0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ ۖ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا ﴿106﴾
النِّسَآء
تفسیر

و از الله متعال درخواست آمرزش کن قطعا الله متعال آمرزنده ی مهربان است. نکته: هرکس هرچه نزد الله مقام و منزلت داشته باشد، در مورد وی سختگیری میشود طوری که در مورد رسول الله ص همینکه به دلش چیزی خطور میکند را نیز مورد مواخذه قرار میدهد و از وی میخواهد که طلب آمرزش کند.

مستندات
وَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ ۖ
استغفار همین که مردم میگویند: استغفرالله نیست بلکه گویا اینگونه گفته است که شما باید در حالی باشید که آن حالت کفارت گناهانتان باشد. (تاویلات اهل سنت)
حقیقت استغفار بر دو وجه است: دست کشیدن از آنچه که موجب عذاب میشود و دیگری طلب پوشاندن گناه با عفو و گذشت کردن است. (تاویلات اهل سنت)
از آنچه به دل راه دادی طلب آمرزش کن. (بیضاوی)
إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَّحِيمًا
مهربان است برای کسانیکه طلب امرزش میکنند. (بیضاوی)
وَلَا تُجَادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتَانُونَ أَنْفُسَهُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ خَوَّانًا أَثِيمًا ﴿107﴾
النِّسَآء
تفسیر

ای محمد از طرف کسانی که با ارتکاب گناه، به خود خیانت میکنند، مجادله نکن و طرفداری نکن. قطعا الله متعال دشمن میدارد و دوست نمیدارد کسی را خیانت پیشه کرده است و بر گناه اصرار میورزد و در آن فرو رفته است.

مستندات
وَلَا تُجَادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتَانُونَ أَنفُسَهُمْ ۚ
از طرف کسانیکه با دزدی به خود ضرر میرساند، مجادله نکن. (بحر العلوم)
خیانت به خود از این جهت است که ضرر گناه به خودشان برمیگردد. (نسفی)
منظور طعمه و کسانیکه وی را یاری کرده اند میباشد که میدانستند وی دزدی کرده است. (نسفی)
ویا منظور طعمه و هرکس که خیانتی انجام دهد است. (نسفی)
اینکه رسول الله ص از این امر نهی میشود برای این است که عصمت بدون وجود امر و نهی نیست. (تاویلات اهل سنت)
إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَن كَانَ خَوَّانًا أَثِيمًا
کسی را که به بخاطر دزدی کردن خیانتکار است وبخاطر نسبت آن به دیگری فاجر است. (بحر العلوم)
لایحب یعنی به خود نزدیک نمیگرداند. (سمعانی)
لا یحب یعنی دشمن میدارد و بد میدارد. (مظهری)
خوان یعنی بسیار خیانت کننده گفته است از آنجا که الله متعال میدانست که طعمه در خیانت افراط میکند. (نسفی)
خوان افراط کننده و مصر بر خیانت و اثیم یعنی مصر و پافشاری کننده بر گناه. (ابوسعود)
روایت شده است که طعمه بعد این ماجرا به مکه فرار کرد و مرتد و در انجا نیز خواست که دیواری سوراخ کرده از آن دزدی بکند که دیوار بر وی آوار شد و کشته شد. (نسفی)
گفته میشود: وقتی بر بدی کسی اطلاع یافتی بدان که بدی های دیگر نیز دارد. (نسفی)
از حضرت عمر امر به قطع دست سارقی کرد و مادرش امد و گریه کرد و گفت که این اولین بار وی است و حضرت عمر گفت: دروغ میگویی چراکه الله متعال بنده اش را در بار اول مواخذه نمیکند. (نسفی)
يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلَا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرْضَىٰ مِنَ الْقَوْلِ ۚ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطًا ﴿108﴾
النِّسَآء
تفسیر

از مردم پنهان میدارند تا به زعم خود از بی ابرویی دوری کنند و از الله متعال که چیز بر وی پوشیده نیست، مخفی نمیدارند و نمیتوانند مخفی بدارند و یا وقتی که برای توجیه دزدی طعمه جمع شدند که چه تدبیری کنند، تا پیش مردم بی آبرو نشوند، یادشان هم نبود که از الله چگونه میتوانند مخفی بدارند، در حالیکه الله متعال به علم خود با آنها بوده است یعنی در زمانیکه داشتند برای خود سخن دروغ و توجیه، درست میکردند که کسی به آن رضایت نمیداد و این است که الله متعال بر همه ی کارهای خلقش احاطه دارد و از علم وی هیچ چیز مخفی نمیماند و از علمش چیزی در نمیرود.

مستندات
يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ
بخاطر خجالت و از ترس بی آبرو شدن ان از مردم میپوشانند. (مظهری)
از ترس اینکه ضرری به آنها برسد، مخفی میدارند. (ابوسعود)
وَلَا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ
ولی از خدا حیا نمیکنند در حالی که آنکسی که باید از وی حیا کرده شود، الله متعال است. و این الله متعال است که از بی ابرو شدن نزد وی باید ترسید. (مظهری)
یا اینکه از الله متعال نمیتوانند، مخفی بدارند چراکه بر الله متعال اسرار آنان پوشیده نمیماند و راهی برای مخفی داشتن از الله متعال نیست مگر به ترک انچه الله متعال زشت میداند و بر ان مواخذه میکند. (مظهری)
إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرْضَىٰ مِنَ الْقَوْلِ ۚ
یعنی در شب سخن درست میکنند و دروغ میبافند. (مظهری)
با تهمت زدن به شخص بریئ و با قسم دروغین و گواهی دروغین. (ابوسعود)
در این آیه تدبیر را قول نامید پس معلوم میشود که کلام همان است که به نفس قایم است. (نسفی)
یعنی سخنی را با تغییر و تزویر درست میکنند که خودشان نیز به آن رضایت ندارند. (بحر العلوم)
یعنی سخنی را میگویند که الله متعال دوست ندارد و دشمن میدارد. (بحر العلوم)
وَكَانَ اللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطًا
و الله متعال به اعمال ظاهری و باطنی احاطه دارد و هیچ چیز از علمش مخفی نمیماند و فوت نمیشود. (ابوسعود)
یعنی عالم است به علم احاطه. (نسفی)
هَا أَنْتُمْ هَٰؤُلَاءِ جَادَلْتُمْ عَنْهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَمَنْ يُجَادِلُ اللَّهَ عَنْهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَمْ مَنْ يَكُونُ عَلَيْهِمْ وَكِيلًا ﴿109﴾
النِّسَآء
تفسیر

ای شما، شما کسانی هستید که از خیانتکاران در دنیا دفاع میکنید و مخاصمه و دعوی میکنید، فرض بگیریم که در دنیا وی را از مجازات رهانیدید، حال در روز قیامت چه کسی است که از وی دفاع کند و مجازات رهایش کند؟ و یا آیا وکیلی هست که کار وی را راه بیاندازد و رهایش کند.

مستندات
هَا أَنتُمْ هَٰؤُلَاءِ جَادَلْتُمْ عَنْهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا
یعنی اگر شما اهل طعمه از وی در دنیا دفاع کردید. (تاویلات اهل سنت)
فَمَن يُجَادِلُ اللَّهَ عَنْهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
کسی نیست که از وی در قیامت دفاع کند و مجادله کند. (تاویلات اهل سنت)
چنین در نظر بگیرید که از وی در دنیا دفاع کردید، حال در روز قیامت چه کسی میتوانند از وی دفاع کند و مخاصمه کند؟ (ابوسعود)
أَم مَّن يَكُونُ عَلَيْهِمْ وَكِيلًا
یعنی چه کسی است که در روز قیامت وی را کفالت کند یعنی از وی دفع بکند. (تاویلات اهل سنت)
چه کسی است که وی را از انتقام الهی و عذابش، محفوظ بدارد. (ابوسعود)
چه کسی است که از وی نگهبانی کند و یا کفالت کند. (تاویلات اهل سنت)
ضحاک: وقتی رسول الله ص خواستند که بر طعمه حد اجرا کنند، و طعمه مورد اطاعت در یهود بود، یهود آمدند و طعمه را فراری دادند و این آیه نازل شد. (بحر العلوم)
وَمَنْ يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُورًا رَحِيمًا ﴿110﴾
النِّسَآء
تفسیر

و هرکس از گناهی مرتکب شود و شرک بورزد و یا گناهی مرتکب شود که به دیگران ضرر برساند و یا گناهی باشد که به خودش و الله متعال مربوط میشود، بعد از الله متعال طلب آمرزش کند قطعا و موکدا الله متعال را آمرزنده و مهربان خواهد یافت. نکته: در مورد آمرزش حق الناس این نیست فقط از الله متعال استغفار شود بلکه حق الناس را ادا کند و یا به هر طریقی رضایت صاحب حق را به دست بیاورد و آن وقت از الله متعال طلب آمرزش کند، الله متعال را بخشنده و آمرزنده خواهد یافت.

مستندات
وَمَن يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ
ضحاک: در شان وحشی نازل شده است که حضرت حمزه را کشته بود و شرک ورزیده بود و بعد پیش رسول الله ص آمد و گفت: من پشیمان هستم آیا برای من توبه ای هست؟ پس این آیه نازل شد. (بحر العلوم)
کلبی: در شان طعمه نازل شده است. (بحر العلوم)
کسیکه با دزدی کار زشتی انجام دهد و با تهمت زدن به دیگری و انکار آن به خود ظلم کند، (بحر العلوم)
سوء یعنی گناهی کمتر از شرک و ظلم نفس یعنی شرک بورزد و یا کار زشتی که ضررش به دیگران نیز برسد. (نسفی)
سوء یعنی گناهی که ضررش به دیگران میرسد و ظلم نفس گناهی که ضررش از خودش به دیگران تعدی نمیکند. (بیضاوی)
منظور گناه صغیره و کبیره است. (بیضاوی)
ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُورًا رَّحِيمًا
بعد به الله متعال توبه کند الله متعال را درگذرنده بیابد و مهربان خواهد یافت در حق کسیکه از شرک دوری کند. (بحر العلوم)
از حضرت علی: وقتی حدیثی از رسول الله ص میشنیدم الله متعال نفع بسیار میرساند و اگر از کسی دیگر حدیثی میشنیدم وی را قسم میدادم و ابوبکر برای من حدیثی گفت و راست گفت. روایت کرد: بنده ای گناهی مرتکب نشود و بعد وضو بگیرد و دو رکعت نماز بخواند و از الله متعال طلب آمرزش کند، الله متعال وی را میامرزد. (بحر العلوم)
در این آیه به طعمه و قومش توبه کردن و طلب آمرزش کردن را عرض کرده است. (سمعانی)
مورد امیدواری ترین آیه در قرآن همین آیه است. (تاویلات اهل سنت)
وَمَنْ يَكْسِبْ إِثْمًا فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَىٰ نَفْسِهِ ۚ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا ﴿111﴾
النِّسَآء
تفسیر

و کسیکه گناهی مرتکب شود، ضررش و وبالش به خودش بر میگردد و طوری است که برای جلب ضرر بر خودش کار کرده است و الله متعال به همه چیز داناست و همه ی کارهایش بر اساس حکمت است در نتیجه اجازه نمیدهد که کسی گناهی انجام دهد و از مکافات آن مصون بماند.

مستندات
وَمَن يَكْسِبْ إِثْمًا فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَىٰ نَفْسِهِ ۚ
کسیکه مرتکب گناهی شود، عاقبت به خود وی برمیگردد. (قرطبی)
کسب: آنچه انسان به واسطه ی آن برای خود نفعی را جلب میکند ویا ضرری دفع میکند از این جهت است که فعل پروردگار را کسب گفته نمیشود. (قرطبی)
وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا
و الله متعال مبالغ در علم است و در هر آنچه که مقدر کرده است و حکم کرده است، مراعی حکمت است و برای همین گناه کسی را بر دیگری بار نمیکند. (ابوسعود)
وَمَنْ يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْمًا ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئًا فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا ﴿112﴾
النِّسَآء
تفسیر

و کسیکه مرتکب گناهی که ممکن است عمدی یا غیر عمدی باشد بشود یا گناهی عمدی بشود و یا گناهی صغیره و یا کبیره انجام دهد در هرصورت اگر مرتکب گناهی شد و بعد آن را به کسی بریئ از این گناه نسبت دهد پس وی مرتکب گناه و بهتان ی بزرگ و تهمت زدن شده است.

مستندات
وَمَن يَكْسِبْ خَطِيئَةً أَوْ إِثْمًا
و اگر کسی مرتکب معصیتی شود. (بحر العلوم)
ثُمَّ يَرْمِ بِهِ بَرِيئًا
مقاتل: منظور طعمه است که زره دزدی را به خانه ی انصاری انداخته و انصاری را متهم کرده است. (بحر العلوم)
ضحاک: منظور منافقین هستند که در شان حضرت عایشه سخنی درشت گفتند. معاصی را انجام دهند و به شخصی بریئ نسبت دهند یعنی به عائشه و صفوان. (بحر العلوم)
در فرق بین خطیئة و اثم گفته اند که خطیئه ممکن است که بغیر عمد باشد و اثم آن است که از روی تعمد انجام گرفته است پس هر دو را دراینجا ذکر کرده است تا اعلام کند که حکم هردو یکی است وقتی که به شخصی بریئ، آن را نسبت دهی و این گناهی آشکار است و روا نیست که آنچه نمیداند را متهم کند. (احکام القرآن جصاص)
صغیره و کبیره را مرتکب شود. (نسفی)
فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُّبِينًا
قطعا سخنی دروغ گفته است و مرتکب گناهی آشکار شده است. (بحر العلوم)
اثم و بهتان بودن برای این استکه با کسب گناه مرتکب اثم شد و به کسی که بریئ از این گناه بود، نسبت داد و این بهتان است. (نسفی)
وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ لَهَمَّتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ أَنْ يُضِلُّوكَ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ ۖ وَمَا يَضُرُّونَكَ مِنْ شَيْءٍ ۚ وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ ۚ وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا ﴿113﴾
النِّسَآء
تفسیر

و اگر که رحمت و بخشایش الله و فضل و برتری دادن الله نبود، همانا گروهی از انها و یا گروهی از مردم همت کردند و تلاش کردند تا تو را از حکم به حق و راه حق بگردانند و گمراه کنند و الله تو را به عصمت و رحمتش محفوظ داشت و آنچه آنان قصد کرده بودند را برایت آشکار کرد و آنان که بر علیه تو چنین تلاشی کردند، کسی را گمراه نکردند مگر خودشان را. و تو را ضرری نمیرسانند چراکه تو تحت رعایت ما هستی، و الله متعال بر تو کتاب یعنی قرآن و آنچه حکمت است از احکام را بر تو نازل کرد و آموخت آنچه را که نمیدانستی و این استکه فضل و برتری دادن الله تو را بسیار بزرگ است.

مستندات
وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ
اگر عصمت خداوند و لطف وی با مطلع کردنت از راز انها نبود. (نسفی)
اگر اعلام آنچه آنها قصد داشتن را به وحی برایت نبود. (بیضاوی)
لَهَمَّت طَّائِفَةٌ مِّنْهُمْ
از بنی ظفر. (نسفی)
ویا خود بنو ظفر. (نسفی)
یعنی کسانیکه از طعمه دفاع کردند. (ابوسعود)
گفته شده: فرستادگان بنی ثقیف بودند که پیش رسول الله ص آمدند و گفتند که ما آمدیم تا با تو بیعت کنیم تا تو بتان ما را نشکنی و از ما چیزی نگیری و رسول الله ص آنان را رد کرده و قبول نکردند. (ابوسعود)
ممکن است که منظور همه ی کفار و منافقین باشند چراکه آنان همیشه در صدد گمراه کردن رسول الله ص بوده اند. (تاویلات اهل سنت)
أَن يُضِلُّوكَ
قصد کردند که تو را از حکم و قضاوت به حق گمراه سازند و از جستن راه عدل بازدارند درحالیکه میدانستند که جنایتکار از خودشان است. (نسفی)
وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنفُسَهُمْ ۖ
چراکه وبال اینکارشان علیه خودشان است. (نسفی)
چراکه نتواستند تو را از حق بگردانند و وبال آن بر علیه خودشان شد. (بیضاوی)
وَمَا يَضُرُّونَكَ مِن شَيْءٍ ۚ
چراکه تو بر اساس ظاهر حال حکم میکنی و به قلبت خطور نکرده است که حقیقت خلاف آن باشد. (نسفی)
وَأَنزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ
و الله متعال بر قرآن و سنت را نازل کرده است. (نسفی)
وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُن تَعْلَمُ ۚ
و به تو آموخت از امور دین و شریعت. (نسفی)
یا آموخت از پوشیده ها و از درون قلوب. (نسفی)
چیزی را که تا زمان تعلیم آن، نمیدانستی. (ابوسعود)
وَكَانَ فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ عَظِيمًا
در آنچه به تو آموخته و به تو نعمت داده است،. (نسفی)
چیزی بالاتر از نبوت عامه و ریاست تامه نیست. (ابوسعود)
چراکه فضلی بالاتر از نبوت نیست. (بیضاوی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود