الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
وَالصَّلَاةُ والسَّلَامُ عَلَى مُحَمَّدٍ رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ
وَعَلَى آلِهِ وَأصْحَابِهِ وَمَنْ تَبِعَهُمْ بِإحْسَانٍ إلَى يَوْمِ الدِّينِ
أمَّا بَعْدُ
سلام.
وقتی در مورد چرایی کاری یا قولی دینی پرسیده میشود دو جنبه دارد :
الف: بر اساس چه دلیل دینی از قرآن و سنت و اجماع و قول مجتهد انجام میدهیم.
ب: حکمت آن چیست چرا به ما گفتهاند اینکار را انجام بدهیم.
جواب سؤال شما:
الف:
حديث عمر رضي الله عنه (أن النبي صلى الله عليه وسلم كان إذا رفع يديه في الدعاء لم يردهما حتى يمسح بهما وجهه.
۱ عمر رضی الله عنه: که پیامبر صلی الله علیه وسلم هرگاه در دعا دستانش را بلند میکردند، آن دو را پایین نمیآورد مگر اینکه صورتش را مسح کنند.
۲ اﺑﻦ ﻋﺒﺎﺱ - ﺭﺿﻲ اﻟﻠﻪ ﻋﻨﻬﻤﺎ - ﺃﻥ ﺭﺳﻮﻝ اﻟﻠﻪ - ﺻﻠﻰ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ - ﻗﺎﻝ: «ﺳﻠﻮا اﻟﻠﻪ ﺑﺒﻄﻮﻥ ﺃﻛﻔﻜﻢ ﻭﻻ ﺗﺴﺄﻟﻮﻩ ﺑﻈﻬﻮﺭﻫﺎ، ﻓﺈﺫا ﻓﺮﻏﺘﻢ ﻓﺎﻣﺴﺢﻭا ﺑﻬﺎ ﻭﺟﻮﻫﻜﻢ.
از ابن عباس رضی الله عنهما که رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمودند: «از خدا با کف دستانتان بخواهید و با پشت آنها از او نخواهید؛ پس هنگامی که فارغ شدید، با آنها صورتهایتان را مسح کنید.»
البخاري في الأدب «عن وهب أبي نعيم قال: رأيت ابن عمر وابن الزبير يدعوان، يديران بالراحتين على الوجه
بخاری در الأدب از وهب ابی نعیم نقل کرده است که گفت: ابن عمر و ابن زبیر را دیدم که دعا میکردند و کف دستان را بر صورت میگرداندند.
پس از آداب دعا دستها را به صورت کشیدن است.
۳
قال ابن المنذر: «ذكر مسح الوجه باليدين عند الفراغ من الدعاء ... وروي عن الحسن أنه كان يفعله
قال ابن المنذر: «مسح کردن صورت با دو دست هنگام فراغت از دعا ذکر شده است ... و از حسن روایت شده است که او آن را انجام میداد.»
نکته: در نماز چنین کاری انجام نشود.
ب:
عبدالرزاق گفت: و یاد کردهاند که پیشینیان [یعنی سلف] دعا میکردند، سپس دستانشان را بر صورتهایشان میگرداندند تا دعا و برکت را بازگردانند.
و در الموسوعة الفقهیة آمده است: «حنفیان بر قول صحیح و شافعیان بر قول معتمد به جواز مسح صورت هنگام دعا قائل شدند.» الموسوعة الفقهیة الکویتیة (42/366)