0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّي لَا أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَىٰ ۖ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ ۖ فَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَأُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأُوذُوا فِي سَبِيلِي وَقَاتَلُوا وَقُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ثَوَابًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ ﴿195﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

وقتی مومنان چنین دعا کردند الله متعال فرمود و اعلام داشت که دعای انان را قبول کرده است به اینکه قطعا من (الله) عمل عاملان از شما را ضایع نمیگردانم و تفاوتی ندارد که این عمل کننده مرد باشد و یا زن و در این مورد شما مردان و زنان از همدیگر هستید و تفاوتی بین شما در این مورد نیست. تفصیل عمل شما اینکه اگر از شما برای الله هجرت کند چه هجرت وطن باشد و چه هجرت ترک گناه باشد و یا اینکه اخراج شوید، و در راه الله مورد آزار و اذیت قرار گیرید، و در راه الله جنگ کرده اند و کشتند و کشته شدند، قسم اینکه من گناهان آنان را محو میکنم و والله که آنان را به بهشتی وارد خواهم کرد که از زیر آن نهرها جاری هستند و این پاداشی است از طرف الله متعال به عمل کنندگان، و نزد الله بهترین پاداشها است نه نزد کسی دیگر.

مستندات
فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ
یعنی دعای انان را قبول کرد. (نسفی)
اجابت دعا مترتب بر دعای انان است نه فقط تفکر در خلق الله. (ابوسعود)
وقتی دعایشان با اعمالشان همراه شد، مستحق اجابت دعا شدند. (ابوسعود)
أَنِّي لَا أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِّنكُم
عمل عمل کننده ایکه از شما هست را . (نسفی)
اجابت دعایشان این است که سنت من بر این است که عمل عاملی از شما را ضایع نمیکنم. (ابوسعود)
ثواب عمل کسانیکه در طاعت من عمل کرده اند را ضایع نمیگردانم. (بحر العلوم)
گفته میشود که عمل هیچ یک از خلائق چه مومن و چه کافر را ضایع نمیگرداند منتها پاداش کفار را در دنیا میدهد و جزای مومنان را در دنیا و آخرت عطا میکند البته جزای کفار جزای اعمال نبوده بلکه ابتداء و بدون عمل به آنان داده میشود. (تاویلات اهل سنت)
گفته اند: کلمه ی منکم، اشاره به این دارد که خاص مومنان است.( تاویلات اهل سنت)
مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ
چه این عمل کننده مرد باشد و چه زن باشد. (نسفی)
از ام سلمه ام المومنین به رسول الله ص گفتم: میشنوم که برای مردان در هجرت چه ثوابی هست و ذکری از زنان نمیبینم و این آیه نازل شد. (ابوسعود)
بَعْضُكُم مِّن بَعْضٍ
یعنی مرد از زن است و زن از مرد است یعنی همه شما بنی آدم هستید. (نسفی)
و یعنی در یاریگری و در دین از همدیگر هستید. (نسفی)
کعبی: یعنی بعضی از شما ولی بعضی دیگرتان هستند. (بحر العلوم)
ضحاک: در طاعت به یکدیگر شبیه هستید. (بحر العلوم)
بر دین یکدیگر هستید. (بحر العلوم)
فَالَّذِينَ هَاجَرُوا
تفصیل عمل عاملان است. (نسفی)
کسانیکه از مکه به مدینه هجرت کرده اند. (بحر العلوم)
یعنی کسانیکه این عمل فاخر را انجام میدهند که همان هجرت از وطن خود است برای حفظ دین خود، فرار کرده اند. (نسفی)
یعنی شرک را ترک کردند و یا وطن و خویشاوندان خود را ترک کردند. (ابوسعود)
هجرت در آخر زمان نیز خواهد بود همانطور که در اول اسلام بوده است. (نسفی)
کسانیکه به اختیار خود هجرت کردند. (تاویلات اهل سنت)
وَأُخْرِجُوا مِن دِيَارِهِمْ
از وطن خود که در آن متولد شده و در آن رشد کرده بودند، اخراج شدند. (نسفی)
اولی یعنی هجرت بیان خود هجرت است یعنی هجرت رخ داده است و دومی نشانگر این است که کیفیت هجرت چه بوده و اینکه این هجرت از روی اجبار و اضطرار بوده است. (ابوسعود)
یعنی اهل مکه مومنان را اخراج کرده اند. (بحر العلوم)
کسانیکه مجبور به هجرت شده اند. (تاویلات اهل سنت)
وَأُوذُوا فِي سَبِيلِي
و بخاطر ایمانشان، مورد آزار و اذیت قرار گرفتند و شامل هرنوع اذیت از طرف مشرکان میشود. (ابوسعود)
و در راه الله، مورد آزار قرار گرفتند از ناسزا شنیدن و کتک خوردن و غارت شدن اموالشان. (نسفی)
وَقَاتَلُوا وَقُتِلُوا
کشتند و کشته شدند و یا در قرائتی؛ وَقُتِلُوا وَقَاتَلُوا ؛ کشته شدند و کشتند، که این نشان میدهد که واو عطف، ترتیب را نمیرساند. (نسفی)
کفار را فی سبیل الله کشتند. (ابوسعود)
در جنگ فی سبیل الله، شهید شدند. (ابوسعود)
یعنی در راه الله، جنگ کردند. یعنی در کل همگی متصف به کشتن و کشته شدن هستند نه اینکه از هر یک حتما سر زده باشد. (ابوسعود)
لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ
والله که گناهانشان، کفارت داده خواهد شد. (ابوسعود)
یعنی گناهانشان را محو خواهم کرد. (بحر العلوم)
وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ
تفسیر وعده ی مومنان است. (ابوسعود)
یعنی از زیر درختان بهشت و از زیر قصرهای آنان جاری هستند. (بحر العلوم)
ثَوَابًا مِّنْ عِندِ اللَّهِ
بعنوان پاداشی از نزد الله متعال. (نسفی)
یعنی این بهشتها، پاداش عمل انان به نزد الله متعال است. (بحر العلوم)
وَاللَّهُ عِندَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ
الله مختص پاداش نیک دادن است و کسی دیگر را قدرت آن نیست. (نسفی)
پاداش نیک که همان بهشت است، فقط نزد الله متعال است. (بحر العلوم)
گفته میشود: حسن مرجع و نیکی بازگشت در اخرت، از دنیا بهتر است. (بحر العلوم)
لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي الْبِلَادِ ﴿196﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

ای محمد و یا ای مخاطب از مومنان، توانگری و فراخ روزی کفار و اینکه میبینید آنان در شهرها به آمد و شد و تجارت مشغول هستند، شما را دچار فریب نکند،

مستندات
لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي الْبِلَادِ
روایت شده است که بعضی از مومنان گفتند آنچه ما میبینیم این است که دشمنان الله در فراخی و توانگری هستند و ما مومنان داریم از گرسنگی تلف میشویم، این آیه نازل شد. (ابوسعود)
آنچه که باعث فریب شما نشود این است: الف: نعمتی که الله متعال به آنان یعنی کفار داده است چراکه آنان را هلاک نکرده و اجازه داده است تا به تجارت مشغول باشند با وجود اینکه کافر هستند. ب: به آنان اموالی داده است که به لذت و خوشگذرانی مشغول هستند. ج: اینکه عذاب را از انان تاخیر کرده است. (تاویلات اهل سنت)
ای محمد تو را غمگین نکند، امد و رفت کفار بر روی زمین از برای تجارت و کسب آنها. (بحر العلوم)
گفته اند که مخاطب این آیه مومنان هستند یعنی شما را ناراحت نکند، که کفار تجارت و کسب دارند. (بحر العلوم)
بیان قبیح بودن آنچه بر کفار داده شده است یعنی نصیبی که اینان از دنیا میبرند و بیان حقیر بودن آنچه کفار داده شده است میباشد و این در پی بیان آنچه به مومنان داده میشود است. (ابوسعود)
توصیه به ثابت بودن رسول الله ص بر آنچه هست میباشد. (ابوسعود)
مَتَاعٌ قَلِيلٌ ثُمَّ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ ۚ وَبِئْسَ الْمِهَادُ ﴿197﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

چراکه آنچه کفار بدان دست مییابند، کالایی بس اندک است در قبال آنچه برای مومنان در آخرت مهیا شده است. دیگر اینکه وقتی مردند دیگر جای آنان در جهنم است و این جهم چه بد جایی برای مستقر شدن است. نکته: حقیقتا گاهی مومنان به حال و روز ظاهری کفار مینگرند و شیطان چنین القا میکند که آنان در چه راحتی و آسایشی هستند پس باید مواظب بود و فریب ظاهر را نخورد. اینکه میگوییم ظاهر واقعا همین است چراکه آرامش با توانگری حاصل نمیشود بلکه شاید یکی از فاکتورهای آن باشد، چراکه خیلی افراد هستند که با وجود تنگدستی در آرامش و راحتی زندگی میکنند چراکه معنی زندگی را فهمیده اند و بر فرض اینکه به آرامش هم برسند، باز درآخرت، محل سکونتشان، جهنم است و همیشگی در ان خواهند ماند.

مستندات
مَتَاعٌ قَلِيلٌ
چراکه آن تصرف و اموال، کالایی کم است. (بحر العلوم)
آنچه به کفار داده شده در مقابل پاداشی که برای مومنان هست، چیزی نیست. (ابوسعود)
رسول الله ص: دنیا در مقابل آخرت چیزی نیست جز مانند آن کس که انگشتش را در نهری فرو میبرد و نگاه میکند که چه به دست آورده است پس نه برای آن شخص سودی میرساند و برای کسانی که آن را نداشته اند، ضرری نمیرساند. (ابوسعود)
تسلی دادن از این جهت بود که کفار در فراخی و دارایی بودند و مومنان در شدت و سختی و تنگدستی بودند و الله متعال خبر داد که مرجع و محل بازگشت کفار در آخرت چه است. (بحر العلوم)
شما را دچار فریب نکند، بودن کفار در فراخی و توانگری، چراکه کالایی است که فانی میشود و زود تمام میشود. (بحر العلوم)
ثُمَّ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ
بعد عاقبت آنان، جهنم است. (بحر العلوم)
وَبِئْسَ الْمِهَادُ
و چه بد جایی است برای استقرار. (بحر العلوم)
در آنجا تجارت و کسب انان برای آنان سودی ندارد. (بحر العلوم)
چه بد است آنچه برای خود مهیا کرده اند. (بیضاوی)
لَٰكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نُزُلًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ۗ وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِلْأَبْرَارِ ﴿198﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

و لیکن برای کسانیکه تقوی را پیشه کرده اند و از شرک دوری کردند و پروردگار خود را یگانه دانستند، برای آنان است باغهایی که از زیر آن نهرها جاری است و آنان در آن جاودان خواهند بود و این چیزی است که از نزد پرودگارشان برای انان تدارک دیده شده است و آنچه نزد الله برای نیکان مهیا شده است، مطلقا از هرچیزی بهتر است.

مستندات
لَٰكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ
لیکن برای کسانیکه از شرک پروا کردند. (نسفی)
کسانیکه از شرک و معاصی و فاحشه ها دوری کرده و پروردگارشان را یگانه میدانند. (بحر العلوم)
لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا
مرگی برای آنان در بهشت نیست. (بحر العلوم)
نُزُلًا مِّنْ عِندِ اللَّهِ
نزل یعنی آنجه برای کسانیکه به پیش کسی میرود، مهیا کرده میشود از خورد و خوراک و هدیه. (بیضاوی)
یعنی رزق و عطایی است از نزد الله متعال. (نسفی)
وَمَا عِندَ اللَّهِ خَيْرٌ لِّلْأَبْرَارِ
و آنچه که نزد الله است ؛نعمت بسیار دائمی؛ از آنچه که کفار در کم و فانی، تصرف میکنند، بهتر است. (نسفی)
و آنچه نزد الله است، برای مومنان مطیع از دنیا بهتر است. (بحر العلوم)
وَإِنَّ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَمَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ خَاشِعِينَ لِلَّهِ لَا يَشْتَرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۗ أُولَٰئِكَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ ﴿199﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

و قطعا در بین اهل کتاب یعنی یهودیان و مسیحیان، کسانی هستند که موکدا به الله ایمان دارند و به آنچه بر شما ای مومنان نازل شده است از قرآن، ایمان دارند و بر انچه بر خودشان از تورات و انجیل نازل شده است ایمان دارند، در حالیکه از الله متعال میترسند و پروا دارند، و عهدی را که الله متعال با آنان در کتبشان بسته است، به ثمنی ناچیز یعنی مال دنیا نمیفروشند. بر آن کسانیکه چنین صفاتی دارند، اجر و مزدی مخصوص نزد پرودگارشان، مهیا است. قطعا الله متعال در محاسبه سریع است و زود باشد که پاداش آنان را به آنان بدهد.

مستندات
وَإِنَّ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ
در شان نجاشی نازل گشته است؛ وقتی نجاشی مرد، جبرئیل خبر مرگ وی را به رسول الله ص رساند و رسول الله ص به اصحاب فرمودند، بپاخیزید تا برای برادرتان که در سرزمینی دیگر مرده است نماز بخوانیم پس به بقیع امد و نجاشی به رسول الله ص نشان داده شد و بر آن نماز جنازه خواندند و چهار تکبیر گفتند و برای وی طلب آمرزش کردند و منافقان گفتند که ببینید برای کافر غیر عرب حبشی نماز میخواند در حالیکه مسیحی است و بر دین خودش نیست و هرگز ندیده است. پس این آیه نازل گشت. (مظهری)
عطاء گوید: در شان اهل نجران نازل شده است که چهل نفر بودند که سی و دو نفر انان از حبشه بوده و هشت نفر از روم بودند و مسیحی بوده و به رسول الله ص ایمان اوردند. (مظهری)
ابن جریر طبری گوید: در شان عبدالله ابن سلام و یاران وی نازل شده است. (مظهری)
مجاهد گوید: در شان تمامی اهل کتاب که به اسلام گرویده بودند نازل شده است. (مظهری)
بیان این مطلب است که اینطور نیست که همه ی اهل کتاب کسانی باشند که عهد شکنی کنند و کتاب را تحریف کنند بلکه بین آنان کسانی هستند که دارای صفات جلیله هستند. (ابوسعود)
لَمَن يُؤْمِنُ بِاللَّهِ
حقیقتا ایمان اوردند به اسماء و صفات الله. (مظهری)
وَمَا أُنزِلَ إِلَيْكُمْ وَمَا أُنزِلَ إِلَيْهِمْ
یعنی به قرآن و تورات و انجیل و زبور نیز ایمان آورده اند. (مظهری)
اینکه ایمان به قرآن را اول ذکر کرده بعد ایمان به کتب خود را آورده است برای بیان این مطلب است که در حال حاضر ایمان به تورات و انجیل وقتی اعتبار دارد که به قرآن ایمان بیاورند و دیگر اینکه احکام منسوخ در انها اعتباری ندارد و احکام غیر منسوخ نیز اگر در قرآن باشد، اعتبار دارد. (ابوسعود)
خَاشِعِينَ لِلَّهِ
خاضع و متواضع و فروتن در برابر الله متعال هستند. (مظهری)
لَا يَشْتَرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا
یعنی آیاتی از تورات را که در آن صفات محمد هست را به دنیا نمیفروشند. (مظهری)
به بهایی ناچیز همانطور که فقهای آنان با تحریف اینکار را انجام میدادند. (مظهری)
أُولَٰئِكَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ
برای انان، اجری مخصوص نزد پرودگارشان مهیا است. (مظهری)
إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ
قطعا الله متعال سریع الحساب است چراکه اعمال را میداند و آنچه که اعمال مستوجب میشوند نیز عالم است. (مظهری)
گفته شده است: الله متعال حساب تمامی خلائق را در نصف روز از روزهای دنیا، محاسبه میکند. (مظهری)
منظور این است که آنچه وعده داده شده، خیلی زود به انان میرسد. (مظهری)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴿200﴾
آلِ عِمْرَان
تفسیر

ای کسانیکه ایمان آورده اید، بر انجام عبادت و دوری از گناه و بر ناگواریها شکیبایی کنید و ناشکری نکنید و در جهاد نیز صبر را پیشه کنید و بر جنگ و جهاد آماده باشید و از الله بترسید در انجام اوامر و اجتناب از نواهی وی تا باشید که رستگار شوید و نجات یافته پیروز شوید. نکته: از آنحا که مصابره به شراکت با دیگری است و در اینکه معانی که در تفاسیر ذکر شده درست است، به نظر میرسد که کمک به شکیبایی دیگران نیز بی راه نخواهد بود یعنی وقتی مصیبتی بر کسی وارد میشود، کمک کنیم که این مرحله را بگذراند و گمراه نشود.

مستندات
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا
ای مومنان، بر دینی که بر انها هستید، باشید و بخاطر سختی و یا چیز دیگر آن را ترک نکنید. (خازن)
اصل صبر این است که نفس خود را از آنچه که شرع نمیخواهد و عقل نمیخواهد نگهداری و مرتکب نشوی. (خازن)
بر طاعت الله صبور باشید.(خازن)
بر فرائض الله شکیبا باشید. (خازن)
بر تلاوت قرآن صبور باشید. (خازن)
بر امر و فرمان الله صبور باشید. (خازن)
بر بلاء صبور باشید. (خازن)
بر جهاد و بر احکام قرآن و سنت صبور باشید. (خازن)
وَصَابِرُوا
بر کفار و دشمنان صبوری پیشه کنید. (خازن)
همراه پیامبرتان، بر جهاد با کفار صبوری کنید تا آنان شرک را ترک کرده بر اسلام داخل شوند. (بحر العلوم)
صبر بر چیزی است که در خودش است مثل صبر طاعت و صبر از معصیت و صبر بر بلا ولی مصابره همراه با دیگران خواهد بود. (تاویلات اهل سنت)
وَرَابِطُوا
بر جهاد با مشرکان مداومت ورزید و ثابت قدم باشید. (خازن)
اصل مرابطه این است که مسلمانان و کفار در مقابل هم اسبان را به صف کنند و اماده ی جنگ شوند. (خازن)
هرکس که در سر حد دار اسلام بوده و از آن دفاع کند، مرابط است. (خازن)
گفته اند مرابطه این است که بعد نماز منتظر نمازی دیگر باشی. (خازن)
بر دین خود مداومت ورزید. (تاویلات اهل سنت)
وَاتَّقُوا اللَّهَ
یعنی از آنچه بین من (الله) و شما هست پروا کنید و بترسید. (خازن)
در جمیع اوامر و نواهی الله از الله پروا کنید. (بحر العلوم)
از پلیدی ها دوری کنید تا نجات یابید. (بیضاوی)
لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
تا فردا که با من ملاقات میکنید، نجات یابید. (خازن)
گفته اند: بر بلا صبر کنید و بر نعمتهای من با شکیبایی برخورد کنید و بر مجاهدت با دشمنان من، آماده باشید و از محبت غیر من پروا کنید، تا با ملاقات با من پیروز مند شوید. (خازن)
تا به نجات از آتش و با در امان ماندن از آتش پیروز شوید. (بحر العلوم)
اصل فلاح، در نعمت ماندن است. (بحر العلوم)
فلاح یعنی رسیدن انسان به نهایت آنچه امید و آرزو دارد است.(بحر العلوم)
رسول الله ص: آیا شما را به چیزی که باعث محو گناهان میشود و باعث رفع درجات میشود، راهنمایی کنم؟ گفتند آری. فرمودند: در وقت سختی، وضو را کامل ساختن و قدمهای زیادی بر مسجد برداشتن و منتظر نماز بعد نماز ماندن، این همان رباط است این همان رباط است. (العز بن عبدالسلام)
از رسول الله ص: کسی که سوره آل عمران تلاوت کند، برای هر آیه از آن نجات از پل صراط عطا کرده میشود. (بیضاوی)
از رسول الله ص: هرکس سوره ای را که در آن آل عمران ذکر شده است را در روز جمعه تلاوت کند، الله و فرشتگان تا غروب بر وی رحمت فرستند. (بیضاوی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود