و اگر زنی؛ یعنی هر زنی در مورد زن خاصی نیست؛ از شوهرش احساس ناسازگاری کند و یا روی گردانی وی را مشاهده کند، پس بر هیچ یک از زن و شوهر گناهی نیست در اینکه صلحی کنند، و صلح امر خوبی است و ، بخل ورزیدن و گذشت نکردن از حق خود، برای نفس انسان حاضر شده است یعنی هیچگاه غایب نمیشود پس این را مد نظر داشته باشید که همه دوست ندارند از حق خودشان بگذرند و از طرف دیگر صلح نیز خوب است، اگر شما مردان احسان کنید و با وجود اینکه از بعضی چیزهای زنتان خوشتان نمیآید با وی باشید و حسن معاشرت داشته باشید، از الله پروا داشته باشید که یک وقت ظالم نباشید و از این پروا داشته باشید که از زن رویگردانی کنید و یا از ناسازگاری پروا کنید پس بدانید که قطعا و حتما الله متعال به آنچه انجام میدهید آگاه است و پاداش آن را خواهد داد. نکته: آنچه از آگاه بودن الله متعال و یا احاطه ی وی تعالی در آخر بیان احکام بین مردم، ذکر میشود برای این است که مسلمان در دعوا و یا هرچیز دیگر فقط رفتار طرف مقابل را مد نظر نگیرد و بر ان اساس تصمیم نگیرد بلکه یادش باشد که الله متعال کنار آنهاست و مواظب باشد و همینطور از گذشت نیز بخاطر رفتار بد طرف چشمپوشی نکند بلکه الله را مد نظر بگیرد چراکه اکثرا مشاهده میشود وقتی دعوایی صورت میگرد طرفین بر اساس رفتار طرف مقابل اقدام میکنند و این باعث بد شدن صلح و اصلاح بین آنها میگردد. پس آنچه قرآن از ما میخواهد این است که الله متعال را در زندگی خود جا بدهیم و بدانیم که هست و بر آن اساس رفتار خود را اصلاح کنید.
شما نمیتوانید بین زنان خود عدالت حقیقی باطنی و ظاهری را رعایت کنید هرچند که منتهای تلاش خود را بکار بگیرید، و بر قراری عدالت حریص باشید. پس از بعضی از زنان خود میل نکنید و به طرفی دیگر کج نشوید، طوریکه بعضی از آنها را همانند زنی که نه بیوه است و نه از شوهر میتواند نفع ببرد، بماند. و اگر آنچه در گذشته از بی عدالتی نشان داده اید را اصلاح کنید و جبران کنید و در آینده نیز از ظلم و بی عدالتی پروا کنید، در اینصورت قطعا الله متعال آمرزنده و مهربان است. نکته: وقتی مردی چند همسر اختیار میکند باید برای برقراری عدالت کوشش کند و واجب است که در تقسیمات ظاهری مساوات را رعایت کند. نکته: محبت قلبی و اینکه قضای شهوت از یکی از آنها دست فرد نیست ولی باز باید تلاش کند که در هرچه هست عدالت برقرار کند وقتی عاجز شد ان وقت الله متعال آمرزنده و مهربان است.
اگر زوجین در رعایت عدالت و صلح به نتیجه نرسیدند و جدا شدند، هر دو بدانند که الله متعال هر دو را از یکدیگر بی نیاز خواهد ساخت و این را الله متعال با گشایش دستی که دارد انجام میدهد و الله متعال دست گشاده و فراخ کننده است و حکیم است که بر اساس حکمت در موقعیتی حکمی مناسب آن موقعیت دارد. نکته: درست است که جدا شدن و طلاق ابغض حلال و بدترین مباحات است ولی گاهی این جدایی باعث گشایش است. نکته: مرد اول باید تلاش کند که عدالت برقرار کند و مساوات را رعایت کند و وقتی دید که این چند همسر را داشتن باعث زیاد شدن گناه و نفرت میشود، حکم این است که جدا شود و بداند که الله متعال آن تعلق خاطری که پیدا کرده بود را نیز جبران خواهد کرد و زن را نیز از این شوهر بی نیاز خواهد کرد.
و برای الله متعال است آنچه در آسمانها و زمین است، و همانا ما امر کردیم و دستور دادیم افرادی را که قبل شما بوده اند و به آنها کتاب داده شده بود از قبیل اهل تورات و انجیل و همینطور به شما نیز توصیه و دستور دادیم که از الله در اجرای اوامر وی و در دوری از نهی های ، پروا داشته باشید، و اگر شما و آنها کفر ورزند یادتان باشد که الله متعال همانی است که آنچه در آسمانها و زمین است، برای وی تعالی میباشد، و بدانید که الله متعال بی نیاز است و ذاتا مورد حمد و ستایش است چراکه مالک همه چیز است و همه چیز برای وی است و همه چیز به وی نیازمند است.
باز بدانید که آنچه در آسمانها و زمین است برای الله متعال است یعنی در بندگی و در ملک و در حیطه ی قدرت وی هستند، و همین الله متعال برای وکالت امور، کافی است.
اگر الله بخواهد و مشیتش بر این برود که شما را هلاک کند، هلاکتان میکرد و بجای شما قوم و حتی مخلوقی دیگر میآورد، ولی چون الله متعال بی نیاز از عبادت و کار شماست، برای همین است که هلاکتان نمیکند. و الله متعال بر این امر قادر مطلق است.
کسیکه هدف از عملش، پاداش دنیوی باشد، بداند که خیر دنیا و آخرت نزد الله متعال است و الله متعال به اقوال شنوا و به افعال و درون بیناست. نکته: آیه میگوید که انسان از کار کردن هدفی دارد پس چرا هدفش دنیا و آخرت نباشد و طریقه هردو را هدف گرفتن این است که کار را برای رضای الله متعال انجام دهد و بر اساس شرع و در چارچوب شرع حرکت کند. واقعا نیز چنین است الان انسانها هدفی برای خود تعیین میکنند و چه بسا فقط امور دنیوی از قبیل سلامتی و تمول و مال اندوزی و مالک شدن انواع اشیا باشد، حال وقتی میدانیم که هردوی دنیا و آخرت نزد الله متعال است، چرا هدف را رضای الله تنظیم نمیکنیم در حالیکه خیر دنیا و آخرت نزد الله متعال است. نکته: هشدار به ریاکاران و کسانی است که در ظاهر عمل نیک انجام میدهد و هدف دنیوی دارند و آیه گوش زد میکند که الله متعال شنوا و بینا است پس نیات خود را نیز همانند عمل خود، درست کنید و رضای الله متعال را کسب کنید. نکته: هر انسانی هر هدفی داشته باشد، آنچه الله متعال برای وی در نظر گرفته است، به وی داده میشود و میبینیم که خیلی از افراد تلاش میکنند و به جایی نمیرسند و بسیاری نیز به بهترین آن میرسند.
منبعی معتبر برای مطالعه کتابها، پرسش و پاسخ و یادگیری معارف اسلامی.