برای کسانی است که عقلش را از هوای خودش خالص گردانده است مثل خلوص مغز از پوست. (نسفی)
الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ ﴿191﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

کسانیکه در خلقت و چگونگی ساختار و هستی، آسمانها و زمین تفکر میکنند و الله را در تمامی احوال خود، یاد میکنند و از تفکر خود به این نتیجه میرسند و میگویند: پروردگارا، اینها را به باطل و بیهوده خلق نکرده ای بلکه این خلقت هدفی دارد، پس تو منزهی از کاستی و عبث و بیهودگی، پس ما را از عذاب آتش محفوظ بدار. نکته: وقتی در نظم دقیق حاکم بر جهان هستی که ما شناخت داریم تفکر داشته باشیم، و در این بنگریم که ما یک شیی دقیق را بدون اینکه هدفی داشته باشد، نمیسازیم به این نتیجه خواهیم رسید که این خلقت بیهوده نیست و هدف دارد و قطعا یکی از اهداف شناخت خالق آن است. این مدعیان خلقت بی هدف و بر اثر اتفاق و بدون تنظیم، وقتی از انها بپرسی که این گوشی که دستت هست، به طور اتفاقی ساخته شده و هیچ تفکر پشت آن نیست، تو را متهم به نادانی میکنند و راست میگویند هرکس فکر کند که اشیاء دقیق بدون اینکه هدفی داشته باشند و متفکری داشته باشند، ساخته نمیشوند. نکته: یاد خدا و ذکر خدا به زبان نیز هست منتها، منظور از اینکه در تمامی احوال به یاد خدا بودن این است که در هر شرایطی از زندگی، برای عمل و عکس العمل به اتفاق، حکم الله را به یادآوری و بر آن اساس عمل کنی.

مستندات
از عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَابْنُ عباس وَالنَّخَعِيُّ وَقَتَادَةُ: منظور از ذکر در اینجا، نماز است یعنی بر اساس توان خود، بخواند. (بغوی)
بقیه گفته اند: منظور این است که در کل احوال، انسان به ذکر الله مشغول باشد. (بغوی)
الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا
کسانیکه اگر بر ایستاده نماز خواندن قادر باشند ایستاده نماز میخوانند و اگر عاجز گشتند، نشسته میخوانند. (بحر العلوم)
وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمْ
و اگر از نشسته خواندن عاجز شدند، به پهلو خوابیده و نماز میخوانند. (بحر العلوم)
یعنی در تمام احوال، الله متعال را ذکر گویند و عبادت کنند. (بحر العلوم)
یذکرون اشاره به عبادت زبانی دارد و بقیه به عبادات بدنی و دیگر اعضا اشاره دارد. (نیسابوری)
منظور آیه ذکر خداوند متعال در تمامی احوال است همانطور که ابن عباس وقتی در خانه ی رسول الله ص خوابید تا عبادت شب رسول الله ص را رصد کند و رسول الله ص در خلال خواب بیدار شده و ذکر زبانی الله را میگفتند و این آیه را تلاوت میکردند و در روایتی دیگر از رسول الله ص امده است: در مورد نماز نفل، اگر ایستاده بخواند، افضل است اگر نشسته بخواند، نصف آن ثواب میبرد و اگر خوابیده بخواند، برای وی نصف، اجر نشسته خواهد بود. (احکام القرآن طحاوی)
پس این افضلیت در اجر نماز ایستاده از نشسته و نشسته از خوابیده، در وقت توانایی ایستاده خواندن و یا نشسته خواندن داشتن است والا کسیکه عاجز است و نشسته یا خوابیده بخواند، نماز دیگران از نماز وی افضل نخواهد بود. (احکام القرآن طحاوی)
وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ
از خلق آسمانها و زمین عبرت میگیرند. (بحر العلوم)
از حضرت عائشه: شبی که نوبت من بود، رسول الله ص پیش من آمد و پوستش پوست مرا لمس کرد و گفت: ای عائشه آیا اجازه میدهی که امشب من به عبادت پرودگارم مشغول باشم، من گفتم یا رسول الله من، با تو بودن را دوست دارم و آنچه تو دوست داری را نیز دوست دارم، پس رسول الله ص مشغول شد و به گریه افتاد تا اینکه دامان ایشان از اشک، خیس شد و بعد به سمت راست به پهلو خوابیده و به گریه ادامه داد تا اینکه زمین از اشک سیراب شد، بعد بلال بعد اینکه اذان داده بود، آمد و دید رسول الله ص، گریه میکند. بلال گفت: یا رسول الله ص آیا گریه میکنید در حالیکه الله متعال، تبعات کرده های گذشته و آینده ات را آمرزیده است؟ رسول الله ص: آیا بنده ی شکرگزار الله متعال نباشم؟ چگونه گریه نکنم در حالیکه بر من این آیات نازل گشت: ان فی خلق السموات و الارض... تا فقنا عذاب النار. وای بر کسیکه این آیات را بخواند و در آن تفکر نکند. (بحر العلوم)
رسول الله ص: در خلقت فکر کنید نه در خالق. (بحر العلوم)
رسول الله ص: لحظه ای تفکر، بهتر از عبادت یک سال است. (بحر العلوم)
رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَاطِلًا
تفکر میکنند و میگویند: پروردگارا اینها را به بیهودگی خلق نکرده ای بلکه برای امری که حتما رخ خواهد داد خلق کرده ای. (بحر العلوم)
این ها را به عبث و بازی خلق نکرده ای و حتما برای امر بزرگی داری. (بغوی)
سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ
از ما عذاب آتش را دور بگردان. (بحر العلوم)
زجاج: تو از اینکه این دو را به باطل خلق کرده باشی، پاک و منزه هستی. ما فرستادگانت را تصدیق و باور کرده ایم و تسلیم هستیم که تو را بهشت و دوزخ هست، پس ما را از آتش محفوظ بدار. (بحر العلوم)
رَبَّنَا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ ۖ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ ﴿192﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

پروردگارا، قطعا کسی را که تو در آتش انداخته ای،کسی است که هلاکش کرده ای و خوارش گردانده ای پس اینکه ما از تو میخواهیم که ما را از اتش محفوظ بداری برای همین است. و برای مشرکان و کفار در قیامت، هیچ یاریگری نیست تا آنها را از عذاب اتش نجات دهد.

مستندات
رَبَّنَا إِنَّكَ مَن تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ
پروردگارا کسی را که تو در آتش اندازی، قطعا وی را خوار کرده ای و بی آبرو گردانده ای و مورد اهانت قرار داده ای. (تاویلات اهل سنت)
وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ
و برای ظالمان، مانعی وجود ندارد که از آنها عذاب و آتش را دفع کند. (تاویلات اهلسنت)
یعنی در آخرت آنان را یاریگرانی نیست. (تاویلات اهلسنت)
یعنی مشرکان را که عبادت را در جای خود بکار نگرفتند، یاریگرانی که آنان را در قیامت یاری کند نیست. (خازن)
رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا ۚ رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ ﴿193﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

پرودگارا، ما قطعا شنیدیم و فهمیدیم ندا و فراخوان، فراخوان دهنده ای را که ندا میداد که به پرودگار یگانه ایمان بیاورید و باورش کنید، و ما نیز قبول کرده و ایمان آوردیم، پروردگارا، پس بیامرز گناهان ما را و گناهان ما را مورد کفارت قرارده و ما را طوری بمیران که با ابرار و نیکان و بندگان صالحت، محشور شویم و از آنان شمرده شویم.

مستندات
رَّبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ
يعني گویند: پروردگارا ما شنیدیم قول محمد را که به باور و تصدیق دعوت میکند. (بحر العلوم)
حکایت دعای دیگری از انان است که اولی مبنی بر تفکر بود و این یکی مبنی بر دلیل سمعی است. (ابوسعود)
منظور از نداء، دعا و فراخوانی است. (ابوسعود)
شنیدیم یعنی فهمیدیم که به چه میخواند. (تاویلات اهل سنت)
أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ
یگانگی پروردگارتان را باور کنید پس ما نیز تصدیق کردیم.(بحر العلوم)
محمد بن کعب گوید: تمام مردم که محمد رسول الله ص را ندیده اند بلکه منظور از منادی کتاب الله است که به ایمان فرامیخواند یعنی به گواهی لا اله الا الله فرا میخواند. (بحر العلوم)
فَآمَنَّا
یعنی امتثال امر کردیم و ندایش را اجابت کردیم. (ابوسعود)
اینکه اجابت دعوت با ایمان اوردن است، نشانگر این مطلب است که طاعات و عمل جزو ایمان نیست چراکه این دعوت شدگان نپرسیدند که چند بخش دارد و تفسیر ایمان را نیز نخواستند. (تاویلات اهل سنت)
از طرف دیگر به جزم گفته اند یعنی ایمان اورده ایم گفتند و ان شاء الله نگفتند پس نشان میدهد که ایمان بدون استثناء باید باشد. (تاویلات اهل سنت)
رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا
محمد بن کعب: ذنوب گناهان کبیره و غیر کبیره است و سیئات یعنی شرک. (بحر العلوم)
ضحاک: ذنوب، آنچه از معصیتها که در جاهلیت انجام داده اند و سیئات یعنی آنچه از گناه که در حال اسلام انجام داده اند. (بحر العلوم)
گفته شده: ذنوب و سیئات به یک معنی هستند. (بحر العلوم)
گفته میشود: ذنوب یعنی کبیره ها و سیئات گناهان صغیره که از نمازی به نماز دیگر امرزیده میشود. (بحر العلوم)
فاغفرلنا بیامورز آنچه در گذشته انجام داده ایم و کفر عنا سیئاتنا یعنی در باقی عمرمان توفیق ده تا از گناه در امان بمانیم و یا اینکه توفیق عنایت فرما تا حسناتی انجام دهیم که کفارت گناهانمان باشد. (تاویلات اهل سنت)
وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ
ما را بمیران در حالیکه جزو ابرار هستیم. (تاویلات اهل سنت)
ما را بمیران و از جمله ی ابرار قرار ده. (تاویلات اهل سنت)
ما را بر آنچه که ابرار فوت کرده اند بمیران. (تاویلات اهل سنت)
برّ: عبادت و طاعت است و تقوی دوری از معصیت است. (تاویلات اهل سنت)
و همراه مطیعان بمیران. (بحر العلوم)
یعنی ارواح ما را همراه ارواح مطیعان و صالحین قرار ده. (بحر العلوم)
ما را از زمره ی همراهان آنها قرار ده و از جمله کسانیکه بودن با آنان را غنیمت میشمارد قرار ده. (ابوسعود)
رَبَّنَا وَآتِنَا مَا وَعَدْتَنَا عَلَىٰ رُسُلِكَ وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۗ إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ ﴿194﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

پروردگارا، به ما عطا کن و توفیق ده تا از زمره ی کسانی قرار بگیریم که به آنان از زبان رسولانت وعده ی بهشت و پیروزی داده ای و ما را در قیامت، جزو خوار و ذلیل شدگان قرار مده و میدانیم که تو قطعا، به خلف وعده نمیکنی پس ما را از زمره ی کسانیکه مشمول وعده نیکت هستند، قرار ده. نکته: وقتی مومنان ایمان میآورند و باز با تما وجود و با تضرع و خشوع به دعا بر میخزند، چند دلیل دارد: 1 مشخص نیست که خاتمه ی امر ما بر چه خواهد بود، پس دعا میکنیم عاقبت بخیر شویم. 2 آنچه الله متعال وعده میدهد، محض فضل و بخشش است، پس با زار و تضرع میخواهیم که مورد فضلش قرار دهد چراکه کسی با عمل خودش نمیتواند، مستحق بهشت و وعده های الهی گردد. 3 در اینکه الله متعال مردگان را زنده خواهد کرد شکی نیست و وعده هایش نیز عملی است شکی نیست پس میخواهیم که ما را از زمره ی کسانی قرار دهد که مورد رحمتش قرا میگیرند.

مستندات
رَبَّنَا وَآتِنَا مَا وَعَدتَّنَا عَلَىٰ رُسُلِكَ
بر آنچه از زبان رسولان به ما وعده داده ای را به ما عطا فرما. (تاویلات اهل سنت)
آنچه را که بر رسولانت وظیفه دادی تا برای مومنان، طلب آمرزش کنند، را به ما عطا فرما. (تاویلات اهل سنت)
آنچه را که برای تصدیق رسولانت وعده داده ای را به ما عطا کن. (بیضاوی)
یعنی دعای ما را مانند دعای کسانی که پیش رسولت آمدند و طلب استغفار و آمرزش کردند و رسول نیز طلب آمرزش کرد، قرار بده. (تاویلات اهل سنت)
یعنی ما را از زمره ی کسانی قرار ده که مشمول وعده ات شده اند چراکه وعده ی الهی شامل چه کسانی بودن، بیان نشده است. (تاویلات اهل سنت)
آنچه وعده داده شده، ثواب است. (ابوسعود)
موعود بهشت است. (ابوسعود)
موعود، نصرت بر دشمنان است. (نسفی)
وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ
یادآوری وعده ای است که الله متعال به مومنان در آیه 8 تحریم داده است: { يَوْمَ لَا يُخْزِي اللَّهُ النَّبِيَّ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ }یعنی وقتی الله متعال وعده داد که رسولش را و مومنان همراهش را خوار نخواهد ساخت، در اینجا، مومنان میطلبند که ما را جزو آنان قرار دهد. (ابوسعود)
و ما را از آنچه موجب خزی و خواری میشود، محفوظ بدار. (بیضاوی)
إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ
علت آنچه در دعای خود گفته اند را بیان میکنند. (ابوسعود)
در پاداش دادن مومن و اجابت دعای دعا کننده، تخلف نمیکنی. (بیضاوی)
از ابن عباس: میعاد یعنی زنده شدن پس از مرگ است. (بیضاوی)
این دعاها و زاری آنها نه از ترس خلف وعده ی خداوند است بلکه از ترس این است که در زمره ی موعودان به وعده ها نباشند. (ابوسعود)
پس مرجع تمامی این دعاها این است که ما را بر ایمان تثبیت کند. (ابوسعود)
این دعاها نشانگر بندگی و خشوع آنان است. (ابوسعود)
از جعفر صادق: اگر کسی را امری موجب غم وی شود، پس پنج بار، ربنا بگوید، الله متعال وی را از آنچه میترسد، نجات میدهد و خواسته اش را برآورده میکند و بعد این آیه را تلاوت کرد. (ابوسعود)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود