0%
بازگشت
↻بچرخانید
بسم الله الرحمن الرحیم
وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ۖ وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا ۚ وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا ﴿122﴾
النِّسَآء
تفسیر

و کسانیکه ایمان آورده اند بر طبق آنچه در اسلام تعیین شده است و اعمال نیک انجام داده اند ان اعمال نیک که در اسلام آمده است پس زود باشد که آنان را وارد باغهایی خواهیم کرد که در ان نهرها جاری هستند و این جاری بودن و این در نعمت بودن برای ابد است یعنی نهایتی ندارد و حال خوبشان دگرگون نشود. این وعده ای است که الله متعال داده است و این وعده ی الهی حق است و راست و آیا کسی پیدا میشود که از الله متعال در وعده و در قول صادقتر باشد؟ خیر هیچکس از الله متعال صادقتر نیست. نکته: همانطور که در آیه دیدیم شیطان نیز وعده میدهد و همگی قبول دارند که شیطان بد است و الله متعال نیز وعده میدهد و با تاکید بیان میکند که وعده اش صادق است و همانطور که در مورد عذاب بر کفار در زمان رسول الله ص وعده داده است و عملی شده است و همانطور که تا بحال رسول الله ص از آینده خبر داده اند و ان شده است و مسائل علوم تجربی همگی در تایید اسلام و مسائل مطرح شده در اسلام، هستند پس حداقل این است که وعده ی الله متعال مقابل وعده ی شیطان است، حال چه کسی به وعده ی شیطان عمل خواهد کرد و اگر تفکر کنند هیچ از وعده ی شیطان حمایت نخواهد کرد. نکته: در کنار خالدین که به معنی همیشگی است کلمه ی ابد را ذکر کرده است به نظر میرسد از این جهت است که انسان ها در دنیا از جاودانگی و همیشگی و بی نهایت سخن میگویند و همانطور که در فروش انواع کالاها میبینیم نام همیشگی و بی نهایت استفاده میکنند ولی همگی محدود هستند پس نکته ی ذکر ابد یادآوری این مطلب است که وقتی من؛الله؛ در قرآن میگویم که همیشگی است منظور ابدی است و بی نهایت حقیقی است تا تامل کنید و بدانید که از چه سخن میگویم.

مستندات
وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ
و با کفر ورزیدن از شیطان اطاعت امر نکرده اند. (نسفی)
کسانی که الله متعال را یگانه دانستند و اعمالی را که به آن تکلیف شده اند را انجام داده اند. (بحر مدید ابن عجیبه)
کسانیکه الله متعال را و رسولش را و قرآن را راست دانستند و باور داشتند و فرائض را ادا کردند و از نواهی دوری کردند. (بحر العلوم)
سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ
به بستانهایی داخلشان خواهیم کرد که چهار نهر از آن جاری است یعنی نهرهایی از آب بی رنگ و بو و بی طعم یعنی صاف و گوارا و از شیر و از خمر و از عسل. (بحر العلوم)
خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ۖ
در حالیکه مقدر شده است که آنان به ابد در باشند. (تفسیر ملاعلی قاری)
یعنی با آرامش که حالشان تغییر نمییابد. (بحر العلوم)
وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا ۚ
وعدالله تاکید جمله ی قبل است یعنی داخل شدن این افراد موصوف، وعده ای است که الله متعال قبول کرده است و مورد تاکید است و حقا نیز تاکید وعده الهی است که میگوید این وعده موکدا حق و درست است. (نسفی)
وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا
اسفتهام به معنی نفی است یعنی کسی راستگوتر از الله متعال نیست. (نسفی)
تمام وعده های خود را تاکید بیان داشت تا بدانند که مقابل وعده های دروغین شیطان، وعده های راستین الله متعال برای اولیای خود، قرار دارد. (نسفی)
لَيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ ۗ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ وَلَا يَجِدْ لَهُ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا ﴿123﴾
النِّسَآء
تفسیر

به تمنا و آرزوی شما مسلمانان و یا هر شخص دیگر نیست و نه به تمنای اهل کتاب است. تا بیخیال شوید و مشغول گناه شوید از کفر گرفته تا هرگناه دیگر، هرکس عمل سوئی انجام دهد، اگر کفر باشد قطعا و اگر غیر آن باشد، حکم مقدر و حکم مقرر این است که جزای ان داده میشود. دیگر اینکه در مورد این حکم برای صاحب گناه کسی غیر از الله متعال برای وی بعنوان ولی نیست تا عذاب را دفع کند و همینطور یاری رسانی نیست که به وی نفعی رسانده و مانع عذاب وی شود پس ورود به بهشت و دوری از آتش به انجام فرامین الله متعال است. نکته: همانطور که با گفتن من مسلمان هستم بدون عمل به اوامر شرع، نمیشود از مجازات فرار کرد، همانطور است که با گفتن من فلان مذهب هستم و یا با گفتن من از مرید فلان پیر هستم و یا پیرو فلان علامه هستم نیز نمیشود از اوامر و نواهی الهی فرار کرد و اگر کسی عمل سوئی انجام دهد، مجازات خواهد شد. نکته: همانطور که در تفسیر از مفسران مشاهده میکنیم دو بحث وجود دارد یکی عذاب و مجازات و دیگری عدم اعتنا به آرزوی مسلمانان و نه اهل کتاب، از طرف دیگر جزو ثوابت اسلام و حداقل در مذهب اهل سنت و بر طبق آیات قبل این آیه و آیات دیگر، مورد عذاب قرار گرفتن مومن در مشیت الهی است که اگر خواست عذاب دهد و اگر خواست میبخشد حال در این آیه مفسران گمان کرده اند که با آیه ی قبل که عفو از غیر شرک آمده است، همخوانی نداشته باشد پس گفتند که منظور آیه باید مشخص گردد و به استناد آیات و احادیث محمل و محل تاویل درست را بیان کرده اند. آنچه بنده متوجه میشوم این است که وقتی در آیات قبلی مسلمان شدن را ملاک ورود به بهشت قرارداد و غیر از شرک را به مشیتش سپرد و متفق هستیم بر اینکه مومن فاسق بالاخره به بهشت خواهد رفت،و از طرف دیگر تا نزول این آیه از مسلمانان و فوائد و وعده هاییکه برای مسلمان شدن داده شده است، گفت و بیان کرد و تشویق کرد، حال این وعده ها برای مسلمانان یک نوع بیخیالی به وجود اورد که بله وقتی من واقعا مسلمان هستم پس این گناهان غیر از شرک را الله خواهد بخشید و ممکن است که اقدام به انجام گناه صورت بگیرد و الله متعال برای رد این خیال و برای اینکه مسلمانان حواسشان جمع شود این آیه و آیه ی قبل را که همراه ایمان عمل صالح را نیز اورده است نازل کرده است. و این نکته با شان نزول ذکر شده نیز همخوانی دارد. سخن اخر در این مورد اینکه الان مشاهده میکنیم عده ای با گفتن من سنی هستم و یا حنفی یا به مطرح کردن مذهبی دیگر یک نوع بیخیالی برایش درست شده است که لامبالات شده اند، این آیه در رد آنان است.

مستندات
لَّيْسَ بِأَمَانِيِّكُمْ وَلَا أَمَانِيِّ أَهْلِ الْكِتَابِ ۗ
اهل کتاب گفتند که ما مسیحی هستیم ما یهودی هستیم و گفتند که فقط ما به بهشت میرویم و مسلمانان گفتند که ما مسلمان هستیم و گناه برای ضرری ندارد پس این آیه نازل شد. (بحر العلوم)
نه بر طبق آرزوی شما مسلمانان است و نه بر طبق امیال اهل کتاب. (بحر العلوم)
آنچه الله متعال به شما وعده داده است به تمنای شما مسلمانان و نه به تمنای اهل کتاب حاصل نمیشود بلکه با ایمان و عمل صالح حاصل میشود. (ابوسعود)
از حسن: ایمان به تمنی نیست بلکه به رسوخ در قلب است و تایید آن با عمل است عده ای را امید آمرزش مشغول داشت و از دنیا رفتند در حالیکه هیچ حسنه ای انجام نداده اند و گفتند که به الله متعال حسن ظن داریم و آنان در این ادعا دروغ میگویند چراکه اگر حسن ظن داشتند عمل را نیز حسن میداشتند. (ابوسعود)
گفته شده است: مسلمانان و اهل کتاب بر یکدیگر فخر فروشی کردند و اهل کتاب گفتند: ما پیامبرمان قبل پیامبر شماست و کتابمان قبل کتاب شماست پس ما اولی هستیم و مسلمانان گفتند: پیامبر ما خاتم انبیا است و کتاب ما ناسخ کتب دیگر پس ما اولی به الله متعال هستیم. پس این آیه نازل شد. (ابوسعود)
مَن يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ
کسی گناهی هرچند غیر از شرک را انجام دهد، عذاب داده خواهد شد. (بحر العلوم)
زجاج: پاداش و ثواب الله متعال بر اساس امیال شما و یا اهل کتاب نیست. یعنی به بهشت کسی وارد میشود که ایمان آورده و عمل صالح انجام داده باشد نه بر طبق گمان شما است. (بحر العلوم)
کسیکه بدی انجام دهد، آرزوی وی برای نفعی ندارد. (بحر العلوم)
در دنیا ویا در اخرت جزایش را خواهد دید. (ابوسعود)
وقتی این آیه نازل شد این امر بر مسلمانان سنگین آمد و حضرت ابوبکر گفت: پس نجات چگونه خواهد بود؟ رسول الله ص فرمودند: مگر بیمار نمیشوی؟ مگر به تو را سختی نمیرسد؟ اینها جزای بدی هستند. (بحر العلوم)
ابن عمر بر ابن زبیر گذر کرد در حالیکه به دار آویخته شده بود و گفت: خدا بیامرزدت سه بار گفت و بعد گفت که من تو را غیر این نمیشناسم که تو زیاد نماز میخواندی و زیاد روزه میگرفتی و صله ی رحم را بجای میاوردی و قسم که من امید دارم که الله متعال بخاطر بدی و مصیبتی که اینجا دیده ای ، در آخرت مورد عذاب قرار نخواهی گرفت چراکه از حضرت ابوبکر شنیده ام : رسول الله ص فرموده اند: کسیکه بدی انجام دهد در دنیا عذابش را خواهد دید. (بحر العلوم)
ضحاک: منظور از سوء، کفر است. (بحر العلوم)
مجاهد: قریش گفتند که مبعوث نمیشویم و عذاب داده نمیشویم پس این آیه نازل گشت. (بحر العلوم)
وَلَا يَجِدْ لَهُ مِن دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا
یعنی کفار برای خود غیر از الله متعال برای خود ولیی پیدا نمیکند تا عذاب را دفع کند و یاری رسانی هم نیست که سودی برساند و مانع عذاب وی شود. (بحر العلوم)
وَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَٰئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ نَقِيرًا ﴿124﴾
النِّسَآء
تفسیر

و کسیکه عملی از صالحات انجام دهد در حالیکه ایمان دارد و مومن است، آن موصوفان به این صفات داخل بهشت شوند در حالیکه ذره ای حتی به اندازه ی حفره ی پشت هسته ی خرما نیز به آنها ظلم کرده نشود.

مستندات
وَمَن يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ مِن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ
و کسیکه فرائض را انجام میدهد و از حرام ها اجتناب میکند، چه مرد باشد چه زن باشد، (بحر العلوم)
کسیکه از مقداری یا شیی از صالحات را انجام دهد، چراکه همه نمیتوانند کل صالحات را انجام دهند و به انجام کل آنها کسی مکلف نیست. (ابوسعود)
وَهُوَ مُؤْمِنٌ
در حالیکه به ثواب و عذاب اعتقاد و باور دارد، (بحر العلوم)
شرط است که عمل مقارن با ایمان باشد چراکه بدون ایمان عمل اعتباری ندارد. (ابوسعود)
فَأُولَٰئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ
آن موصوفان به ایمان و عمل صالح، (ابوسعود)
بی شک به بهشت داخل میشوند، (بحر العلوم)
به سبب اعمالشان وارد بهشت میشوند. (بحر العلوم)
این آیه دال بر این است که منظور در من یعمل سوء در آیه ی قبل، منظور شرک بوده است. (تاویلات اهل سنت)
دلیل است بر اینکه عمل صالح جزو ایمان نیست. (تاویلات اهل سنت)
وَلَا يُظْلَمُونَ نَقِيرًا
از ثواب آنها چیزی کم کرده نشود حتی به اندازه ی فرورفتگی و شکاف پشت هسته ی خرما و یا فرورفتگی کوچک پشت هسته ی خرما. (بحر العلوم)
وقتی از ثواب مطیع کوچکترین شیی کم کرده نمیشود به طریق اولی مشخص است که بر عذاب عاصی ذره ای اضافه نخواهد کرد چراکه پاداش دهنده ارحم الراحمین است. (ابوسعود)
وَمَنْ أَحْسَنُ دِينًا مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَاتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا ۗ وَاتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا ﴿125﴾
النِّسَآء
تفسیر

چه کسی بهتر و نیکوتر است از نظر دینی از کسی خودش را و رخش را تسلیم الله متعال کرده است در حالیکه کارهایش را به نیکی انجام میدهد و شرایط و ارکان آن عمل را بجای میاورد و در حالیکه از دین ابراهیم و سنت ابراهیم پیروی کرده است و این دین ابراهیم از ادیان دیگر مایل به حق است و الله متعال است که ابراهیم را دوست خود گرفته است و مقامی والا به وی عطا کرده است.

مستندات
وَمَنْ أَحْسَنُ دِينًا
دین اسلام را بر سایر ادیان فضیلت داد. (قرطبی)
مِّمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ
دینش را خالص برای الله قرار داده است و در برابر آن فروتنی کرده و با عبادت به سوی الله متعال گردیده است . (قرطبی)
ابن عباس: منظور حضرت ابوبکر است. (قرطبی)
از رسول الله ص: اگر ایمان ابوبکر را با ایمان سائر خلق وزن کرده شود، ایمان ابوبکر ترجیح مییافت و رسول الله ص باز فرمودند: در دینش قوی ودر بدنش ضعیف است. مشخص است که وقتی با اهل رده به تنهایی جنگ میکند بخاطر قوی بودن در دینش است نه اینکه ایمانش بیشتر باشد و ایمان دیگران کمتر باشد. (تاویلات اهل سنت)
وَهُوَ مُحْسِنٌ
در حالیکه یگانه پرست است و موحد است و اهل کتاب در این داخل نیستند چراکه آنان ایمان به محمد ص را ترک کرده اند. (قرطبی)
یعنی جمیع آنچه انجام میدهد را خوب انجام میدهد چراکه در آن علم دارد. (تاویلات اهل سنت)
و یا به معنی اینکه از عملش از فرائضش بیشتر است. (تاویلات اهل سنت)
وَاتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا ۗ
ملة یعنی دین. (قرطبی)
ملة به معنی دین و نیز به معنی سنت نیز امده است و در اینجا سنت مناسبتر است چراکه دین تمامی انبیاء یکی است و دین ابراهیم با دین انبیای دیگر تفاوتی ندارد و سنتها و شریعت ممکن است که تفاوت داشته باشند. (تاویلات اهل سنت)
تخصیص سنت ابراهیم از این جهت است که با سنت رسول الله ص موافق است. (تاویلات اهل سنت)
حنیف یعنی مخلص. (تاویلات اهل سنت)
حنیف: مایل از ادیان منحرف. (ابوسعود)
حنیف یعنی مایل به حق . (تاویلات اهل سنت)
وَاتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا
در اخبار آمده است که الله متعال به ابراهیم وحی کرد که من بر روی زمین خلیلی دارم و ابراهیم پرسید: آن چه کسی است؟ حق تعالی پرسید: برای چه میپرسی؟ ابراهیم جواب داد: تا من نیز وی را دوست بدارم. الله متعال جواب داد: آن شخص تو هستی. (تأويلات أهل سنت)
اصل خلة: منزلت و رفعت و احترام است. (تأويلات أهل سنت)
یعنی برای ابراهیم جایگاهی و منزلتی نزدش در نظر گرفته است که برای کسی دیگر نیست چراکه الله متعال وی را به انواع بلایا امتحان کرد و در محنتهایی قرار داد که کسی دیگر را چنین امتحان نشده است و وی شکیبایی کرد و از جمله اینکه به آتش انداخته شد و صبر کرد و از کسی غیر از الله کمک نخواست و کسی مثل وی به ذبح فرزند امتحان نشده است و کسی مامور نشد که زن و فرزندش را در مکانی که نه آبی هست و نه غذایی رها کند و مثالهای دیگر که وی را شایسته ی خلت میکند. (تأويلات أهل سنت)
ممکن است این کرامتی که به حضرت ابراهیم داده شده است این باشد که همه ی ادیان اسمانی خود را منتسب به وی میدانند. (تأويلات أهل سنت)
گفته اند: خلیل گرفتن وی بخاطر این بود که عطا میکرد و نمیگرفت و مهمان را دوست داشت و تنها غذا نمیخورد هرچند مدت زمان طولانی باشد. (تاویلات اهل سنت)
آورده اند: زمانی حضرت ابراهیم غلامان خود را برای گرفتن طعام به نزد دوست (خلیل)ش فرستاد و وقتی پیش وی رفتند و قضیه را گفتند، دوستش گفت اگر ابراهیم طعام را برای خود میخواست به وی میدادیم ولی میدانم که وی برای مهمانانش میخواهد و ما نیز در تنگی هستیم مثل مردم دیگر و چیزی نداد و غلامان برگشتند و از خجالت مردم که منتظر بودند کیسه ها را از تنه ی خرما پرکردند و دم خانه ی ابراهیم گذاشتند و برگشتند و یکی از انها به ابراهیم قضیه را تعریف کرد و حضرت ابراهیم غمگین شد که مردم منتظر هستند و به آنها چه بگوید و به خواب رفت و بعد وقتی کیسه را گشودند دیدند که پر از آرد سفید است و ساره از آن نان پخت و وقتی ابراهیم بوی نان را استشمام کرد بیدار شد و گفت که این از کجا امده است و ساره گفت فرستاده ی دوست (خلیل)ت است و ابراهیم گفت خیر بلکه این از نزد خلیلم الله متعال آمده است. از این جهت الله متعال وی را خلیل نامید. (ابوسعود)
گفته میشود: وقتی فرشتگان نزد ابراهیم آمدند و غذا به آنها داد و آنها نخوردند. ابراهیم گفت: چرا نمیخورید؟ گفتند ما چیزی را تا ثمن آن را ندهیم نمیخوریم. ابراهیم گفت پس ثمنش را بدهید و بخورید. گفتند: ثمنش چیست؟ گفت اینکه اول آن بسم الله بگویید و اخرش الحمد الله بگویید. فرشتگان گفتند مستحق این است که خلیل الله باشد پس الله متعال وی را خلیل خود گرفت. (بحر العلوم)
و دیگر گفته میشود: ابراهیم بزرگان کفار را جمع کرد و مهمانی داد و به آنان هدایا داد و به آنان احسان کرد. پس آنان گفت: چه حاجتی داری؟ گفت: اینکه به الله متعال سجده کنید و آنان سجده کردند و ابراهیم گفت: یا الله من آنچه در توانم بود را انجام داده ام تو نیز آنچه را که اهلش هستی را انجام ده و الله متعال انان را توفیق اسلام داد و وی را خلیل خود گرفت. (بحر العلوم)
وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۚ وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُحِيطًا ﴿126﴾
النِّسَآء
تفسیر

و برای الله متعال است نه کسی دیگر، مالکیت و خلق تمام آنچه در آسمانها و زمین است و الله متعال همیشه با علم و قدرتش بر همه چیز احاطه و تسلط دارد.

مستندات
وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۚ
کل آنچه در آسمانها و زمین است برای الله متعال بنده هستند و در مالکیتش هستند و در حکمش هستند. (بحر العلوم)
دلیل است بر اینکه این ابراهیم است که به دوستی با الله نیاز دارد نه از برای نیاز الله به وی چراکه الله متعال منزه از نیاز است. (نسفی)
هم در خلق و هم در ملک برای الله متعال هستند پس هرکه را و هرچه خواهد اختیار میکند. (بیضاوی)
گفته اند متصل به عمل کنندگان است یعنی وجوب عمل بر طاعت وی بر اهل آسمانها و زمین واجب است و قدرت کامل بر مجازات آنان دارد. (بیضاوی)
گفته شده : برای بیان این مطلب است که خلیل گرفتن حضرت ابراهیم باعث نمیشود که بندگی ابراهیم برداشته شود. (ابوسعود)
وَكَانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ مُّحِيطًا
علمش بر هم چیز احاطه دارد. (بحر العلوم)
یعنی عالم است. (نسفی)
احاطه ی علم و قدرت است پس عالم بر اعمالشان است و بر اساس خیر و شرشان جزا میدهد. (بیضاوی)
وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ ۖ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْوِلْدَانِ وَأَنْ تَقُومُوا لِلْيَتَامَىٰ بِالْقِسْطِ ۚ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِهِ عَلِيمًا ﴿127﴾
النِّسَآء
تفسیر

و از تو در مورد احکام زنان بیان میطلبند بگو که الله متعال احکام را در مورد آنان بیان میکند. و آنچه در قرآن تلاوت میشود را نیز بیان میکند و یا آنچه در قرآن امده نیز بیان میکند و یا آنچه برای شما بیان میشود در لوح محفوظ نیز چنین است، و آن اینکه در شان یتیمان از زنانی است که حقشان را در میراث و یا در مهر ادا نمیکنید و اگر زیبا باشد رغبت دارید و نمیخواهید مهرشان را کامل کنید و اگر زیبا نباشد از نکاح آنان بی رغبتی نشان میدهید و در مورد فرودستان و بی نوایان، از کودکان نیز فتوی میدهد و دیگر اینکه حکم میدهد که در رسیدگی به امور یتیمان به عدالت و انصاف رفتار کنید و هرآنچه که از خیر انجام دهید الله متعال به آن داناست پس بر آن اساس جزا خواهد داد. یعنی خیالتان راحت باشد اگر کار خیری انجام دهید الله متعال میداند پس از این نترسید که بی پاداش بمانید.

مستندات
وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ ۖ
از تو در مورد زنان فتوی میخواهند و افتاء، بیان مبهم را گویند. (نسفی)
از تو در حق احکام زنان میپرسند چراکه از رسول الله ص در مورد خیلی از احوال میپرسند و هرچه که قبلا بیان شده باشد به آن حواله میشوند و باقی را در اینجا بیان میکند. (ابوسعود)
گفته شده: در مورد ام کجه که اول سوره بیان گذشت نازل شده است و اینکه در جاهلیت به زنان و کودکان ارث نمیدادند. (سمعانی)
ابوبکر: در مورد کسی نازل شد که یتیمی دستش بود و وی در مال و جمالش رغبت داشت ولی مهرش را کامل نمیکرد پس از نکاح نهی شده اند مگر اینکه مهرشان را به بالاترین حد عرفشان برسانند. (احکام جصاص)
قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ
حکمش را در مورد آنان بیان میکند. (بیضاوی)
وَمَا يُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ
منظور از کتاب ممکن است که لوح محفوظ باشد و از جهت بیان شان بزرگی شان آنچه بر آنها خوانده میشود، است. (ابوسعود)
همانطور که در کتاب بر شما تلاوت میشود، به شما فتوی میدهد. (سمعانی)
یعنی کتاب الله به شما فتوی میدهد. (بحر العلوم)
فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ
حسن: در مورد زنانیکه حق انان از میراث را نمیدهید. (سمعانی)
ییامی به دو یاء نیز قرائت شده است یعنی در مورد زنان بیوه. در اصل ایامی بوده که همزه اش به یاء بدل شده است. (بیضاوی)
وَتَرْغَبُونَ أَن تَنكِحُوهُنَّ
از نکاح آنان روی برمیگردانید بخاطر زشترو بودن آنها. (سمعانی)
حضرت عائشه: به آنان صداق و مهریه اشان را نمیدهید. (سمعانی)
به خاطر جمالشان در نکاحشان رغبت دارید. (نسفی)
وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْوِلْدَانِ
از میراث مستضعفین از کودکان میپرسند . (بحر العلوم)
گفته شده: در مورد مستضعفین فتوی میدهد. (بحر العلوم)
وَأَن تَقُومُوا لِلْيَتَامَىٰ بِالْقِسْطِ ۚ
و اینکه با یتیمان به عدل رفتار کنید. (بحر العلوم)
امر به حاکمان است که به یتیمان نظر کنند و حقشان را ایفا کنند و یا خطاب به قیمان است که در حق یتیمان انصاف را رعایت کنند. (بیضاوی)
وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِهِ عَلِيمًا
هرآنچه که از خیر انجام میدهید، را الله متعال داناست پس بر آن اساس شما را جزا میدهد. (نسفی)
یعنی به شما جزا خواهد داد. (بحر العلوم)
در آیه دلیل است بر اینکه غیر از پدر و پدر بزرگ اگر یتیم را عقد کند، جایز است و همینطور اگر غیر ذی رحم محرم باشد میتواند برای خودش عقد کند. (بحر العلوم)
وعده ای است برای کسانیکه در این امور کار خیر انجام میدهند. (بیضاوی)
GHADIMYOL
قدیم یول پایگاه علمی و پژوهشی معارف اسلامی
قدیم یول

منبعی معتبر برای مطالعه کتاب‌ها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.

✦ علم · ایمان · عمل © کلیه حقوق برای قدیم یول محفوظ می‌باشد.
اپلیکیشن قدیم یول نسخه اندروید را از مایکت دانلود کنید
دانلود