0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَإِنْ أَرَدْتُمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَكَانَ زَوْجٍ وَآتَيْتُمْ إِحْدَاهُنَّ قِنْطَارًا فَلَا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَيْئًا ۚ أَتَأْخُذُونَهُ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا ﴿20﴾
النِّسَآء
تفسیر

و اگر که ای مردان خواستید که زنی را طلاق دهید و دیگری را عقد کنید، در حالیکه به یکی از آنها، مال بسیاری بعنوان مهر داده باشید، و ناسازگاری از طرف زن نبوده باشد، پس از آن مال کثیر چیزی را نگیرید، آیا آن چیز را از آن زنان میگیرید ؟ در حالیکه این گرفتن شما، ظلم و گناه بزرگی است. نکته: وقتی مهر خانمی پرداخت شده باشد، و مرد وی را بخواهد طلاق بدهد، اگر سبب طلاق ناسازگاری زن باشد، پس مرد میتواند به اندازه ی مهری که پرداخته است، از زن طلب کند و خلع کند ولی بیشتر از مهر گرفتن کراهت دارد. اگر طلاق به سبب سو خلق و ناسازگاری شوهر باشد، پس در عوض طلاق، چیزی گرفتن، مکروه است.

مستندات
وَإِنْ أَرَدتُّمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَّكَانَ زَوْجٍ
اینگونه بوده است که اگر مردی از زنی دیگر خوشش میآمد، به زنی که در عقد داشت تهمت میزد و نسبت زنا میزد و زن را مجبور میکرد تا از مهری را که به وی داده است را پس بدهد. پس این آیه نازل شد. (نسفی)
اگر مردی بدون اینکه از زنش ناسازگاری سربزند، بخواهد وی را طلاق داده و زنی دیگر عقد کند. (بحر العلوم)
وَآتَيْتُمْ إِحْدَاهُنَّ قِنطَارًا
یعنی اگر صداقش، مال بسیاری هم باشد. (خازن)
روزی حضرت عمر بر منبر بود و خطبه میخواند و به مردم گفت ای مردم، در مهریه گرانی و فزونی نکنید. زنی پاشد و گفت: ای پسر خطاب، الله به ما اجازه میدهد، تو اجازه نمیدهی؟ و این آیه را قرائت کرد. حضرت عمر گفت: کل مردم از ابن خطاب فقیه تر هستند. و در روایتی نیز گفت: زنی حکم درست را یافت و امیری اشتباه کرد. این در حالی بود که مردم در مهریه زیاده روی میکردند. (خازن)
گفته شده است: بهترین مهریه ها، آسانترین و ارزانترین آنهاست. (خازن)
در حالیکه یک قنطار از طلا مهر آن زن باشد. (بحر العلوم)
مجاهد: قنطار هفتاد هزار دینار است. (بحر العلوم)
عطاء: هفت هزار دینار را گویند. (بحر العلوم)
حسن: هزار دینار یا ده دوازده هزار درهم است. (بحر العلوم)
قتاده: قنطار معادل صد رطل از طلا یا هشتاد هزار رطل از نقره است. (بحر العلوم)
کلبی: هر آنچه که سند روایت آن را نگفته ام از طریق ابی صالح از ابن عباس است: قنطار، هزار مثقال مال است چه از طلا و یا نقره باشد. (بحر العلوم)
فَلَا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَيْئًا
پس گرفتن از آنچه که به زن داده اید، را حلال ندانید اگر از طرف زن ناسازگاری نباشد. (بحر العلوم)
أَتَأْخُذُونَهُ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُّبِينًا
بهتان یعنی به کسی نسبت امر پلیدی بدهی، در حالیکه آن شخص از آن برئ و پاک است چراکه وقتی آدم پاک مورد تهمت قرار میگیرد، به حیرت میافتد. (نسفی)
آیا از روی ظلم هم باشد، آن را حلال میانگارید؟ و حتی گناه عظیم هم باشد، چنین میانگارید. (بحر العلوم)
یعنی آیا میخواهید آن را بگیرید در حالیکه در اینکارتان، ظالم و گناهکار هستید؟ پس اینکار را انجام ندهید که زشتی ان از نظر شرعی و عقلی آشکار است. (خازن)
وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَقَدْ أَفْضَىٰ بَعْضُكُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ وَأَخَذْنَ مِنْكُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا ﴿21﴾
النِّسَآء
تفسیر

و چگونه است که از مهری که داده اید میخواهید بگیرید در حالیکه با هم خلوت داشته اید و با هم بوده اید و زنان از شما در وقت عقد نکاح و در وقت با هم بودن از شما پیمان ها گرفته اند.

مستندات
وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَقَدْ أَفْضَىٰ بَعْضُكُمْ إِلَىٰ بَعْضٍ
استفهام انکاری است از پس گرفتن بعد اینکه مهر تقریر یافت و واجب گشت. (خازن)
در حالیکه با آنها خلوت کرده اید، یعنی به یک مکان خالی با هم وارد شده اید. (خازن)
چگونه از انها میخواهید بگیرید در حالیکه بین شما، احوالاتی رخ داده است که منافی این گرفتن است از خلوت و وجوب مهر و خدمت آنها به شما. (ابوسعود)
اجماع صحابه بر این بوده است که وقتی مردی با زنی در یک مکان خلوت کرد و در ان مکان مانع آمیزش نبود، مهر کامل واجب میشود. (خازن)
زراره بن اوفی: حکم خلفای راشدین مهدیون، این بود: وقتی که درها قفل شد و پرده ها انداخته شد، پس مهر و عدت واجب گشت. (خازن)
وقتی افضاء را به هر دوی زوجها نسبت داد نشانگر این استکه منظور اجتماع و جمع شدن است چراکه جماع فقط به مرد نسبت داده میشود. (تاویلات اهل سنت)
وَأَخَذْنَ مِنكُم مِّيثَاقًا غَلِيظًا
یعنی ولی زن در وقت عقد گفته است: این زن را به عقد تو در آوردم بر این شرط که الله متعال از مردان برای زنان، عهد گرفته است تا که آنها را به نیکی و معروف نگهدارید و یا با احسان رهایش کنید. (خازن)
در حالیکه زنان از شما عهد محکم گرفته اند و آن همراهی و معاشرت است. (ابوسعود)
رسول الله ص: در حق زنان از الله پروا کنید چراکه شما به امانت از الله گرفته اید و به نام الله بر خود حلال گردانیده اید. (خازن)
منظور عقد نکاح است. (تاویلات اهل سنت)
وَلَا تَنْكِحُوا مَا نَكَحَ آبَاؤُكُمْ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۚ إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَمَقْتًا وَسَاءَ سَبِيلًا ﴿22﴾
النِّسَآء
تفسیر

و نکاح نکنید آنان را که پدرانتان نکاح کرده اند یعنی از زنان، مگر آنچه قبلا رخ داده است، مورد آمرزش است و الان دیگر حرام است. قطعا آن نکاح زنان پدر، در نهایت زشتی است و باعث دشمنی الله و مردم است و چه بد مسلکی است این مسلک. نکته: از انجا که اسلام احکام را برای افراد زمان رسول الله ص ، بیان کرده میشود و بین مردم این امر موجود بوده ویا قبلا عادت انان بوده است سوال پیش میآمد که آنچه قبلا انجام داده ایم چه میشود؟ آیا بخاطر ان نیز مواخذه خواهیم شد، برای بیان اینکه آنچه قبل نزول حکم امده است، حساب نمیشود و از این به بعد باید رعایت کنید و اگر دارید ترک کنید، اکثرا الا ما سلف را بیان میدارد.

مستندات
وَلَا تَنكِحُوا مَا نَكَحَ آبَاؤُكُم مِّنَ النِّسَاءِ
الله متعال بر پسران، نکاح پدران را حرام گردانید. (تاویلات اهل سنت)
در جاهلیت اینگونه بود که طبق آنچه در قصه ابوقیس آمده است وقتی وی مرد، پسرش زن ابوقیس را به عقد کرد و این آیه نازل شد و از اینکار نهی صورت گرفت. (تاویلات اهل سنت)
آمده است: مردی از اصحاب رسول الله ص، در حالیکه شمشیر کشیده بود از خانه بیرون آمد و به گفتند: چه شده است؟ گفت: مردی زن پدرش را گرفته است. حال اگر این عقد کردن با اعتقاد به حلال بودن باشد، وی کافر است. (تاویلات اهل سنت)
همچنین نکاح زن پدربزرگان نیز به این آیه به مجاز و همچنین به اجماع ثابت است. (ابوسعود)
اگر نکاح صحیح باشد به نفس نکاح، بر پسر حرام میگردد و اگر نکاح پدران، فاسد باشد، بعد آمیزش یا لمس و بوسیدن و مانند آن ثابت میشود و همچنین اگر به ملک یمین یعنی به کنیزی، با وی همخوابی کند نیز حرمت ثابت میشود و همچنین به وجه حرام نیز صورت بگیرد، این حرمت ثابت میشود. (ابوسعود)
إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ
اگر از اینکار دست بکشید الله متعال آنچه در گذشته رخ داده است را میآمرزد. (تاویلات اهل سنت)
یعنی آنچه را که قبل تحریم انجام داده اید را. (تاویلات اهل سنت)
آنچه قبلا رخ داده است را از آن اجتناب کنید و ترک کنید. (قرطبی)
إِنَّهُ كَانَ فَاحِشَةً وَمَقْتًا وَسَاءَ سَبِيلًا
این عمل در اسلام، فاحشه محسوب میشود و بغض و کینه است. (تاویلات اهل سنت)
چه بد مسلکی است، مسلک نکاح زنان پدران. (تاویلات اهل سنت)
یعنی باعث مقت یعنی غضب شدید الله متعال میشود. (خازن)
احتمال دارد که منظور این باشد که وقتی مردی زنش را طلاق دهد و پسر وی آن را بگیرد، باعث دشمنی و کینه ی پدر شود. پس چه بد است نکاح زن پدر که باعث دشمنی پدر میشود و این چه بد دشمنی است.(تاویلات اهل سنت)
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَاتُكُمْ وَبَنَاتُكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ وَعَمَّاتُكُمْ وَخَالَاتُكُمْ وَبَنَاتُ الْأَخِ وَبَنَاتُ الْأُخْتِ وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ وَأَخَوَاتُكُمْ مِنَ الرَّضَاعَةِ وَأُمَّهَاتُ نِسَائِكُمْ وَرَبَائِبُكُمُ اللَّاتِي فِي حُجُورِكُمْ مِنْ نِسَائِكُمُ اللَّاتِي دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَإِنْ لَمْ تَكُونُوا دَخَلْتُمْ بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ وَحَلَائِلُ أَبْنَائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلَابِكُمْ وَأَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا ﴿23﴾
النِّسَآء
تفسیر

و حرام گردانیده شد، در نکاح، مادرانتان، و دختران شما، و عمه های شما و خاله های شما، و دختران برادرانتان، و دختران خواهرانتان، و مادرانتان یعنی شما را شیر داده اند، خواهرانتان از سمت، شیرخوارگی، و مادران زنهایتان، و دختران زنهایتان از شوهری دیگر، که معمولا مثل دختران خودتان، در دامان و خانواده ی شما رشد میکنند، از آن زنهایتان که بر آنها وارد شده اید و خلوت گرفته اید، پس اگر بر زنهایتان وارد نشده باشید و فقط نکاح صورت گرفته باشد، و این زنها را طلاق دهید، و یا بمیرند، دختران این زن بر شما حرام نیستند و در عقد آنان بر شما گناهی نیست. و عروس پسرانتان که از پشت خودتان هستند، نیز بر شما حرام است و دیگر حرام است بر شما جمع بین دو خواهر در آن واحد. مگر آنچه قبل حکم گذشته باشد اگر تکرار نشود و ادامه داده نشود، آن گذشته مورد آمرزش است. قطعا الله متعال آمرزنده و مهربان است. نکته: در عرف و تخاطب بین مردم این است که به مادر و مادر بزرگ و مادر مادر و مادر مادر بزرگ ووو، مادران گفته میشود یعنی وقتی میگوییم مادرانتان از آنجا که فقط یک مادر داریم همگی متوجه میشویم که منظور در این مادران، مادر بزرگها همگی داخل هست. همچنین در مورد برادران و خواهران و همینطور در مورد دختران نیز این را متوجه میشویم.

مستندات
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهَاتُكُمْ
یعنی حرام گردانیده شد بر شما، نکاح مادرانتان. (بحر العلوم)
وقتی در آیات گذشته از نکاح زنان بیان شد و بعضی از محرمها را بیان داشت، الان باقی محرمات توضیح میدهد که هفت محرم نسبی است و هفت محرم سببی. (نسفی)
ذکر مادران آمد و منظور مادران و مادربزرگان هستند. (بحر العلوم)
منظور حرام بودن ذات این افراد نیست بلکه حرام بودن نکاج آنان و استمتاع از انها است و بیان این مطلب که ملک نکاح بر اینان جاری نیست و محل نکاح نیستند. (ابوسعود)
وَبَنَاتُكُمْ
دختران و دختران فرزندانتان. (بحر العلوم)
وَأَخَوَاتُكُمْ
یعنی خواهران نسبی شما. (بحر العلوم)
چه تنی باشند و چه نا تنی باشند. چه خواهر از پدر باشند و یا از مادر و چه از هردو باشند. (نسفی)
وَعَمَّاتُكُمْ
همچنین عمه ها از هر طرف که باشند. (نسفی)
وَخَالَاتُكُمْ
همچنین خاله ها از هر طرف که باشند. (نسفی)
وَبَنَاتُ الْأَخِ وَبَنَاتُ الْأُخْتِ
همچنین دختران برادر و خواهر از هر طرف که باشند. (نسفی)
وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ
وَأَخَوَاتُكُم مِّنَ الرَّضَاعَةِ
رسول الله ص: از رضاعت محرم میگردند هرانچه که در نسب محرم هستند. (نسفی)
از حضرت علی و عبدالله و ابن عباس: کم و زیاد رضاع برابر است. (تاویلات اهل سنت) یعنی در اثبات جکم رضاع.
از ابن عمر: یک بار شیر خوردن، برای ثبوت حرمت کافی است. (تاویلات اهل سنت)
وَأُمَّهَاتُ نِسَائِكُمْ
و مادران زنهایتان فرقی ندارد که با دختر وی همخوابی داشته اید یا خیر. (بحر العلوم)
وَرَبَائِبُكُمُ اللَّاتِي فِي حُجُورِكُم مِّن نِّسَائِكُمُ اللَّاتِي دَخَلْتُم بِهِنَّ
و حرام است بر شما دختران همسرانتان که همخوابی داشته اید و این دختران در دامان شما تربیت میشوند. (بحر العلوم)
این در دامان شما پرورش یافته اند از جهت عادت اینگونه بودن را بیان میکند والا همینکه با زنی نکاح کرده همخوابی یافت شود، دیگر نکاح دختر وی ، حرام است چه اینکه در خانه ی مرد باشد یا نباشد. (بحر العلوم)
فَإِن لَّمْ تَكُونُوا دَخَلْتُم بِهِنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ
اگر با مادر آن دختر همخوابی نداشته اید، نکاح ان دختر بر شما حلال است. (بحر العلوم)
اگر بعد نکاح مادرش از مادرش جدا شده باشید و یا مرده باشند. (نسفی)
وَحَلَائِلُ أَبْنَائِكُمُ الَّذِينَ مِنْ أَصْلَابِكُمْ
و همینطور زنان پسران که از پشت خودتان هستند نیز بر شما حرام است. این قید برای این بود که در آن زمان عده ای را به فرزند خواندگی میگرفتند و این پسر خوانده را همانند پسر خود ارث میدادند و محرم میدانستند. (بحر العلوم)
وَأَن تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ
و حرام است بر شما در آن واحد دو خواهر را در عقد خود داشتن. (بحر العلوم)
إِلَّا مَا قَدْ سَلَفَ
و آنچه که گذشته است را ترک کن. (بحر العلوم)
إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَّحِيمًا
و الله متعال آمرزنده است آنچه را که در جاهلیت رخ داده است. (بحر العلوم)
مهربان است به آنچه بعد اسلام رخ میدهد، اگر که توبه کند. (بحر العلوم)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود